pli: Atha vā vedanaṁ aniccato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.


nikaya: cnd

layer: root

title_pli: Cūḷaniddesa Pārāyanavagganiddesa

pli: Vedanaṁ dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato …pe…


pli: nissaraṇato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.


pli: Imehi cattālīsāya ākārehi vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gametīti—


pli: ajjhattañca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandato.


pli: <b>Evaṁ satassa carato</b>ti evaṁ satassa sampajānassa carato viharato iriyato vattayato pālayato yapayato yāpayatoti—


pli: evaṁ satassa carato.


pli: <b>Viññāṇaṁ uparujjhatī</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—


pli: viññāṇaṁ uparujjhati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Ajjhattañca bahiddhā ca,


pli: vedanaṁ nābhinandato;


pli: Evaṁ satassa carato,


pli: viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.


pli: Saha gāthāpariyosānā …pe…


pli: satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.


pli: Udayamāṇavapucchāniddeso terasamo.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: Pucchāniddesa


pli: 14. Posālamāṇavapucchāniddesa


pli: <b>Yo atītaṁ ādisati,</b>


pli: (iccāyasmā posālo)


pli: <b>Anejo chinnasaṁsayo;</b>


pli: <b>Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,</b>


pli: <b>Atthi pañhena āgamaṁ. </b>


pli: <b>Yo atītaṁ ādisatī</b>ti.


pli: <b>Yo</b>ti yo so bhagavā sayambhū.


pli: Anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto, balesu ca vasībhāvaṁ.


pli: <b>Atītaṁ ādisatī</b>ti bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati, anāgatampi ādisati, paccuppannampi ādisati.


pli: Kathaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati?


pli: Bhagavā attano atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati, tissopi jātiyo ādisati, catassopi jātiyo ādisati, pañcapi jātiyo ādisati, dasapi jātiyo ādisati, vīsampi jātiyo ādisati, tiṁsampi jātiyo ādisati, cattālīsampi jātiyo ādisati, paññāsampi jātiyo ādisati, jātisatampi …pe…


pli: jātisahassampi …


pli: jātisatasahassampi …


pli: anekepi saṁvaṭṭakappe …


pli: anekepi vivaṭṭakappe …


pli: anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati—


pli: “amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ;


pli: tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.


pli: Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ ādisati.


pli: Evaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati.


pli: Kathaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati?


pli: Bhagavā paresaṁ atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati …pe…


pli: “amutrāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādi;


pli: tatrāpāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.


pli: Evaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati.


pli: Bhagavā pañca jātakasatāni bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāpadāniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāsudassaniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāgovindiyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, maghadeviyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “atītaṁ kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa satānusāriñāṇaṁ hoti.


pli: So yāvatakaṁ ākaṅkhati tāvatakaṁ anussarati.


pli: Anāgatañca kho, cunda …pe…


pli: paccuppannañca kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa bodhijaṁ ñāṇaṁ uppajjati—


pli: ‘ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.


pli: Indriyaparopariyattañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sattānaṁ āsayānusayañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, yamakapāṭihīre ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbaññutañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, anāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbattha asaṅgamappaṭihatamanāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ.


pli: Evaṁ bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati anāgatampi ādisati paccuppannampi ādisati ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti pakāsetīti—


pli: yo atītaṁ ādisati.


pli: <b>Iccāyasmā posālo</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…


pli: <b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…


pli: <b>posālo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—


pli: iccāyasmā posālo.


pli: <b>Anejo chinnasaṁsayo</b>ti ejā vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā buddho anejo.


pli: Ejāya pahīnattā anejo.


pli: Bhagavā lābhepi na iñjati …pe…


pli: dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti anejo.


pli: <b>Chinnasaṁsayo</b>ti saṁsayo vuccati vicikicchā.


pli: Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho.


pli: So saṁsayo buddhassa bhagavato pahīno chinno ucchinno samucchinno vūpasanto paṭinissaggo paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho.


pli: Tasmā buddho chinnasaṁsayoti—


pli: anejo chinnasaṁsayo.


pli: <b>Pāraguṁ sabbadhammānan</b>ti bhagavā sabbadhammānaṁ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū abhiññāpāragū sabbadhammānaṁ …pe…


pli: jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—


pli: pāragū sabbadhammānaṁ.


pli: <b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi …pe…


pli: “vahassetaṁ bhāran”ti—


pli: atthi pañhena āgamaṁ.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Yo atītaṁ ādisati,


pli: (iccāyasmā posālo)


pli: Anejo chinnasaṁsayo;


pli: Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,


pli: Atthi pañhena āgaman”ti.


pli: <b>Vibhūtarūpasaññissa,</b>


pli: <b>sabbakāyappahāyino;</b>


pli: <b>Ajjhattañca bahiddhā ca,</b>


pli: <b>natthi kiñcīti passato;</b>


pli: <b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,</b>


pli: <b>kathaṁ neyyo tathāvidho. </b>


pli: Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—


pli: ayaṁ rūpasaññā.


pli: <b>Vibhūtarūpasaññissā</b>ti catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpasaññā vibhūtā honti vigatā atikkantā samatikkantā vītivattāti—


pli: vibhūtarūpasaññissa.


pli: <b>Sabbakāyappahāyino</b>ti sabbo tassa paṭisandhiko rūpakāyo pahīno, tadaṅgasamatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno tassa rūpakāyoti—


pli: sabbakāyappahāyino.


pli: <b>Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato</b>ti.


pli: Kiṅkāraṇā?


pli: Yaṁ viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṁ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati—


pli: taṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattīti—


pli: ajjhattañca bahiddhā ca natthi kiñcīti passato.


pli: <b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti.


pli: <b>Sakkā</b>ti—


pli: sakko.


pli: Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko …pe… pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.


pli: <b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti tassa ñāṇaṁ pucchāmi, paññaṁ pucchāmi, sambuddhaṁ pucchāmi.


pli: “Kīdisaṁ kiṁsaṇṭhitaṁ kiṁpakāraṁ kiṁpaṭibhāgaṁ ñāṇaṁ icchitabban”ti—


pli: ñāṇaṁ sakkānupucchāmi.


pli: <b>Kathaṁ neyyo tathāvidho</b>ti kathaṁ so netabbo vinetabbo anunetabbo paññāpetabbo nijjhāpetabbo pekkhetabbo pasādetabbo?


pli: Kathaṁ tena uttari ñāṇaṁ uppādetabbaṁ?


pli: <b>Tathāvidho</b>ti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo yo so ākiñcaññāyatanasamāpattilābhīti—


pli: kathaṁ neyyo tathāvidho.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Vibhūtarūpasaññissa,


pli: sabbakāyappahāyino;


pli: Ajjhattañca bahiddhā ca,


pli: natthi kiñcīti passato;


pli: Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,


pli: kathaṁ neyyo tathāvidho”ti.


pli: <b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,</b>


pli: (posālāti bhagavā)


pli: <b>Abhijānaṁ tathāgato;</b>


pli: <b>Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,</b>


pli: <b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ. </b>


pli: <b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā</b>ti bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti, paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.


pli: Kathaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “rūpupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.


pli: Vedanupayaṁ vā, bhikkhave …pe…


pli: saññupayaṁ vā, bhikkhave …pe…


pli: saṅkhārupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyā”ti.


pli: Evaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.


pli: Kathaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?


pli: “santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino—


pli: seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.


pli: Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.


pli: Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.


pli: Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.


pli: Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā.


pli: Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma, anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā.


pli: Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.


pli: Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma, natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā.


pli: Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti”.


pli: Evaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānātīti—


pli: viññāṇaṭṭhitiyo sabbā.


pli: <b>Posālāti bhagavā</b>ti.


pli: <b>Posālā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—


pli: posālāti bhagavā.


pli: <b>Abhijānaṁ tathāgato</b>ti.


pli: <b>Abhijānan</b>ti abhijānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto tathāgato.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “atītañcepi kho, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.


pli: Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.


pli: Atītañcepi kho, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tasseva pañhassa veyyākaraṇāya.


pli: Anāgatañcepi, cunda, hoti …pe…


pli: paccuppannañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.


pli: Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.


pli: Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.


pli: Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī.


pli: Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.


pli: Yaṁ kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ.


pli: Yañca, cunda, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā.


pli: Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī;


pli: yathākārī tathāvādī.


pli: Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.


pli: Sadevake, cunda, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī.


pli: Tasmā tathāgatoti vuccatī”ti—


pli: abhijānaṁ tathāgato.


pli: <b>Tiṭṭhantamenaṁ jānātī</b>ti bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—


pli: “ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī”ti.


pli: Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—


pli: “ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī”ti.


pli: “ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī”ti.


pli: “ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī”ti.


pli: “ayaṁ puggalo suppaṭipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī”ti.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.


pli: Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī’ti.


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī’ti.


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī’ti.


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī’ti.


pli: ‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’”ti—


pli: tiṭṭhantamenaṁ jānāti.


pli: <b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇan</b>ti.


pli: <b>Dhimuttan</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ.


pli: Dhimuttanti vimokkhena dhimuttaṁ tatrādhimuttaṁ tadadhimuttaṁ tadādhipateyyaṁ.


pli: Atha vā bhagavā jānāti—


pli: “ayaṁ puggalo rūpādhimutto saddādhimutto gandhādhimutto rasādhimutto phoṭṭhabbādhimutto kulādhimutto gaṇādhimutto āvāsādhimutto lābhādhimutto yasādhimutto pasaṁsādhimutto sukhādhimutto cīvarādhimutto piṇḍapātādhimutto senāsanādhimutto gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto suttantādhimutto vinayādhimutto abhidhammādhimutto āraññakaṅgādhimutto piṇḍapātikaṅgādhimutto paṁsukūlikaṅgādhimutto tecīvarikaṅgādhimutto sapadānacārikaṅgādhimutto khalupacchābhattikaṅgādhimutto nesajjikaṅgādhimutto yathāsanthatikaṅgādhimutto paṭhamajjhānādhimutto dutiyajjhānādhimutto tatiyajjhānādhimutto catutthajjhānādhimutto ākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto”ti dhimuttaṁ.


pli: <b>Tapparāyaṇan</b>ti ākiñcaññāyatanamayaṁ tapparāyaṇaṁ kammaparāyaṇaṁ vipākaparāyaṇaṁ kammagarukaṁ paṭisandhigarukaṁ.


pli: “ayaṁ puggalo rūpaparāyaṇo …pe…


pli: dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,


pli: (posālāti bhagavā)


pli: Abhijānaṁ tathāgato;


pli: Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,


pli: Dhimuttaṁ tapparāyaṇan”ti.


pli: <b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,</b>


pli: <b>Nandisaṁyojanaṁ iti;</b>


pli: <b>Evametaṁ abhiññāya,</b>


pli: <b>Tato tattha vipassati;</b>


pli: <b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,</b>


pli: <b>Brāhmaṇassa vusīmato. </b>


pli: <b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā</b>ti ākiñcaññasambhavoti vuccati ākiñcaññāyatanasaṁvattaniko kammābhisaṅkhāro.


pli: Ākiñcaññāyatanasaṁvattanikaṁ kammābhisaṅkhāraṁ ākiñcaññasambhavoti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā.


pli: Nandisaṁyojanaṁ itīti nandisaṁyojanaṁ vuccati arūparāgo.


pli: Arūparāgena taṁ kammaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ arūparāgaṁ nandisaṁyojananti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.


pli: <b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti—


pli: nandisaṁyojanaṁ iti.


pli: <b>Evametaṁ abhiññāyā</b>ti evaṁ etaṁ abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: evametaṁ abhiññāya.


pli: <b>Tato tattha vipassatī</b>ti.


pli: <b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato vipassati, dukkhato vipassati, rogato …pe…


pli: nissaraṇato vipassati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—


pli: tato tattha vipassati.


pli: <b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassā</b>ti etaṁ ñāṇaṁ tacchaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītaṁ tassāti—


pli: etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa.


pli: <b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti.


pli: <b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmāti.


pli: <b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti puthujjanakalyāṇaṁ upādāya satta sekkhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti;


pli: arahā vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto,


pli: so vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro;


pli: natthi tassa punabbhavoti—


pli: brāhmaṇassa vusīmato.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,


pli: nandisaṁyojanaṁ iti;


pli: Evametaṁ abhiññāya,


pli: tato tattha vipassati;


pli: Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,


pli: brāhmaṇassa vusīmato”ti.


pli: Saha gāthāpariyosānā …pe…


pli: satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.


pli: Posālamāṇavapucchāniddeso cuddasamo.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: Pucchāniddesa


pli: 15. Mogharājamāṇavapucchāniddesa


pli: <b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,</b>


pli: (iccāyasmā mogharājā)


pli: <b>Na me byākāsi cakkhumā;</b>


pli: <b>Yāvatatiyañca devīsi</b>,


pli: <b>Byākarotīti me sutaṁ. </b>


pli: <b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissan</b>ti so brāhmaṇo dvikkhattuṁ buddhaṁ bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi.


pli: Tassa bhagavā pañhaṁ puṭṭho na byākāsi—


pli: “tadantarā imassa brāhmaṇassa indriyaparipāko bhavissatī”ti.


pli: <b>Sakkan</b>ti sakko.


pli: Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.


pli: Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.


pli: Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—


pli: saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhanaṁ.


pli: Imehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.


pli: Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.


pli: <b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissan</b>ti dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ ayācissaṁ ajjhesissaṁ pasādayissanti—


pli: dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ.


pli: <b>Iccāyasmā mogharājā</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…


pli: <b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…


pli: <b>mogharājā</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—


pli: iccāyasmā mogharājā.


pli: <b>Na me byākāsi cakkhumā</b>ti.


pli: <b>Na me byākāsī</b>ti na me byākāsi na ācikkhi na desesi na paññapesi na paṭṭhapesi na vivari na vibhaji na uttānīakāsi na pakāsesi.


pli: <b>Cakkhumā</b>ti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā—


pli: maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā?


pli: Maṁsacakkhumhi bhagavato pañca vaṇṇā saṁvijjanti—


pli: nīlo ca vaṇṇo, pītako ca vaṇṇo, lohitako ca vaṇṇo, kaṇho ca vaṇṇo, odāto ca vaṇṇo (…).


pli: Yattha ca akkhilomāni patiṭṭhitāni taṁ nīlaṁ hoti sunīlaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ umāpupphasamānaṁ.


pli: Tassa parato pītakaṁ hoti supītakaṁ suvaṇṇavaṇṇaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ kaṇikārapupphasamānaṁ.


pli: Ubhato ca akkhikūṭāni bhagavato lohitakāni honti sulohitakāni pāsādikāni dassaneyyāni indagopakasamānāni.


pli: Majjhe kaṇhaṁ hoti sukaṇhaṁ alūkhaṁ siniddhaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ addāriṭṭhakasamānaṁ.


pli: Tassa parato odātaṁ hoti suodātaṁ setaṁ paṇḍaraṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ osadhitārakasamānaṁ.


pli: Tena bhagavā pākatikena maṁsacakkhunā attabhāvapariyāpannena purimasucaritakammābhinibbattena samantā yojanaṁ passati divā ceva rattiñca.


pli: Yadā hi caturaṅgasamannāgato andhakāro hoti sūriyo ca atthaṅgato hoti;


pli: kāḷapakkho ca uposatho hoti, tibbo ca vanasaṇḍo hoti, mahā ca kāḷamegho abbhuṭṭhito hoti.


pli: Evarūpe caturaṅgasamannāgate andhakāre samantā yojanaṁ passati.


pli: Natthi so kuṭṭo vā kavāṭaṁ vā pākāro vā pabbato vā gaccho vā latā vā āvaraṇaṁ rūpānaṁ dassanāya.


pli: Ekañce tilaphalaṁ nimittaṁ katvā tilavāhe pakkhipeyya, taṁyeva tilaphalaṁ uddhareyya.


pli: Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato pākatikaṁ maṁsacakkhu.


pli: Evaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā?


pli: Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe;


pli: sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti—


pli: “ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā;


pli: ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā”ti.


pli: Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.


pli: Ākaṅkhamāno ca bhagavā ekampi lokadhātuṁ passeyya, dvepi lokadhātuyo passeyya, tissopi lokadhātuyo passeyya, catassopi lokadhātuyo passeyya, pañcapi lokadhātuyo passeyya, dasapi lokadhātuyo passeyya, vīsampi lokadhātuyo passeyya, tiṁsampi lokadhātuyo passeyya, cattālīsampi lokadhātuyo passeyya, paññāsampi lokadhātuyo passeyya, satampi lokadhātuyo passeyya, sahassimpi cūḷanikaṁ lokadhātuṁ passeyya, dvisahassimpi majjhimikaṁ lokadhātuṁ passeyya, tisahassimpi lokadhātuṁ passeyya, mahāsahassimpi lokadhātuṁ passeyya, yāvatakaṁ vā pana ākaṅkheyya tāvatakaṁ passeyya.


pli: Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato dibbacakkhu.


pli: Evaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā?


pli: Bhagavā mahāpañño puthupañño javanapañño hāsapañño tikkhapañño nibbedhikapañño paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido catuvesārajjappatto dasabaladhārī purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā.


pli: So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.


pli: So hi bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.


pli: Natthi tassa bhagavato aññātaṁ adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya.


pli: Atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṁ āgacchanti.


pli: Yaṁ kiñci neyyaṁ nāma atthi jānitabbaṁ attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho, sabbaṁ taṁ anto buddhañāṇe parivattati.


pli: Sabbaṁ kāyakammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti, sabbaṁ vacīkammaṁ ñāṇānuparivatti, sabbaṁ manokammaṁ ñāṇānuparivatti.


pli: Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṁ ñāṇaṁ, anāgate appaṭihataṁ ñāṇaṁ, paccuppanne appaṭihataṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ.


pli: Neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ, neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.


pli: Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.


pli: Yathā dvinnaṁ samuggapaṭalānaṁ sammāphusitānaṁ heṭṭhimaṁ samuggapaṭalaṁ uparimaṁ nātivattati, uparimaṁ samuggapaṭalaṁ heṭṭhimaṁ nātivattati, aññamaññapariyantaṭṭhāyino;


pli: evameva buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino.


pli: Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ.


pli: Neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.


pli: Sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.


pli: Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā.


pli: Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.


pli: Sabbesañca sattānaṁ bhagavā āsayaṁ jānāti, anusayaṁ jānāti, caritaṁ jānāti, adhimuttiṁ jānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte jānāti.


pli: Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.


pli: Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṁ upādāya antomahāsamudde parivattanti, evameva sadevako loko samārako loko sabrahmako loko sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.


pli: Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṁ venateyyaṁ upādāya ākāsassa padese parivattanti, evameva yepi te sāriputtasamā paññāya samannāgatā tepi buddhañāṇassa padese parivattanti;


pli: buddhañāṇaṁ devamanussānaṁ paññaṁ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhati.


pli: Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni.


pli: Kathitā visajjitā ca te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā.


pli: Upakkhittakā ca te bhagavato sampajjanti.


pli: Atha kho bhagavāva tattha atirocati—


pli: yadidaṁ paññāyāti.


pli: Evaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā?


pli: Bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante.


pli: Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma tiṭṭhanti anupalittāni udakena;


pli: evamevaṁ bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante.


pli: Jānāti bhagavā—


pli: “ayaṁ puggalo rāgacarito, ayaṁ dosacarito, ayaṁ mohacarito, ayaṁ vitakkacarito, ayaṁ saddhācarito, ayaṁ ñāṇacarito”ti.


pli: Rāgacaritassa bhagavā puggalassa asubhakathaṁ katheti;


pli: dosacaritassa bhagavā puggalassa mettābhāvanaṁ ācikkhati;


pli: mohacaritassa bhagavā puggalassa uddese paripucchāya kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya garusaṁvāse niveseti;


pli: vitakkacaritassa bhagavā puggalassa ānāpānassatiṁ ācikkhati;


pli: saddhācaritassa bhagavā puggalassa pasādanīyaṁ nimittaṁ ācikkhati buddhasubodhiṁ dhammasudhammataṁ saṅghasuppaṭipattiṁ sīlāni ca;


pli: attano ñāṇacaritassa bhagavā puggalassa vipassanānimittaṁ ācikkhati aniccākāraṁ dukkhākāraṁ anattākāraṁ.


pli: “Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,


pli: Yathāpi passe janataṁ samantato;


pli: Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,


pli: Pāsādamāruyha samantacakkhu;


pli: Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,


pli: Avekkhassu jātijarābhibhūtan”ti.


pli: Evaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumā?


pli: Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.


pli: “Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,


pli: Atho aviññātamajānitabbaṁ;


pli: Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,


pli: Tathāgato tena samantacakkhū”ti.


pli: Evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—


pli: na me byākāsi cakkhumā.


pli: <b>Yāvatatiyañca devīsi, byākarotīti me sutan</b>ti yāvatatiyaṁ buddho sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho byākaroti no saṁsāretīti—


pli: evaṁ mayā uggahitaṁ, evaṁ mayā upadhāritaṁ, evaṁ mayā upalakkhitaṁ.


pli: <b>Devīsī</b>ti bhagavā ceva isi cāti—


pli: devīsi.


pli: Yathā rājā pabbajitā vuccanti rājisayo, brāhmaṇā pabbajitā vuccanti brāhmaṇisayo, evameva bhagavā ceva isi cāti—


pli: Atha vā bhagavā pabbajitotipi <b>isi</b>.


pli: Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…


pli: mahantaṁ paññākkhandhaṁ …


pli: mahantaṁ vimuttikkhandhaṁ …


pli: mahantaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahato tamokāyassa padālanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahato vipallāsassa pabhedanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahato taṇhāsallassa abbahanaṁ …


pli: mahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṁ …


pli: mahato mānadhajassa papātanaṁ …


pli: mahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṁ …


pli: mahato oghassa nittharaṇaṁ …


pli: mahato bhārassa nikkhepanaṁ …


pli: mahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ …


pli: mahato santāpassa nibbāpanaṁ …


pli: mahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṁ …


pli: mahato dhammadhajassa ussāpanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahante satipaṭṭhāne …


pli: mahante sammappadhāne …


pli: mahantāni indriyāni …


pli: mahantāni balāni …


pli: mahante bojjhaṅge …


pli: mahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ …


pli: mahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.


pli: Mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito—


pli: “kahaṁ buddho, kahaṁ bhagavā, kahaṁ devadevo, kahaṁ narāsabho”tipi isīti—


pli: yāvatatiyañca devīsi byākarotīti me sutaṁ.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,


pli: (iccāyasmā mogharājā)


pli: Na me byākāsi cakkhumā;


pli: Yāvatatiyañca devīsi,


pli: Byākarotīti me sutan”ti.


pli: <b>Ayaṁ loko paro loko,</b>


pli: <b>brahmaloko sadevako;</b>


pli: <b>Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,</b>


pli: <b>gotamassa yasassino. </b>


pli: <b>Ayaṁ loko paro loko</b>ti.


pli: <b>Ayaṁ loko</b>ti manussaloko.


pli: <b>Paro loko</b>ti manussalokaṁ ṭhapetvā sabbo paro lokoti—


pli: ayaṁ loko paro loko.


pli: <b>Brahmaloko sadevako</b>ti sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussāti—


pli: brahmaloko sadevako.


pli: <b>Diṭṭhiṁ te nābhijānātī</b>ti tuyhaṁ diṭṭhiṁ khantiṁ ruciṁ laddhiṁ ajjhāsayaṁ adhippāyaṁ loko na jānāti—


pli: “ayaṁ evaṁdiṭṭhiko evaṅkhantiko evaṁruciko evaṁladdhiko evaṁajjhāsayo evaṁadhippāyo”ti na jānāti na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—


pli: diṭṭhiṁ te nābhijānāti.


pli: <b>Gotamassa yasassino</b>ti bhagavā yasappattoti yasassī.


pli: Atha vā bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānantipi yasassīti—


pli: gotamassa yasassino.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Ayaṁ loko paro loko,


pli: brahmaloko sadevako;


pli: Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,


pli: gotamassa yasassino”ti.


pli: <b>Evaṁ abhikkantadassāviṁ,</b>


pli: <b>atthi pañhena āgamaṁ;</b>


pli: <b>Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,</b>


pli: <b>maccurājā na passati. </b>


pli: <b>Evaṁ abhikkantadassāvin</b>ti evaṁ abhikkantadassāviṁ aggadassāviṁ seṭṭhadassāviṁ viseṭṭhadassāviṁ pāmokkhadassāviṁ uttamadassāviṁ paramadassāvinti—


pli: evaṁ abhikkantadassāviṁ.


pli: <b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi …pe…


pli: vahassetaṁ bhāranti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.


pli: <b>Kathaṁ lokaṁ avekkhantan</b>ti kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ paccavekkhantaṁ tulayantaṁ tīrayantaṁ vibhāvayantaṁ vibhūtaṁ karontanti—


pli: kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ.


pli: <b>Maccurājā na passatī</b>ti maccurājā na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—


pli: maccurājā na passati.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Evaṁ abhikkantadassāviṁ,


pli: atthi pañhena āgamaṁ;


pli: Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


pli: maccurājā na passatī”ti.


pli: <b>Suññato lokaṁ avekkhassu,</b>


pli: <b>mogharāja sadā sato;</b>


pli: <b>Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,</b>


pli: <b>evaṁ maccutaro siyā;</b>


pli: <b>Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,</b>


pli: <b>maccurājā na passati. </b>


pli: <b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti.


pli: <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko sadevako.


pli: Aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca—


pli: “loko lokoti, bhante, vuccati.


pli: Kittāvatā nu kho, bhante, lokoti vuccatī”ti?


pli: “Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati.


pli: Kiñca lujjati?


pli: Cakkhu kho bhikkhu lujjati, rūpā lujjanti, cakkhuviññāṇaṁ lujjati, cakkhusamphasso lujjati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi lujjati;


pli: sotaṁ lujjati,


pli: gandhā lujjanti …pe…


pli: kāyo lujjati, phoṭṭhabbā lujjanti;


pli: mano lujjati, dhammā lujjanti, manoviññāṇaṁ lujjati, manosamphasso lujjati; yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi lujjati.


pli: Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati”.


pli: <b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti dvīhi kāraṇehi suññato lokaṁ avekkhati—


pli: avasiyapavattasallakkhaṇavasena vā tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena vā.


pli: Kathaṁ avasiyapavattasallakkhaṇavasena suññato lokaṁ avekkhati?


pli: Rūpe vaso na labbhati, vedanāya vaso na labbhati, saññāya vaso na labbhati, saṅkhāresu vaso na labbhati, viññāṇe vaso na labbhati.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “rūpaṁ, bhikkhave, anattā.


pli: Rūpañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ rūpaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca rūpe—


pli: ‘evaṁ me rūpaṁ hotu, evaṁ me rūpaṁ mā ahosī’ti.


pli: Yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṁ anattā, tasmā rūpaṁ ābādhāya saṁvattati na ca labbhati rūpe—


pli: Vedanā anattā.


pli: Vedanā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ vedanā ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca vedanāya—


pli: ‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti.


pli: Yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati vedanāya—


pli: Saññā anattā.


pli: Saññā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ saññā ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca saññāya—


pli: ‘evaṁ me saññā hotu, evaṁ me saññā mā ahosī’ti.


pli: Yasmā ca kho, bhikkhave, saññā anattā, tasmā saññā ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati saññāya—


pli: Saṅkhārā anattā.


pli: Saṅkhārā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissaṁsu, nayidaṁ saṅkhārā ābādhāya saṁvatteyyuṁ, labbhetha ca saṅkhāresu—


pli: ‘evaṁ me saṅkhārā hontu, evaṁ me saṅkhārā mā ahesun’ti.


pli: Yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṁvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu—


pli: Viññāṇaṁ anattā.


pli: Viññāṇañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ viññāṇaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca viññāṇe—


pli: ‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’ti.


pli: Yasmā ca kho, bhikkhave, viññāṇaṁ anattā, tasmā viññāṇaṁ ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati viññāṇe—


pli: ‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’”ti.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “nāyaṁ, bhikkhave, kāyo tumhākaṁ, napi aññesaṁ.


pli: Purāṇamidaṁ, bhikkhave, kammaṁ abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ vedaniyaṁ daṭṭhabbaṁ.


pli: Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaṁyeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti—


pli: ‘iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati;


pli: imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati, yadidaṁ—


pli: avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti—


pli: evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.


pli: Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…


pli: jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.


pli: Evaṁ avasiyapavattasallakkhaṇavasena suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Kathaṁ tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena suññato lokaṁ avekkhati?


pli: Rūpe sāro na labbhati, vedanāya sāro na labbhati, saññāya sāro na labbhati, saṅkhāresu sāro na labbhati, viññāṇe sāro na labbhati;


pli: rūpaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Vedanā assārā nissārā sārāpagatā …pe…


pli: saññā assārā nissārā sārāpagatā …


pli: saṅkhārā assārā nissārā sārāpagatā …


pli: viññāṇaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Yathā naḷo assāro nissāro sārāpagato, yathā ca eraṇḍo …pe…


pli: yathā ca udumbaro assāro nissāro sārāpagato, yathā ca setakaccho assāro nissāro sārāpagato, yathā ca pālibhaddako assāro nissāro sārāpagato, yathā ca pheṇapiṇḍo assāro nissāro sārāpagato, yathā ca udakapubbuḷaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ, yathā ca marīci assārā nissārā sārāpagatā, yathā kadalikkhandho assāro nissāro sārāpagato, yathā māyā assārā nissārā sārāpagatā—


pli: evameva rūpaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Evaṁ tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Imehi dvīhi kāraṇehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Api ca chahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā,


pli: sotaṁ suññaṁ …pe…


pli: ghānaṁ suññaṁ …


pli: jivhā suññā …


pli: kāyo suñño …


pli: mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Rūpā suññā …pe…


pli: saddā suññā …


pli: gandhā suññā …


pli: rasā suññā …


pli: phoṭṭhabbā suññā …


pli: dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Cakkhuviññāṇaṁ suññaṁ …pe…


pli: manoviññāṇaṁ suññaṁ …


pli: cakkhusamphasso suñño …


pli: manosamphasso suñño …


pli: cakkhusamphassajā vedanā suññā …


pli: manosamphassajā vedanā suññā …


pli: rūpasaññā suññā …


pli: dhammasaññā suññā …


pli: rūpasañcetanā suññā …


pli: dhammasañcetanā suññā …


pli: rūpataṇhā suññā …


pli: rūpavitakko suñño …


pli: rūpavicāro suñño …


pli: dhammavicāro suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.


pli: Evaṁ chahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Api ca dasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Rūpaṁ rittato tucchato suññato anattato asārakato vadhakato vibhavato aghamūlato sāsavato saṅkhatato;


pli: vedanaṁ …pe…


pli: saññaṁ …


pli: saṅkhāre …


pli: viññāṇaṁ …


pli: cutiṁ …


pli: upapattiṁ …


pli: paṭisandhiṁ …


pli: bhavaṁ …


pli: saṁsāravaṭṭaṁ rittato tucchato suññato anattato asārakato vadhakato vibhavato aghamūlato sāsavato saṅkhatato.


pli: Evaṁ dasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Api ca dvādasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Rūpaṁ na satto na jīvo na naro na māṇavo na itthī na puriso na attā na attaniyaṁ nāhaṁ na mama na koci na kassaci;


pli: vedanā …pe…


pli: saññā …


pli: saṅkhārā …


pli: viññāṇaṁ na satto na jīvo na naro na māṇavo na itthī na puriso na attā na attaniyaṁ nāhaṁ na mama na koci na kassaci.


pli: Evaṁ dvādasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “yaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ taṁ pajahatha.


pli: Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.


pli: Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?


pli: Rūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.


pli: Vedanā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.


pli: Sā vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.


pli: Saññā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.


pli: Saṅkhārā, bhikkhave, na tumhākaṁ, te pajahatha.


pli: Te vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissanti.


pli: Viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ taṁ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṁ vā kareyya.


pli: Api nu tumhākaṁ evamassa—


pli: ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṁ vā karotī’”ti?


pli: “No hetaṁ, bhante”.


pli: “Taṁ kissa hetu”?


pli: “Na hi no etaṁ, bhante, attā vā attaniyaṁ” vāti.


pli: “Evameva kho, bhikkhave, yaṁ na tumhākaṁ taṁ pajahatha;


pli: taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.


pli: Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.


pli: Vedanā …pe…


pli: saññā …


pli: saṅkhārā …


pli: viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.


pli: Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissatī”ti.


pli: Evampi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: Āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—


pli: “‘suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati.


pli: Kittāvatā nu kho, bhante, suñño lokoti vuccatī”ti?


pli: “Yasmā ca kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccati.


pli: Kiñcānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā?


pli: Cakkhu kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā.


pli: Rūpā suññā …pe…


pli: cakkhuviññāṇaṁ suññaṁ …


pli: cakkhusamphasso suñño …


pli: yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.


pli: Sotaṁ suññaṁ …


pli: saddā suññā …


pli: ghānaṁ suññaṁ …


pli: gandhā suññā …


pli: jivhā suññā …


pli: rasā suññā …


pli: kāyo suñño …


pli: phoṭṭhabbā suññā …


pli: mano suñño …


pli: dhammā suññā …


pli: manoviññāṇaṁ suññaṁ …


pli: manosamphasso suñño …


pli: yampidaṁ suññaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.


pli: Yasmā ca kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti.


pli: Evampi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: “Suddhaṁ dhammasamuppādaṁ,


pli: Suddhasaṅkhārasantatiṁ;


pli: Passantassa yathābhūtaṁ,


pli: Na bhayaṁ hoti gāmaṇi.


pli: Tiṇakaṭṭhasamaṁ lokaṁ,


pli: yadā paññāya passati;


pli: Nāññaṁ patthayate kiñci,


pli: aññatrappaṭisandhiyā”ti.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samannesati yāvatā rūpassa gati,


pli: vedanaṁ samannesati yāvatā vedanāya gati,


pli: saññaṁ samannesati yāvatā saññāya gati,


pli: saṅkhāre samannesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati,


pli: viññāṇaṁ samannesati yāvatā viññāṇassa gati.


pli: Tassa rūpaṁ samannesato yāvatā rūpassa gati,


pli: vedanaṁ …pe…


pli: saññaṁ …


pli: saṅkhāre …


pli: viññāṇaṁ samannesato yāvatā viññāṇassa gati, yampissa taṁ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā, tampi tassa na hotī”ti.


pli: Evampi suññato lokaṁ avekkhati.


pli: <b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti suññato lokaṁ avekkhassu paccavekkhassu dakkhassu tulehi tīrehi vibhāvehi vibhūtaṁ karohīti—


pli: suññato lokaṁ avekkhassu.


pli: <b>Mogharāja sadā sato</b>ti.


pli: <b>Mogharājā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Sadā</b>ti sabbakālaṁ …pe…


pli: pacchime vayokhandhe.


pli: <b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—


pli: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…


pli: so vuccati satoti—


pli: mogharāja sadā sato.


pli: <b>Attānudiṭṭhiṁ ūhaccā</b>ti attānudiṭṭhi vuccati vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.


pli: Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ,


pli: vedanaṁ …pe…


pli: saññaṁ …


pli: saṅkhāre …


pli: viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni, ayaṁ attānudiṭṭhi.


pli: <b>Attānudiṭṭhiṁ ūhaccā</b>ti attānudiṭṭhiṁ ūhacca samūhacca uddharitvā samuddharitvā uppāṭayitvā samuppāṭayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: attānudiṭṭhiṁ ūhacca.


pli: <b>Evaṁ maccutaro siyā</b>ti evaṁ maccupi tareyyāsi, jarāpi tareyyāsi, maraṇampi tareyyāsi uttareyyāsi patareyyāsi samatikkameyyāsi vītivatteyyāsīti—


pli: evaṁ maccutaro siyā.


pli: <b>Evaṁ lokaṁ avekkhantan</b>ti evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ paccavekkhantaṁ tulayantaṁ tīrayantaṁ vibhāvayantaṁ vibhūtaṁ karontanti—


pli: evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ.


pli: <b>Maccurājā na passatī</b>ti maccupi maccurājā, māropi maccurājā, maraṇampi maccurājā.


pli: <b>Na passatī</b>ti maccurājā na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhati.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “seyyathāpi, bhikkhave, āraññiko migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa.


pli: Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā, paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā, nānattasaññānaṁ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati;


pli: paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato, tiṇṇo loke visattikan’ti.


pli: So vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.


pli: Anāpāthagato bhikkhu pāpimato”ti—


pli: maccurājā na passati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Suññato lokaṁ avekkhassu,


pli: mogharāja sadā sato;


pli: Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,


pli: evaṁ maccutaro siyā;


pli: Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


pli: maccurājā na passatī”ti.


pli: Saha gāthāpariyosānā …pe…


pli: satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.


title_pli: Cūḷaniddesa Pārāyanavaggagāthā

pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavaggagāthā


pli: Pucchā


pli: 1. Ajitamāṇavapucchā


pli: “Kenassu nivuto loko,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Kenassu nappakāsati;


pli: Kissābhilepanaṁ brūsi,


pli: Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ”.


pli: “Avijjāya nivuto loko,


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: Vevicchā pamādā nappakāsati;


pli: Jappābhilepanaṁ brūmi,


pli: Dukkhamassa mahabbhayaṁ”.


pli: “Savanti sabbadhi sotā,


pli: Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,


pli: Kena sotā pidhiyyare”.


pli: “Yāni sotāni lokasmiṁ,


pli: Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,


pli: Paññāyete pidhiyyare”.


pli: “Paññā ceva sati cāpi,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Nāmarūpañca mārisa;


pli: Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,


pli: Katthetaṁ uparujjhati”.


pli: “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,


pli: ajita taṁ vadāmi te;


pli: Yattha nāmañca rūpañca,


pli: asesaṁ uparujjhati;


pli: Viññāṇassa nirodhena,


pli: etthetaṁ uparujjhati”.


pli: “Ye ca saṅkhātadhammāse,


pli: ye ca sekhā puthū idha;


pli: Tesaṁ me nipako iriyaṁ,


pli: puṭṭho pabrūhi mārisa”.


pli: “Kāmesu nābhigijjheyya,


pli: Manasānāvilo siyā;


pli: Kusalo sabbadhammānaṁ,


pli: Sato bhikkhu paribbaje”ti.


pli: Ajitamāṇavapucchā paṭhamā.


pli: 2. Tissametteyyamāṇavapucchā


pli: “Kodha santusito loke,


pli: (iccāyasmā tissametteyyo)


pli: Kassa no santi iñjitā;


pli: Ko ubhantamabhiññāya,


pli: Majjhe mantā na lippati;


pli: Kaṁ brūsi mahāpurisoti,


pli: Ko idha sibbinimaccagā”.


pli: “Kāmesu brahmacariyavā,


pli: (metteyyāti bhagavā)


pli: Vītataṇho sadā sato;


pli: Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,


pli: Tassa no santi iñjitā.


pli: So ubhantamabhiññāya,


pli: Taṁ brūmi mahāpurisoti,


pli: So idha sibbinimaccagā”ti.


pli: Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā.


pli: 3. Puṇṇakamāṇavapucchā


pli: “Anejaṁ mūladassāviṁ,


pli: (iccāyasmā puṇṇako)


pli: Atthi pañhena āgamaṁ;


pli: Kiṁ nissitā isayo manujā,


pli: Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;


pli: Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,


pli: Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.


pli: “Ye kecime isayo manujā,


pli: (puṇṇakāti bhagavā)


pli: Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;


pli: Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu”.


pli: Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā;


pli: Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa,


pli: “Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti,


pli: Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ;


pli: Te yājayogā bhavarāgarattā,


pli: Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.


pli: “Te ce nātariṁsu yājayogā,


pli: (iccāyasmā puṇṇako)


pli: Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;


pli: Atha ko carahi devamanussaloke,


pli: Atāri jātiñca jarañca mārisa;


pli: “Saṅkhāya lokasmi paroparāni,


pli: Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;


pli: Santo vidhūmo anīgho nirāso,


pli: Atāri so jātijaranti brūmī”ti.


pli: Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā.


pli: 4. Mettagūmāṇavapucchā


pli: “Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,


pli: (iccāyasmā mettagū)


pli: Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;


pli: Kuto nu dukkhā samudāgatā ime,


pli: Ye keci lokasmimanekarūpā”.


pli: “Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,


pli: (mettagūti bhagavā)


pli: Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;


pli: Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,


pli: Ye keci lokasmimanekarūpā.


pli: Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,


pli: Punappunaṁ dukkhamupeti mando;


pli: Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,


pli: Dukkhassa jātippabhavānupassī”.


pli: “Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,


pli: Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;


pli: ‘Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,


pli: Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca’;


pli: Taṁ me muni sādhu viyākarohi,


pli: Tathā hi te vidito esa dhammo”.


pli: “Kittayissāmi te dhammaṁ,


pli: Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;


pli: Yaṁ viditvā sato caraṁ,


pli: Tare loke visattikaṁ”.


pli: “Tañcāhaṁ abhinandāmi,


pli: mahesi dhammamuttamaṁ;


pli: tare loke visattikaṁ”.


pli: “Yaṁ kiñci sampajānāsi,


pli: (mettagūti bhagavā)


pli: Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


pli: Etesu nandiñca nivesanañca,


pli: Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.


pli: Evaṁvihārī sato appamatto,


pli: Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;


pli: Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,


pli: Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ”.


pli: “Etābhinandāmi vaco mahesino,


pli: Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;


pli: Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,


pli: Tathā hi te vidito esa dhammo.


pli: Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,


pli: Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;


pli: Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,


pli: Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya”.


pli: “Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,


pli: Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;


pli: Addhā hi so oghamimaṁ atāri,


pli: Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.


pli: Vidvā ca yo vedagū naro idha,


pli: Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja;


pli: So vītataṇho anīgho nirāso,


pli: Atāri so jātijaranti brūmī”ti.


pli: Mettagūmāṇavapucchā catutthī.


pli: 5. Dhotakamāṇavapucchā


pli: “Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,


pli: (iccāyasmā dhotako)


pli: Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ;


pli: Tava sutvāna nigghosaṁ,


pli: Sikkhe nibbānamattano”.


pli: “Tenahātappaṁ karohi,


pli: (dhotakāti bhagavā)


pli: Idheva nipako sato;


pli: Ito sutvāna nigghosaṁ,


pli: “Passāmahaṁ devamanussaloke,


pli: Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;


pli: Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,


pli: Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi”.


pli: “Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,


pli: Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;


pli: Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,


pli: Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi”.


pli: “Anusāsa brahme karuṇāyamāno,


pli: Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


pli: Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno,


pli: Idheva santo asito careyyaṁ”.


pli: “Kittayissāmi te santiṁ,


pli: Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;


pli: Yaṁ viditvā sato caraṁ,


pli: Tare loke visattikaṁ”.


pli: “Tañcāhaṁ abhinandāmi,


pli: mahesi santimuttamaṁ;


pli: tare loke visattikaṁ”.


pli: “Yaṁ kiñci sampajānāsi,


pli: (dhotakāti bhagavā)


pli: Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


pli: Etaṁ viditvā saṅgoti loke,


pli: Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.


pli: Dhotakamāṇavapucchā pañcamī.


pli: 6. Upasīvamāṇavapucchā


pli: “Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,


pli: (iccāyasmā upasīvo)


pli: Anissito no visahāmi tārituṁ;


pli: Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,


pli: Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ”.


pli: “Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,


pli: (upasīvāti bhagavā)


pli: Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;


pli: Kāme pahāya virato kathāhi,


pli: Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa”.


pli: “Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,


pli: Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;


pli: Saññāvimokkhe paramedhimutto,


pli: Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”.


pli: Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”.


pli: “Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,


pli: Pūgampi vassānaṁ samantacakkhu;


pli: Tattheva so sītisiyā vimutto,


pli: Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa”.


pli: “Acci yathā vātavegena khittā,


pli: Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;


pli: Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,


pli: Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ”.


pli: “Atthaṅgato so uda vā so natthi,


pli: Udāhu ve sassatiyā arogo;


pli: Taṁ me munī sādhu viyākarohi,


pli: Tathā hi te vidito esa dhammo”.


pli: “Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,


pli: (upasīvāti bhagavā)


pli: Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;


pli: Sabbesu dhammesu samūhatesu,


pli: Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.


pli: Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī.


pli: 7. Nandamāṇavapucchā


pli: “Santi loke munayo,


pli: (iccāyasmā nando)


pli: Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;


pli: Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,


pli: Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ”.


pli: “Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,


pli: Munīdha nanda kusalā vadanti;


pli: Visenikatvā anīghā nirāsā,


pli: Caranti ye te munayoti brūmi”.


pli: “Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,


pli: Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;


pli: Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,


pli: Anekarūpena vadanti suddhiṁ;


pli: Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,


pli: Atāru jātiñca jarañca mārisa;


pli: Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.


pli: (nandāti bhagavā)


pli: Kiñcāpi te tattha yatā caranti,


pli: Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.


pli: (iccāyasmā nando)


pli: Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe,


pli: Atha ko carahi devamanussaloke;


pli: Atāri jātiñca jarañca mārisa,


pli: “Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,


pli: Jātijarāya nivutāti brūmi;


pli: Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,


pli: Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ;


pli: Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,


pli: Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;


pli: Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi”.


pli: “Etābhinandāmi vaco mahesino,


pli: Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;


pli: Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.


pli: Nandamāṇavapucchā sattamā.


pli: 8. Hemakamāṇavapucchā


pli: “Ye me pubbe viyākaṁsu,


pli: (iccāyasmā hemako)


pli: Huraṁ gotamasāsanā;


pli: Iccāsi iti bhavissati,


pli: Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;


pli: Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ,


pli: Nāhaṁ tattha abhiramiṁ.


pli: Tvañca me dhammamakkhāhi,


pli: taṇhānigghātanaṁ muni;


pli: Yaṁ viditvā sato caraṁ,


pli: tare loke visattikaṁ”.


pli: “Idha diṭṭhasutamutaviññātesu,


pli: Piyarūpesu hemaka;


pli: Chandarāgavinodanaṁ,


pli: Nibbānapadamaccutaṁ.


pli: Etadaññāya ye satā,


pli: Diṭṭhadhammābhinibbutā;


pli: Upasantā ca te sadā,


pli: Tiṇṇā loke visattikan”ti.


pli: Hemakamāṇavapucchā aṭṭhamā.


pli: 9. Todeyyamāṇavapucchā


pli: “Yasmiṁ kāmā na vasanti,


pli: (iccāyasmā todeyyo)


pli: Taṇhā yassa na vijjati;


pli: Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,


pli: Vimokkho tassa kīdiso”.


pli: (todeyyāti bhagavā)


pli: Vimokkho tassa nāparo”.


pli: “Nirāsaso so uda āsasāno,


pli: Paññāṇavā so uda paññakappī;


pli: Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,


pli: Taṁ me viyācikkha samantacakkhu”.


pli: “Nirāsaso so na ca āsasāno,


pli: Paññāṇavā so na ca paññakappī;


pli: Evampi todeyya muniṁ vijāna,


pli: Akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.


pli: Todeyyamāṇavapucchā navamā.


pli: 10. Kappamāṇavapucchā


pli: “Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,


pli: (iccāyasmā kappo)


pli: Oghe jāte mahabbhaye;


pli: Jarāmaccuparetānaṁ,


pli: Dīpaṁ pabrūhi mārisa;


pli: Tvañca me dīpamakkhāhi,


pli: Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”.


pli: (kappāti bhagavā)


pli: Dīpaṁ pabrūmi kappa te.


pli: Akiñcanaṁ anādānaṁ,


pli: etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;


pli: Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,


pli: jarāmaccuparikkhayaṁ.


pli: Etadaññāya ye satā,


pli: Diṭṭhadhammābhinibbutā;


pli: Na te māravasānugā,


pli: Na te mārassa paddhagū”ti.


pli: Kappamāṇavapucchā dasamā.


pli: 11. Jatukaṇṇimāṇavapucchā


pli: “Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,


pli: (iccāyasmā jatukaṇṇi)


pli: Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ;


pli: Santipadaṁ brūhi sahajanetta,


pli: Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ.


pli: Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati,


pli: Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā;


pli: Parittapaññassa me bhūripañña,


pli: Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


pli: Jātijarāya idha vippahānaṁ”.


pli: “Kāmesu vinaya gedhaṁ,


pli: (jatukaṇṇīti bhagavā)


pli: Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;


pli: Uggahitaṁ nirattaṁ vā,


pli: Mā te vijjittha kiñcanaṁ.


pli: Yaṁ pubbe taṁ visosehi,


pli: pacchā te māhu kiñcanaṁ;


pli: Majjhe ce no gahessasi,


pli: upasanto carissasi.


pli: Sabbaso nāmarūpasmiṁ,


pli: Vītagedhassa brāhmaṇa;


pli: Āsavāssa na vijjanti,


pli: Yehi maccuvasaṁ vaje”ti.


pli: Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā.


pli: 12. Bhadrāvudhamāṇavapucchā


pli: “Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ,


pli: (iccāyasmā bhadrāvudho)


pli: Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ;


pli: Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ,


pli: Sutvāna nāgassa apanamissanti ito.


pli: Nānājanā janapadehi saṅgatā,


pli: Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā;


pli: Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,


pli: Tathā hi te vidito esa dhammo”.


pli: “Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,


pli: (bhadrāvudhāti bhagavā)


pli: Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


pli: Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,


pli: Teneva māro anveti jantuṁ.


pli: Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,


pli: Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;


pli: Ādānasatte iti pekkhamāno,


pli: Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.


pli: Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā.


pli: 13. Udayamāṇavapucchā


pli: “Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,


pli: (iccāyasmā udayo)


pli: Katakiccaṁ anāsavaṁ;


pli: Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,


pli: Atthi pañhena āgamaṁ;


pli: Aññāvimokkhaṁ pabrūhi,


pli: Avijjāya pabhedanaṁ”.


pli: “Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,


pli: (udayāti bhagavā)


pli: Domanassāna cūbhayaṁ;


pli: Thinassa ca panūdanaṁ,


pli: Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.


pli: Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ,


pli: dhammatakkapurejavaṁ;


pli: Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,


pli: avijjāya pabhedanaṁ”.


pli: “Kiṁsu saṁyojano loko,


pli: kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;


pli: Kissassa vippahānena,


pli: nibbānaṁ iti vuccati”.


pli: “Nandisaṁyojano loko,


pli: vitakkassa vicāraṇaṁ;


pli: Taṇhāya vippahānena,


pli: “Kathaṁ satassa carato,


pli: viññāṇaṁ uparujjhati;


pli: Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamma,


pli: taṁ suṇoma vaco tava”.


pli: “Ajjhattañca bahiddhā ca,


pli: Vedanaṁ nābhinandato;


pli: Evaṁ satassa carato,


pli: Viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.


pli: Udayamāṇavapucchā terasamā.


pli: 14. Posālamāṇavapucchā


pli: “Yo atītaṁ ādisati,


pli: (iccāyasmā posālo)


pli: Anejo chinnasaṁsayo;


pli: Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,


pli: Atthi pañhena āgamaṁ.


pli: Vibhūtarūpasaññissa,


pli: sabbakāyappahāyino;


pli: Ajjhattañca bahiddhā ca,


pli: natthi kiñcīti passato;


pli: Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,


pli: kathaṁ neyyo tathāvidho”.


pli: “Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,


pli: (posālāti bhagavā)


pli: Abhijānaṁ tathāgato;


pli: Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,


pli: Vimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.


pli: Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,


pli: Nandī saṁyojanaṁ iti;


pli: Evametaṁ abhiññāya,


pli: Tato tattha vipassati;


pli: Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,


pli: Brāhmaṇassa vusīmato”ti.


pli: Posālamāṇavapucchā cuddasamā.


pli: 15. Mogharājamāṇavapucchā


pli: “Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,


pli: (iccāyasmā mogharājā)


pli: Na me byākāsi cakkhumā;


pli: Yāvatatiyañca devīsi,


pli: Byākarotīti me sutaṁ.


pli: Ayaṁ loko paro loko,


pli: brahmaloko sadevako;


pli: Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,


pli: gotamassa yasassino.


pli: Evaṁ abhikkantadassāviṁ,


pli: atthi pañhena āgamaṁ;


pli: Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


pli: maccurājā na passati”.


pli: “Suññato lokaṁ avekkhassu,


pli: Mogharāja sadā sato;


pli: Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,


pli: Evaṁ maccutaro siyā;


pli: Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


pli: Maccurājā na passatī”ti.


pli: Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā.


pli: 16. Piṅgiyamāṇavapucchā


pli: “Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo,


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;


pli: Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,


pli: Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


pli: Jātijarāya idha vippahānaṁ”.


pli: “Disvāna rūpesu vihaññamāne,


pli: (piṅgiyāti bhagavā)


pli: Ruppanti rūpesu janā pamattā;


pli: Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,


pli: Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya”.


pli: “Disā catasso vidisā catasso,


pli: Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;


pli: Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,


pli: Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;


pli: Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,


pli: “Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,


pli: Santāpajāte jarasā parete;


pli: Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.


pli: Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: Pucchāniddesa


pli: 16. Piṅgiyamāṇavapucchāniddesa


pli: <b>Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo</b>,


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: <b>Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;</b>


pli: <b>Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,</b>


pli: <b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;</b>


pli: <b>Jātijarāya idha vippahānaṁ. </b>


pli: <b>Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo</b>ti.


pli: <b>Jiṇṇohamasmī</b>ti jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto vīsavassasatiko jātiyā.


pli: <b>Abalo</b>ti dubbalo appabalo appathāmo.


pli: <b>Vītavaṇṇo</b>ti vītavaṇṇo vigatavaṇṇo vigacchitavaṇṇo.


pli: Yā sā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti—


pli: jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo.


pli: <b>Iccāyasmā piṅgiyo</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….


pli: <b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….


pli: <b>Piṅgiyo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—


pli: iccāyasmā piṅgiyo.


pli: <b>Nettā na suddhā savanaṁ na phāsū</b>ti nettā asuddhā avisuddhā aparisuddhā avodātā.


pli: No tathā cakkhunā rūpe passāmīti—


pli: nettā na suddhā.


pli: <b>Savanaṁ na phāsū</b>ti sotaṁ asuddhaṁ avisuddhaṁ aparisuddhaṁ avodātaṁ.


pli: No tathā sotena saddaṁ suṇomīti—


pli: nettā na suddhā savanaṁ na phāsu.


pli: <b>Māhaṁ nassaṁ momuho antarāvā</b>ti.


pli: <b>Māhaṁ nassan</b>ti māhaṁ nassaṁ māhaṁ vinassaṁ māhaṁ panassaṁ.


pli: <b>Momuho</b>ti mohamuho avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppañño.


pli: <b>Antarāvā</b>ti tuyhaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ anaññāya anadhigantvā aviditvā appaṭilabhitvā aphassayitvā asacchikaritvā antarāyeva kālaṁ kareyyanti—


pli: māhaṁ nassaṁ momuho antarāva.


pli: <b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti.


pli: <b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—


pli: ācikkha dhammaṁ.


pli: <b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—


pli: ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.


pli: <b>Jātijarāya idha vippahānan</b>ti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—


pli: jātijarāya idha vippahānaṁ.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo,


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;


pli: Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,


pli: Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


pli: Jātijarāya idha vippahānan”ti.


pli: <b>Disvāna rūpesu vihaññamāne,</b>


pli: (piṅgiyāti bhagavā)


pli: <b>Ruppanti rūpesu janā pamattā;</b>


pli: <b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,</b>


pli: <b>Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya. </b>


pli: <b>Disvāna rūpesu vihaññamāne</b>ti.


pli: <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.


pli: Sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti.


pli: Rūpe sati vividhakammakāraṇā kārenti.


pli: Kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.


pli: Evaṁ sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti.


pli: Evaṁ haññamāne vihaññamāne upahaññamāne upaghātiyamāne disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: disvāna rūpesu vihaññamāne.


pli: <b>Piṅgiyāti bhagavā</b>ti.


pli: <b>Piṅgiyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—


pli: piṅgiyāti bhagavā.


pli: <b>Ruppanti rūpesu janā pamattā</b>ti.


pli: <b>Ruppantī</b>ti ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti.


pli: Cakkhurogena ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti.


pli: Sotarogena …pe…


pli: kāyarogena …pe…


pli: ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti—


pli: ruppanti rūpesu.


pli: Atha vā cakkhusmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti …pe…


pli: domanassitā honti.


pli: Sotasmiṁ …pe…


pli: ghānasmiṁ …


pli: jivhāya …


pli: kāyasmiṁ …


pli: rūpasmiṁ …


pli: saddasmiṁ …


pli: gandhasmiṁ …


pli: rasasmiṁ …


pli: phoṭṭhabbasmiṁ …


pli: kulasmiṁ …


pli: gaṇasmiṁ …


pli: āvāsasmiṁ …


pli: lābhasmiṁ …


pli: yasasmiṁ …


pli: pasaṁsāya …


pli: sukhasmiṁ …


pli: cīvarasmiṁ …


pli: piṇḍapātasmiṁ …


pli: senāsanasmiṁ …


pli: gilānapaccayabhesajjaparikkhārasmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti—


pli: evampi ruppanti rūpesu.


pli: <b>Janā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.


pli: <b>Pamattā</b>ti pamādo vattabbo kāyaduccaritena vā vacīduccaritena vā manoduccaritena vā pañcasu kāmaguṇesu cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.


pli: Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati pamādo.


pli: Iminā pamādena samannāgatā janā pamattāti—


pli: ruppanti rūpesu janā pamattā.


pli: <b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā evaṁ ādīnavaṁ sampassamāno rūpesūti—


pli: tasmā tuvaṁ piṅgiya.


pli: <b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī …pe… appamādo kusalesu dhammesūti—


pli: tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto.


pli: <b>Jahassu rūpaṁ apunabbhavāyā</b>ti.


pli: <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.


pli: <b>Jahassu rūpan</b>ti jahassu rūpaṁ, pajahassu rūpaṁ, vinodehi rūpaṁ, byantīkarohi rūpaṁ, anabhāvaṁ gamehi rūpaṁ.


pli: <b>Apunabbhavāyā</b>ti yathā te rūpaṁ idheva nirujjheyya, punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, puna gatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṁsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyyāti—


pli: jahassu rūpaṁ apunabbhavāya.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Disvāna rūpesu vihaññamāne,


pli: (piṅgiyāti bhagavā)


pli: Ruppanti rūpesu janā pamattā;


pli: Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,


pli: Jahassu rūpaṁ apunabbhavāyā”ti.


pli: <b>Disā catasso vidisā catasso,</b>


pli: <b>Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;</b>


pli: <b>Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,</b>


pli: <b>Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;</b>


pli: <b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,</b>


pli: <b>Jātijarāya idha vippahānaṁ. </b>


pli: <b>Disā catasso vidisā catasso, uddhaṁ adho dasa disā imāyo</b>ti dasa disā.


pli: <b>Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ, atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke</b>ti na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ aviññātaṁ kiñci attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhatīti—


pli: na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ, atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke.


pli: <b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti.


pli: <b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ …pe…


pli: nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.


pli: <b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—


pli: ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.


pli: <b>Jātijarāya idha vippahānan</b>ti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—


pli: jātijarāya idha vippahānaṁ.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Disā catasso vidisā catasso,


pli: Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;


pli: Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,


pli: Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;


pli: Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,


pli: Jātijarāya idha vippahānan”ti.


pli: <b>Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,</b>


pli: (piṅgiyāti bhagavā)


pli: <b>Santāpajāte jarasā parete;</b>


pli: <b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,</b>


pli: <b>Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāya. </b>


pli: <b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.


pli: <b>Taṇhādhipanne</b>ti taṇhādhipanne taṇhānuge taṇhānugate taṇhānusaṭe taṇhāya panne paṭipanne abhibhūte pariyādinnacitte.


pli: <b>Manuje</b>ti sattādhivacanaṁ.


pli: <b>Pekkhamāno</b>ti pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—


pli: taṇhādhipanne manuje pekkhamāno.


pli: <b>Piṅgiyāti bhagavā</b>ti.


pli: <b>Piṅgiyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—


pli: piṅgiyāti bhagavā.


pli: <b>Santāpajāte jarasā parete</b>ti.


pli: <b>Santāpajāte</b>ti jātiyā santāpajāte, jarāya santāpajāte, byādhinā santāpajāte, maraṇena santāpajāte, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi santāpajāte, nerayikena dukkhena santāpajāte …pe…


pli: diṭṭhibyasanena dukkhena santāpajāte ītijāte upaddavajāte upasaggajāteti—


pli: santāpajāte.


pli: <b>Jarasā parete</b>ti jarāya phuṭṭhe parete samohite samannāgate.


pli: Jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūteti—


pli: santāpajāte jarasā parete.


pli: <b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā evaṁ ādīnavaṁ sampassamāno taṇhāyāti—


pli: tasmā tuvaṁ piṅgiya.


pli: <b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī …pe…


pli: appamādo kusalesu dhammesūti—


pli: tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto.


pli: <b>Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā</b>ti.


pli: <b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.


pli: <b>Jahassu taṇhan</b>ti jahassu taṇhaṁ pajahassu taṇhaṁ vinodehi taṇhaṁ byantīkarohi taṇhaṁ anabhāvaṁ gamehi taṇhaṁ.


pli: <b>Apunabbhavāyā</b>ti yathā te …pe…


pli: punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṁsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyyāti—


pli: jahassu taṇhaṁ apunabbhavāya.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,


pli: (piṅgiyāti bhagavā)


pli: Santāpajāte jarasā parete;


pli: Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,


pli: Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.


pli: Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.


pli: Tassa ca brāhmaṇassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—


pli: Saha dhammacakkhussa paṭilābhā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—


pli: “satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī”ti.


pli: Piṅgiyamāṇavapucchāniddeso soḷasamo.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: 17. Pārāyanatthutigāthāniddesa


pli: <b>Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.</b>


pli: <b>Idamavoca bhagavā</b>ti idaṁ pārāyanaṁ avoca.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—


pli: idamavoca bhagavā.


pli: <b>Magadhesu viharanto</b>ti magadhanāmake janapade viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.


pli: <b>Pāsāṇake cetiye</b>ti pāsāṇakacetiyaṁ vuccati buddhāsananti—


pli: magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye.


pli: <b>Paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānan</b>ti piṅgiyo brāhmaṇo bāvarissa brāhmaṇassa paddho paddhacaro paricārako sisso.


pli: Piṅgiyena te soḷasāti—


pli: evampi paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ.


pli: Atha vā te soḷasa brāhmaṇā buddhassa bhagavato paddhā paddhacarā paricārakā sissāti—


pli: <b>Ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsī</b>ti.


pli: <b>Ajjhiṭṭho</b>ti ajjhiṭṭho ajjhesito.


pli: <b>Puṭṭho puṭṭho</b>ti puṭṭho puṭṭho pucchito pucchito yācito yācito ajjhesito ajjhesito pasādito pasādito.


pli: <b>Pañhaṁ byākāsī</b>ti pañhaṁ byākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīākāsi pakāsesīti—


pli: ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsī”ti.


pli: <b>Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.</b>


pli: <b>Pāraṅgamanīyā ime dhammāti.</b>


pli: <b>Tasmā imassa dhammapariyāyassa “pārāyanan”teva adhivacanaṁ.</b>


pli: <b>Ekamekassa cepi pañhassā</b>ti ekamekassa cepi ajitapañhassa, ekamekassa cepi tissametteyyapañhassa, ekamekassa cepi puṇṇakapañhassa, ekamekassa cepi mettagūpañhassa, ekamekassa cepi dhotakapañhassa, ekamekassa cepi upasīvapañhassa, ekamekassa cepi nandakapañhassa, ekamekassa cepi hemakapañhassa, ekamekassa cepi todeyyapañhassa, ekamekassa cepi kappapañhassa, ekamekassa cepi jatukaṇṇipañhassa, ekamekassa cepi bhadrāvudhapañhassa, ekamekassa cepi udayapañhassa, ekamekassa cepi posālapañhassa, ekamekassa cepi mogharājapañhassa, ekamekassa cepi piṅgiyapañhassāti—


pli: ekamekassa cepi pañhassa.


pli: <b>Atthamaññāya dhammamaññāyā</b>ti sveva pañho dhammo, visajjanaṁ atthoti atthaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: atthamaññāya.


pli: <b>Dhammamaññāyā</b>ti dhammaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: dhammamaññāyāti—


pli: atthamaññāya dhammamaññāya.


pli: <b>Dhammānudhammaṁ paṭipajjeyyā</b>ti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti—


pli: dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya.


pli: <b>Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāran</b>ti jarāmaraṇassa pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.


pli: Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: <b>Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāran</b>ti jarāmaraṇassa pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ adhiphasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—


pli: gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.


pli: <b>Pāraṅgamanīyā ime dhammā</b>ti ime dhammā pāraṅgamanīyā.


pli: Pāraṁ pāpenti pāraṁ sampāpenti pāraṁ samanupāpenti, jarāmaraṇassa taraṇāya saṁvattantīti—


pli: pāraṅgamanīyā ime dhammāti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānāti—


pli: tasmā.


pli: <b>Imassa dhammapariyāyassā</b>ti imassa pārāyanassāti—


pli: tasmā imassa dhammapariyāyassa.


pli: <b>Pārāyananteva adhivacanan</b>ti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.


pli: Ayanaṁ vuccati maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.


pli: <b>Adhivacanan</b>ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—


pli: pārāyananteva adhivacanaṁ.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.


pli: Pāraṅgamanīyā ime dhammāti.


pli: Tasmā imassa dhammapariyāyassa ‘pārāyanan’teva adhivacanan”ti.


pli: <b>Ajito tissametteyyo,</b>


pli: <b>puṇṇako atha mettagū;</b>


pli: <b>Dhotako upasīvo ca,</b>


pli: <b>nando ca atha hemako. </b>


pli: <b>Todeyyakappā dubhayo,</b>


pli: <b>jatukaṇṇī ca paṇḍito;</b>


pli: <b>Bhadrāvudho udayo ca,</b>


pli: <b>posālo cāpi brāhmaṇo;</b>


pli: <b>Mogharājā ca medhāvī,</b>


pli: <b>piṅgiyo ca mahāisi. </b>


pli: <b>Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,</b>


pli: <b>Sampannacaraṇaṁ isiṁ;</b>


pli: <b>Pucchantā nipuṇe pañhe,</b>


pli: <b>Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ. </b>


pli: <b>Ete buddhaṁ upāgacchun</b>ti.


pli: <b>Ete</b>ti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā.


pli: <b>Buddho</b>ti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.


pli: <b>Buddho</b>ti kenaṭṭhena buddho?


pli: Bujjhitā saccānīti buddho, bodhetā pajāyāti buddho, sabbaññutāya buddho, sabbadassāvitāya buddho, abhiññeyyatāya buddho, visavitāya buddho, khīṇāsavasaṅkhātena buddho, nirupalepasaṅkhātena buddho, ekantavītarāgoti buddho, ekantavītadosoti buddho, ekantavītamohoti buddho, ekantanikkilesoti buddho, ekāyanamaggaṁ gatoti buddho, eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti buddho, abuddhivihatattā buddhipaṭilābhāti buddho.


pli: <b>Buddho</b>ti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ.


pli: Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.


pli: <b>Ete buddhaṁ upāgacchun</b>ti ete buddhaṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—


pli: ete buddhaṁ upāgacchuṁ.


pli: Sampannacaraṇaṁ isinti caraṇaṁ vuccati sīlācāranibbatti.


pli: Sīlasaṁvaropi caraṇaṁ, indriyasaṁvaropi caraṇaṁ, bhojane mattaññutāpi caraṇaṁ, jāgariyānuyogopi caraṇaṁ, sattapi saddhammā caraṇaṁ, cattāripi jhānāni caraṇaṁ.


pli: <b>Sampannacaraṇan</b>ti sampannacaraṇaṁ seṭṭhacaraṇaṁ viseṭṭhacaraṇaṁ pāmokkhacaraṇaṁ uttamacaraṇaṁ pavaracaraṇaṁ.


pli: <b>Isī</b>ti isi bhagavā mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti isi …pe… mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito—


pli: “kahaṁ buddho, kahaṁ bhagavā, kahaṁ devadevo kahaṁ narāsabho”ti—


pli: isīti—


pli: sampannacaraṇaṁ isiṁ.


pli: <b>Pucchantā nipuṇe pañhe</b>ti.


pli: <b>Pucchantā</b>ti pucchantā yācantā ajjhesantā pasādentā.


pli: <b>Nipuṇe pañhe</b>ti gambhīre duddase duranubodhe sante paṇīte atakkāvacare nipuṇe paṇḍitavedanīye pañheti—


pli: pucchantā nipuṇe pañhe.


pli: <b>Buddhaseṭṭhaṁ upāgamun</b>ti.


pli: <b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.


pli: <b>Seṭṭhan</b>ti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ buddhaṁ upāgamuṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—


pli: buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,


pli: sampannacaraṇaṁ isiṁ;


pli: Pucchantā nipuṇe pañhe,


pli: buddhaseṭṭhaṁ upāgamun”ti.


pli: <b>Tesaṁ buddho pabyākāsi,</b>


pli: <b>Pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;</b>


pli: <b>Pañhānaṁ veyyākaraṇena,</b>


pli: <b>Tosesi brāhmaṇe muni. </b>


pli: <b>Tesaṁ buddho pabyākāsī</b>ti.


pli: <b>Tesan</b>ti soḷasānaṁ pārāyaniyānaṁ brāhmaṇānaṁ.


pli: <b>Pabyākāsī</b>ti tesaṁ buddho pabyākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—


pli: tesaṁ buddho pabyākāsi.


pli: <b>Pañhaṁ puṭṭho yathātathan</b>ti.


pli: <b>Pañhaṁ puṭṭho</b>ti pañhaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito.


pli: <b>Yathātathan</b>ti yathā ācikkhitabbaṁ tathā ācikkhi, yathā desitabbaṁ tathā desesi, yathā paññapetabbaṁ tathā paññapesi, yathā paṭṭhapetabbaṁ tathā paṭṭhapesi, yathā vivaritabbaṁ tathā vivari, yathā vibhajitabbaṁ tathā vibhaji, yathā uttānīkātabbaṁ tathā uttānīakāsi, yathā pakāsitabbaṁ tathā pakāsesīti—


pli: pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ.


pli: <b>Pañhānaṁ veyyākaraṇenā</b>ti pañhānaṁ veyyākaraṇena ācikkhanena desanena paññapanena paṭṭhapanena vivaraṇena vibhajanena uttānīkammena pakāsanenāti—


pli: pañhānaṁ veyyākaraṇena.


pli: <b>Tosesi brāhmaṇe munī</b>ti.


pli: <b>Tosesī</b>ti tosesi vitosesi pasādesi ārādhesi attamane akāsi.


pli: <b>Brāhmaṇe</b>ti soḷasa pārāyaniye brāhmaṇe.


pli: <b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so munīti—


pli: tosesi brāhmaṇe muni.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Tesaṁ buddho pabyākāsi,


pli: pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;


pli: Pañhānaṁ veyyākaraṇena,


pli: tosesi brāhmaṇe munī”ti.


pli: <b>Te tositā cakkhumatā,</b>


pli: <b>buddhenādiccabandhunā;</b>


pli: <b>Brahmacariyamacariṁsu,</b>


pli: <b>varapaññassa santike. </b>


pli: <b>Te tositā cakkhumatā</b>ti.


pli: <b>Te</b>ti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā.


pli: <b>Tositā</b>ti tositā vitositā pasāditā ārādhitā attamanā katāti—


pli: te tositā.


pli: <b>Cakkhumatā</b>ti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā—


pli: maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā.


pli: Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā …pe…


pli: evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—


pli: te tositā cakkhumatā.


pli: <b>Buddhenādiccabandhunā</b>ti.


pli: <b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.


pli: Ādiccabandhunāti ādicco vuccati sūriyo.


pli: So gotamo gottena, bhagavāpi gotamo gottena, bhagavā sūriyassa gottañātako gottabandhu.


pli: Tasmā buddho ādiccabandhūti—


pli: buddhenādiccabandhunā.


pli: <b>Brahmacariyamacariṁsū</b>ti brahmacariyaṁ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī viramaṇaṁ akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto.


pli: Api ca nippariyāyavasena brahmacariyaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: <b>Brahmacariyamacariṁsū</b>ti brahmacariyaṁ cariṁsu acariṁsu samādāya vattiṁsūti—


pli: brahmacariyamacariṁsu.


pli: <b>Varapaññassa santike</b>ti varapaññassa aggapaññassa seṭṭhapaññassa viseṭṭhapaññassa pāmokkhapaññassa uttamapaññassa pavarapaññassa.


pli: <b>Santike</b>ti santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—


pli: varapaññassa santike.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Te tositā cakkhumatā,


pli: buddhenādiccabandhunā;


pli: Brahmacariyamacariṁsu,


pli: varapaññassa santike”ti.


pli: <b>Ekamekassa pañhassa,</b>


pli: <b>yathā buddhena desitaṁ;</b>


pli: <b>Tathā yo paṭipajjeyya,</b>


pli: <b>gacche pāraṁ apārato. </b>


pli: <b>Ekamekassa pañhassā</b>ti ekamekassa ajitapañhassa, ekamekassa tissametteyyapañhassa …pe…


pli: ekamekassa piṅgiyapañhassāti—


pli: ekamekassa pañhassa.


pli: <b>Yathā buddhena desitan</b>ti.


pli: <b>Buddho</b>ti yo so bhagavā sayambhū …pe…


pli: sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.


pli: <b>Yathā buddhena desitan</b>ti yathā buddhena ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhajitaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—


pli: yathā buddhena desitaṁ.


pli: <b>Tathā yo paṭipajjeyyā</b>ti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti—


pli: tathā yo paṭipajjeyya.


pli: <b>Gacche pāraṁ apārato</b>ti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ;


pli: apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.


pli: <b>Gacche pāraṁ apārato</b>ti apārato pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—


pli: gacche pāraṁ apārato.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Ekamekassa pañhassa,


pli: yathā buddhena desitaṁ;


pli: Tathā yo paṭipajjeyya,


pli: gacche pāraṁ apārato”ti.


pli: <b>Apārā pāraṁ gaccheyya,</b>


pli: <b>bhāvento maggamuttamaṁ;</b>


pli: <b>Maggo so pāraṁ gamanāya,</b>


pli: <b>tasmā pārāyanaṁ iti. </b>


pli: <b>Apārā pāraṁ gaccheyyā</b>ti apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca;


pli: pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe…


pli: taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: <b>Apārā pāraṁ gaccheyyā</b>ti apārā pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—


pli: apārā pāraṁ gaccheyya.


pli: <b>Bhāvento maggamuttaman</b>ti maggamuttamaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.


pli: <b>Maggamuttaman</b>ti maggaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ.


pli: <b>Bhāvento</b>ti bhāvento āsevanto bahulīkarontoti—


pli: bhāvento maggamuttamaṁ.


pli: <b>Maggo so pāraṁ gamanāyā</b>ti—


pli: Maggo pantho patho pajjo,


pli: añjasaṁ vaṭumāyanaṁ;


pli: Nāvā uttarasetu ca,


pli: kullo ca bhisi saṅkamo.


pli: <b>Pāraṁ gamanāyā</b>ti pāraṁ gamanāya pāraṁ sampāpanāya pāraṁ samanupāpanāya jarāmaraṇassa taraṇāyāti—


pli: maggo so pāraṁ gamanāya.


pli: <b>Tasmā pārāyanaṁ itī</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā.


pli: Pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.


pli: Ayanaṁ vuccati maggo.


pli: <b>Itī</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ itīti—


pli: tasmā pārāyanaṁ iti.


pli: Tenetaṁ vuccati—


pli: “Apārā pāraṁ gaccheyya,


pli: bhāvento maggamuttamaṁ;


pli: Maggo so pāraṁ gamanāya,


pli: tasmā pārāyanaṁ itī”ti.


pli: Pārāyanatthutigāthāniddeso sattarasamo.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: 18. Pārāyanānugītigāthāniddesa


pli: <b>Pārāyanamanugāyissaṁ,</b>


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: <b>Yathāddakkhi tathākkhāsi;</b>


pli: <b>Vimalo bhūrimedhaso,</b>


pli: <b>Nikkāmo nibbano nāgo;</b>


pli: <b>Kissa hetu musā bhaṇe. </b>


pli: <b>Pārāyanamanugāyissan</b>ti gītamanugāyissaṁ kathitamanukathayissaṁ bhaṇitamanubhaṇissaṁ lapitamanulapissaṁ bhāsitamanubhāsissanti—


pli: pārāyanamanugāyissaṁ.


pli: <b>Iccāyasmā piṅgiyo</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—


pli: iccāti.


pli: <b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—


pli: āyasmāti.


pli: <b>Piṅgiyo</b>ti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—


pli: iccāyasmā piṅgiyo.


pli: <b>Yathāddakkhi tathākkhāsī</b>ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi.


pli: “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi.


pli: “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…


pli: “sabbe dhammā anattā”ti …


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—


pli: yathāddakkhi tathākkhāsi.


pli: <b>Vimalo bhūrimedhaso</b>ti.


pli: <b>Vimalo</b>ti rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ, kodho …


pli: upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā malā.


pli: Te malā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Amalo buddho vimalo nimmalo malāpagato malavippahīno malavimutto sabbamalavītivatto.


pli: <b>Bhūri</b> vuccati pathavī.


pli: Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgato.


pli: Medhā vuccati paññā.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: Bhagavā imāya medhāya paññāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā buddho sumedhasoti—


pli: vimalo bhūrimedhaso.


pli: <b>Nikkāmo nibbano nāgo</b>ti.


pli: <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—


pli: vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…


pli: ime vuccanti vatthukāmā …pe…


pli: ime vuccanti kilesakāmā.


pli: Buddhassa bhagavato vatthukāmā pariññātā kilesakāmā pahīnā vatthukāmānaṁ pariññātattā kilesakāmānaṁ pahīnattā.


pli: Bhagavā na kāme kāmeti na kāme icchati na kāme pattheti na kāme piheti na kāme abhijappati.


pli: Ye kāme kāmenti kāme icchanti kāme patthenti kāme pihenti kāme abhijappanti te kāmakāmino rāgarāgino saññasaññino.


pli: Tasmā buddho akāmo nikkāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—


pli: nikkāmo.


pli: <b>Nibbano</b>ti rāgo vanaṁ, doso vanaṁ, moho vanaṁ, kodho vanaṁ, upanāho vanaṁ …pe…


pli: sabbākusalābhisaṅkhārā vanā.


pli: Te vanā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā buddho avano vivano nibbano vanāpagato vanavippahīno vanavimutto sabbavanavītivattoti—


pli: nibbano.


pli: <b>Nāgo</b>ti nāgo;


pli: bhagavā āguṁ na karotīti nāgo, na gacchatīti nāgo, na āgacchatīti nāgo …pe… evaṁ bhagavā na āgacchatīti nāgoti—


pli: nikkāmo nibbano nāgo.


pli: <b>Kissa hetu musā bhaṇe</b>ti.


pli: <b>Kissa hetū</b>ti kissa hetu kiṁhetu kiṅkāraṇā kiṁnidānā kiṁpaccayāti—


pli: kissa hetu.


pli: <b>Musā bhaṇe</b>ti musā bhaṇeyya katheyya dīpeyya vohareyya;


pli: <b>musā bhaṇe</b>ti mosavajjaṁ bhaṇeyya, musāvādaṁ bhaṇeyya, anariyavādaṁ bhaṇeyya.


pli: Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—


pli: “ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,


pli: so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,


pli: jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,


pli: apassaṁ vā āha—“passāmī”ti,


pli: passaṁ vā āha—“na passāmī”ti.


pli: Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsati, idaṁ vuccati mosavajjaṁ.


pli: Api ca tīhākārehi musāvādo hoti.


pli: Pubbevassa hoti—


pli: “musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—


pli: “musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti—


pli: imehi tīhākārehi musāvādo hoti.


pli: Api ca catūhākārehi musāvādo hoti.


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ—


pli: imehi catūhākārehi musāvādo hoti.


pli: Api ca pañcahākārehi …pe…


pli: chahākārehi …


pli: sattahākārehi …


pli: aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya saññaṁ, vinidhāya bhāvaṁ—


pli: imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti mosavajjaṁ.


pli: Kissa hetu musā bhaṇeyya katheyya dīpeyya vohareyyāti—


pli: kissa hetu musā bhaṇe.


pli: Tenāha thero piṅgiyo—


pli: “Pārāyanamanugāyissaṁ,


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: Yathāddakkhi tathākkhāsi;


pli: Vimalo bhūrimedhaso,


pli: Nikkāmo nibbano nāgo;


pli: Kissa hetu musā bhaṇe”ti.


pli: <b>Pahīnamalamohassa,</b>


pli: <b>mānamakkhappahāyino;</b>


pli: <b>Handāhaṁ kittayissāmi,</b>


pli: <b>giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ. </b>


pli: <b>Pahīnamalamohassā</b>ti.


pli: <b>Malan</b>ti rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ, māno malaṁ, diṭṭhi malaṁ, kileso malaṁ, sabbaduccaritaṁ malaṁ, sabbabhavagāmikammaṁ malaṁ.


pli: <b>Moho</b>ti yaṁ dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.


pli: Ayaṁ vuccati moho.


pli: Malañca moho ca buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā buddho pahīnamalamohoti—


pli: pahīnamalamohassa.


pli: <b>Mānamakkhappahāyino</b>ti.


pli: <b>Māno</b>ti ekavidhena māno—


pli: yā cittassa unnati.


pli: Duvidhena māno—


pli: attukkaṁsanamāno,


pli: paravambhanamāno.


pli: Tividhena māno—


pli: seyyohamasmīti māno,


pli: sadisohamasmīti māno,


pli: hīnohamasmīti māno.


pli: Catubbidhena māno—


pli: lābhena mānaṁ janeti,


pli: yasena mānaṁ janeti,


pli: pasaṁsāya mānaṁ janeti,


pli: sukhena mānaṁ janeti.


pli: Pañcavidhena māno—


pli: lābhimhi manāpikānaṁ rūpānanti mānaṁ janeti,


pli: lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …pe…


pli: gandhānaṁ …


pli: rasānaṁ …


pli: phoṭṭhabbānanti mānaṁ janeti.


pli: Chabbidhena māno—


pli: cakkhusampadāya mānaṁ janeti,


pli: sotasampadāya …pe…


pli: ghānasampadāya …


pli: jivhāsampadāya …


pli: kāyasampadāya …


pli: manosampadāya mānaṁ janeti.


pli: Sattavidhena māno—


pli: māno,


pli: atimāno,


pli: mānātimāno,


pli: omāno,


pli: avamāno,


pli: asmimāno,


pli: micchāmāno.


pli: Aṭṭhavidhena māno—


pli: lābhena mānaṁ janeti,


pli: alābhena omānaṁ janeti,


pli: yasena mānaṁ janeti,


pli: ayasena omānaṁ janeti,


pli: pasaṁsāya mānaṁ janeti,


pli: nindāya omānaṁ janeti,


pli: sukhena mānaṁ janeti,


pli: dukkhena omānaṁ janeti.


pli: Navavidhena māno—


pli: seyyassa seyyohamasmīti māno,


pli: seyyassa sadisohamasmīti māno,


pli: seyyassa hīnohamasmīti māno,


pli: sadisassa seyyohamasmīti māno,


pli: sadisassa sadisohamasmīti māno,


pli: sadisassa hīnohamasmīti māno,


pli: hīnassa seyyohamasmīti māno,


pli: hīnassa sadisohamasmīti māno,


pli: hīnassa hīnohamasmīti māno.


pli: Dasavidhena māno—


pli: idhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.


pli: Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati māno.


pli: <b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—


pli: ayaṁ vuccati makkho.


pli: Buddhassa bhagavato māno ca makkho ca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā buddho mānamakkhappahāyīti—


pli: mānamakkhappahāyino.


pli: <b>Handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti.


pli: <b>Handāhan</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—


pli: handāhanti.


pli: <b>Kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti vaṇṇena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ vācaṁ giraṁ byappathaṁ udīraṇaṁ kittayissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—


pli: handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.


pli: Tenāha thero piṅgiyo—


pli: “Pahīnamalamohassa,


pli: mānamakkhappahāyino;


pli: Handāhaṁ kittayissāmi,


pli: giraṁ vaṇṇūpasañhitan”ti.


pli: <b>Tamonudo buddho samantacakkhu,</b>


pli: <b>Lokantagū sabbabhavātivatto;</b>


pli: <b>Anāsavo sabbadukkhappahīno,</b>


pli: <b>Saccavhayo brahme upāsito me. </b>


pli: <b>Tamonudo buddho samantacakkhū</b>ti.


pli: <b>Tamonudo</b>ti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.


pli: <b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti;


pli: yadidaṁ buddhoti.


pli: <b>Samantacakkhu</b> vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…


pli: tathāgato tena samantacakkhūti—


pli: tamonudo buddho samantacakkhu.


pli: <b>Lokantagū sabbabhavātivatto</b>ti.


pli: <b>Loko</b>ti eko loko—


pli: bhavaloko.


pli: Dve lokā—


pli: bhavaloko ca sambhavaloko ca;


pli: sampattibhavaloko ca sampattisambhavaloko ca;


pli: vipattibhavaloko ca vipattisambhavaloko ca.


pli: Tayo lokā—


pli: tisso vedanā.


pli: Cattāro lokā—


pli: cattāro āhārā.


pli: Pañca lokā—


pli: pañcupādānakkhandhā.


pli: Cha lokā—


pli: cha ajjhattikāni āyatanāni.


pli: Satta lokā—


pli: sattaviññāṇaṭṭhitiyo.


pli: Aṭṭha lokā—


pli: aṭṭha lokadhammā.


pli: Nava lokā—


pli: nava sattāvāsā.


pli: Dasa lokā—


pli: dasa āyatanāni.


pli: Dvādasa lokā—


pli: dvādasāyatanāni.


pli: Aṭṭhārasa lokā—


pli: aṭṭhārasa dhātuyo.


pli: <b>Lokantagū</b>ti bhagavā lokassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto … nibbānagato nibbānappatto.


pli: So vutthavāso ciṇṇacaraṇo … jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—


pli: lokantagū.


pli: <b>Sabbabhavātivatto</b>ti.


pli: <b>Bhavā</b>ti dve bhavā—


pli: kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.


pli: Katamo kammabhavo?


pli: ayaṁ kammabhavo.


pli: Katamo paṭisandhiko punabbhavo?


pli: Paṭisandhikā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—


pli: ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.


pli: Bhagavā kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ ativatto atikkanto vītivattoti—


pli: lokantagū sabbabhavātivatto.


pli: <b>Anāsavo sabbadukkhappahīno</b>ti.


pli: <b>Anāsavo</b>ti cattāro āsavā—


pli: kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.


pli: Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā buddho anāsavo.


pli: <b>Sabbadukkhappahīno</b>ti sabbaṁ tassa paṭisandhikaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ …pe…


pli: diṭṭhibyasanadukkhaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ.


pli: Tasmā buddho sabbadukkhappahīnoti—


pli: anāsavo sabbadukkhappahīno.


pli: <b>Saccavhayo brahme upāsito me</b>ti.


pli: <b>Saccavhayo</b>ti saccavhayo sadisanāmo sadisavhayo saccasadisavhayo.


pli: Vipassī bhagavā, sikhī bhagavā, vessabhū bhagavā, kakusandho bhagavā, koṇāgamano bhagavā, kassapo bhagavā.


pli: Te buddhā bhagavanto sadisanāmā sadisavhayā.


pli: Bhagavāpi sakyamuni tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sadisanāmo sadisavhayoti—


pli: tasmā buddho saccavhayo.


pli: <b>Brahme upāsito me</b>ti so mayā bhagavā āsito upāsito payirupāsito paripucchito paripañhitoti—


pli: saccavhayo brahme upāsito me.