pli: Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.


nikaya: ne

layer: root

title_pli: Netti Paṭiniddesavāra

pli: Tadeva nāmarūpaṁ pañcakkhandho.


pli: Ayaṁ khandhehi otaraṇā.


pli: Tadeva nāmarūpaṁ aṭṭhārasa dhātuyo.


pli: Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.


pli: Tattha yo rūpakāyo imāni pañca rūpīni indriyāni, yo nāmakāyo imāni pañca arūpīni indriyāni, imāni dasa indriyāni.


pli: Ayaṁ indriyehi otaraṇā.


pli: Tattha yadāha—


pli: “Yo kāme parivajjeti,


pli: sappasseva padā siro;


pli: Somaṁ visattikaṁ loke,


pli: sato samativattatī”ti.


pli: Ayaṁ saupādisesā nibbānadhātu, ayaṁ dhātūhi otaraṇā.


pli: Sāyeva saupādisesā nibbānadhātu vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṁ sabbaṁ.


pli: Sāyeva vijjā paññākkhandho.


pli: Sāyeva vijjā dve indriyāni—


pli: vīriyindriyaṁ paññindriyañca.


pli: Sāyeva vijjā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.


pli: Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ.


pli: Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.


pli: Tenāha bhagavā “kāmaṁ kāmayamānassā”ti.


pli: Ettāvatā paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni samosaraṇotaraṇāni bhavanti.


pli: Evaṁ paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni otāretabbāni.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano “yo ca paṭiccuppādo”ti.


pli: Niyutto otaraṇo hāro.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Sodhanahāravibhaṅga


pli: Tattha katamo sodhano hāro?


pli: “Vissajjitamhi pañhe”ti gāthā.


pli: Yathā āyasmā ajito pārāyane bhagavantaṁ pañhaṁ pucchati—


pli: “Kenassu nivuto loko,


pli: kenassu nappakāsati;


pli: Kissābhilepanaṁ brūsi,


pli: kiṁsu tassa mahabbhayan”ti.


pli: “Avijjāya nivuto loko,


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: Vivicchā pamādā nappakāsati;


pli: Jappābhilepanaṁ brūmi,


pli: Dukkhamassa mahabbhayan”ti.


pli: “Kenassu nivuto loko”ti pañhe “avijjāya nivuto loko”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.


pli: “Kenassu nappakāsatī”ti pañhe “vivicchā pamādā nappakāsatī”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.


pli: “Kissābhilepanaṁ brūsī”ti pañhe “jappābhilepanaṁ brūmī”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.


pli: “Kiṁsu tassa mahabbhayan”ti pañhe “dukkhamassa mahabbhayan”ti suddho ārambho.


pli: Tenāha bhagavā “avijjāya nivuto loko”ti.


pli: “Savanti sabbadhi sotā,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,


pli: Kena sotā pidhīyare”ti.


pli: “Yāni sotāni lokasmiṁ,


pli: Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,


pli: Paññāyete pidhīyare”ti.


pli: “Savanti sabbadhi sotā, sotānaṁ kiṁ nivāraṇan”ti pañhe “yāni sotāni lokasmiṁ, sati tesaṁ nivāraṇan”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.


pli: “Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi, kena sotā pidhīyare”ti pañhe “sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi, paññāyete pidhīyare”ti suddho ārambho.


pli: Tenāha bhagavā “yāni sotāni lokasmin”ti.


pli: “Paññā ceva sati ca,


pli: Nāmarūpañca mārisa;


pli: Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,


pli: Katthetaṁ uparujjhatī”ti.


pli: “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,


pli: ajita taṁ vadāmi te;


pli: Yattha nāmañca rūpañca,


pli: asesaṁ uparujjhati;


pli: Viññāṇassa nirodhena,


pli: etthetaṁ uparujjhatī”ti.


pli: Suddho ārambho.


pli: Tenāha bhagavā “yametaṁ pañhaṁ apucchī”ti.


pli: Yattha evaṁ suddho ārambho, so pañho visajjito bhavati.


pli: Yattha pana ārambho asuddho, na tāva so pañho visajjito bhavati.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano “vissajjitamhi pañhe”ti.


pli: Niyutto sodhano hāro.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Adhiṭṭhānahāravibhaṅga


pli: Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?


pli: “Ekattatāya dhammā, yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā”ti.


pli: Ye tattha niddiṭṭhā, tathā te dhārayitabbā.


pli: “Dukkhan”ti ekattatā.


pli: Tattha katamaṁ dukkhaṁ?


pli: Jāti dukkhā, jarā dukkhā, byādhi dukkho, maraṇaṁ dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā, rūpā dukkhā, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṁ dukkhaṁ.


pli: Ayaṁ vemattatā.


pli: “Dukkhasamudayo”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo dukkhasamudayo?


pli: Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī.


pli: kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā.


pli: “Dukkhanirodho”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo dukkhanirodho?


pli: Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.


pli: Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā?


pli: Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.


pli: “Maggo”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo maggo?


pli: Nirayagāmī maggo tiracchānayonigāmī maggo pettivisayagāmī maggo asurayoniyo maggo saggagāmiyo maggo manussagāmī maggo nibbānagāmī maggo.


pli: “Nirodho”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo nirodho?


pli: Paṭisaṅkhānirodho appaṭisaṅkhānirodho anunayanirodho paṭighanirodho mānanirodho makkhanirodho paḷāsanirodho issānirodho macchariyanirodho sabbakilesanirodho.


pli: Ayaṁ vemattatā.


pli: “Rūpan”ti ekattatā.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cātumahābhūtikaṁ rūpaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya rūpassa paññatti.


pli: Tattha katamāni cattāri mahābhūtāni?


pli: Pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātu.


pli: Dvīhi ākārehi dhātuyo pariggaṇhāti saṅkhepena ca vitthārena ca.


pli: Kathaṁ vitthārena dhātuyo pariggaṇhāti?


pli: Vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.


pli: Katamehi vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?


pli: Atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ matthake matthaluṅganti imehi vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.


pli: Katamehi dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?


pli: Atthi imasmiṁ kāye pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttanti imehi dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.


pli: Katamehi catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?


pli: Yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, imehi catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.


pli: Katamehi chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?


pli: Uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, imehi chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.


pli: Evaṁ imehi dvācattālīsāya ākārehi vitthārena dhātuyo sabhāvato upalakkhayanto tulayanto parivīmaṁsanto pariyogāhanto paccavekkhanto na kiñci gayhūpagaṁ passati kāyaṁ vā kāyapadesaṁ vā, yathā candanikaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā saṅkāraṭṭhānaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā vaccakuṭiṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā sivathikaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya.


pli: Evameva imehi dvācattālīsāya ākārehi evaṁ vitthārena dhātuyo sabhāvato upalakkhayanto tulayanto parivīmaṁsanto pariyogāhanto paccavekkhanto na kiñci gayhūpagaṁ passati kāyaṁ vā kāyapadesaṁ vā.


pli: Tenāha bhagavā yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu, yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.


pli: Taṁ “netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā”ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṁ virājeti.


pli: Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu, yā ca bāhirā āpodhātu …pe…


pli: yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu, yā ca bāhirā tejodhātu …pe…


pli: yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu, yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā.


pli: Taṁ “netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā”ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṁ virājeti.


pli: Ayaṁ vemattatā.


pli: “Avijjā”ti ekattatā.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asallakkhaṇā anupalakkhaṇā apaccupalakkhaṇā asamavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.


pli: “Vijjā”ti ekattatā.


pli: Tattha katamā vijjā?


pli: Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ, pubbante ñāṇaṁ, aparante ñāṇaṁ, pubbantāparante ñāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ.


pli: “Samāpattī”ti ekattatā.


pli: Tattha katamā samāpatti?


pli: “Jhāyī”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo jhāyī?


pli: Atthi sekkho jhāyī, atthi asekkho jhāyī, nevasekkhanāsekkho jhāyī, ājāniyo jhāyī, assakhaluṅko jhāyī, diṭṭhuttaro jhāyī, taṇhuttaro jhāyī, paññuttaro jhāyī.


pli: “Samādhī”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo samādhi?


pli: Saraṇo samādhi, araṇo samādhi, savero samādhi, avero samādhi, sabyāpajjo samādhi, abyāpajjo samādhi, sappītiko samādhi, nippītiko samādhi, sāmiso samādhi, nirāmiso samādhi, sasaṅkhāro samādhi, asaṅkhāro samādhi, ekaṁsabhāvito samādhi, ubhayaṁsabhāvito samādhi, ubhayato bhāvitabhāvano samādhi, savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi, hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi, lokiyo samādhi, lokuttaro samādhi, micchāsamādhi, sammāsamādhi.


pli: “Paṭipadā”ti ekattatā.


pli: Tattha katamā paṭipadā?


pli: Āgāḷhapaṭipadā, nijjhāmapaṭipadā, majjhimapaṭipadā, akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, samā paṭipadā, damā paṭipadā, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññāti.


pli: Ayaṁ vemattatā.


pli: “Kāyo”ti ekattatā.


pli: Tattha katamo kāyo?


pli: Nāmakāyo rūpakāyo ca.


pli: Tattha katamo rūpakāyo?


pli: Kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ matthaluṅganti—


pli: ayaṁ rūpakāyo.


pli: Nāmakāyo nāma vedanā saññā cetanā cittaṁ phasso manasikāroti—


pli: ayaṁ nāmakāyoti.


pli: Evaṁ yo dhammo yassa dhammassa samānabhāvo, so dhammo tassa dhammassa ekattatāya ekī bhavati.


pli: Yena yena vā pana vilakkhaṇo, tena tena vemattaṁ gacchati.


pli: Evaṁ sutte vā veyyākaraṇe vā gāthāyaṁ vā pucchitena vīmaṁsayitabbaṁ, kiṁ ekattatāya pucchati, udāhu vemattatāyāti.


pli: Yadi ekattatāya pucchitaṁ, ekattatāya visajjayitabbaṁ.


pli: Yadi vemattatāya pucchitaṁ, vemattatāya visajjayitabbaṁ.


pli: Yadi sattādhiṭṭhānena pucchitaṁ, sattādhiṭṭhānena visajjayitabbaṁ.


pli: Yadi dhammādhiṭṭhānena pucchitaṁ, dhammādhiṭṭhānena visajjayitabbaṁ.


pli: Yathā yathā vā pana pucchitaṁ tathā tathā visajjayitabbaṁ.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekattatāya dhammā”ti.


pli: Niyutto adhiṭṭhāno hāro.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Parikkhārahāravibhaṅga


pli: Tattha katamo parikkhāro hāro?


pli: “Ye dhammā yaṁ dhammaṁ janayantī”ti.


pli: Yo dhammo yaṁ dhammaṁ janayati, tassa so parikkhāro.


pli: Kiṁlakkhaṇo parikkhāro?


pli: Janakalakkhaṇo parikkhāro.


pli: Dve dhammā janayanti hetu ca paccayo ca.


pli: Tattha kiṁlakkhaṇo hetu, kiṁlakkhaṇo paccayo?


pli: Asādhāraṇalakkhaṇo hetu, sādhāraṇalakkhaṇo paccayo.


pli: Yathā kiṁ bhave?


pli: Yathā aṅkurassa nibbattiyā bījaṁ asādhāraṇaṁ, pathavī āpo ca sādhāraṇā.


pli: Aṅkurassa hi pathavī āpo ca paccayo sabhāvo hetu.


pli: Yathā vā pana ghaṭe duddhaṁ pakkhittaṁ dadhi bhavati, na catthi ekakālasamavadhānaṁ duddhassa ca dadhissa ca.


pli: Evamevaṁ natthi ekakālasamavadhānaṁ hetussa ca paccayassa ca.


pli: Ayañhi saṁsāro sahetu sappaccayo nibbatto.


pli: Vuttaṁ hi avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, evaṁ sabbo paṭiccasamuppādo.


pli: Iti avijjā avijjāya hetu ayoniso manasikāro paccayo.


pli: Purimikā avijjā pacchimikāya avijjāya hetu.


pli: Tattha purimikā avijjā avijjānusayo pacchimikā avijjā avijjāpariyuṭṭhānaṁ, purimiko avijjānusayo pacchimikassa avijjāpariyuṭṭhānassa hetubhūto paribrūhanāya, bījaṅkuro viya samanantarahetutāya.


pli: Yaṁ pana yattha phalaṁ nibbattati, idamassa paramparahetutāya hetubhūtaṁ.


pli: Duvidho hi hetu samanantarahetu paramparahetu ca, evaṁ avijjāyapi duvidho hetu samanantarahetu paramparahetu ca.


pli: Yathā vā pana thālakañca vaṭṭi ca telañca padīpassa paccayabhūtaṁ na sabhāvahetu, na hi sakkā thālakañca vaṭṭiñca telañca anaggikaṁ dīpetuṁ padīpassa paccayabhūtaṁ.


pli: Padīpo viya sabhāvo hetu hoti.


pli: Iti sabhāvo hetu, parabhāvo paccayo.


pli: Ajjhattiko hetu, bāhiro paccayo.


pli: Janako hetu, pariggāhako paccayo.


pli: Asādhāraṇo hetu, sādhāraṇo paccayo.


pli: Avupacchedattho santati attho, nibbatti attho phalattho, paṭisandhi attho punabbhavattho, palibodhattho pariyuṭṭhānattho, asamugghātattho anusayattho, asampaṭivedhattho avijjattho, apariññātattho viññāṇassa bījattho.


pli: Yattha avupacchedo tattha santati, yattha santati tattha nibbatti, yattha nibbatti tattha phalaṁ, yattha phalaṁ tattha paṭisandhi, yattha paṭisandhi tattha punabbhavo, yattha punabbhavo tattha palibodho, yattha palibodho tattha pariyuṭṭhānaṁ, yattha pariyuṭṭhānaṁ tattha asamugghāto.


pli: Yattha asamugghāto tattha anusayo, yattha anusayo tattha asampaṭivedho, yattha asampaṭivedho tattha avijjā, yattha avijjā tattha sāsavaṁ viññāṇaṁ apariññātaṁ, yattha sāsavaṁ viññāṇaṁ apariññātaṁ tattha bījattho.


pli: Sīlakkhandho samādhikkhandhassa paccayo, samādhikkhandho paññākkhandhassa paccayo, paññākkhandho vimuttikkhandhassa paccayo, vimuttikkhandho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa paccayo.


pli: Titthaññutā pītaññutāya paccayo, pītaññutā pattaññutāya paccayo, pattaññutā attaññutāya paccayo.


pli: Yathā vā pana cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.


pli: Tattha cakkhu ādhipateyyapaccayatāya paccayo, rūpā ārammaṇapaccayatāya paccayo.


pli: Āloko sannissayatāya paccayo, manasikāro sabhāvo hetu.


pli: Saṅkhārā viññāṇassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Viññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Nāmarūpaṁ saḷāyatanassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Saḷāyatanaṁ phassassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Phasso vedanāya paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Vedanā taṇhāya paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Taṇhā upādānassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Upādānaṁ bhavassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Bhavo jātiyā paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Jāti jarāmaraṇassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Jarāmaraṇaṁ sokassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Soko paridevassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Paridevo dukkhassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Dukkhaṁ domanassassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Domanassaṁ upāyāsassa paccayo, sabhāvo hetu.


pli: Evaṁ yo koci upanissayo sabbo so parikkhāro.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ye dhammā yaṁ dhammaṁ janayantī”ti.


pli: Niyutto parikkhāro hāro.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Samāropanahāravibhaṅga


pli: Tattha katamo samāropano hāro?


pli: “Ye dhammā yaṁmūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā”ti.


pli: Ekasmiṁ padaṭṭhāne yattakāni padaṭṭhānāni otaranti, sabbāni tāni samāropayitabbāni.


pli: Yathā āvaṭṭe hāre bahukāni padaṭṭhānāni otarantīti.


pli: Tattha samāropanā catubbidhā padaṭṭhānaṁ, vevacanaṁ, bhāvanā, pahānamiti.


pli: Tattha katamā padaṭṭhānena samāropanā?


pli: “Sabbapāpassa akaraṇaṁ,


pli: kusalassa upasampadā;


pli: Sacittapariyodāpanaṁ,


pli: etaṁ buddhāna sāsanan”ti.


pli: Tassa kiṁ padaṭṭhānaṁ?


pli: Tīṇi sucaritāni—


pli: idaṁ padaṭṭhānaṁ;


pli: tattha yaṁ kāyikañca vācasikañca sucaritaṁ, ayaṁ sīlakkhandho.


pli: Manosucarite yā anabhijjhā abyāpādo ca, ayaṁ samādhikkhandho.


pli: Yā sammādiṭṭhi, ayaṁ paññākkhandho.


pli: Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.


pli: Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha samathassa phalaṁ rāgavirāgā cetovimutti, vipassanāya phalaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti.


pli: Idaṁ padaṭṭhānaṁ.


pli: Vanaṁ vanathassa padaṭṭhānaṁ.


pli: Ko ca vanatho?


pli: Vanaṁ nāma pañca kāmaguṇā, taṇhā vanatho.


pli: Vanaṁ nāma nimittaggāho “itthī”ti vā “puriso”ti vā.


pli: Vanatho nāma tesaṁ tesaṁ aṅgapaccaṅgānaṁ anubyañjanaggāho “aho cakkhu, aho sotaṁ, aho ghānaṁ, aho jivhā, aho kāyo” iti.


pli: Vanaṁ nāma cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni apariññātāni.


pli: Yaṁ tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ, ayaṁ vanatho.


pli: Vanaṁ nāma anusayo.


pli: Vanatho nāma pariyuṭṭhānaṁ.


pli: Tenāha bhagavā “chetvā vanañca vanathañcā”ti.


pli: Ayaṁ padaṭṭhānena samāropanā.


pli: Tattha katamā vevacanena samāropanā?


pli: Rāgavirāgā cetovimutti sekkhaphalaṁ;


pli: Idaṁ vevacanaṁ.


pli: Rāgavirāgā cetovimutti anāgāmiphalaṁ;


pli: avijjāvirāgā paññāvimutti aggaphalaṁ arahattaṁ.


pli: Paññindriyaṁ, paññābalaṁ, adhipaññāsikkhā, paññākkhandho, dhammavicayasambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo, ñāṇaṁ, sammādiṭṭhi, tīraṇā, santīraṇā, hirī, vipassanā, dhamme ñāṇaṁ, sabbaṁ, idaṁ vevacanaṁ.


pli: Ayaṁ vevacanena samāropanā.


pli: Tattha katamā bhāvanāya samāropanā?


pli: Yathāha bhagavā “tasmātiha tvaṁ bhikkhu kāye kāyānupassī viharāhi, ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ”.


pli: Ātāpīti vīriyindriyaṁ.


pli: Sampajānoti paññindriyaṁ.


pli: Satimāti satindriyaṁ.


pli: Vineyya loke abhijjhādomanassanti samādhindriyaṁ.


pli: Evaṁ kāye kāyānupassino viharato cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.


pli: Kena kāraṇena?


pli: Ekalakkhaṇattā catunnaṁ indriyānaṁ.


pli: Catūsu satipaṭṭhānesu bhāviyamānesu cattāro sammappadhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.


pli: Catūsu sammappadhānesu bhāviyamānesu cattāro iddhipādā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.


pli: Catūsu iddhipādesu bhāviyamānesu pañcindriyāni bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.


pli: Sabbe hi bodhaṅgamā dhammā bodhipakkhiyā niyyānikalakkhaṇena ekalakkhaṇā, te ekalakkhaṇattā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.


pli: Ayaṁ bhāvanāya samāropanā.


pli: Tattha katamā pahānena samāropanā?


pli: Kāye kāyānupassī viharanto “asubhe subhan”ti vipallāsaṁ pajahati, kabaḷīkāro cassa āhāro pariññaṁ gacchati, kāmupādānena ca anupādāno bhavati, kāmayogena ca visaṁyutto bhavati, abhijjhākāyaganthena ca vippayujjati, kāmāsavena ca anāsavo bhavati, kāmoghañca uttiṇṇo bhavati, rāgasallena ca visallo bhavati, rūpūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, rūpadhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca chandāgatiṁ gacchati.


pli: Vedanāsu vedanānupassī viharanto “dukkhe sukhan”ti vipallāsaṁ pajahati, phasso cassa āhāro pariññaṁ gacchati, bhavūpādānena ca anupādāno bhavati, bhavayogena ca visaṁyutto bhavati, byāpādakāyaganthena ca vippayujjati, bhavāsavena ca anāsavo bhavati, bhavoghañca uttiṇṇo bhavati, dosasallena ca visallo bhavati, vedanūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, vedanādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca dosāgatiṁ gacchati.


pli: Citte cittānupassī viharanto “anicce niccan”ti vipallāsaṁ pajahati, viññāṇaṁ cassa āhāro pariññaṁ gacchati, diṭṭhupādānena ca anupādāno bhavati, diṭṭhiyogena ca visaṁyutto bhavati, sīlabbataparāmāsakāyaganthena ca vippayujjati, diṭṭhāsavena ca anāsavo bhavati, diṭṭhoghañca uttiṇṇo bhavati, mānasallena ca visallo bhavati, saññūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saññādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca bhayāgatiṁ gacchati.


pli: Dhammesu dhammānupassī viharanto “anattani attā”ti vipallāsaṁ pajahati, manosañcetanā cassa āhāro pariññaṁ gacchati, attavādupādānena ca anupādāno bhavati, avijjāyogena ca visaṁyutto bhavati, idaṁsaccābhinivesakāyaganthena ca vippayujjati, avijjāsavena ca anāsavo bhavati, avijjoghañca uttiṇṇo bhavati, mohasallena ca visallo bhavati, saṅkhārūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saṅkhāradhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca mohāgatiṁ gacchati.


pli: Ayaṁ pahānena samāropanā.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano—


pli: “Ye dhammā yaṁmūlā,


pli: Ye cekatthā pakāsitā muninā;


pli: Te samāropayitabbā,


pli: Esa samāropano hāro”ti.


pli: Niyutto samāropano hāro.


pli: Niṭṭhito ca hāravibhaṅgo.


title_pli: Netti 2. Uddesavāra

pli: Tattha katame soḷasa hārā?


pli: Desanā vicayo yutti padaṭṭhāno lakkhaṇo catubyūho āvaṭṭo vibhatti parivattano vevacano paññatti otaraṇo sodhano adhiṭṭhāno parikkhāro samāropano iti.


pli: Desanā vicayo yutti,


pli: padaṭṭhāno ca lakkhaṇo;


pli: Catubyūho ca āvaṭṭo,


pli: vibhatti parivattano.


pli: Vevacano ca paññatti,


pli: otaraṇo ca sodhano;


pli: Adhiṭṭhāno parikkhāro,


pli: samāropano soḷaso.


pli: Ete soḷasa hārā,


pli: Pakittitā atthato asaṅkiṇṇā;


pli: Etesañceva bhavati,


pli: Vitthāratayā nayavibhattīti.


pli: Tattha katame pañca nayā?


pli: Nandiyāvaṭṭo tipukkhalo sīhavikkīḷito disālocano aṅkuso iti.


pli: Paṭhamo nandiyāvaṭṭo,


pli: dutiyo ca tipukkhalo;


pli: Sīhavikkīḷito nāma,


pli: tatiyo nayalañjako.


pli: Disālocanamāhaṁsu,


pli: catutthaṁ nayamuttamaṁ;


pli: Pañcamo aṅkuso nāma,


pli: sabbe pañca nayā gatāti.


pli: Tattha katamāni aṭṭhārasa mūlapadāni?


pli: Nava padāni kusalāni nava padāni akusalāni.


pli: Tattha katamāni nava padāni akusalāni, taṇhā avijjā lobho doso moho subhasaññā sukhasaññā niccasaññā attasaññāti, imāni nava padāni akusalāni, yattha sabbo akusalapakkho saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchati.


pli: Tattha katamāni nava padāni kusalāni?


pli: Samatho vipassanā alobho adoso amoho asubhasaññā dukkhasaññā aniccasaññā anattasaññāti, imāni nava padāni kusalāni, yattha sabbo kusalapakkho saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchati.


pli: Tatridaṁ uddānaṁ


pli: Taṇhā ca avijjāpi ca,


pli: Lobho doso tatheva moho ca;


pli: Caturo ca vipallāsā,


pli: Kilesabhūmī nava padāni.


pli: Samatho ca vipassanā ca,


pli: Kusalāni ca yāni tīṇi mūlāni;


pli: Caturo satipaṭṭhānā,


pli: Indriyabhūmī nava padāni.


pli: Navahi ca padehi kusalā,


pli: Navahi ca yujjanti akusalapakkhā;


pli: Ete kho mūlapadā,


pli: Bhavanti aṭṭhārasa padānīti.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Desanāhārasampāta


pli: “Soḷasa hārā paṭhamaṁ,


pli: Disalocanato disā viloketvā;


pli: Saṅkhipiya aṅkusena hi,


pli: Nayehi tīhi niddise suttan”ti.


pli: Vuttā, tassā niddeso kuhiṁ daṭṭhabbo?


pli: Tattha katamo desanāhārasampāto?


pli: “Arakkhitena cittena,


pli: micchādiṭṭhihatena ca;


pli: Thinamiddhābhibhūtena,


pli: vasaṁ mārassa gacchatī”ti.


pli: <b>Arakkhitena cittenā</b>ti kiṁ desayati, pamādaṁ taṁ maccuno padaṁ.


pli: <b>Micchādiṭṭhihatena cā</b>ti micchādiṭṭhihataṁ nāma vuccati yadā “anicce niccan”ti passati, so vipallāso.


pli: So pana vipallāso kiṁlakkhaṇo?


pli: Viparītaggāhalakkhaṇo vipallāso.


pli: So kiṁ vipallāsayati?


pli: Tayo dhamme saññaṁ cittaṁ diṭṭhimiti.


pli: So kuhiṁ vipallāsayati?


pli: Catūsu attabhāvavatthūsu, rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Evaṁ vedanaṁ …pe…


pli: saṅkhāre …pe…


pli: viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Tattha rūpaṁ paṭhamaṁ vipallāsavatthu “asubhe subhan”ti.


pli: Vedanā dutiyaṁ vipallāsavatthu “dukkhe sukhan”ti.


pli: Saññā saṅkhārā ca tatiyaṁ vipallāsavatthu “anattani attā”ti.


pli: Viññāṇaṁ catutthaṁ vipallāsavatthu “anicce niccan”ti.


pli: Dve dhammā cittassa saṅkilesā—


pli: taṇhā ca avijjā ca.


pli: Taṇhānivutaṁ cittaṁ dvīhi vipallāsehi vipallāsīyati “asubhe subhan”ti “dukkhe sukhan”ti.


pli: Diṭṭhinivutaṁ cittaṁ dvīhi vipallāsehi vipallāsīyati “anicce niccan”ti “anattani attā”ti.


pli: Tattha yo diṭṭhivipallāso, so atītaṁ rūpaṁ attato samanupassati,


pli: atītaṁ vedanaṁ …pe…


pli: atītaṁ saññaṁ,


pli: atīte saṅkhāre …


pli: atītaṁ viññāṇaṁ attato samanupassati.


pli: Tattha yo taṇhāvipallāso, so anāgataṁ rūpaṁ abhinandati,


pli: anāgataṁ vedanaṁ …pe…


pli: anāgataṁ saññaṁ,


pli: anāgate saṅkhāre,


pli: anāgataṁ viññāṇaṁ abhinandati.


pli: Dve dhammā cittassa upakkilesā—


pli: Tāhi visujjhantaṁ cittaṁ visujjhati.


pli: Tesaṁ avijjānīvaraṇānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ pubbā koṭi na paññāyati sandhāvantānaṁ saṁsarantānaṁ sakiṁ nirayaṁ sakiṁ tiracchānayoniṁ sakiṁ pettivisayaṁ sakiṁ asurakāyaṁ sakiṁ deve sakiṁ manusse.


pli: <b>Thinamiddhābhibhūtenā</b>ti.


pli: Thinaṁ nāma yā cittassa akallatā akammaniyatā;


pli: middhaṁ nāma yaṁ kāyassa līnattaṁ.


pli: <b>Vasaṁ mārassa gacchatī</b>ti kilesamārassa ca sattamārassa ca vasaṁ gacchati, so hi nivuto saṁsārābhimukho hoti.


pli: Imāni bhagavatā dve saccāni desitāni dukkhaṁ samudayo ca.


pli: Tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.


pli: Yena ca parijānāti yena ca pajahati, ayaṁ maggo.


pli: Yaṁ taṇhāya avijjāya ca pahānaṁ, ayaṁ nirodho.


pli: Imāni cattāri saccāni.


pli: Tenāha bhagavā “arakkhitena cittenā”ti.


pli: Niyutto desanāhārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Vicayahārasampāta


pli: Tattha katamo vicayo hārasampāto?


pli: Tattha taṇhā duvidhā kusalāpi akusalāpi.


pli: Akusalā saṁsāragāminī, kusalā apacayagāminī pahānataṇhā.


pli: Mānopi duvidho kusalopi akusalopi.


pli: Yaṁ mānaṁ nissāya mānaṁ pajahati, ayaṁ māno kusalo.


pli: Yo pana māno dukkhaṁ nibbattayati, ayaṁ māno akusalo.


pli: Tattha yaṁ nekkhammasitaṁ domanassaṁ kudāssunāmāhaṁ taṁ āyatanaṁ sacchikatvā upasampajja viharissaṁ yaṁ ariyā santaṁ āyatanaṁ sacchikatvā upasampajja viharantīti tassa uppajjati pihā, pihāpaccayā domanassaṁ, ayaṁ taṇhā kusalā rāgavirāgā cetovimutti, tadārammaṇā kusalā avijjāvirāgā paññāvimutti.


pli: Tassā ko pavicayo?


pli: Aṭṭha maggaṅgāni sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.


pli: So kattha daṭṭhabbo?


pli: Catutthe jhāne pāramitāya.


pli: Catutthe hi jhāne aṭṭhaṅgasamannāgataṁ cittaṁ bhāvayati parisuddhaṁ pariyodātaṁ anaṅgaṇaṁ vigatūpakkilesaṁ mudu kammaniyaṁ ṭhitaṁ āneñjappattaṁ.


pli: So tattha aṭṭhavidhaṁ adhigacchati cha abhiññā dve ca visese, taṁ cittaṁ yato parisuddhaṁ, tato pariyodātaṁ, yato pariyodātaṁ, tato anaṅgaṇaṁ, yato anaṅgaṇaṁ, tato vigatūpakkilesaṁ, yato vigatūpakkilesaṁ, tato mudu, yato mudu, tato kammaniyaṁ, yato kammaniyaṁ, tato ṭhitaṁ, yato ṭhitaṁ, tato āneñjappattaṁ.


pli: Tattha aṅgaṇā ca upakkilesā ca tadubhayaṁ taṇhāpakkho.


pli: Yā ca iñjanā yā ca cittassa aṭṭhiti, ayaṁ diṭṭhipakkho.


pli: Cattāri indriyāni dukkhindriyaṁ domanassindriyaṁ sukhindriyaṁ somanassindriyañca catutthajjhāne nirujjhanti, tassa upekkhindriyaṁ avasiṭṭhaṁ bhavati.


pli: So uparimaṁ samāpattiṁ santato manasikaroti, tassa uparimaṁ samāpattiṁ santato manasikaroto catutthajjhāne oḷārikā saññā saṇṭhahati ukkaṇṭhā ca paṭighasaññā, so sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “anantaṁ ākāsan”ti ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ sacchikatvā upasampajja viharati.


pli: Abhiññābhinīhāro rūpasaññā vokāro nānattasaññā samatikkamati paṭighasaññā cassa abbhatthaṁ gacchati, evaṁ samādhi tassa samāhitassa obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṁ, so samādhi chaḷaṅgasamannāgato paccavekkhitabbo.


pli: Anabhijjhāsahagataṁ me mānasaṁ sabbaloke, abyāpannaṁ me cittaṁ sabbasattesu, āraddhaṁ me vīriyaṁ paggahitaṁ, passaddho me kāyo asāraddho, samāhitaṁ me cittaṁ avikkhittaṁ, upaṭṭhitā me sati asammuṭṭhā, tattha yañca anabhijjhāsahagataṁ mānasaṁ sabbaloke yañca abyāpannaṁ cittaṁ sabbasattesu yañca āraddhaṁ vīriyaṁ paggahitaṁ yañca samāhitaṁ cittaṁ avikkhittaṁ, ayaṁ samatho.


pli: Yo passaddho kāyo asāraddho, ayaṁ samādhiparikkhāro.


pli: Yā upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā ayaṁ vipassanā.


pli: So samādhi pañcavidhena veditabbo.


pli: Ayaṁ samādhi “paccuppannasukho”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “āyatiṁ sukhavipāko”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “ariyo nirāmiso”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “akāpurisasevito”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “santo ceva paṇīto ca paṭippassaddhiladdho ca ekodibhāvādhigato ca na sasaṅkhāraniggayhavāritagato cā”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati.


pli: Taṁ kho panimaṁ samādhiṁ “sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati.


pli: Tattha yo ca samādhi paccuppannasukho yo ca samādhi āyatiṁ sukhavipāko ayaṁ samatho.


pli: Yo ca samādhi ariyo nirāmiso, yo ca samādhi akāpurisasevito, yo ca samādhi santo ceva paṇīto ca paṭippassaddhiladdho ca ekodibhāvādhigato ca na sasaṅkhāraniggayhavāritagato ca yañcāhaṁ taṁ kho panimaṁ samādhiṁ sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmīti, ayaṁ vipassanā.


pli: So samādhi pañcavidhena veditabbo pītipharaṇatā sukhapharaṇatā cetopharaṇatā ālokapharaṇatā paccavekkhaṇānimittaṁ.


pli: Tattha yo ca pītipharaṇo yo ca sukhapharaṇo yo ca cetopharaṇo, ayaṁ samatho.


pli: Yo ca ālokapharaṇo yañca paccavekkhaṇānimittaṁ.


pli: Ayaṁ vipassanā.


pli: Dasa kasiṇāyatanāni pathavīkasiṇaṁ āpokasiṇaṁ tejokasiṇaṁ vāyokasiṇaṁ nīlakasiṇaṁ pītakasiṇaṁ lohitakasiṇaṁ odātakasiṇaṁ ākāsakasiṇaṁ viññāṇakasiṇaṁ.


pli: Tattha yañca pathavīkasiṇaṁ yañca āpokasiṇaṁ evaṁ sabbaṁ, yañca odātakasiṇaṁ.


pli: Imāni aṭṭha kasiṇāni samatho.


pli: Yañca ākāsakasiṇaṁ yañca viññāṇakasiṇaṁ, ayaṁ vipassanā.


pli: Evaṁ sabbo ariyo maggo yena yena ākārena vutto, tena tena samathavipassanena yojayitabbo.


pli: Te tīhi dhammehi saṅgahitā aniccatāya dukkhatāya anattatāya.


pli: So samathavipassanaṁ bhāvayamāno tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayati.


pli: Tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayanto tayo khandhe bhāvayati.


pli: Tayo khandhe bhāvayanto ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvayati.


pli: Rāgacarito puggalo animittena vimokkhamukhena niyyāti adhicittasikkhāya sikkhanto lobhaṁ akusalamūlaṁ pajahanto sukhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto sukhaṁ vedanaṁ parijānanto rāgamalaṁ pavāhento rāgarajaṁ niddhunanto rāgavisaṁ vamento rāgaggiṁ nibbāpento rāgasallaṁ uppāṭento rāgajaṭaṁ vijaṭento.


pli: Dosacarito puggalo appaṇihitena vimokkhamukhena niyyāti adhisīlasikkhāya sikkhanto dosaṁ akusalamūlaṁ pajahanto dukkhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto dukkhavedanaṁ parijānanto dosamalaṁ pavāhento dosarajaṁ niddhunanto dosavisaṁ vamento dosaggiṁ nibbāpento dosasallaṁ uppāṭento dosajaṭaṁ vijaṭento.


pli: Mohacarito puggalo suññatavimokkhamukhena niyyāti adhipaññāsikkhāya sikkhanto mohaṁ akusalamūlaṁ pajahanto adukkhamasukhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto adukkhamasukhaṁ vedanaṁ parijānanto mohamalaṁ pavāhento moharajaṁ niddhunanto mohavisaṁ vamento mohaggiṁ nibbāpento mohasallaṁ uppāṭento mohajaṭaṁ vijaṭento.


pli: Tattha suññatavimokkhamukhaṁ paññākkhandho, animittavimokkhamukhaṁ samādhikkhandho, appaṇihitavimokkhamukhaṁ sīlakkhandho.


pli: So tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayanto tayo khandhe bhāvayati, tayo khandhe bhāvayanto ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvayati.


pli: Tattha yā ca sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo, ayaṁ sīlakkhandho, yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi, ayaṁ samādhikkhandho, yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo, ayaṁ paññākkhandho.


pli: Tattha sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.


pli: Yo samathavipassanaṁ bhāveti, tassa dve bhavaṅgāni bhāvanaṁ gacchanti kāyo cittañca, bhavanirodhagāminī paṭipadā dve padāni sīlaṁ samādhi ca.


pli: So hoti bhikkhu bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño.


pli: Kāye bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammākammanto sammāvāyāmo ca, sīle bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammāvācā sammāājīvo ca, citte bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammāsati sammāsamādhi ca, paññāya bhāviyamānāya dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo ca.


pli: Tattha yo ca sammākammanto yo ca sammāvāyāmo siyā kāyiko siyā cetasiko, tattha yo kāyasaṅgaho, so kāye bhāvite bhāvanaṁ gacchati, yo cittasaṅgaho, so citte bhāvite bhāvanaṁ gacchati.


pli: So samathavipassanaṁ bhāvayanto pañcavidhaṁ adhigamaṁ gacchati, khippādhigamo ca hoti, vimuttādhigamo ca hoti, mahādhigamo ca hoti, vipulādhigamo ca hoti, anavasesādhigamo ca hoti.


pli: Tattha samathena khippādhigamo ca mahādhigamo ca vipulādhigamo ca hoti, vipassanāya vimuttādhigamo ca anavasesādhigamo ca hoti.


pli: Tattha yo desayati, so dasabalasamannāgato satthā ovādena sāvake na visaṁvādayati.


pli: So tividhaṁ idaṁ karotha iminā upāyena karotha idaṁ vo kurumānānaṁ hitāya sukhāya bhavissati, so tathā ovadito tathānusiṭṭho tathākaronto tathāpaṭipajjanto taṁ bhūmiṁ na pāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: So tathā ovadito tathānusiṭṭho sīlakkhandhaṁ aparipūrayanto taṁ bhūmiṁ anupāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: So tathā ovadito tathānusiṭṭho sīlakkhandhaṁ paripūrayanto taṁ bhūmiṁ anupāpuṇissatīti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Sammāsambuddhassa te sato ime dhammā anabhisambuddhāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Sabbāsavaparikkhīṇassa te sato ime āsavā aparikkhīṇāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Yassa te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Sāvako kho pana te dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī so pubbena aparaṁ uḷāraṁ visesādhigamaṁ na sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Ye kho pana dhammā antarāyikā, te paṭisevato nālaṁ antarāyāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Ye kho pana dhammā aniyyānikā, te niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Ye kho pana dhammā niyyānikā, te niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Sāvako kho pana te saupādiseso anupādisesaṁ nibbānadhātuṁ anupāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Diṭṭhisampanno mātaraṁ jīvitā voropeyya hatthehi vā pādehi vā suhataṁ kareyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano mātaraṁ jīvitā voropeyya hatthehi vā pādehi vā suhataṁ kareyyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Evaṁ pitaraṁ, arahantaṁ, bhikkhuṁ.


pli: Diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṁ bhindeyya saṅghe vā saṅgharājiṁ janeyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano saṅghaṁ bhindeyya saṅghe vā saṅgharājiṁ janeyyāti ṭhānametaṁ vijjati, diṭṭhisampanno tathāgatassa duṭṭhacitto lohitaṁ uppādeyya, parinibbutassa vā tathāgatassa duṭṭhacitto thūpaṁ bhindeyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Puthujjano tathāgatassa duṭṭhacitto lohitaṁ uppādeyya, parinibbutassa vā tathāgatassa duṭṭhacitto thūpaṁ bhindeyyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Diṭṭhisampanno aññaṁ satthāraṁ apadiseyya api jīvitahetūti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano aññaṁ satthāraṁ apadiseyyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Diṭṭhisampanno ito bahiddhā aññaṁ dakkhiṇeyyaṁ pariyeseyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano ito bahiddhā aññaṁ dakkhiṇeyyaṁ pariyeseyyāti ṭhānametaṁ vijjati, diṭṭhisampanno kutūhalamaṅgalena suddhiṁ pacceyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Puthujjano kutūhalamaṅgalena suddhiṁ pacceyyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Itthī rājā cakkavattī siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso rājā cakkavattī siyāti ṭhānametaṁ vijjati;


pli: itthī sakko devānamindo siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso sakko devānamindo siyāti ṭhānametaṁ vijjati;


pli: itthī māro pāpimā siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso māro pāpimā siyāti ṭhānametaṁ vijjati;


pli: itthī mahābrahmā siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso mahābrahmā siyāti ṭhānametaṁ vijjati;


pli: itthī tathāgato arahaṁ sammāsambuddho siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso tathāgato arahaṁ sammāsambuddho siyāti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Dve tathāgatā arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ ekissā lokadhātuyā uppajjeyyuṁ vā dhammaṁ vā deseyyunti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, ekova tathāgato arahaṁ sammāsambuddho ekissā lokadhātuyā uppajjissati vā dhammaṁ vā desessatīti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Tiṇṇaṁ duccaritānaṁ iṭṭho kanto piyo manāpo vipāko bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, tiṇṇaṁ duccaritānaṁ aniṭṭho akanto appiyo amanāpo vipāko bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Tiṇṇaṁ sucaritānaṁ aniṭṭho akanto appiyo amanāpo vipāko bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, tiṇṇaṁ sucaritānaṁ iṭṭho kanto piyo manāpo vipāko bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Aññataro samaṇo vā brāhmaṇo vā kuhako lapako nemittako kuhanalapananemittakattaṁ pubbaṅgamaṁ katvā pañca nīvaraṇe appahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu anupaṭṭhitassati viharanto satta bojjhaṅge abhāvayitvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, aññataro samaṇo vā brāhmaṇo vā sabbadosāpagato pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu upaṭṭhitassati viharanto satta bojjhaṅge bhāvayitvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissatīti ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso idaṁ vuccati ṭhānāṭṭhānañāṇaṁ paṭhamaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti ṭhānāṭṭhānagatā sabbe khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā keci saggūpagā keci apāyūpagā keci nibbānūpagā, evaṁ bhagavā āha—


pli: “Sabbe sattā marissanti,


pli: maraṇantaṁ hi jīvitaṁ;


pli: Yathākammaṁ gamissanti,


pli: puññapāpaphalūpagā;


pli: Nirayaṁ pāpakammantā,


pli: puññakammā ca suggatiṁ;


pli: Apare ca maggaṁ bhāvetvā,


pli: parinibbantināsavā”ti.


pli: <b>Sabbe sattā</b>ti ariyā ca anariyā ca sakkāyapariyāpannā ca sakkāyavītivattā ca.


pli: <b>Marissantī</b>ti dvīhi maraṇehi dandhamaraṇena ca adandhamaraṇena ca, sakkāyapariyāpannānaṁ adandhamaraṇaṁ sakkāyavītivattānaṁ dandhamaraṇaṁ.


pli: <b>Maraṇantaṁ hi jīvitan</b>ti khayā āyussa indriyānaṁ uparodhā jīvitapariyanto maraṇapariyanto.


pli: <b>Puññapāpaphalūpagā</b>ti kammānaṁ phaladassāvitā ca avippavāso ca.


pli: <b>Puññakammā ca suggatin</b>ti puññasaṅkhārā sugatiṁ gamissanti.


pli: <b>Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā</b>ti sabbasaṅkhārānaṁ samatikkamanaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ.


pli: Nirayaṁ pāpakammantā”ti āgāḷhā ca nijjhāmā ca paṭipadā.


pli: “Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti majjhimā paṭipadā.


pli: “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ, yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti ayaṁ saṅkileso.


pli: Evaṁ saṁsāraṁ nibbattayati.


pli: “Sabbe sattā marissanti …pe…


pli: nirayaṁ pāpakammantā”ti ime tayo vaṭṭā dukkhavaṭṭo kammavaṭṭo kilesavaṭṭo.


pli: “Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti tiṇṇaṁ vaṭṭānaṁ vivaṭṭanā.


pli: nirayaṁ pāpakammantā”ti ādīnavo, “puññakammā ca suggatin”ti assādo, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti nissaraṇaṁ.


pli: nirayaṁ pāpakammantā”ti hetu ca phalañca, pañcakkhandhā phalaṁ, taṇhā hetu, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti maggo ca phalañca.


pli: Yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti ayaṁ saṅkileso, so saṅkileso tividho taṇhāsaṅkileso diṭṭhisaṅkileso duccaritasaṅkilesoti.


pli: Tattha taṇhāsaṅkileso tīhi taṇhāhi niddisitabbo—


pli: Yena yena vā pana vatthunā ajjhosito, tena teneva niddisitabbo, tassā vitthāro chattiṁsāya taṇhāya jāliniyā vicaritāni.


pli: Tattha diṭṭhisaṅkileso ucchedasassatena niddisitabbo, yena yena vā pana vatthunā diṭṭhivasena abhinivisati, “idameva saccaṁ moghamaññan”ti tena teneva niddisitabbo, tassā vitthāro dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.


pli: Tattha duccaritasaṅkileso cetanā cetasikakammena niddisitabbo, tīhi duccaritehi kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, tassā vitthāro dasa akusalakammapathā.


pli: Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavāti idaṁ vodānaṁ.


pli: Tayidaṁ vodānaṁ tividhaṁ;


pli: taṇhāsaṅkileso samathena visujjhati, so samatho samādhikkhandho, diṭṭhisaṅkileso vipassanāya visujjhati, sā vipassanā paññākkhandho, duccaritasaṅkileso sucaritena visujjhati, taṁ sucaritaṁ sīlakkhandho.


pli: “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ, yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti apuññappaṭipadā, “puññakammā ca suggatin”ti puññappaṭipadā, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti puññapāpasamatikkamappaṭipadā, tattha yā ca puññappaṭipadā yā ca apuññappaṭipadā, ayaṁ ekā paṭipadā sabbatthagāminī ekā apāyesu, ekā devesu, yā ca puññapāpasamatikkamā paṭipadā ayaṁ tattha tattha gāminī paṭipadā.


pli: micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi, tattha yo ca micchattaniyato rāsi yo ca sammattaniyato rāsi ekā paṭipadā tattha tattha gāminī, tattha yo aniyato rāsi, ayaṁ sabbatthagāminī paṭipadā.


pli: Kena kāraṇena?


pli: Paccayaṁ labhanto niraye upapajjeyya, paccayaṁ labhanto tiracchānayonīsu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto pettivisayesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto asuresu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto devesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto manussesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto parinibbāyeyya, tasmāyaṁ sabbatthagāminī paṭipadā, yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati sabbatthagāminī paṭipadā ñāṇaṁ dutiyaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti sabbatthagāminī paṭipadā anekadhātuloko, tattha tattha gāminī paṭipadā nānādhātuloko.


pli: Tattha katamo anekadhātuloko?


pli: Cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu, pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu, kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu, nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṁsādhātu, dukkhadhātu, domanassadhātu, avijjādhātu, sukhadhātu, somanassadhātu, upekkhādhātu, rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu, saṅkhāradhātu, nibbānadhātu, ayaṁ anekadhātuloko.


pli: Tattha katamo nānādhātuloko?


pli: Aññā cakkhudhātu, aññā rūpadhātu, aññā cakkhuviññāṇadhātu, evaṁ sabbā, aññā nibbānadhātu.


pli: Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati anekadhātu nānādhātu ñāṇaṁ tatiyaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti anekadhātu nānādhātukassa lokassa yaṁ yadeva dhātuṁ sattā adhimuccanti, taṁ tadeva adhiṭṭhahanti abhinivisanti, keci rūpādhimuttā, keci saddādhimuttā, keci gandhādhimuttā, keci rasādhimuttā, keci phoṭṭhabbādhimuttā, keci dhammādhimuttā, keci itthādhimuttā, keci purisādhimuttā, keci cāgādhimuttā, keci hīnādhimuttā, keci paṇītādhimuttā, keci devādhimuttā, keci manussādhimuttā, keci nibbānādhimuttā.


pli: Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, ayaṁ veneyyo, ayaṁ na veneyyo, ayaṁ saggagāmī, ayaṁ duggatigāmīti, idaṁ vuccati sattānaṁ nānādhimuttikatā ñāṇaṁ catutthaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti te yathādhimuttā ca bhavanti, taṁ taṁ kammasamādānaṁ samādiyanti.


pli: Te chabbidhaṁ kammaṁ samādiyanti—


pli: keci lobhavasena, keci dosavasena, keci mohavasena, keci saddhāvasena, keci vīriyavasena, keci paññāvasena.


pli: Taṁ vibhajjamānaṁ duvidhaṁ—


pli: saṁsāragāmi ca nibbānagāmi ca.


pli: Tattha yaṁ lobhavasena dosavasena mohavasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.


pli: Tattha yaṁ saddhāvasena kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.


pli: Tattha yaṁ lobhavasena dosavasena mohavasena saddhāvasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.


pli: Tattha yaṁ vīriyavasena paññāvasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammuttamaṁ kammaseṭṭhaṁ kammakkhayāya saṁvattati.


pli: Cattāri kammasamādānāni—


pli: atthi kammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiṁ ca sukhavipākaṁ.


pli: Yaṁ evaṁ jātiyaṁ kammasamādānaṁ, iminā puggalena akusalakammasamādānaṁ upacitaṁ avipakkaṁ vipākāya paccupaṭṭhitaṁ na ca bhabbo abhinibbidhā gantunti taṁ bhagavā na ovadati.


pli: Yathā devadattaṁ kokālikaṁ sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ, ye vā panaññepi sattā micchattaniyatā imesañca puggalānaṁ upacitaṁ akusalaṁ na ca tāva pāripūriṁ gataṁ, purā pāripūriṁ gacchati.


pli: Purā phalaṁ nibbattayati, purā maggamāvārayati, purā veneyyattaṁ samatikkamatīti te bhagavā asamatte ovadati.


pli: Yathā puṇṇañca govatikaṁ acelañca kukkuravatikaṁ.


pli: Imassa ca puggalassa akusalakammasamādānaṁ paripūramānaṁ maggaṁ āvārayissati purā pāripūriṁ gacchati, purā phalaṁ nibbattayati, purā maggamāvārayati, purā veneyyattaṁ samatikkamatīti taṁ bhagavā asamattaṁ ovadati.


pli: Yathā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ.


pli: Sabbesaṁ mudumajjhādhimattatā.


pli: Tattha mudu āneñjābhisaṅkhārā majjhaṁ avasesakusalasaṅkhārā, adhimattaṁ akusalasaṅkhārā, yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ, idaṁ upapajjavedanīyaṁ, idaṁ aparāpariyavedanīyaṁ, idaṁ nirayavedanīyaṁ, idaṁ tiracchānavedanīyaṁ, idaṁ pettivisayavedanīyaṁ, idaṁ asuravedanīyaṁ, idaṁ devavedanīyaṁ, idaṁ manussavedanīyanti, idaṁ vuccati atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso vipākavemattatā ñāṇaṁ pañcamaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti tathā samādinnānaṁ kammānaṁ samādinnānaṁ jhānānaṁ vimokkhānaṁ samādhīnaṁ samāpattīnaṁ ayaṁ saṅkileso, idaṁ vodānaṁ, idaṁ vuṭṭhānaṁ, evaṁ saṅkilissati, evaṁ vodāyati, evaṁ vuṭṭhahatīti ñāṇaṁ anāvaraṇaṁ.


pli: Tattha kati jhānāni?


pli: Cattāri jhānāni.


pli: Kati vimokkhā?


pli: Ekādasa ca aṭṭha ca satta ca tayo ca dve ca.


pli: Kati samādhī?


pli: Tayo samādhī—


pli: savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi.


pli: Kati samāpattiyo?


pli: Pañca samāpattiyo—


pli: saññāsamāpatti asaññāsamāpatti nevasaññānāsaññāsamāpatti vibhūtasaññāsamāpatti nirodhasamāpatti.


pli: Tattha katamo saṅkileso?


pli: Ye ca kukkuṭajhāyī dve paṭhamakā yo vā pana koci hānabhāgiyo samādhi, ayaṁ saṅkileso.


pli: Tattha katamaṁ vodānaṁ, nīvaraṇapārisuddhi, paṭhamassa jhānassa ye ca kukkuṭajhāyī dve pacchimakā yo vā pana koci visesabhāgiyo samādhi, idaṁ vodānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ vuṭṭhānaṁ?


pli: Yaṁ samāpattivuṭṭhānakosallaṁ, idaṁ vuṭṭhānaṁ.


pli: Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati sabbesaṁ jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesavodānavuṭṭhānañāṇaṁ chaṭṭhaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti tasseva samādhissa tayo dhammā parivārā indriyāni balāni vīriyamiti, tāniyeva indriyāni vīriyavasena balāni bhavanti, ādhipateyyaṭṭhena indriyāni, akampiyaṭṭhena balāni, iti tesaṁ mudumajjhādhimattatā ayaṁ mudindriyo ayaṁ majjhindriyo ayaṁ tikkhindriyoti.


pli: Tattha bhagavā tikkhindriyaṁ saṅkhittena ovādena ovadati, majjhindriyaṁ bhagavā saṅkhittavitthārena ovadati, mudindriyaṁ bhagavā vitthārena ovadati.


pli: Tattha bhagavā tikkhindriyassa mudukaṁ dhammadesanaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā mudutikkhadhammadesanaṁ upadisati, mudindriyassa bhagavā tikkhaṁ dhammadesanaṁ upadisati.


pli: Tattha bhagavā tikkhindriyassa samathaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā samathavipassanaṁ upadisati, mudindriyassa bhagavā vipassanaṁ upadisati.


pli: Tattha bhagavā tikkhindriyassa nissaraṇaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā ādīnavañca nissaraṇañca upadisati, mudindriyassa bhagavā assādañca ādīnavañca nissaraṇañca upadisati.


pli: Tattha bhagavā tikkhindriyassa adhipaññāsikkhāya paññāpayati, majjhindriyassa bhagavā adhicittasikkhāya paññāpayati, mudindriyassa bhagavā adhisīlasikkhāya paññāpayati.


pli: Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso ayaṁ imaṁ bhūmiṁ bhāvanañca gato, imāya velāya imāya anusāsaniyā evaṁ dhātuko cāyaṁ ayaṁ cassa āsayo ayañca anusayo iti, idaṁ vuccati parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattavemattatā ñāṇaṁ sattamaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti tattha yaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.


pli: ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe.


pli: Amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ.


pli: Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.


pli: Tattha saggūpagesu ca sattesu manussūpagesu ca sattesu apāyūpagesu ca sattesu imassa puggalassa lobhādayo ussannā alobhādayo mandā, imassa puggalassa alobhādayo ussannā lobhādayo mandā, ye vā pana ussannā ye vā pana mandā imassa puggalassa imāni indriyāni upacitāni imassa puggalassa imāni indriyāni anupacitāni amukāya vā kappakoṭiyaṁ kappasatasahasse vā kappasahasse vā kappasate vā kappe vā antarakappe vā upaḍḍhakappe vā saṁvacchare vā upaḍḍhasaṁvacchare vā māse vā pakkhe vā divase vā muhutte vā iminā pamādena vā pasādena vāti.


pli: Taṁ taṁ bhavaṁ bhagavā anussaranto asesaṁ jānāti, tattha yaṁ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā.


pli: Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā, tattha saggūpagesu ca sattesu manussūpagesu ca sattesu apāyūpagesu ca sattesu iminā puggalena evarūpaṁ kammaṁ amukāya kappakoṭiyaṁ upacitaṁ kappasatasahasse vā kappasahasse vā kappasate vā kappe vā antarakappe vā upaḍḍhakappe vā saṁvacchare vā upaḍḍhasaṁvacchare vā māse vā pakkhe vā divase vā muhutte vā iminā pamādena vā pasādena vāti.


pli: Imāni bhagavato dve ñāṇāni—


pli: pubbenivāsānussatiñāṇañca dibbacakkhu ca aṭṭhamaṁ navamaṁ tathāgatabalaṁ.


pli: Iti tattha yaṁ sabbaññutā pattā viditā sabbadhammā virajaṁ vītamalaṁ uppannaṁ sabbaññutañāṇaṁ nihato māro bodhimūle, idaṁ bhagavato dasamaṁ balaṁ sabbāsavaparikkhayaṁ ñāṇaṁ.


pli: Dasabalasamannāgatā hi buddhā bhagavantoti.


pli: Niyutto vicayo hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Yuttihārasampāta


pli: Tattha katamo yuttihārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa,


pli: sammāsaṅkappagocaro;


pli: Sammādiṭṭhipurekkhāro,


pli: ñatvāna udayabbayaṁ;


pli: Thinamiddhābhibhū bhikkhu,


pli: sabbā duggatiyo jahe”ti.


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti rakkhitacittassa sammāsaṅkappagocaro bhavissatīti yujjati, sammāsaṅkappagocaro sammādiṭṭhi bhavissatīti yujjati, sammādiṭṭhipurekkhāro viharanto udayabbayaṁ paṭivijjhissatīti yujjati, udayabbayaṁ paṭivijjhanto sabbā duggatiyo jahissatīti yujjati.


pli: Sabbā duggatiyo jahanto sabbāni duggativinipātabhayāni samatikkamissatīti yujjatīti.


pli: Niyutto yuttihārasampāto.


pli: Padaṭṭhānahārasampāta


pli: Tattha katamo padaṭṭhāno hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: “Tasmā rakkhitacittassā”ti tiṇṇaṁ sucaritānaṁ padaṭṭhānaṁ.


pli: “Ñatvāna udayabbayan”ti dassanabhūmiyā padaṭṭhānaṁ.


pli: “Thinamiddhābhibhū bhikkhū”ti vīriyassa padaṭṭhānaṁ.


pli: “Sabbā duggatiyo jahe”ti bhāvanāya padaṭṭhānaṁ.


pli: Niyutto padaṭṭhāno hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Lakkhaṇahārasampāta


pli: Tattha katamo lakkhaṇo hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti idaṁ satindriyaṁ, satindriye gahite gahitāni bhavanti pañcindriyāni.


pli: “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhiyā gahitāya gahito bhavati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Sammādiṭṭhito hi sammāsaṅkappo pabhavati, sammāsaṅkappato sammāvācā pabhavati, sammāvācāto sammākammanto pabhavati, sammākammantato sammāājīvo pabhavati, sammāājīvato sammāvāyāmo pabhavati, sammāvāyāmato sammāsati pabhavati, sammāsatito sammāsamādhi pabhavati, sammāsamādhito sammāvimutti pabhavati, sammāvimuttito sammāvimuttiñāṇadassanaṁ pabhavati.


pli: Niyutto lakkhaṇo hārasampāto.


pli: Catubyūhahārasampāta


pli: Tattha katamo catubyūho hārasampāto.


pli: “Tasmā rakkhitacittassā”ti rakkhitaṁ paripālīyatīti esā nirutti.


pli: Idha bhagavato ko adhippāyo?


pli: Ye duggatīhi parimuccitukāmā bhavissanti, te dhammacārino bhavissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.


pli: Kokāliko hi sāriputtamoggallānesu theresu cittaṁ padosayitvā mahāpadumaniraye upapanno.


pli: Bhagavā ca satiārakkhena cetasā samannāgato, suttamhi vuttaṁ—


pli: “satiyā cittaṁ rakkhitabban”ti.


pli: Niyutto catubyūho hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Āvaṭṭahārasampāta


pli: Tattha katamo āvaṭṭo hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti samatho.


pli: “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti vipassanā.


pli: “Ñatvāna udayabbayan”ti dukkhapariññā.


pli: “Sabbā duggatiyo jahe”ti nirodho.


pli: Imāni cattāri saccāni.


pli: Niyutto āvaṭṭo hārasampāto.


pli: Vibhattihārasampāta


pli: Tattha katamo vibhattihārasampāto?


pli: Niyutto vibhattihārasampāto.


pli: Parivattanahārasampāta


pli: Tattha katamo parivattano hārasampāto?


pli: Samathavipassanāya bhāvitāya nirodho phalaṁ, pariññātaṁ dukkhaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito paṭipakkhena.


pli: Niyutto parivattano hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Vevacanahārasampāta


pli: Tattha katamo vevacano hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: “Tasmā rakkhitacittassā”ti cittaṁ mano viññāṇaṁ manindriyaṁ manāyatanaṁ vijānanā vijānitattaṁ, idaṁ vevacanaṁ.


pli: “Sammāsaṅkappagocaro”ti nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo, idaṁ vevacanaṁ.


pli: “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhi nāma paññāsatthaṁ paññākhaggo paññāratanaṁ paññāpajjoto paññāpatodo paññāpāsādo, idaṁ vevacanaṁ.


pli: Niyutto vevacano hārasampāto.


title_pli: Netti 3. Niddesavāra

pli: 3. Niddesavāra


pli: Tattha saṅkhepato netti kittitā.


pli: 3.1. Hārasaṅkhepa


pli: Assādādīnavatā,


pli: Nissaraṇampi ca phalaṁ upāyo ca;


pli: Āṇattī ca bhagavato,


pli: Yogīnaṁ <b>desanāhāro</b>.


pli: Yaṁ pucchitañca vissajjitañca,


pli: Suttassa yā ca anugīti;


pli: Suttassa yo pavicayo,


pli: Hāro <b>vicayo</b>ti niddiṭṭho.


pli: Sabbesaṁ hārānaṁ,


pli: Yā bhūmī yo ca gocaro tesaṁ;


pli: Yuttāyuttaparikkhā,


pli: Hāro <b>yuttī</b>ti niddiṭṭho.


pli: Dhammaṁ deseti jino,


pli: Tassa ca dhammassa yaṁ padaṭṭhānaṁ;


pli: Iti yāva sabbadhammā,


pli: Eso hāro <b>padaṭṭhāno</b>.


pli: Vuttamhi ekadhamme,


pli: Ye dhammā ekalakkhaṇā keci;


pli: Vuttā bhavanti sabbe,


pli: So hāro <b>lakkhaṇo</b> nāma.


pli: Neruttamadhippāyo,


pli: Byañjanamatha desanānidānañca;


pli: Pubbāparānusandhī,


pli: Eso hāro <b>catubyūho</b>.


pli: Ekamhi padaṭṭhāne,


pli: Pariyesati sesakaṁ padaṭṭhānaṁ;


pli: Āvaṭṭati paṭipakkhe,


pli: <b>Āvaṭṭo</b> nāma so hāro.


pli: Dhammañca padaṭṭhānaṁ,


pli: Bhūmiñca vibhajjate ayaṁ hāro;


pli: Sādhāraṇe asādhā-


pli: Raṇe ca neyyo <b>vibhattī</b>ti.


pli: Kusalākusale dhamme,


pli: Niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca;


pli: Parivattati paṭipakkhe,


pli: Hāro <b>parivattano</b> nāma.


pli: Vevacanāni bahūni tu,


pli: Sutte vuttāni ekadhammassa;


pli: Yo jānāti suttavidū,


pli: <b>Vevacano</b> nāma so hāro.


pli: Ekaṁ bhagavā dhammaṁ,


pli: Paññattīhi vividhāhi deseti;


pli: So ākāro ñeyyo,


pli: <b>Paññattī</b> nāma hāroti.


pli: Yo ca paṭiccuppādo,


pli: Indriyakhandhā ca dhātu āyatanā;


pli: Etehi otarati yo,


pli: <b>Otaraṇo</b> nāma so hāro.


pli: Vissajjitamhi pañhe,


pli: Gāthāyaṁ pucchitā yamārabbha;


pli: Suddhāsuddhaparikkhā,


pli: Hāro so <b>sodhano</b> nāma.


pli: Ekattatāya dhammā,


pli: Yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā;


pli: Te na vikappayitabbā,


pli: Eso hāro <b>adhiṭṭhāno</b>.


pli: Ye dhammā yaṁ dhammaṁ,


pli: Janayantippaccayā paramparato;


pli: Hetumavakaḍḍhayitvā,


pli: Eso hāro <b>parikkhāro</b>.


pli: Ye dhammā yaṁmūlā,


pli: Ye cekatthā pakāsitā muninā;


pli: Te samaropayitabbā,


pli: Esa <b>samāropano</b> hāro.


pli: 3.2. Nayasaṅkhepa


pli: Taṇhañca avijjampi ca,


pli: Samathena vipassanāya yo neti;


pli: Saccehi yojayitvā,


pli: Ayaṁ nayo <b>nandiyāvaṭṭo</b>.


pli: Yo akusale samūlehi,


pli: Neti kusale ca kusalamūlehi;


pli: Bhūtaṁ tathaṁ avitathaṁ,


pli: <b>Tipukkhalaṁ</b> taṁ nayaṁ āhu.


pli: Yo neti vipallāsehi,


pli: Kilese indriyehi saddhamme;


pli: Etaṁ nayaṁ nayavidū,


pli: <b>Sīhavikkīḷitaṁ</b> āhu.


pli: Veyyākaraṇesu hi ye,


pli: Kusalākusalā tahiṁ tahiṁ vuttā;


pli: Manasā volokayate,


pli: Taṁ khu <b>disālocanaṁ</b> āhu.


pli: Oloketvā disalocanena,


pli: Ukkhipiya yaṁ samāneti;


pli: Sabbe kusalākusale,


pli: Ayaṁ nayo <b>aṅkuso</b> nāma.


pli: Soḷasa hārā paṭhamaṁ,


pli: Disalocanato disā viloketvā;


pli: Saṅkhipiya aṅkusena hi,


pli: Nayehi tīhi niddise suttaṁ.


pli: 3.3. Dvādasapada


pli: Akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ,


pli: nirutti tatheva niddeso;


pli: Ākārachaṭṭhavacanaṁ,


pli: ettāva byañjanaṁ sabbaṁ.


pli: Saṅkāsanā pakāsanā,


pli: Vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti;


pli: Etehi chahi padehi,


pli: Attho kammañca niddiṭṭhaṁ.


pli: Tīṇi ca nayā anūnā,


pli: Atthassa ca chappadāni gaṇitāni;


pli: Navahi padehi bhagavato,


pli: Vacanassattho samāyutto.


pli: Atthassa navappadāni,


pli: Byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa;


pli: Ubhayaṁ saṅkalayitvā,


pli: Tettiṁsā ettikā nettīti.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Paññattihārasampāta


pli: Tattha katamo paññattihārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: “Tasmā rakkhitacittassā”ti padaṭṭhānapaññatti satiyā.


pli: “Sammādiṭṭhipurekkhāro, ñatvāna udayabbayan”ti dassanabhūmiyā nikkhepapaññatti.


pli: “Thinamiddhābhibhū bhikkhū”ti samudayassa anavasesappahānapaññatti, “sabbā duggatiyo jahe”ti bhāvanāpaññatti maggassa.


pli: Niyutto paññattihārasampāto.


pli: Otaraṇahārasampāta


pli: Tattha katamo otaraṇo hārasampāto?


pli: “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhiyā gahitāya gahitāni bhavanti pañcindriyāni, ayaṁ indriyehi otaraṇā.


pli: Tāniyeva indriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, evaṁ sabbaṁ, ayaṁ paṭiccasamuppādena otaraṇā.


pli: Tāniyeva pañcindriyāni tīhi khandhehi saṅgahitāni—


pli: Ayaṁ khandhehi otaraṇā.


pli: Tāni yeva pañcindriyāni saṅkhārapariyāpannāni.


pli: Ye saṅkhārā anāsavā no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā, ayaṁ dhātūhi otaraṇā.


pli: Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ no ca bhavaṅgaṁ, ayaṁ āyatanehi otaraṇā.


pli: Niyutto otaraṇo hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Sodhanahārasampāta


pli: Tattha katamo sodhano hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: Yattha ārambho suddho, so pañho visajjito bhavati.


pli: Yattha pana ārambho na suddho, na tāva so pañho visajjito bhavati.


pli: Niyutto sodhano hārasampāto.


pli: Adhiṭṭhānahārasampāta


pli: Tattha katamo adhiṭṭhāno hārasampāto?


pli: Tasmā rakkhitacittassāti ekattatā.


pli: Cittaṁ mano viññāṇaṁ, ayaṁ vemattatā.


pli: Sammāsaṅkappagocaroti ekattatā.


pli: Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo ayaṁ vemattatā.


pli: Sammādiṭṭhipurekkhāroti ekattatā.


pli: Sammādiṭṭhi nāma yaṁ dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ magge ñāṇaṁ hetumhi ñāṇaṁ hetusamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ paccaye ñāṇaṁ paccayasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ, yaṁ tattha tattha yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ abhisamayo sampaṭivedho saccāgamanaṁ, ayaṁ vemattatā.


pli: Ñatvāna udayabbayanti ekattatā, udayena avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, evaṁ sabbaṁ samudayo bhavati.


pli: Vayena avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṁ sabbaṁ nirodho hoti, ayaṁ vemattatā.


pli: Thinamiddhābhibhū bhikkhūti ekattatā, thinaṁ nāma yā cittassa akallatā akammaniyatā, middhaṁ nāma yaṁ kāyassa līnattaṁ, ayaṁ vemattatā.


pli: Sabbā duggatiyo jaheti ekattatā, devamanusse vā upanidhāya apāyā duggati, nibbānaṁ vā upanidhāya sabbā upapattiyo duggati, ayaṁ vemattatā.


pli: Niyutto adhiṭṭhāno hārasampāto.


pli: Paṭiniddesavāra


pli: Parikkhārahārasampāta


pli: Tattha katamo parikkhāro hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.


pli: Ayaṁ samathavipassanāya parikkhāro.


pli: Niyutto parikkhāro hārasampāto.


pli: Samāropanahārasampāta


pli: Tattha katamo samāropano hārasampāto?


pli: “Tasmā rakkhitacittassa,


pli: sammāsaṅkappagocaro;


pli: Sammādiṭṭhipurekkhāro,


pli: ñatvāna udayabbayaṁ;


pli: Thinamiddhābhibhū bhikkhu,


pli: sabbā duggatiyo jahe”ti.


pli: “Tasmā rakkhitacittassā”ti tiṇṇaṁ sucaritānaṁ padaṭṭhānaṁ, citte rakkhite taṁ rakkhitaṁ bhavati kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ.


pli: Sammādiṭṭhipurekkhāroti sammādiṭṭhiyā bhāvitāya bhāvito bhavati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Kena kāraṇena?


pli: Sammādiṭṭhito hi sammāsaṅkappo pabhavati, sammāsaṅkappato sammāvācā pabhavati, sammāvācāto sammākammanto pabhavati, sammākammantato sammāājīvo pabhavati, sammāājīvato sammāvāyāmo pabhavati, sammāvāyāmato sammāsati pabhavati, sammāsatito sammāsamādhi pabhavati, sammāsamādhito sammāvimutti pabhavati, sammāvimuttito sammāvimuttiñāṇadassanaṁ pabhavati.


pli: Ayaṁ anupādiseso puggalo anupādisesā ca nibbānadhātu.


pli: Niyutto samāropano hārasampāto.


pli: Tenāha āyasmā mahākaccāyano—


pli: “Soḷasa hārā paṭhamaṁ,


pli: Disalocanato disā viloketvā;


pli: Saṅkhipiya aṅkusena hi,


pli: Nayehi tīhi niddise suttan”ti.


pli: Niyutto hārasampāto.


title_pli: Netti 5. Nayasamuṭṭhāna

pli: 5. Nayasamuṭṭhāna


pli: Tattha katamaṁ nayasamuṭṭhānaṁ?


pli: Pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya ca, tattha avijjānīvaraṇaṁ taṇhāsaṁyojanaṁ.


pli: Avijjānīvaraṇā sattā avijjāsaṁyuttā avijjāpakkhena vicaranti, te vuccanti diṭṭhicaritāti.


pli: Taṇhāsaṁyojanā sattā taṇhāsaṁyuttā taṇhāpakkhena vicaranti, te vuccanti taṇhācaritāti.


pli: Diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti.


pli: Taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti.


pli: Tattha kiṅkāraṇaṁ yaṁ diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti, taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti?


pli: Ito bahiddhā natthi saccavavatthānaṁ, kuto catusaccappakāsanā vā samathavipassanākosallaṁ vā upasamasukhappatti vā.


pli: Te upasamasukhassa anabhiññā viparītacetā evamāhaṁsu “natthi sukhena sukhaṁ, dukkhena nāma sukhaṁ adhigantabban”ti.


pli: Yo kāme paṭisevati, so lokaṁ vaḍḍhayati, yo lokaṁ vaḍḍhayati, so bahuṁ puññaṁ pasavatīti te evaṁsaññī evaṁdiṭṭhī dukkhena sukhaṁ patthayamānā kāmesu puññasaññī attakilamathānuyogamanuyuttā ca viharanti kāmasukhallikānuyogamanuyuttā ca, te tadabhiññā santā rogameva vaḍḍhayanti, gaṇḍameva vaḍḍhayanti, sallameva vaḍḍhayanti, te rogābhitunnā gaṇḍapaṭipīḷitā sallānuviddhā nirayatiracchānayonipetāsuresu ummujjanimujjāni karontā ugghātanigghātaṁ paccanubhontā rogagaṇḍasallabhesajjaṁ na vindanti.


pli: Tattha attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca saṅkileso, samathavipassanā vodānaṁ.


pli: Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca rogo, samathavipassanā roganigghātakabhesajjaṁ.


pli: Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca gaṇḍo, samathavipassanā gaṇḍanigghātakabhesajjaṁ.


pli: Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca sallo, samathavipassanā salluddharaṇabhesajjaṁ.


pli: Tattha saṅkileso dukkhaṁ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, samathavipassanā dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.


pli: Dukkhaṁ pariññeyyaṁ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.


pli: Tattha diṭṭhicaritā rūpaṁ attato upagacchanti.


pli: Vedanaṁ …pe…


pli: viññāṇaṁ attato upagacchanti.


pli: Taṇhācaritā rūpavantaṁ attānaṁ upagacchanti.


pli: Attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ,


pli: vedanāvantaṁ …pe…


pli: saññāvantaṁ …


pli: saṅkhāravantaṁ …


pli: viññāṇavantaṁ attānaṁ upagacchanti, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ, ayaṁ vuccati vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.


pli: Tassā paṭipakkho lokuttarā sammādiṭṭhi, anvāyikā sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi, ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Te tayo khandhā sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho.


pli: Sīlakkhandho samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.


pli: Tattha sakkāyo dukkhaṁ, sakkāyasamudayo dukkhasamudayo, sakkāyanirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.


pli: Tattha ye rūpaṁ attato upagacchanti.


pli: Ime vuccanti “ucchedavādino”ti.


pli: Ye rūpavantaṁ attānaṁ upagacchanti.


pli: Attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Ye vedanāvantaṁ …pe…


pli: ye saññāvantaṁ …


pli: ye saṅkhāravantaṁ …


pli: ye viññāṇavantaṁ attānaṁ upagacchanti, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Ime vuccanti “sassatavādino”ti, tattha ucchedasassatavādā ubho antā, ayaṁ saṁsārapavatti.


pli: Tassa paṭipakkho majjhimā paṭipadā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṁ saṁsāranivatti.


pli: Tattha pavatti dukkhaṁ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.


pli: Dukkhaṁ pariññeyyaṁ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.


pli: Tattha ucchedasassataṁ samāsato vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, vitthārato dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni, tesaṁ paṭipakkho tecattālīsaṁ bodhipakkhiyā dhammā aṭṭha vimokkhā dasa kasiṇāyatanāni.


pli: Dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni mohajālaṁ anādianidhanappavattaṁ.


pli: Tecattālīsaṁ bodhipakkhiyā dhammā ñāṇavajiraṁ mohajālappadālanaṁ.


pli: Tattha moho avijjā, jālaṁ bhavataṇhā, tena vuccati “pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya cā”ti.


pli: Tattha diṭṭhicarito asmiṁ sāsane pabbajito sallekhānusantatavutti bhavati sallekhe tibbagāravo.


pli: Taṇhācarito asmiṁ sāsane pabbajito sikkhānusantatavutti bhavati sikkhāya tibbagāravo.


pli: Diṭṭhicarito sammattaniyāmaṁ okkamanto dhammānusārī bhavati.


pli: Taṇhācarito sammattaniyāmaṁ okkamanto saddhānusārī bhavati, diṭṭhicarito sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti.


pli: Taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti.


pli: Tattha kiṅkāraṇaṁ, yaṁ taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti, tassa hi kāmā apariccattā bhavanti, so kāmehi viveciyamāno dukkhena paṭinissarati dandhañca dhammaṁ ājānāti?


pli: Yo panāyaṁ diṭṭhicarito ayaṁ āditoyeva kāmehi anatthiko bhavati.


pli: So tato viveciyamāno khippañca paṭinissarati, khippañca dhammaṁ ājānāti.


pli: Dukkhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca.


pli: Sukhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca.


pli: Sattāpi duvidhā mudindriyāpi tikkhindriyāpi.


pli: Ye mudindriyā, te dandhañca paṭinissaranti dandhañca dhammaṁ ājānanti.


pli: Ye tikkhindriyā, te khippañca paṭinissaranti, khippañca dhammaṁ ājānanti, imā catasso paṭipadā.


pli: Ye hi keci niyyiṁsu vā niyyanti vā niyyissanti vā, te imāhi eva catūhi paṭipadāhi.


pli: Evaṁ ariyā catukkamaggaṁ paññāpenti abudhajanasevitāya bālakantāya rattavāsiniyā nandiyā bhavataṇhāya avaṭṭanatthaṁ.


pli: Ayaṁ vuccati nandiyāvaṭṭassa nayassa bhūmīti, tenāha “taṇhañca avijjampi ca samathenā”ti.


pli: Veyyākaraṇesu hi ye kusalākusalāti te duvidhā upaparikkhitabbā—


pli: lokavaṭṭānusārī ca lokavivaṭṭānusārī ca.


pli: Vaṭṭaṁ nāma saṁsāro.


pli: Vivaṭṭaṁ nibbānaṁ.


pli: Kammakilesā hetu saṁsārassa.


pli: Tattha kammaṁ cetanā cetasikañca niddisitabbaṁ.


pli: Taṁ kathaṁ daṭṭhabbaṁ?


pli: Upacayena sabbepi kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā.


pli: Te kattha daṭṭhabbā?


pli: Dasa vatthuke kilesapuñje.


pli: Katamāni dasa vatthūni?


pli: Cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo cattāri agatigamanāni.


pli: Paṭhame āhāre paṭhamo vipallāso, dutiye āhāre dutiyo vipallāso, tatiye āhāre tatiyo vipallāso, catutthe āhāre catuttho vipallāso.


pli: Paṭhame vipallāse paṭhamaṁ upādānaṁ.


pli: Dutiye vipallāse dutiyaṁ upādānaṁ, tatiye vipallāse tatiyaṁ upādānaṁ, catutthe vipallāse catutthaṁ upādānaṁ.


pli: Paṭhame upādāne paṭhamo yogo, dutiye upādāne dutiyo yogo, tatiye upādāne tatiyo yogo, catutthe upādāne catuttho yogo.


pli: Paṭhame yoge paṭhamo gantho, dutiye yoge dutiyo gantho, tatiye yoge tatiyo gantho, catutthe yoge catuttho gantho.


pli: Paṭhame ganthe paṭhamo āsavo, dutiye ganthe dutiyo āsavo, tatiye ganthe tatiyo āsavo, catutthe ganthe catuttho āsavo.


pli: Paṭhame āsave paṭhamo ogho, dutiye āsave dutiyo ogho, tatiye āsave tatiyo ogho, catutthe āsave catuttho ogho.


pli: Paṭhame oghe paṭhamo sallo, dutiye oghe dutiyo sallo, tatiye oghe tatiyo sallo, catutthe oghe catuttho sallo.


pli: Paṭhame salle paṭhamā viññāṇaṭṭhiti, dutiye salle dutiyā viññāṇaṭṭhiti, tatiye salle tatiyā viññāṇaṭṭhiti, catutthe salle catutthī viññāṇaṭṭhiti.


pli: Paṭhamāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ paṭhamaṁ agatigamanaṁ, dutiyāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ dutiyaṁ agatigamanaṁ, tatiyāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ tatiyaṁ agatigamanaṁ, catutthiyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ catutthaṁ agatigamanaṁ.


pli: Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro phasso āhāro, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca manosañcetanāhāro yo ca viññāṇāhāro, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca “anicce niccan”ti vipallāso, yo ca “anattani attā”ti vipallāso, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yañca kāmupādānaṁ yañca bhavupādānaṁ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yañca diṭṭhupādānaṁ yañca attavādupādānaṁ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca kāmayogo, yo ca bhavayogo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca diṭṭhiyogo, yo ca avijjāyogo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca abhijjhākāyagantho, yo ca byāpādo kāyagantho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca parāmāsakāyagantho, yo ca idaṁsaccābhinivesakāyagantho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca kāmāsavo, yo ca bhavāsavo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca diṭṭhāsavo, yo ca avijjāsavo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca kāmogho, yo ca bhavogho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca diṭṭhogho, yo ca avijjogho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca rāgasallo, yo ca dosasallo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yo ca mānasallo, yo ca mohasallo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yā ca rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yā ca saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yañca chandā agatigamanaṁ yañca dosā agatigamanaṁ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Yañca bhayā agatigamanaṁ, yañca mohā agatigamanaṁ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha kabaḷīkāre āhāre “asubhe subhan”ti vipallāso, phasse āhāre “dukkhe sukhan”ti vipallāso, viññāṇe āhāre “anicce niccan”ti vipallāso, manosañcetanāya āhāre “anattani attā”ti vipallāso.


pli: Paṭhame vipallāse ṭhito kāme upādiyati, idaṁ vuccati kāmupādānaṁ;


pli: dutiye vipallāse ṭhito anāgataṁ bhavaṁ upādiyati, idaṁ vuccati bhavupādānaṁ;


pli: tatiye vipallāse ṭhito saṁsārābhinandiniṁ diṭṭhiṁ upādiyati, idaṁ vuccati diṭṭhupādānaṁ;


pli: catutthe vipallāse ṭhito attānaṁ kappiyaṁ upādiyati, idaṁ vuccati attavādupādānaṁ.


pli: Kāmupādānena kāmehi saṁyujjati, ayaṁ vuccati kāmayogo;


pli: bhavupādānena bhavehi saṁyujjati, ayaṁ vuccati bhavayogo;


pli: diṭṭhupādānena pāpikāya diṭṭhiyā saṁyujjati, ayaṁ vuccati diṭṭhiyogo;


pli: attavādupādānena avijjāya saṁyujjati, ayaṁ vuccati avijjāyogo.


pli: Paṭhame yoge ṭhito abhijjhāya kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati abhijjhākāyagantho;


pli: dutiye yoge ṭhito byāpādena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati byāpādakāyagantho;


pli: tatiye yoge ṭhito parāmāsena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati parāmāsakāyagantho;


pli: catutthe yoge ṭhito idaṁsaccābhinivesena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati idaṁsaccābhinivesakāyagantho.


pli: Tassa evaṅganthitā kilesā āsavanti.


pli: Kuto ca vuccati āsavantīti?


pli: Anusayato vā pariyuṭṭhānato vā.


pli: Tattha abhijjhākāyaganthena kāmāsavo, byāpādakāyaganthena bhavāsavo, parāmāsakāyaganthena diṭṭhāsavo, idaṁsaccābhinivesakāyaganthena avijjāsavo.


pli: Tassa ime cattāro āsavā vepullaṁ gatā oghā bhavanti.


pli: Iti āsavavepullā oghavepullaṁ.


pli: Tattha kāmāsavena kāmogho, bhavāsavena bhavogho, diṭṭhāsavena diṭṭhogho, avijjāsavena avijjogho.


pli: Tassa ime cattāro oghā anusayasahagatā ajjhāsayaṁ anupaviṭṭhā hadayaṁ āhacca tiṭṭhanti, tena vuccanti sallāiti.


pli: Tattha kāmoghena rāgasallo, bhavoghena dosasallo, diṭṭhoghena mānasallo, avijjoghena mohasallo.


pli: Tassa imehi catūhi sallehi pariyādinnaṁ viññāṇaṁ catūsu dhammesu saṇṭhahati rūpe vedanāya saññāya saṅkhāresu.


pli: Tattha rāgasallena nandūpasecanena viññāṇena rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosasallena nandūpasecanena viññāṇena vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, mānasallena nandūpasecanena viññāṇena saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohasallena nandūpasecanena viññāṇena saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti.


pli: Tassa imāhi catūhi viññāṇaṭṭhitīhi upatthaddhaṁ viññāṇaṁ catūhi dhammehi agatiṁ gacchati chandā dosā bhayā mohā.


pli: Tattha rāgena chandāgatiṁ gacchati, dosena dosāgatiṁ gacchati, bhayena bhayāgatiṁ gacchati, mohena mohāgatiṁ gacchati.


pli: Iti kho tañca kammaṁ ime ca kilesā, esa hetu saṁsārassa, evaṁ sabbe kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā.


pli: Tattha imā catasso disā kabaḷīkāro āhāro “asubhe subhan”ti vipallāso, kāmupādānaṁ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo, kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, chandā agatigamananti paṭhamā disā.


pli: Phasso āhāro “dukkhe sukhan”ti vipallāso, bhavupādānaṁ, bhavayogo, byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti dutiyā disā.


pli: Viññāṇāhāro “anicce niccan”ti vipallāso, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhiyogo parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti tatiyā disā.


pli: Manosañcetanāhāro “anattani attā”ti vipallāso, attavādupādānaṁ, avijjāyogo, idaṁsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti catutthī disā.


pli: Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, kāmupādānaṁ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo, kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti chandā agatigamananti, imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Ime rāgacaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca phasso āhāro yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, bhavupādānaṁ, bhavayogo, byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho byañjanameva nānaṁ, ime dosacaritassa puggalassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca viññāṇāhāro yo ca “anicce niccan”ti vipallāso, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhiyogo, parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Ime diṭṭhicaritassa mandassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca manosañcetanāhāro yo ca “anattani attā”ti vipallāso, attavādupādānaṁ, avijjāyogo, idaṁsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti, imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Ime diṭṭhicaritassa udattassa upakkilesā.


pli: Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca phasso āhāro, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṁ gacchanti, viññāṇāhāro suññatāya, manosañcetanāhāro animittena, tattha yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ abbhatthaṁ gacchanti.


pli: “Anicce niccan”ti vipallāso suññatāya, “anattani attā”ti vipallāso animittena.


pli: Tattha kāmupādānañca bhavupādānañca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti.


pli: Diṭṭhupādānaṁ suññatāya, attavādupādānaṁ animittena.


pli: Tattha kāmayogo ca bhavayogo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhiyogo suññatāya, avijjāyogo animittena.


pli: Tattha abhijjhākāyagantho ca byāpādakāyagantho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, parāmāsakāyagantho suññatāya, idaṁsaccābhinivesakāyagantho animittena.


pli: Tattha kāmāsavo ca bhavāsavo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhāsavo suññatāya, avijjāsavo animittena.


pli: Tattha kāmogho ca bhavogho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhogho suññatāya, avijjogho animittena.


pli: Tattha rāgasallo ca dosasallo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, mānasallo suññatāya, mohasallo animittena.


pli: Tattha rūpūpagā ca viññāṇaṭṭhiti vedanūpagā ca viññāṇaṭṭhiti appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṁ gacchanti, saññūpagā suññatāya, saṅkhārūpagā animittena.


pli: Tattha chandā ca agatigamanaṁ dosā ca agatigamanaṁ appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, bhayā agatigamanaṁ suññatāya, mohā agatigamanaṁ animittena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti.


pli: Iti sabbe lokavaṭṭānusārino dhammā niyyanti.


pli: Te lokā tīhi vimokkhamukhehi.


pli: Tatridaṁ niyyānaṁ—


pli: Catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā.


pli: Paṭhamā paṭipadā paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ, dutiyā paṭipadā dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ, tatiyā paṭipadā tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ, catutthī paṭipadā catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ.


pli: Paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro, dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro, tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro, catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro.


pli: Paṭhamo vihāro paṭhamaṁ sammappadhānaṁ, dutiyo vihāro dutiyaṁ sammappadhānaṁ, tatiyo vihāro tatiyaṁ sammappadhānaṁ, catuttho vihāro catutthaṁ sammappadhānaṁ.


pli: Paṭhamaṁ sammappadhānaṁ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, dutiyaṁ dutiyo, tatiyaṁ tatiyo, catutthaṁ sammappadhānaṁ catuttho acchariyo abbhuto dhammo.


pli: Paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo dutiyaṁ adhiṭṭhānaṁ, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo tatiyaṁ adhiṭṭhānaṁ, catuttho acchariyo abbhuto dhammo catutthaṁ adhiṭṭhānaṁ.


pli: Paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ paṭhamā samādhibhāvanā, dutiyaṁ adhiṭṭhānaṁ dutiyā samādhibhāvanā, tatiyaṁ adhiṭṭhānaṁ tatiyā samādhibhāvanā, catutthaṁ adhiṭṭhānaṁ catutthī samādhibhāvanā.


pli: Paṭhamā samādhibhāvanā paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo, dutiyā samādhibhāvanā dutiyo sukhabhāgiyo dhammo, tatiyā samādhibhāvanā tatiyo sukhabhāgiyo dhammo, catutthī samādhibhāvanā catuttho sukhabhāgiyo dhammo.


pli: Paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo paṭhamaṁ appamāṇaṁ, dutiyo sukhabhāgiyo dhammo dutiyaṁ appamāṇaṁ, tatiyo sukhabhāgiyo dhammo tatiyaṁ appamāṇaṁ, catuttho sukhabhāgiyo dhammo catutthaṁ appamāṇaṁ.


pli: Paṭhamā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, dutiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, tatiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, catutthī paṭipadā bhāvitā bahulīkatā catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti.


pli: Paṭhamo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato paṭhamaṁ jhānaṁ paripūreti, dutiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato dutiyaṁ jhānaṁ paripūreti, tatiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato tatiyaṁ jhānaṁ paripūreti, catuttho satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato catutthaṁ jhānaṁ paripūreti.


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ paṭhamaṁ vihāraṁ paripūreti, dutiyaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ dutiyaṁ vihāraṁ paripūreti, tatiyaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ tatiyaṁ vihāraṁ paripūreti, catutthaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ catutthaṁ vihāraṁ paripūreti.


pli: Paṭhamo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādaṁ paripūreti, dutiyo vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ paripūreti, tatiyo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādaṁ paripūreti, catuttho vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiṁ asammosaṁ bhiyyobhāvaṁ paripūreti.


pli: Paṭhamaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ mānappahānaṁ paripūreti, dutiyaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ ālayasamugghātaṁ paripūreti, tatiyaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ avijjāpahānaṁ paripūreti, catutthaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ bhavūpasamaṁ paripūreti.


pli: Mānappahānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ saccādhiṭṭhānaṁ paripūreti, ālayasamugghāto bhāvito bahulīkato cāgādhiṭṭhānaṁ paripūreti, avijjāpahānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ paññādhiṭṭhānaṁ paripūreti, bhavūpasamo bhāvito bahulīkato upasamādhiṭṭhānaṁ paripūreti.


pli: Saccādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ chandasamādhiṁ paripūreti, cāgādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ vīriyasamādhiṁ paripūreti, paññādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ cittasamādhiṁ paripūreti, upasamādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ vīmaṁsāsamādhiṁ paripūreti.


pli: Chandasamādhi bhāvito bahulīkato indriyasaṁvaraṁ paripūreti, vīriyasamādhi bhāvito bahulīkato tapaṁ paripūreti, cittasamādhi bhāvito bahulīkato buddhiṁ paripūreti, vīmaṁsāsamādhi bhāvito bahulīkato sabbūpadhipaṭinissaggaṁ paripūreti.


pli: Indriyasaṁvaro bhāvito bahulīkato mettaṁ paripūreti, tapo bhāvito bahulīkato karuṇaṁ paripūreti, buddhi bhāvitā bahulīkatā muditaṁ paripūreti, sabbūpadhipaṭinissaggo bhāvito bahulīkato upekkhaṁ paripūreti.


pli: Tattha imā catasso disā paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṁ chandasamādhi indriyasaṁvaro mettā iti paṭhamā disā.


pli: Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo bhavādhiṭṭhānaṁ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti dutiyā disā.


pli: Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṁ cittasamādhi buddhi muditā iti tatiyā disā.


pli: Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṁ vīmaṁsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti catutthī disā.


pli: Tattha paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṁ chandasamādhi indriyasaṁvaro, mettā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Idaṁ rāgacaritassa puggalassa bhesajjaṁ.


pli: Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo cāgādhiṭṭhānaṁ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Idaṁ dosacaritassa puggalassa bhesajjaṁ.


pli: Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṁ cittasamādhi buddhi muditā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Idaṁ diṭṭhicaritassa mandassa bhesajjaṁ.


pli: Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṁ vīmaṁsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.


pli: Idaṁ diṭṭhicaritassa udattassa bhesajjaṁ.


pli: Tattha dukkhā ca paṭipadā dandhābhiññā dukkhā ca paṭipadā khippābhiññā appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, sukhā paṭipadā dandhābhiññā suññataṁ vimokkhamukhaṁ, sukhā paṭipadā khippābhiññā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha kāye kāyānupassitā satipaṭṭhānañca vedanāsu vedanānupassitā satipaṭṭhānañca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, citte cittānupassitā suññataṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Dhammesu dhammānupassitā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha paṭhamañca jhānaṁ dutiyañca jhānaṁ appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catutthaṁ jhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha paṭhamo ca vihāro dutiyo ca vihāro appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyo vihāro suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catuttho vihāro animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Yattha paṭhamañca sammappadhānaṁ dutiyañca sammappadhānaṁ appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyaṁ sammappadhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catutthaṁ sammappadhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha mānappahānañca ālayasamugghāto ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, avijjāpahānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, bhavūpasamo animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha saccādhiṭṭhānañca cāgādhiṭṭhānañca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, paññādhiṭṭhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, upasamādhiṭṭhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha chandasamādhi ca vīriyasamādhi ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, cittasamādhi suññataṁ vimokkhamukhaṁ, vīmaṁsāsamādhi animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha indriyasaṁvaro ca tapo ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, buddhi suññataṁ vimokkhamukhaṁ sabbūpadhipaṭinissaggo animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tattha mettā ca karuṇā ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, muditā suññataṁ vimokkhamukhaṁ upekkhā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.


pli: Tesaṁ vikkīḷitaṁ.


pli: Cattāro āhārā tesaṁ paṭipakkho catasso paṭipadā …pe…


pli: cattāro vipallāsā tesaṁ paṭipakkho cattāro satipaṭṭhānā.


pli: Cattāri upādānāni tesaṁ paṭipakkho cattāri jhānāni.


pli: Cattāro yogā tesaṁ paṭipakkho cattāro vihārā.


pli: Cattāro ganthā tesaṁ paṭipakkho cattāro sammappadhānā.


pli: Cattāro āsavā tesaṁ paṭipakkho cattāro acchariyā abbhutā dhammā.


pli: Cattāro oghā tesaṁ paṭipakkho cattāri adhiṭṭhānāni.


pli: Cattāro sallā tesaṁ paṭipakkho catasso samādhibhāvanā.


pli: Catasso viññāṇaṭṭhitiyo tāsaṁ paṭipakkho cattāro sukhabhāgiyā dhammā.


pli: Cattāri agatigamanāni tesaṁ paṭipakkho catasso appamāṇā.


pli: Sīhā buddhā paccekabuddhā sāvakā ca hatarāgadosamohā, tesaṁ vikkīḷitaṁ bhāvanā sacchikiriyā byantīkiriyā ca.


pli: Vikkīḷitaṁ indriyādhiṭṭhānaṁ vikkīḷitaṁ vipariyāsānadhiṭṭhānañca.


pli: Indriyāni saddhammagocaro vipariyāsā kilesagocaro.


pli: Ayaṁ vuccati sīhavikkīḷitassa ca nayassa disālocanassa ca nayassa bhūmīti.


pli: Tenāha “yo neti vipallāsehi saṅkilese”ti.


pli: Veyyākaraṇesu hi ye “kusalākusalā”ti ca.


pli: Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā;


pli: ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.


pli: Tesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo, cattāri agatigamanānīti.


pli: Tesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ, catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā iti.


pli: Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti ime dve puggalā.


pli: Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.


pli: Tattha yo sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti, ayaṁ ugghaṭitaññū.


pli: Yo sādhāraṇāya, ayaṁ vipañcitaññū.


pli: Yo dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti, ayaṁ neyyo.


pli: Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa samathaṁ upadisati, neyyassa vipassanaṁ, samathavipassanaṁ vipañcitaññussa.


pli: Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa mudukaṁ dhammadesanaṁ upadisati, tikkhaṁ neyyassa, mudutikkhaṁ vipañcitaññussa, tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa saṅkhittena dhammaṁ desayati, saṅkhittavitthārena vipañcitaññussa, vitthārena neyyassa.


pli: Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṁ upadisati, vipañcitaññussa ādīnavañca nissaraṇañca upadisati, neyyassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca upadisati.


pli: Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa adhipaññāsikkhaṁ paññāpayati, adhicittaṁ vipañcitaññussa, adhisīlaṁ neyyassa.


pli: Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.


pli: Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti.


pli: Ime dve puggalā.


pli: Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti ugghaṭitaññū vipañcitaññū neyyoti.


pli: Tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, tīṇi akusalamūlāni lobho akusalamūlaṁ doso akusalamūlaṁ moho akusalamūlaṁ, tīṇi duccaritāni—


pli: tayo akusalavitakkā—


pli: tisso akusalasaññā—


pli: kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā;


pli: tisso viparītasaññā—


pli: niccasaññā sukhasaññā attasaññā;


pli: tisso vedanā—


pli: sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā;


pli: tisso dukkhatā—


pli: rāgaggi dosaggi mohaggi;


pli: tayo sallā—


pli: rāgasallo dosasallo mohasallo;


pli: tisso jaṭā—


pli: rāgajaṭā dosajaṭā mohajaṭā;


pli: tisso akusalūpaparikkhā—


pli: akusalaṁ kāyakammaṁ akusalaṁ vacīkammaṁ akusalaṁ manokammaṁ.


pli: Tisso vipattiyo—


pli: Tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ.


pli: Tīṇi kusalamūlāni—


pli: alobho kusalamūlaṁ adoso kusalamūlaṁ amoho kusalamūlaṁ.


pli: Tīṇi sucaritāni—


pli: Tayo kusalavitakkā—


pli: Tayo samādhī—


pli: savitakko savicāro samādhi avitakko vicāramatto samādhi avitakko avicāro samādhi.


pli: Tisso kusalasaññā—


pli: Tisso aviparītasaññā—


pli: aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā.


pli: Tisso kusalūpaparikkhā—


pli: kusalaṁ kāyakammaṁ kusalaṁ vacīkammaṁ kusalaṁ manokammaṁ.


pli: Tīṇi soceyyāni—


pli: kāyasoceyyaṁ vacīsoceyyaṁ manosoceyyaṁ;


pli: tisso sampattiyo—


pli: Tisso sikkhā—


pli: tayo khandhā—


pli: Tīṇi vimokkhamukhāni—


pli: suññataṁ animittaṁ appaṇihitanti.


pli: Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti, tīṇi hutvā dve bhavanti taṇhācarito ca diṭṭhicarito ca.


pli: Tesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, taṇhā ca avijjā ca ahirikañca anottappañca assati ca asampajaññañca ayoniso manasikāro ca kosajjañca dovacassañca ahaṅkāro ca mamaṅkāro ca assaddhā ca pamādo ca asaddhammassavanañca asaṁvaro ca abhijjhā ca byāpādo ca nīvaraṇañca saṁyojanañca kodho ca upanāho ca makkho ca palāso ca issā ca maccherañca māyā ca sāṭheyyañca sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhi cāti.


pli: Tesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ, samatho ca vipassanā ca hirī ca ottappañca sati ca sampajaññañca yoniso manasikāro ca vīriyārambho ca sovacassañca dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca khaye ñāṇañca anuppāde ñāṇañca saddhā ca appamādo ca saddhammassavanañca saṁvaro ca anabhijjhā ca abyāpādo ca rāgavirāgā ca cetovimutti avijjāvirāgā ca paññāvimutti abhisamayo ca appicchatā ca santuṭṭhi ca akkodho ca anupanāho ca amakkho ca apalāso ca issāpahānañca macchariyappahānañca vijjā ca vimutti ca saṅkhatārammaṇo ca vimokkho asaṅkhatārammaṇo ca vimokkho saupādisesā ca nibbānadhātu anupādisesā ca nibbānadhātūti.


pli: Ayaṁ vuccati tipukkhalassa ca nayassa aṅkusassa ca nayassa bhūmīti.


pli: Tenāha “yo akusale samūlehi netī”ti “oloketvā disalocanenā”ti ca.


pli: Niyuttaṁ nayasamuṭṭhānaṁ.


title_pli: Netti 6. Sāsanapaṭṭhāna

pli: 6. Sāsanapaṭṭhāna


pli: Tattha aṭṭhārasa mūlapadā kuhiṁ daṭṭhabbā?


pli: Sāsanapaṭṭhāne.


pli: Tattha katamaṁ sāsanapaṭṭhānaṁ?


pli: Saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ, nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, taṇhāsaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, diṭṭhisaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, duccaritasaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, taṇhāvodānabhāgiyaṁ suttaṁ, diṭṭhivodānabhāgiyaṁ suttaṁ, duccaritavodānabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: Tattha saṅkileso tividho—


pli: Tattha taṇhāsaṅkileso samathena visujjhati, so samatho samādhikkhandho.


pli: Diṭṭhisaṅkileso vipassanāya visujjhati, sā vipassanā paññākkhandho.


pli: Duccaritasaṅkileso sucaritena visujjhati, taṁ sucaritaṁ sīlakkhandho.


pli: Tassa sīle patiṭṭhitassa yadi āsatti uppajjati bhavesu, evaṁ sāyaṁ samathavipassanā bhāvanāmayaṁ puññakriyavatthu bhavati tatrūpapattiyā saṁvattati.


pli: Imāni cattāri suttāni, sādhāraṇāni katāni aṭṭha bhavanti, tāniyeva aṭṭha suttāni sādhāraṇāni katāni soḷasa bhavanti.


pli: Imehi soḷasahi suttehi bhinnehi navavidhaṁ suttaṁ bhinnaṁ bhavati.


pli: Gāthāya gāthā anuminitabbā, veyyākaraṇena veyyākaraṇaṁ anuminitabbaṁ.


pli: Suttena suttaṁ anuminitabbaṁ.


pli: Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ?


pli: “Kāmandhā jālasañchannā,


pli: Taṇhāchadanachāditā;


pli: Pamattabandhanā baddhā,


pli: Macchāva kumināmukhe;


pli: Jarāmaraṇamanventi,


pli: Vaccho khīrapakova mātaran”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni.


pli: Katamāni cattāri?


pli: Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.


pli: Imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanāni.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā—


pli: “Chandā dosā bhayā mohā,


pli: yo dhammaṁ ativattati;


pli: Nihīyati tassa yaso,


pli: kāḷapakkheva candimā”ti.


pli: “Manopubbaṅgamā dhammā,


pli: Manoseṭṭhā manomayā;


pli: Manasā ce paduṭṭhena,


pli: Bhāsati vā karoti vā;


pli: Tato naṁ dukkhamanveti,


pli: Cakkaṁva vahato padan”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Middhī yadā hoti mahagghaso ca,


pli: Niddāyitā samparivattasāyī;


pli: Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho,


pli: Punappunaṁ gabbhamupeti mando”ti.


pli: “Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ,


pli: Tatuṭṭhāya tameva khādati;


pli: Evaṁ atidhonacārinaṁ,


pli: Sāni kammāni nayanti duggatin”ti.


pli: “Coro yathā sandhimukhe gahīto,


pli: Sakammunā haññati bajjhate ca;


pli: Evaṁ ayaṁ pecca pajā parattha,


pli: Sakammunā haññati bajjhate cā”ti.


pli: “Sukhakāmāni bhūtāni,


pli: Yo daṇḍena vihiṁsati;


pli: Attano sukhamesāno,


pli: Pecca so na labhate sukhan”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Gunnañce taramānānaṁ,


pli: Jimhaṁ gacchati puṅgavo;


pli: Sabbā tā jimhaṁ gacchanti,


pli: Nette jimhaṁ gate sati.


pli: Evameva manussesu,


pli: Yo hoti seṭṭhasammato;


pli: So ce adhammaṁ carati,


pli: Pageva itarā pajā;


pli: Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukkhaṁ seti,


pli: Rājā ce hoti adhammiko”ti.


pli: “Sukiccharūpāvatime manussā,


pli: Karonti pāpaṁ upadhīsu rattā;


pli: Gacchanti te bahujanasannivāsaṁ,


pli: Nirayaṁ avīciṁ kaṭukaṁ bhayānakan”ti.


pli: “Phalaṁ ve kadaliṁ hanti,


pli: phalaṁ veḷuṁ phalaṁ naḷaṁ;


pli: Sakkāro kāpurisaṁ hanti,


pli: gabbho assatariṁ yathā”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Kodhamakkhagaru bhikkhu,


pli: Lābhasakkāragāravo;


pli: Sukhette pūtibījaṁva,


pli: Saddhamme na virūhatī”ti.


pli: “Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ paduṭṭhacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi, yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.


pli: Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto, evaṁ niraye.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Cittaṁ hissa, bhikkhave, paduṭṭhaṁ, cetopadosahetu kho pana, bhikkhave, evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantī”ti.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—


pli: “Paduṭṭhacittaṁ ñatvāna,


pli: ekaccaṁ idha puggalaṁ;


pli: Etamatthañca byākāsi,


pli: buddho bhikkhūna santike.


pli: Imamhi cāyaṁ samaye,


pli: kālaṁ kayirātha puggalo;


pli: Nirayaṁ upapajjeyya,


pli: cittaṁ hissa padūsitaṁ.


pli: Cetopadosahetu hi,


pli: sattā gacchanti duggatiṁ;


pli: Yathābhataṁ nikkhipeyya,


pli: evameva tathāvidho;


pli: Kāyassa bhedā duppañño,


pli: nirayaṁ sopapajjatī”ti.


pli: Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutanti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Sace bhāyatha dukkhassa,


pli: sace vo dukkhamappiyaṁ;


pli: Mākattha pāpakaṁ kammaṁ,


pli: āvi vā yadi vā raho.


pli: Sace ca pāpakaṁ kammaṁ,


pli: karissatha karotha vā;


pli: Na vo dukkhā pamutyatthi,


pli: upeccapi palāyatan”ti.


pli: “Adhammena dhanaṁ laddhā,


pli: musāvādena cūbhayaṁ;


pli: Mameti bālā maññanti,


pli: taṁ kathaṁ nu bhavissati.


pli: Antarāyā su bhavissanti,


pli: sambhatassa vinassati;


pli: Matā saggaṁ na gacchanti,


pli: nanu ettāvatā hatā”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Kathaṁ khaṇati attānaṁ,


pli: kathaṁ mittehi jīrati;


pli: Kathaṁ vivaṭṭate dhammā,


pli: kathaṁ saggaṁ na gacchati.


pli: Lobhā khaṇati attānaṁ,


pli: luddho mittehi jīrati;


pli: Lobhā vivaṭṭate dhammā,


pli: lobhā saggaṁ na gacchatī”ti.


pli: “Caranti bālā dummedhā,


pli: amitteneva attanā;


pli: Karontā pāpakaṁ kammaṁ,


pli: yaṁ hoti kaṭukapphalaṁ.


pli: Na taṁ kammaṁ kataṁ sādhu,


pli: yaṁ katvā anutappati;


pli: Yassa assumukho rodaṁ,


pli: vipākaṁ paṭisevatī”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Dukkaraṁ duttitikkhañca,


pli: abyattena ca sāmaññaṁ;


pli: Bahū hi tattha sambādhā,


pli: yattha bālo visīdati.


pli: Yo hi atthañca dhammañca,


pli: bhāsamāne tathāgate;


pli: Manaṁ padosaye bālo,


pli: moghaṁ kho tassa jīvitaṁ.


pli: Etañcāhaṁ arahāmi,


pli: Dukkhañca ito ca pāpiyataraṁ bhante;


pli: Yo appameyyesu tathāgatesu,


pli: Cittaṁ padosemi avītarāgo”ti.


pli: “Appameyyaṁ paminanto,


pli: Kodha vidvā vikappaye;


pli: Appameyyaṁ pamāyinaṁ,


pli: Nivutaṁ taṁ maññe akissavan”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Purisassa hi jātassa,


pli: kuṭhārī jāyate mukhe;


pli: Yāya chindati attānaṁ,


pli: bālo dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ.


pli: Na hi satthaṁ sunisitaṁ,


pli: visaṁ halāhalaṁ iva;


pli: Evaṁ viraddhaṁ pāteti,


pli: vācā dubbhāsitā yathā”ti.


pli: “Yo nindiyaṁ pasaṁsati,


pli: Taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo;


pli: Vicināti mukhena so kaliṁ,


pli: Kalinā tena sukhaṁ na vindati.


pli: Appamatto ayaṁ kali,


pli: Yo akkhesu dhanaparājayo;


pli: Sabbassāpi sahāpi attanā,


pli: Ayameva mahantataro kali;


pli: Yo sugatesu manaṁ padosaye.


pli: Sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ,


pli: Chattiṁsatī pañca ca abbudāni;


pli: Yamariyagarahī nirayaṁ upeti,


pli: Vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakan”ti.


pli: Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: “Yo lobhaguṇe anuyutto,


pli: So vacasā paribhāsati aññe;


pli: Assaddho kadariyo avadaññū,


pli: Macchari pesuṇiyaṁ anuyutto.


pli: Mukhadugga vibhūta anariya,


pli: Bhūnahu pāpaka dukkaṭakāri;


pli: Purisanta kalī avajātaputta,


pli: Mā bahubhāṇidha nerayikosi.


pli: Rajamākirasī ahitāya,


pli: Sante garahasi kibbisakārī;


pli: Bahūni duccaritāni caritvā,


pli: Gacchasi kho papataṁ cirarattan”ti.


pli: Tattha katamaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ?


pli: “Manopubbaṅgamā dhammā,


pli: Manoseṭṭhā manomayā;


pli: Manasā ce pasannena,


pli: Bhāsati vā karoti vā;


pli: Tato naṁ sukhamanveti,


pli: Chāyāva anapāyinī”ti.


pli: Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.


pli: Mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca—


pli: “idaṁ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṁ ākiṇṇamanussaṁ sambādhabyūhaṁ, so kho ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṁ kapilavatthuṁ pavisanto bhantenapi hatthinā samāgacchāmi, bhantenapi assena samāgacchāmi, bhantenapi rathena samāgacchāmi, bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi, bhantenapi purisena samāgacchāmi, tassa mayhaṁ, bhante, tasmiṁ samaye mussateva bhagavantaṁ ārabbha sati, mussati dhammaṁ ārabbha sati, mussati saṅghaṁ ārabbha sati.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti ‘imamhi cāhaṁ sāyanhasamaye kālaṁ kareyyaṁ, kā mayhaṁ gati, ko abhisamparāyo’”ti.


pli: “Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma, apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālaṅkiriyā.


pli: Catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.