pli: Atthi, mahārāja, sāvasesaṁ vacanaṁ sāvaseso attho, atthi sāvasesaṁ vacanaṁ niravaseso attho, atthi niravasesaṁ vacanaṁ sāvaseso attho, atthi niravasesaṁ vacanaṁ niravaseso attho.


nikaya: mil

layer: root

title_pli: Milindapañha Meṇḍakapañha

pli: Tena tena attho sampaṭicchitabbo.


pli: Pañcavidhehi, mahārāja, kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo āhaccapadena rasena ācariyavaṁsena adhippāyā kāraṇuttariyatāya.


pli: Ettha hi <b>āhaccapadan</b>ti suttaṁ adhippetaṁ.


pli: <b>Raso</b>ti suttānulomaṁ.


pli: <b>Ācariyavaṁso</b>ti ācariyavādo.


pli: <b>Adhippāyo</b>ti attano mati.


pli: <b>Kāraṇuttariyatā</b>ti imehi catūhi samentaṁ kāraṇaṁ.


pli: Imehi kho, mahārāja, pañcahi kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo.


pli: Evameso pañho suvinicchito hotī”ti.


pli: “Hotu, bhante nāgasena, tathā taṁ sampaṭicchāmi.


pli: Ṭhapito hotu arahā tasmiṁ vatthusmiṁ, tasantu avasesā sattā, niraye pana nerayikā sattā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā jalitapajjalitasabbaṅgapaccaṅgā ruṇṇakāruññakanditaparidevitalālappitamukhā asayhatibbadukkhābhibhūtā atāṇā asaraṇā asaraṇībhūtā anappasokāturā antimapacchimagatikā ekantasokaparāyaṇā uṇhatikhiṇacaṇḍakharatapanatejavanto bhīmabhayajanakaninādamahāsaddā saṁsibbitachabbidhajālāmālākulā samantā satayojanānupharaṇaccivegā kadariyā tapanā mahānirayā cavamānā maccuno bhāyantī”ti?


pli: “Āma, mahārājā”ti.


pli: “Nanu, bhante nāgasena, nirayo ekantadukkhavedanīyo, kissa pana te nerayikā sattā ekantadukkhavedanīyā nirayā cavamānā maccuno bhāyanti, kissa niraye ramantī”ti?


pli: “Na te, mahārāja, nerayikā sattā niraye ramanti, muñcitukāmāva te nirayā.


pli: Maraṇasseva so, mahārāja, ānubhāvo, yena tesaṁ santāso uppajjatī”ti.


pli: “Etaṁ kho, bhante nāgasena, na saddahāmi, yaṁ muccitukāmānaṁ cutiyā santāso uppajjatīti, hāsanīyaṁ, bhante nāgasena, taṁ ṭhānaṁ, yaṁ te patthitaṁ labhanti, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.


pli: “Maraṇanti kho, mahārāja, etaṁ adiṭṭhasaccānaṁ tāsanīyaṭṭhānaṁ, etthāyaṁ jano tasati ca ubbijjati ca.


pli: Yo ca, mahārāja, kaṇhasappassa bhāyati, so maraṇassa bhāyanto kaṇhasappassa bhāyati.


pli: Yo ca hatthissa bhāyati …pe…


pli: sīhassa … byagghassa … dīpissa … acchassa … taracchassa … mahiṁsassa … gavayassa … aggissa … udakassa … khāṇukassa … kaṇṭakassa bhāyati.


pli: Yo ca sattiyā bhāyati, so maraṇassa bhāyanto sattiyā bhāyati.


pli: Maraṇasseva so, mahārāja, sarasasabhāvatejo, tassa sarasasabhāvatejena sakilesā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti, muccitukāmāpi, mahārāja, nerayikā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti.


pli: Idha, mahārāja, purisassa kāye medo gaṇṭhi uppajjeyya.


pli: So tena rogena dukkhito upaddavā parimuccitukāmo bhisakkaṁ sallakattaṁ āmantāpeyya.


pli: Tassa vacanaṁ so bhisakko sallakatto sampaṭicchitvā tassa rogassa uddharaṇāya upakaraṇaṁ upaṭṭhāpeyya, satthakaṁ tikhiṇaṁ kareyya, yamakasalākā aggimhi pakkhipeyya, khāralavaṇaṁ nisadāya pisāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa āturassa tikhiṇasatthakacchedanena yamakasalākādahanena khāraloṇappavesanena tāso uppajjeyyā”ti?


pli: “Āma, bhante”ti.


pli: “Iti, mahārāja, tassa āturassa rogā muccitukāmassāpi vedanābhayā santāso uppajjati.


pli: Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṁ sattānaṁ maraṇabhayā santāso uppajjati.


pli: Idha, mahārāja, puriso issarāparādhiko baddho saṅkhalikabandhanena gabbhe pakkhitto parimuccitukāmo assa, tamenaṁ so issaro mocetukāmo pakkosāpeyya.


pli: Api nu kho, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa ‘katadoso ahan’ti jānantassa issaradassanena santāso uppajjeyyā”ti?


pli: “Iti, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa parimuccitukāmassāpi issarabhayā santāso uppajjati.


pli: Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṁ sattānaṁ maraṇabhayā santāso uppajjatī”ti.


pli: “Aparampi, bhante, uttariṁ kāraṇaṁ brūhi, yenāhaṁ kāraṇena okappeyyan”ti.


pli: “Idha, mahārāja, puriso daṭṭhavisena āsīvisena daṭṭho bhaveyya, so tena visavikārena pateyya uppateyya vaṭṭeyya pavaṭṭeyya, athaññataro puriso balavantena mantapadena taṁ daṭṭhavisaṁ āsīvisaṁ ānetvā taṁ daṭṭhavisaṁ paccācamāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa visagatassa purisassa tasmiṁ daṭṭhavise sappe sotthihetu upagacchante santāso uppajjeyyā”ti?


pli: “Iti, mahārāja, tathārūpe ahimhi sotthihetupi upagacchante tassa santāso uppajjati.


pli: Aniṭṭhaṁ, mahārāja, sabbasattānaṁ maraṇaṁ, tasmā nerayikā sattā nirayā parimuccitukāmāpi maccuno bhāyantī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Maccubhāyanābhāyanapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Abhejjavagga


pli: 4. Maccupāsamuttipañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘Na antalikkhe na samuddamajjhe,


pli: Na pabbatānaṁ vivaraṁ pavissa;


pli: Na vijjatī so jagatippadeso,


pli: Yatthaṭṭhito mucceyya maccupāsā’ti.


pli: Puna bhagavatā parittā ca uddiṭṭhā.


pli: Seyyathidaṁ—


pli: ratanasuttaṁ mettasuttaṁ khandhaparittaṁ moraparittaṁ dhajaggaparittaṁ āṭānāṭiyaparittaṁ aṅgulimālaparittaṁ.


pli: Yadi, bhante nāgasena, ākāsagatopi samuddamajjhagatopi pāsādakuṭileṇaguhāpabbhāradaribilagirivivarapabbatantaragatopi na muccati maccupāsā, tena hi parittakammaṁ micchā.


pli: Yadi parittakaraṇena maccupāsā parimutti bhavati, tena hi ‘na antalikkhe …pe…


pli: maccupāsā’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘na antalikkhe …pe…


pli: maccupāsā’ti, parittā ca bhagavatā uddiṭṭhā, tañca pana sāvasesāyukassa vayasampannassa apetakammāvaraṇassa, natthi, mahārāja, khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā.


pli: Yathā, mahārāja, matassa rukkhassa sukkhassa koḷāpassa nisnehassa uparuddhajīvitassa gatāyusaṅkhārassa kumbhasahassenapi udake ākirante allattaṁ vā pallavitaharitabhāvo vā na bhaveyya;


pli: evameva kho, mahārāja, bhesajjaparittakammena natthi khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā, yāni tāni, mahārāja, mahiyā osadhāni bhesajjāni, tānipi khīṇāyukassa akiccakarāni bhavanti.


pli: Sāvasesāyukaṁ, mahārāja, vayasampannaṁ apetakammāvaraṇaṁ parittaṁ rakkhati gopeti, tassatthāya bhagavatā parittā uddiṭṭhā.


pli: Yathā, mahārāja, kassako paripakke dhaññe mate sassanāḷe udakappavesanaṁ vāreyya, yaṁ pana sassaṁ taruṇaṁ meghasannibhaṁ vayasampannaṁ, taṁ udakavaḍḍhiyā vaḍḍhati.


pli: Evameva kho, mahārāja, khīṇāyukassa bhesajjaparittakiriyā ṭhapitā paṭikkhittā, ye pana te manussā sāvasesāyukā vayasampannā, tesaṁ atthāya parittabhesajjāni bhaṇitāni, te parittabhesajjehi vaḍḍhantī”ti.


pli: “Yadi, bhante nāgasena, khīṇāyuko marati, sāvasesāyuko jīvati, tena hi parittabhesajjāni niratthakāni hontī”ti?


pli: “Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci rogo bhesajjehi paṭinivattito”ti?


pli: “Āma, bhante, anekasatāni diṭṭhānī”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavatī”ti.


pli: “Dissanti, bhante nāgasena, vejjānaṁ upakkamā bhesajjapānānulepā, tena tesaṁ upakkamena rogo paṭinivattatī”ti.


pli: “Parittānampi, mahārāja, pavattīyamānānaṁ saddo suyyati, jivhā sukkhati, hadayaṁ byāvaṭṭati, kaṇṭho āturati.


pli: Tena tesaṁ pavattena sabbe byādhayo vūpasamanti, sabbā ītiyo apagacchantīti.


pli: Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci ahinā daṭṭho mantapadena visaṁ pātīyamāno visaṁ cikkhassanto uddhamadho ācamayamāno”ti?


pli: “Āma, bhante, ajjetarahipi taṁ loke vattatī”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavati.


pli: Kataparittañhi, mahārāja, purisaṁ ḍaṁsitukāmo ahi na ḍaṁsati, vivaṭaṁ mukhaṁ pidahati, corānaṁ ukkhittalaguḷampi na sambhavati, te laguḷaṁ muñcitvā pemaṁ karonti, kupitopi hatthināgo samāgantvā uparamati, pajjalitamahāaggikkhandhopi upagantvā nibbāyati, visaṁ halāhalampi khāyitaṁ agadaṁ sampajjati, āhāratthaṁ vā pharati, vadhakā hantukāmā upagantvā dāsabhūtā sampajjanti, akkantopi pāso na saṁvarati.


pli: Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘morassa kataparittassa sattavassasatāni luddako nāsakkhi pāsaṁ upanetuṁ, akataparittassa taṁ yeva divasaṁ pāsaṁ upanesī’”ti?


pli: “Āma, bhante, suyyati, abbhuggato so saddo sadevake loke”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavati.


pli: Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘dānavo bhariyaṁ parirakkhanto samugge pakkhipitvā gilitvā kucchinā pariharati, atheko vijjādharo tassa dānavassa mukhena pavisitvā tāya saddhiṁ abhiramati, yadā so dānavo aññāsi, atha samuggaṁ vamitvā vivari, saha samugge vivaṭe vijjādharo yathākāmaṁ pakkāmī’”ti?


pli: “Āma, bhante, suyyati, abbhuggato sopi saddo sadevake loke”ti.


pli: “Nanu so, mahārāja, vijjādharo parittabalena gahaṇā mutto”ti.


pli: “Āma, bhante”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, atthi parittabalaṁ.


pli: Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘aparopi vijjādharo bārāṇasirañño antepure mahesiyā saddhiṁ sampaduṭṭho gahaṇappatto samāno khaṇena adassanaṁ gato mantabalenā’”ti.


pli: “Āma, bhante, suyyatī”ti.


pli: “Nanu so, mahārāja, vijjādharo parittabalena gahaṇā mutto”ti?


pli: “Tena hi, mahārāja, atthi parittabalan”ti.


pli: “Bhante nāgasena, kiṁ sabbeyeva parittaṁ rakkhatī”ti?


pli: “Ekacce, mahārāja, rakkhati, ekacce na rakkhatī”ti.


pli: “Tena hi, bhante nāgasena, parittaṁ na sabbatthikan”ti?


pli: “Api nu kho, mahārāja, bhojanaṁ sabbesaṁ jīvitaṁ rakkhatī”ti?


pli: “Ekacce, bhante, rakkhati, ekacce na rakkhatī”ti.


pli: “Kiṁ kāraṇā”ti.


pli: “Yato, bhante, ekacce taṁyeva bhojanaṁ atibhuñjitvā visūcikāya marantī”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, bhojanaṁ na sabbesaṁ jīvitaṁ rakkhatī”ti?


pli: “Dvīhi, bhante nāgasena, kāraṇehi bhojanaṁ jīvitaṁ harati atibhuttena vā usmādubbalatāya vā, āyudadaṁ, bhante nāgasena, bhojanaṁ durupacārena jīvitaṁ haratī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, parittaṁ ekacce rakkhati, ekacce na rakkhati.


pli: Tīhi, mahārāja, kāraṇehi parittaṁ na rakkhati kammāvaraṇena, kilesāvaraṇena, asaddahanatāya.


pli: Sattānurakkhaṇaṁ, mahārāja, parittaṁ attanā katena ārakkhaṁ jahati, yathā, mahārāja, mātā puttaṁ kucchigataṁ poseti, hitena upacārena janeti, janayitvā asucimalasiṅghāṇikamapanetvā uttamavarasugandhaṁ upalimpati, so aparena samayena paresaṁ putte akkosante vā paharante vā pahāraṁ deti.


pli: Te tassa kujjhitvā parisāya ākaḍḍhitvā taṁ gahetvā sāmino upanenti, yadi pana tassā putto aparaddho hoti velātivatto.


pli: Atha naṁ sāmino manussā ākaḍḍhayamānā daṇḍamuggarajāṇumuṭṭhīhi tāḷenti pothenti, api nu kho, mahārāja, tassa mātā labhati ākaḍḍhanaparikaḍḍhanaṁ gāhaṁ sāmino upanayanaṁ kātun”ti?


pli: “Na hi, bhante”ti.


pli: “Kena kāraṇena, mahārājā”ti.


pli: “Attano, bhante, aparādhenā”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, sattānaṁ ārakkhaṁ parittaṁ attano aparādhena vañjhaṁ karotī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, suvinicchito pañho, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, viniveṭhitaṁ diṭṭhijālaṁ, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.


pli: Maccupāsamuttipañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Abhejjavagga


pli: 5. Buddhalābhantarāyapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: Puna ca tathāgato pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhantoti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, tathāgato lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, tena hi pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhantoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto, tena hi lābhī tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho sumahanto dunnibbeṭho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Lābhī, mahārāja, tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, pañcasālañca brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto, tañca pana mārassa pāpimato kāraṇā”ti.


pli: “Tena hi, bhante nāgasena, bhagavato gaṇanapathaṁ vītivattakappe abhisaṅkhataṁ kusalaṁ kinti niṭṭhitaṁ, adhunuṭṭhitena mārena pāpimatā tassa kusalassa balavegaṁ kinti pihitaṁ;


pli: tena hi, bhante nāgasena, tasmiṁ vatthusmiṁ dvīsu ṭhānesu upavādo āgacchati, kusalatopi akusalaṁ balavataraṁ hoti, buddhabalatopi mārabalaṁ balavataraṁ hotīti;


pli: tena hi rukkhassa mūlatopi aggaṁ bhārataraṁ hoti, guṇasamparikiṇṇatopi pāpiyaṁ balavataraṁ hotī”ti.


pli: “Na, mahārāja, tāvatakena kusalatopi akusalaṁ balavataraṁ nāma hoti, na buddhabalatopi mārabalaṁ balavataraṁ nāma hoti.


pli: Api cettha kāraṇaṁ icchitabbaṁ.


pli: Yathā, mahārāja, puriso rañño cakkavattissa madhuṁ vā madhupiṇḍikaṁ vā aññaṁ vā upāyanaṁ abhihareyya, tamenaṁ rañño dvārapālo evaṁ vadeyya ‘akālo, bho, ayaṁ rañño dassanāya, tena hi, bho, tava upāyanaṁ gahetvā sīghasīghaṁ paṭinivatta, pure tava rājā daṇḍaṁ dhāressatī’ti.


pli: Tato so puriso daṇḍabhayā tasito ubbiggo taṁ upāyanaṁ ādāya sīghasīghaṁ paṭinivatteyya, api nu kho so, mahārāja, rājā cakkavattī tāvatakena upāyanavikalamattakena dvārapālato dubbalataro nāma hoti, aññaṁ vā pana kiñci upāyanaṁ na labheyyā”ti?


pli: “Na hi, bhante, issāpakato so, bhante, dvārapālo upāyanaṁ nivāresi, aññena pana dvārena satasahassaguṇampi rañño upāyanaṁ upetī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, issāpakato māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi, aññāni pana anekāni devatāsatasahassāni amataṁ dibbaṁ ojaṁ gahetvā upagatāni ‘bhagavato kāye ojaṁ odahissāmā’ti bhagavantaṁ namassamānāni pañjalikāni ṭhitānī”ti.


pli: “Hotu, bhante nāgasena, sulabhā bhagavato cattāro paccayā loke uttamapurisassa, yācitova bhagavā devamanussehi cattāro paccaye paribhuñjati, api ca kho pana mārassa yo adhippāyo, so tāvatakena siddho, yaṁ so bhagavato bhojanassa antarāyamakāsi.


pli: Ettha me, bhante, kaṅkhā na chijjati, vimatijātohaṁ tattha saṁsayapakkhando.


pli: Na me tattha mānasaṁ pakkhandati, yaṁ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa sadevake loke aggapuggalavarassa kusalavarapuññasambhavassa asamasamassa anupamassa appaṭisamassa chavakaṁ lāmakaṁ parittaṁ pāpaṁ anariyaṁ vipannaṁ māro lābhantarāyamakāsī”ti.


pli: “Cattāro kho, mahārāja, antarāyā adiṭṭhantarāyo uddissa katantarāyo upakkhaṭantarāyo paribhogantarāyoti.


pli: Tattha katamo adiṭṭhantarāyo?


pli: Anodissa adassanena anabhisaṅkhataṁ koci antarāyaṁ karoti ‘kiṁ parassa dinnenā’ti, ayaṁ adiṭṭhantarāyo nāma.


pli: Katamo uddissa katantarāyo?


pli: Idhekaccaṁ puggalaṁ upadisitvā uddissa bhojanaṁ paṭiyattaṁ hoti, taṁ koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ uddissa katantarāyo nāma.


pli: Katamo upakkhaṭantarāyo?


pli: Idha yaṁ kiñci upakkhaṭaṁ hoti appaṭiggahitaṁ, tattha koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ upakkhaṭantarāyo nāma.


pli: Katamo paribhogantarāyo?


pli: Idha yaṁ kiñci paribhogaṁ, tattha koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ paribhogantarāyo nāma.


pli: Ime kho, mahārāja, cattāro antarāyā.


pli: Yaṁ pana māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi, taṁ neva bhagavato paribhogaṁ na upakkhaṭaṁ na uddissakataṁ, anāgataṁ asampattaṁ adassanena antarāyaṁ kataṁ, taṁ pana nekassa bhagavatoyeva, atha kho ye te tena samayena nikkhantā abbhāgatā, sabbepi te taṁ divasaṁ bhojanaṁ na labhiṁsu, nāhaṁ taṁ, mahārāja, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya.


pli: Sace koci issāya uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā.


pli: Cattārome, mahārāja, tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā.


pli: Katame cattāro?


pli: Lābho, mahārāja, bhagavato uddissa kato upakkhaṭo na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;


pli: sarīrānugatā, mahārāja, bhagavato byāmappabhā na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;


pli: sabbaññutaṁ, mahārāja, bhagavato ñāṇaratanaṁ na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;


pli: jīvitaṁ, mahārāja, bhagavato na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ.


pli: Ime kho, mahārāja, cattāro tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā, sabbepete, mahārāja, guṇā ekarasā arogā akuppā aparūpakkamā aphusāni kiriyāni.


pli: Adassanena, mahārāja, māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.


pli: Yathā, mahārāja, rañño paccante dese visame adassanena nilīyitvā corā panthaṁ dūsenti.


pli: Yadi pana rājā te core passeyya, api nu kho te corā sotthiṁ labheyyun”ti?


pli: “Na hi, bhante, pharasunā phālāpeyya satadhā vā sahassadhā vā”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, itthī sapatikā adassanena nilīyitvā parapurisaṁ sevati;


pli: evameva kho, mahārāja, adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.


pli: Yadi, mahārāja, itthī sāmikassa sammukhā parapurisaṁ sevati, api nu kho sā itthī sotthiṁ labheyyā”ti?


pli: “Na hi, bhante, haneyyāpi taṁ, bhante, sāmiko vadheyyāpi bandheyyāpi dāsittaṁ vā upaneyyā”ti.


pli: Yadi, mahārāja, māro pāpimā bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā”ti.


pli: “Evametaṁ, bhante nāgasena, corikāya kataṁ mārena pāpimatā, nilīyitvā māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.


pli: Sace so, bhante, māro pāpimā bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, muddhā vāssa phaleyya satadhā vā sahassadhā vā, kāyo vāssa bhusamuṭṭhi viya vikireyya.


pli: Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Buddhalābhantarāyapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Abhejjavagga


pli: 6. Apuññapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘yo ajānanto pāṇātipātaṁ karoti, so balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti.


pli: Puna ca bhagavatā vinayapaññattiyā bhaṇitaṁ—


pli: ‘anāpatti ajānantassā’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, ajānitvā pāṇātipātaṁ karonto balavataraṁ apuññaṁ pasavati, tena hi ‘anāpatti ajānantassā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi anāpatti ajānantassa, tena hi ‘ajānitvā pāṇātipātaṁ karonto balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho duruttaro duratikkamo tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘yo ajānanto pāṇātipātaṁ karoti, so balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti.


pli: Puna ca vinayapaññattiyā bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: Tattha atthantaraṁ atthi.


pli: Katamaṁ atthantaraṁ?


pli: Atthi, mahārāja, āpatti saññāvimokkhā, atthi āpatti nosaññāvimokkhā.


pli: Yāyaṁ, mahārāja, āpatti saññāvimokkhā, taṁ āpattiṁ ārabbha bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘anāpatti ajānantassā’”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Apuññapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Abhejjavagga


pli: 7. Bhikkhusaṅghapariharaṇapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti.


pli: Puna ca metteyyassa bhagavato sabhāvaguṇaṁ paridīpayamānena bhagavatā evaṁ bhaṇitaṁ—


pli: ‘so anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpi ahaṁ etarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti, tena hi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—


pli: ‘so anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpi ahaṁ etarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmī’ti, tena hi ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti tampi vacanaṁ micchā, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti.


pli: Puna ca metteyyassāpi bhagavato sabhāvaguṇaṁ paridīpayamānena bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: Etasmiñca, mahārāja, pañhe eko attho sāvaseso, eko attho niravaseso.


pli: Na, mahārāja, tathāgato parisāya anugāmiko, parisā pana tathāgatassa anugāmikā.


pli: Sammuti, mahārāja, esā ‘ahan’ti ‘mamā’ti, na paramattho eso, vigataṁ, mahārāja, tathāgatassa pemaṁ, vigato sineho, ‘mayhan’tipi tathāgatassa gahaṇaṁ natthi, upādāya pana avassayo hoti.


pli: Yathā, mahārāja, pathavī bhūmaṭṭhānaṁ sattānaṁ patiṭṭhā hoti upassayaṁ, pathaviṭṭhā cete sattā, na ca mahāpathaviyā ‘mayhete’ti apekkhā hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbasattānaṁ patiṭṭhā hoti upassayaṁ, tathāgataṭṭhā cete sattā, na ca tathāgatassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāmegho abhivassanto tiṇarukkhapasumanussānaṁ vuḍḍhiṁ deti santatiṁ anupāleti.


pli: Vuṭṭhūpajīvino cete sattā sabbe, na ca mahāmeghassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.


pli: Evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbasattānaṁ kusaladhamme janeti anupāleti, satthūpajīvino cete sattā sabbe, na ca tathāgatassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Attānudiṭṭhiyā pahīnattā”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho bahuvidhehi kāraṇehi, gambhīro uttānīkato, gaṇṭhi bhinno, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, bhaggā paravādā, jinaputtānaṁ cakkhuṁ uppāditan”ti.


pli: Bhikkhusaṅghapariharaṇapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Abhejjavagga


pli: 8. Abhejjaparisapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘tathāgato abhejjapariso’ti, puna ca bhaṇatha—


pli: ‘devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnānī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, tathāgato abhejjapariso, tena hi devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnānīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnāni, tena hi ‘tathāgato abhejjapariso’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, gambhīro dunniveṭhiyo, gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro, etthāyaṁ jano āvaṭo nivuto ovuto pihito pariyonaddho, ettha tava ñāṇabalaṁ dassehi paravādesū”ti.


pli: “Abhejjapariso, mahārāja, tathāgato, devadattena ca ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnāni, tañca pana bhedakassa balena, bhedake vijjamāne natthi, mahārāja, abhejjaṁ nāma.


pli: Bhedake sati mātāpi puttena bhijjati, puttopi mātarā bhijjati, pitāpi puttena bhijjati, puttopi pitarā bhijjati, bhātāpi bhaginiyā bhijjati, bhaginīpi bhātarā bhijjati, sahāyopi sahāyena bhijjati, nāvāpi nānādārusaṅghaṭitā ūmivegasampahārena bhijjati, rukkhopi madhukappasampannaphalo anilabalavegābhihato bhijjati, suvaṇṇampi jātimantaṁ lohena bhijjati.


pli: Api ca, mahārāja, neso adhippāyo viññūnaṁ, nesā buddhānaṁ adhimutti, neso paṇḍitānaṁ chando ‘tathāgato bhejjapariso’ti.


pli: Api cettha kāraṇaṁ atthi, yena kāraṇena tathāgato vuccati ‘abhejjapariso’ti.


pli: Katamaṁ ettha kāraṇaṁ?


pli: Tathāgatassa, mahārāja, katena adānena vā appiyavacanena vā anatthacariyāya vā asamānattatāya vā yato kutoci cariyaṁ carantassapi parisā bhinnāti na sutapubbaṁ, tena kāraṇena tathāgato vuccati ‘abhejjapariso’ti.


pli: Tayāpetaṁ, mahārāja, ñātabbaṁ ‘atthi kiñci navaṅge buddhavacane suttāgataṁ, iminā nāma kāraṇena bodhisattassa katena tathāgatassa parisā bhinnā’”ti?


pli: “Natthi, bhante, no cetaṁ loke dissati nopi suyyati.


pli: Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Abhejjaparisapañho aṭṭhamo.


pli: Abhejjavaggo dutiyo.


pli: Imasmiṁ vagge aṭṭha pañhā.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 1. Seṭṭhadhammapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti.


pli: Puna ca ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭhetī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti, tena hi ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭhetī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭheti’, tena hi ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti, ‘upāsako ca gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭheti’.


pli: Tattha pana kāraṇaṁ atthi.


pli: Katamaṁ taṁ kāraṇaṁ?


pli: Vīsati kho panime, mahārāja, samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni, yehi samaṇo abhivādanapaccuṭṭhānasammānanapūjanāraho hoti.


pli: Katame vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni?


pli: Seṭṭho dhammārāmo, aggo niyamo, cāro vihāro saṁyamo saṁvaro khanti soraccaṁ ekattacariyā ekattābhirati paṭisallānaṁ hiriottappaṁ vīriyaṁ appamādo sikkhāsamādānaṁ uddeso paripucchā sīlādiabhirati nirālayatā sikkhāpadapāripūritā, kāsāvadhāraṇaṁ, bhaṇḍubhāvo.


pli: Ime kho, mahārāja, vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni.


pli: Ete guṇe bhikkhu samādāya vattati, so tesaṁ dhammānaṁ anūnattā paripuṇṇattā sampannattā samannāgatattā asekkhabhūmiṁ arahantabhūmiṁ okkamati, seṭṭhaṁ bhūmantaraṁ okkamati, arahattāsannagatoti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Khīṇāsavehi so sāmaññaṁ upagato, natthi me so samayo’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Aggaparisaṁ so upagato, nāhaṁ taṁ ṭhānaṁ upagato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Labhati so pātimokkhuddesaṁ sotuṁ, nāhaṁ taṁ labhāmi sotun’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘So aññe pabbājeti upasampādeti jinasāsanaṁ vaḍḍheti, ahametaṁ na labhāmi kātun’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Appamāṇesu so sikkhāpadesu samattakārī, nāhaṁ tesu vattāmī’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Upagato so samaṇaliṅgaṁ, buddhādhippāye ṭhito, tenāhaṁ liṅgena dūramapagato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: ‘Parūḷhakacchalomo so anañjitaamaṇḍito anulittasīlagandho, ahaṁ pana maṇḍanavibhūsanābhirato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: Api ca, mahārāja, ‘ye te vīsati samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni, sabbepete dhammā bhikkhussa saṁvijjanti, soyeva te dhamme dhāreti, aññepi tattha sikkhāpeti, so me āgamo sikkhāpanañca natthī’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: Yathā, mahārāja, rājakumāro purohitassa santike vijjaṁ adhīyati, khattiyadhammaṁ sikkhati, so aparena samayena abhisitto ācariyaṁ abhivādeti paccuṭṭheti ‘sikkhāpako me ayan’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, ‘bhikkhu sikkhāpako vaṁsadharo’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.


pli: Api ca, mahārāja, imināpetaṁ pariyāyena jānāhi bhikkhubhūmiyā mahantataṁ asamavipulabhāvaṁ.


pli: Yadi, mahārāja, upāsako sotāpanno arahattaṁ sacchikaroti, dveva tassa gatiyo bhavanti anaññā tasmiṁyeva divase parinibbāyeyya vā, bhikkhubhāvaṁ vā upagaccheyya.


pli: Acalā hi sā, mahārāja, pabbajjā, mahatī accuggatā, yadidaṁ bhikkhubhūmī”ti.


pli: “Ñāṇagato, bhante nāgasena, pañho sunibbeṭhito balavatā atibuddhinā tayā, na yimaṁ pañhaṁ samattho añño evaṁ viniveṭhetuṁ aññatra tavādisena buddhimatā”ti.


pli: Seṭṭhadhammapañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 10. Vaṇṇabhaṇanapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā, saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti puna ca tathāgato selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesi—


pli: ‘Rājāhamasmi selāti,


pli: dhammarājā anuttaro;


pli: Dhammena cakkaṁ vattemi,


pli: cakkaṁ appaṭivattiyan’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti, tena hi selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesi, tena hi ‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: ‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti.


pli: Selassa ca brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittitaṁ—


pli: Paṭhamaṁ, mahārāja, bhagavatā dhammassa sabhāvasarasalakkhaṇaṁ sabhāvaṁ avitathaṁ bhūtaṁ tacchaṁ tathatthaṁ paridīpayamānena bhaṇitaṁ—


pli: ‘mamaṁ vā bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti.


pli: Yaṁ pana bhagavatā selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittitaṁ—


pli: ‘rājāhamasmi selāti, dhammarājā anuttaro’ti taṁ na lābhahetu, na yasahetu, na attahetu, na pakkhahetu, na antevāsikamyatāya, atha kho anukampāya kāruññena hitavasena evaṁ imassa dhammābhisamayo bhavissati tiṇṇañca māṇavakasatānanti, evaṁ bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ bhaṇitaṁ—


pli: ‘rājāhamasmi selāti, dhammarājā anuttaro’”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Vaṇṇabhaṇanapañho dasamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 11. Ahiṁsāniggahapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti.


pli: Puna ca bhaṇitaṁ—


pli: ‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti.


pli: Niggaho nāma, bhante nāgasena, hatthacchedo pādacchedo vadho bandhanaṁ kāraṇā māraṇaṁ santativikopanaṁ, na etaṁ vacanaṁ bhagavato yuttaṁ, na ca bhagavā arahati etaṁ vacanaṁ vattuṁ.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti, tena hi ‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—


pli: ‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti, tena hi ‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: ‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti, bhaṇitañca—


pli: ‘Ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti sabbesaṁ, mahārāja, tathāgatānaṁ anumataṁ etaṁ, esā anusiṭṭhi, esā dhammadesanā, dhammo hi, mahārāja, ahiṁsālakkhaṇo, sabhāvavacanaṁ etaṁ.


pli: Yaṁ pana, mahārāja, tathāgato āha—


pli: ‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti, bhāsā esā, uddhataṁ, mahārāja, cittaṁ niggahetabbaṁ, līnaṁ cittaṁ paggahetabbaṁ.


pli: Akusalaṁ cittaṁ niggahetabbaṁ, kusalaṁ cittaṁ paggahetabbaṁ.


pli: Ayoniso manasikāro niggahetabbo, yoniso manasikāro paggahetabbo.


pli: Micchāpaṭipanno niggahetabbo, sammāpaṭipanno paggahetabbo.


pli: Anariyo niggahetabbo ariyo paggahetabbo.


pli: Coro niggahetabbo, acoro paggahetabbo”ti.


pli: “Hotu, bhante nāgasena, idāni tvaṁ paccāgatosi mama visayaṁ, yamahaṁ pucchāmi, so me attho upagato.


pli: Coro pana, bhante nāgasena, niggaṇhantena kathaṁ niggahetabbo”ti?


pli: “Coro, mahārāja, niggaṇhantena evaṁ niggahetabbo, paribhāsanīyo paribhāsitabbo, daṇḍanīyo daṇḍetabbo, pabbājanīyo pabbājetabbo, bandhanīyo bandhitabbo, ghātanīyo ghātetabbo”ti.


pli: “Yaṁ pana, bhante nāgasena, corānaṁ ghātanaṁ, taṁ tathāgatānaṁ anumatan”ti?


pli: “Na hi, mahārājā”ti.


pli: “Kissa pana coro anusāsanīyo anumato tathāgatānan”ti?


pli: “Yo so, mahārāja, ghātīyati, na so tathāgatānaṁ anumatiyā ghātīyati, sayaṅkatena so ghātīyati, api ca dhammānusiṭṭhiyā anusāsīyati, sakkā pana, mahārāja, tayā purisaṁ akārakaṁ anaparādhaṁ vīthiyaṁ carantaṁ gahetvā ghātayitun”ti?


pli: “Na sakkā, bhante”ti.


pli: “Kena kāraṇena, mahārājā”ti?


pli: “Akārakattā, bhante”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, na coro tathāgatānaṁ anumatiyā haññati, sayaṅkatena so haññati, kiṁ panettha anusāsako kiñci dosaṁ āpajjatī”ti?


pli: “Na hi, bhante”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, tathāgatānaṁ anusiṭṭhi sammānusiṭṭhi hotī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Ahiṁsāniggahapañho ekādasamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 12. Bhikkhupaṇāmitapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘akkodhano vigatakhilohamasmī’ti, puna ca tathāgato there sāriputtamoggallāne saparise paṇāmesi, kiṁ nu kho, bhante nāgasena, tathāgato kupito parisaṁ paṇāmesi, udāhu tuṭṭho paṇāmesi, etaṁ tāva jānāhi imaṁ nāmāti?


pli: Yadi, bhante nāgasena, kupito parisaṁ paṇāmesi, tena hi tathāgatassa kodho appaṭivattito, yadi tuṭṭho paṇāmesi, tena hi avatthusmiṁ ajānantena paṇāmitā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: ‘akkodhano vigatakhilohamasmī’ti, paṇāmitā ca therā sāriputtamoggallānā saparisā, tañca pana na kopena.


pli: Idha, mahārāja, kocideva puriso mahāpathaviyā mūle vā khāṇuke vā pāsāṇe vā kaṭhale vā visame vā bhūmibhāge khalitvā patati, api nu kho, mahārāja, mahāpathavī kupitā taṁ pātetī”ti?


pli: “Na hi, bhante, natthi mahāpathaviyā kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamuttā mahāpathavī, sayameva so alaso khalitvā patito”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, natthi tathāgatānaṁ kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamuttā tathāgatā arahanto sammāsambuddhā, atha kho sayaṁ kateneva te attano aparādhena paṇāmitā.


pli: Idha pana, mahārāja, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati, yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva nicchubhati thalaṁ ussāreti.


pli: Api nu kho, mahārāja, mahāsamuddo kupito taṁ kuṇapaṁ nicchubhatī”ti?


pli: “Na hi, bhante, natthi mahāsamuddassa kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamutto mahāsamuddo”ti.


pli: Yathā, mahārāja, pathaviyā khalito patīyati, evaṁ jinasāsanavare khalito paṇāmīyati.


pli: Yathā, mahārāja, samudde mataṁ kuṇapaṁ nicchubhīyati, evaṁ jinasāsanavare khalito paṇāmīyati.


pli: Yaṁ pana te, mahārāja, tathāgato paṇāmesi, tesaṁ atthakāmo hitakāmo sukhakāmo visuddhikāmo ‘evaṁ ime jātijarābyādhimaraṇehi parimuccissantī’ti—


pli: paṇāmesī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Bhikkhupaṇāmitapañho dvādasamo.


pli: Paṇāmitavaggo tatiyo.


pli: Imasmiṁ vagge dvādasa pañhā.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 2. Sabbasattahitapharaṇapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatī’ti.


pli: Puna ca bhaṇatha aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne ‘saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan’ti.


pli: Aggikkhandhūpamaṁ, bhante, dhammapariyāyaṁ desentena tathāgatena saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ hitamapanetvā ahitamupadahitaṁ.


pli: Yadi, bhante nāgasena, tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, tena hi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tena hi tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatīti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Tathāgato, mahārāja, sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tañca pana na tathāgatassa katena, tesaṁyeva attano katenā”ti.


pli: “Yadi, bhante nāgasena, tathāgato aggikkhandhūpamaṁ dhammapariyāyaṁ na bhāseyya, api nu tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggaccheyyā”ti.


pli: “Na hi, mahārāja, micchāpaṭipannānaṁ tesaṁ bhagavato dhammapariyāyaṁ sutvā pariḷāho kāye uppajji, tena tesaṁ pariḷāhena uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan”ti.


pli: “Tena hi, bhante nāgasena, tathāgatasseva katena tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāya, yathā nāma, bhante nāgasena, ahi vammikaṁ paviseyya, athaññataro paṁsukāmo puriso vammikaṁ bhinditvā paṁsuṁ hareyya, tassa paṁsuharaṇena vammikassa susiraṁ pidaheyya, atha tattheva so assāsaṁ alabhamāno mareyya, nanu so, bhante, ahi tassa purisassa katena maraṇappatto”ti.


pli: “Āma, mahārājā”ti.


pli: “Evameva kho, bhante nāgasena, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāyā”ti.


pli: “Tathāgato, mahārāja, dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.


pli: Ye pana micchāpaṭipannā, te patanti.


pli: Yathā, mahārāja, purisassa ambaṁ vā jambuṁ vā madhukaṁ vā cālayamānassa yāni tattha phalāni sārāni daḷhabandhanāni, tāni tattheva accutāni tiṭṭhanti, yāni tattha phalāni pūtivaṇṭamūlāni dubbalabandhanāni, tāni patanti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, kassako dhaññaṁ ropetukāmo khettaṁ kasati, tassa kasantassa anekasatasahassāni tiṇāni maranti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.


pli: Ye pana micchāpaṭipannā, te tiṇāni viya maranti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, manussā rasahetu yantena ucchuṁ pīḷayanti, tesaṁ ucchuṁ pīḷayamānānaṁ ye tattha yantamukhagatā kimayo, te pīḷiyanti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento dhammayantamabhipīḷayati, ye tattha micchāpaṭipannā, te kimī viya marantī”ti.


pli: “Nanu, bhante nāgasena, te bhikkhū tāya dhammadesanāya patitā”ti?


pli: “Api nu kho, mahārāja, tacchako rukkhaṁ tacchanto ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti?


pli: “Na hi, bhante, vajjanīyaṁ apanetvā tacchako rukkhaṁ ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, tathāgato parisaṁ rakkhanto na sakkoti bodhaneyye satte bodhetuṁ, micchāpaṭipanne pana satte apanetvā bodhaneyye satte bodheti, attakatena pana te, mahārāja, micchāpaṭipannā patanti.


pli: Yathā, mahārāja, kadalī veḷu assatarī attajena haññati;


pli: evameva kho, mahārāja, ye te micchāpaṭipannā, te attakatena haññanti patanti.


pli: Yathā, mahārāja, corā attakatena cakkhuppāṭanaṁ sūlāropanaṁ sīsacchedanaṁ pāpuṇanti;


pli: Yesaṁ, mahārāja, saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tesaṁ taṁ neva bhagavato katena, na paresaṁ katena, atha kho attanoyeva katena.


pli: Yathā, mahārāja, puriso sabbajanassa amataṁ dadeyya, te taṁ amataṁ asitvā arogā dīghāyukā sabbītito parimucceyyuṁ, athaññataro puriso durupacārena taṁ asitvā maraṇaṁ pāpuṇeyya, api nu kho so, mahārāja, amatadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?


pli: “Na hi, bhante”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, tathāgato dasasahassiyā lokadhātuyā devamanussānaṁ amataṁ dhammadānaṁ deti, ye te sattā bhabbā, te dhammāmatena bujjhanti.


pli: Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patanti.


pli: Bhojanaṁ, mahārāja, sabbasattānaṁ jīvitaṁ rakkhati, tamekacce bhuñjitvā visūcikāya maranti, api nu kho so, mahārāja, bhojanadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?


pli: Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patantī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Sabbasattahitapharaṇapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 3. Vatthaguyhanidassanapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena—


pli: ‘Kāyena saṁvaro sādhu,


pli: sādhu vācāya saṁvaro;


pli: Manasā saṁvaro sādhu,


pli: sādhu sabbattha saṁvaro’ti.


pli: Puna ca tathāgato catunnaṁ parisānaṁ majjhe nisīditvā purato devamanussānaṁ selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesi.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘kāyena saṁvaro sādhū’ti, tena hi selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesi, tena hi ‘kāyena saṁvaro sādhū’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘kāyena saṁvaro sādhū’ti, selassa ca brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassitaṁ.


pli: Yassa kho, mahārāja, tathāgate kaṅkhā uppannā, tassa bodhanatthāya bhagavā iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, soyeva taṁ pāṭihāriyaṁ passatī”ti.


pli: “Ko panetaṁ, bhante nāgasena, saddahissati, yaṁ parisagato ekoyeva taṁ guyhaṁ passati, avasesā tattheva vasantā na passantīti.


pli: Iṅgha me tvaṁ tattha kāraṇaṁ upadisa, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.


pli: “Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci byādhito puriso parikiṇṇo ñātimittehī”ti.


pli: “Āma, bhante”ti.


pli: “Api nu kho sā, mahārāja, parisā passatetaṁ vedanaṁ, yāya so puriso vedanāya vedayatī”ti.


pli: “Na hi, bhante, attanā yeva so, bhante, puriso vedayatī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, yasseva tathāgate kaṅkhā uppannā, tasseva tathāgato bodhanatthāya iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, soyeva taṁ pāṭihāriyaṁ passati.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, kañcideva purisaṁ bhūto āviseyya, api nu kho sā, mahārāja, parisā passati taṁ bhūtāgamanan”ti?


pli: “Na hi, bhante, soyeva āturo tassa bhūtassa āgamanaṁ passatī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, yasseva tathāgate kaṅkhā uppannā, tasseva tathāgato bodhanatthāya iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, so yeva taṁ pāṭihāriyaṁ passatī”ti.


pli: “Dukkaraṁ, bhante nāgasena, bhagavatā kataṁ, yaṁ ekassapi adassanīyaṁ, taṁ dassentenā”ti.


pli: “Na, mahārāja, bhagavā guyhaṁ dassesi, iddhiyā pana chāyaṁ dassesī”ti.


pli: “Chāyāyapi, bhante, diṭṭhāya diṭṭhaṁyeva hoti guyhaṁ, yaṁ disvā niṭṭhaṁ gato”ti.


pli: “Dukkarañcāpi, mahārāja, tathāgato karoti bodhaneyye satte bodhetuṁ.


pli: Yadi, mahārāja, tathāgato kiriyaṁ hāpeyya, bodhaneyyā sattā na bujjheyyuṁ.


pli: Yasmā ca kho, mahārāja, yogaññū tathāgato bodhaneyye satte bodhetuṁ, tasmā tathāgato yena yena yogena bodhaneyyā bujjhanti, tena tena yogena bodhaneyye bodheti.


pli: Yathā, mahārāja, bhisakko sallakatto yena yena bhesajjena āturo arogo hoti, tena tena bhesajjena āturaṁ upasaṅkamati, vamanīyaṁ vameti, virecanīyaṁ vireceti, anulepanīyaṁ anulimpeti, anuvāsanīyaṁ anuvāseti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato yena yena yogena bodhaneyyā sattā bujjhanti, tena tena yogena bodheti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, itthī mūḷhagabbhā bhisakkassa adassanīyaṁ guyhaṁ dasseti;


pli: evameva kho, mahārāja, tathāgato bodhaneyye satte bodhetuṁ adassanīyaṁ guyhaṁ iddhiyā chāyaṁ dassesi.


pli: Natthi, mahārāja, adassanīyo nāma okāso puggalaṁ upādāya.


pli: Yadi, mahārāja, koci bhagavato hadayaṁ disvā bujjheyya, tassapi bhagavā yogena hadayaṁ dasseyya, yogaññū, mahārāja, tathāgato desanākusalo.


pli: Nanu, mahārāja, tathāgato therassa nandassa adhimuttiṁ jānitvā taṁ devabhavanaṁ netvā devakaññāyo dassesi ‘imināyaṁ kulaputto bujjhissatī’ti, tena ca so kulaputto bujjhi.


pli: Iti kho, mahārāja, tathāgato anekapariyāyena subhanimittaṁ hīḷento garahanto jigucchanto tassa bodhanahetu kakuṭapādiniyo accharāyo dassesi.


pli: Evampi tathāgato yogaññū desanākusalo.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tathāgato therassa cūḷapanthakassa bhātarā nikkaḍḍhitassa dukkhitassa dummanassa upagantvā sukhumaṁ coḷakhaṇḍaṁ adāsi ‘imināyaṁ kulaputto bujjhissatī’ti, so ca kulaputto tena kāraṇena jinasāsane vasībhāvaṁ pāpuṇi.


pli: Evampi, mahārāja, tathāgato yogaññū desanākusalo.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tathāgato brāhmaṇassa mogharājassa yāva tatiyaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākāsi ‘evamimassa kulaputtassa māno upasamissati, mānūpasamā abhisamayo bhavissatī’ti, tena ca tassa kulaputtassa māno upasami, mānūpasamā so brāhmaṇo chasu abhiññāsu vasībhāvaṁ pāpuṇi.


pli: Evampi, mahārāja, tathāgato yogaññū desanākusalo”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho bahuvidhehi kāraṇehi, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, gaṇṭhi bhinno, bhaggā paravādā, jinaputtānaṁ cakkhuṁ tayā uppāditaṁ, nippaṭibhānā titthiyā, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.


pli: Vatthaguyhanidassanapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 4. Pharusavācābhāvapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ therena sāriputtena dhammasenāpatinā parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya ‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.


pli: Puna ca tathāgato therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṁ paññapento pharusāhi vācāhi moghapurisavādena samudācari, tena ca so thero moghapurisavādena maṅkucittavasena rundhitattā vippaṭisārī nāsakkhi ariyamaggaṁ paṭivijjhituṁ.


pli: Yadi, bhante nāgasena, parisuddhavacīsamācāro tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, tena hi tathāgatena therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena samudāciṇṇanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi bhagavatā therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena samudāciṇṇaṁ, tena hi parisuddhavacīsamācāro tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritanti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya “mā me idaṁ paro aññāsī”’ti.


pli: Āyasmato ca sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṁ paññapentena bhagavatā moghapurisavādena samudāciṇṇaṁ, tañca pana aduṭṭhacittena asārambhena yāthāvalakkhaṇena.


pli: Kiñca tattha yāthāvalakkhaṇaṁ, yassa, mahārāja, puggalassa imasmiṁ attabhāve catusaccābhisamayo na hoti, tassa purisattanaṁ moghaṁ aññaṁ kayiramānaṁ aññena sambhavati, tena vuccati ‘moghapuriso’ti.


pli: Iti, mahārāja, bhagavatā āyasmato sudinnassa kalandaputtassa sabhāvavacanena samudāciṇṇaṁ, no abhūtavādenā”ti.


pli: “Sabhāvampi, bhante nāgasena, yo akkosanto bhaṇati, tassa mayaṁ kahāpaṇaṁ daṇḍaṁ dhārema, aparādhoyeva so vatthuṁ nissāya visuṁ vohāraṁ ācaranto akkosatī”ti.


pli: “Atthi pana, mahārāja, sutapubbaṁ tayā khalitassa abhivādanaṁ vā paccuṭṭhānaṁ vā sakkāraṁ vā upāyanānuppadānaṁ vā”ti?


pli: “Na hi, bhante, yato kutoci yattha katthaci khalito, so paribhāsanāraho hoti tajjanāraho, uttamaṅgampissa chindanti hanantipi bandhantipi ghātentipi jhāpentipī”ti.


pli: “Tena hi, mahārāja, bhagavatā kiriyāyeva katā, no akiriyā”ti.


pli: “Kiriyampi, bhante nāgasena, kurumānena patirūpena kātabbaṁ anucchavikena, savanenapi, bhante nāgasena, tathāgatassa sadevako loko ottappati hiriyati bhiyyo dassanena tatuttariṁ upasaṅkamanena payirupāsanenā”ti.


pli: “Api nu kho, mahārāja, tikicchako abhisanne kāye kupite dose sinehanīyāni bhesajjāni detī”ti?


pli: “Na hi, bhante, tiṇhāni lekhanīyāni bhesajjāni detī”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbakilesabyādhivūpasamāya anusiṭṭhiṁ deti, pharusāpi, mahārāja, tathāgatassa vācā satte sinehayati, muduke karoti.


pli: Yathā, mahārāja, uṇhampi udakaṁ yaṁ kiñci sinehanīyaṁ sinehayati, mudukaṁ karoti;


pli: evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī hoti karuṇāsahagatā.


pli: Yathā, mahārāja, pituvacanaṁ puttānaṁ atthavantaṁ hoti karuṇāsahagataṁ;


pli: Pharusāpi, mahārāja, tathāgatassa vācā sattānaṁ kilesappahānā hoti.


pli: Yathā, mahārāja, duggandhampi gomuttaṁ pītaṁ virasampi agadaṁ khāyitaṁ sattānaṁ byādhiṁ hanati;


pli: evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī karuṇāsahagatā.


pli: Yathā, mahārāja, mahantopi tūlapuñjo parassa kāye nipatitvā rujaṁ na karoti;


pli: evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā na kassaci dukkhaṁ uppādetī”ti.


pli: “Suvinicchito, bhante nāgasena, pañho bahūhi kāraṇehi.


pli: Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Pharusavācābhāvapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 5. Rukkhaacetanābhāvapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena—


pli: ‘Acetanaṁ brāhmaṇa assuṇantaṁ,


pli: Jāno ajānantamimaṁ palāsaṁ;


pli: Āraddhavīriyo dhuvaṁ appamatto,


pli: Sukhaseyyaṁ pucchasi kissa hetūti.


pli: Puna ca bhaṇitaṁ—


pli: Iti phandanarukkhopi,


pli: tāvade ajjhabhāsatha;


pli: Mayhampi vacanaṁ atthi,


pli: bhāradvāja suṇohi me’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, rukkho acetano, tena hi phandanena rukkhena bhāradvājena saha sallapitanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi phandanena rukkhena bhāradvājena saddhiṁ sallapitaṁ, tena hi rukkho acetanoti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘rukkho acetano’ti, phandanena ca rukkhena bhāradvājena saddhiṁ sallapitaṁ, tañca pana vacanaṁ lokasamaññāya bhaṇitaṁ.


pli: Natthi, mahārāja, acetanassa rukkhassa sallāpo nāma, api ca, mahārāja, tasmiṁ rukkhe adhivatthāya devatāyetaṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti, yathā, mahārāja, sakaṭaṁ dhaññassa paripūritaṁ dhaññasakaṭanti jano voharati, na ca taṁ dhaññamayaṁ sakaṭaṁ, rukkhamayaṁ sakaṭaṁ, tasmiṁ sakaṭe dhaññassa pana ākiritattā dhaññasakaṭanti jano voharati;


pli: evameva kho, mahārāja, na rukkho sallapati, rukkho acetano, yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, dadhiṁ manthayamāno takkaṁ manthemīti voharati, na taṁ takkaṁ, yaṁ so mantheti, dadhiṁyeva so manthento takkaṁ manthemīti voharati;


pli: evameva kho, mahārāja, na rukkho sallapati, rukkho acetano.


pli: Yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, asantaṁ sādhetukāmo santaṁ sādhemīti voharati, asiddhaṁ siddhanti voharati, evamesā lokasamaññā;


pli: Yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti, yāya, mahārāja, lokasamaññāya jano voharati, tathāgatopi tāyeva lokasamaññāya sattānaṁ dhammaṁ desetī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Rukkhaacetanābhāvapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 6. Piṇḍapātamahapphalapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ dhammasaṅgītikārakehi therehi—


pli: ‘Cundassa bhattaṁ bhuñjitvā,


pli: Kammārassāti me sutaṁ;


pli: Ābādhaṁ samphusī dhīro,


pli: Pabāḷhaṁ māraṇantikan’ti.


pli: Puna ca bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘dveme, ānanda, piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca.


pli: Katame dve?


pli: Yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhi, yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati.


pli: Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā, ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavato cundassa bhattaṁ bhuttāvissa kharo ābādho uppanno, pabāḷhā ca vedanā pavattā māraṇantikā, tena hi ‘dveme, ānanda, piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi dveme piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca, tena hi bhagavato cundassa bhattaṁ bhuttāvissa kharo ābādho uppanno, pabāḷhā ca vedanā pavattā māraṇantikāti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, so piṇḍapāto visagatatāya mahapphalo, roguppādakatāya mahapphalo, āyuvināsakatāya mahapphalo, bhagavato jīvitaharaṇatāya mahapphalo?


pli: Tattha me kāraṇaṁ brūhi paravādānaṁ niggahāya, etthāyaṁ jano sammūḷho lobhavasena atibahuṁ khāyitena lohitapakkhandikā uppannāti.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, dhammasaṅgītikārakehi therehi—


pli: kammārassāti me sutaṁ;


pli: pabāḷhaṁ māraṇantikan’ti.


pli: Bhagavatā ca bhaṇitaṁ—


pli: Yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhi, yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā, ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti.


pli: So pana piṇḍapāto bahuguṇo anekānisaṁso.


pli: Devatā, mahārāja, haṭṭhā pasannamānasā ‘ayaṁ bhagavato pacchimo piṇḍapāto’ti dibbaṁ ojaṁ sūkaramaddave ākiriṁsu.


pli: Tañca pana sammāpākaṁ lahupākaṁ manuññaṁ bahurasaṁ jaṭṭharaggitejassa hitaṁ.


pli: Na, mahārāja, tatonidānaṁ bhagavato koci anuppanno rogo uppanno, api ca, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi.


pli: Yathā, mahārāja, pakatiyā jalamāno aggi aññasmiṁ upādāne dinne bhiyyo pajjalati;


pli: evameva kho, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, soto pakatiyā sandamāno abhivuṭṭhe mahāmeghe bhiyyo mahogho udakavāhako hoti;


pli: Yathā vā pana, mahārāja, pakatiyā abhisannadhātu kucchi aññasmiṁ ajjhoharite bhiyyo āyameyya;


pli: evameva kho, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi, natthi, mahārāja, tasmiṁ piṇḍapāte doso, na ca tassa sakkā dosaṁ āropetun”ti.


pli: “Bhante nāgasena, kena kāraṇena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?


pli: “Dhammānumajjanasamāpattivasena, mahārāja, te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti.


pli: “Bhante nāgasena, katamesaṁ dhammānaṁ anumajjanasamāpattivasena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?


pli: “Navannaṁ, mahārāja, anupubbavihārasamāpattīnaṁ anulomappaṭilomasamāpajjanavasena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti.


pli: “Bhante nāgasena, dvīsuyeva divasesu adhimattaṁ tathāgato navānupubbavihārasamāpattiyo anulomappaṭilomaṁ samāpajjī”ti?


pli: “Āma, mahārājā”ti.


pli: “Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena.


pli: Yaṁ imasmiṁ buddhakkhette asadisaṁ paramadānaṁ, tampi imehi dvīhi piṇḍapātehi agaṇitaṁ.


pli: Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena.


pli: Yāva mahantā navānupubbavihārasamāpattiyo, yatra hi nāma navānupubbavihārasamāpattivasena dānaṁ mahapphalataraṁ hoti mahānisaṁsatarañca.


pli: Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Piṇḍapātamahapphalapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 7. Buddhapūjanapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti.


pli: Puna ca bhaṇitaṁ—


pli: ‘Pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ,


pli: Evaṁ kira saggamito gamissathā’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—


pli: ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, tena hi ‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—


pli: ‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti, tena hi ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, puna ca bhaṇitaṁ—


pli: ‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti, tañca pana na sabbesaṁ jinaputtānaṁyeva ārabbha bhaṇitaṁ—


pli: ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti.


pli: Akammaṁ hetaṁ, mahārāja, jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā.


pli: Yathā, mahārāja, mahiyā rājaputtānaṁ hatthiassarathadhanutharulekhamuddāsikkhākhaggamantasutisammutiyuddhayujjhāpanakiriyā karaṇīyā, avasesānaṁ puthuvessasuddānaṁ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā;


pli: evameva kho, mahārāja, akammaṁ hetaṁ jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, brāhmaṇamāṇavakānaṁ iruvedaṁ yajuvedaṁ sāmavedaṁ athabbaṇavedaṁ lakkhaṇaṁ itihāsaṁ purāṇaṁ nighaṇḍu keṭubhaṁ akkharappabhedaṁ padaṁ veyyākaraṇaṁ bhāsamaggaṁ uppātaṁ supinaṁ nimittaṁ chaḷaṅgaṁ candaggāhaṁ sūriyaggāhaṁ sukkarāhucaritaṁ uḷuggahayuddhaṁ devadundubhissaraṁ okkanti ukkāpātaṁ bhūmikammaṁ disādāhaṁ bhummantalikkhaṁ jotisaṁ lokāyatikaṁ sācakkaṁ migacakkaṁ antaracakkaṁ missakuppādaṁ sakuṇarutaravitaṁ sikkhā karaṇīyā, avasesānaṁ puthuvessasuddānaṁ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā;


pli: evameva kho, mahārāja, akammaṁ hetaṁ jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā, tasmā, mahārāja, tathāgato ‘mā ime akamme yuñjantu, kamme ime yuñjantū’ti—


pli: Yadetaṁ, mahārāja, tathāgato na bhaṇeyya, pattacīvarampi attano pariyādāpetvā bhikkhū buddhapūjaṁyeva kareyyun”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Buddhapūjanapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 8. Pādasakalikāhatapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati, unnataṁ onamatī’ti, puna ca bhaṇatha—


pli: ‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti.


pli: Yā sā sakalikā bhagavato pāde patitā, kissa pana sā sakalikā bhagavato pādā na nivattā.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati, unnataṁ onamati, tena hi ‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi bhagavato pādo sakalikāya khato, tena hi ‘bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati unnataṁ onamatī’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Saccaṁ, mahārāja, atthetaṁ bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati unnataṁ onamati, bhagavato ca pādo sakalikāya khato, na ca pana sā sakalikā attano dhammatāya patitā, devadattassa upakkamena patitā.


pli: Devadatto, mahārāja, bahūni jātisatasahassāni bhagavati āghātaṁ bandhi, so tena āghātena ‘mahantaṁ kūṭāgārappamāṇaṁ pāsāṇaṁ bhagavato upari pātessāmī’ti muñci.


pli: Atha dve selā pathavito uṭṭhahitvā taṁ pāsāṇaṁ sampaṭicchiṁsu, atha nesaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā”ti.


pli: “Yathā ca, bhante nāgasena, dve selā pāsāṇaṁ sampaṭicchiṁsu, tatheva papaṭikāpi sampaṭicchitabbā”ti?


pli: “Sampaṭicchitampi, mahārāja, idhekaccaṁ paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, yathā, mahārāja, udakaṁ pāṇinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, khīraṁ takkaṁ madhuṁ sappi telaṁ maccharasaṁ maṁsarasaṁ pāṇinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṁ upagatānaṁ dvinnaṁ selānaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajasamaṁ puḷinaṁ muṭṭhinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;


pli: Yathā vā pana, mahārāja, kabaḷo mukhena gahito idhekaccassa mukhato muccitvā paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṁ upagatānaṁ dvinnaṁ selānaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā”ti.


pli: “Hotu, bhante nāgasena, selehi pāsāṇo sampaṭicchito, atha papaṭikāyapi apaciti kātabbā yatheva mahāpathaviyā”ti?


pli: “Dvādasime, mahārāja, apacitiṁ na karonti.


pli: Katame dvādasa?


pli: Ratto rāgavasena apacitiṁ na karoti, duṭṭho dosavasena, mūḷho mohavasena, unnato mānavasena, nigguṇo avisesatāya, atithaddho anisedhanatāya, hīno hīnasabhāvatāya, vacanakaro anissaratāya, pāpo kadariyatāya, dukkhāpito paṭidukkhāpanatāya, luddho lobhābhibhūtatāya, āyūhito atthasādhanatāya apacitiṁ na karoti.


pli: Ime kho, mahārāja, dvādasa apacitiṁ na karonti.


pli: Sā ca pana papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajo anilabalasamāhato animittakatadiso yena vā tena vā abhikirati;


pli: evameva kho, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.


pli: Yadi pana, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇato visuṁ na bhaveyya, tampi te selā pāsāṇapapaṭikaṁ uppatitvā gaṇheyyuṁ.


pli: Esā pana, mahārāja, papaṭikā na bhūmaṭṭhā na ākāsaṭṭhā, pāsāṇasampahāravegena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, vātamaṇḍalikāya ukkhittaṁ purāṇapaṇṇaṁ animittakatadisaṁ yena vā tena vā patati;


pli: evameva kho, mahārāja, esā papaṭikā pāsāṇasampahāravegena animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.


pli: Api ca, mahārāja, akataññussa kadariyassa devadattassa dukkhānubhavanāya papaṭikā bhagavato pāde patitā”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Pādasakalikāhatapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Paṇāmitavagga


pli: 9. Aggaggasamaṇapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.


pli: Puna ca bhaṇitaṁ—


pli: ‘Catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ,


pli: Taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti.


pli: Tatrime cattāro dhammā khanti appāhāratā rativippahānaṁ ākiñcaññaṁ.


pli: Sabbāni panetāni aparikkhīṇāsavassa sakilesasseva honti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, āsavānaṁ khayā samaṇo hoti, tena hi ‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi catubbhi dhammehi samaṅgibhūto samaṇo hoti, tena hi ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti tampi vacanaṁ micchā, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.


pli: ‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti.


pli: Tadidaṁ, mahārāja, vacanaṁ tesaṁ tesaṁ puggalānaṁ guṇavasena bhaṇitaṁ—


pli: ‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti, idaṁ pana niravasesavacanaṁ ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.


pli: Api ca, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyati.


pli: Yathā, mahārāja, yāni kānici jalajathalajapupphāni, vassikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, avasesāni yāni kānici vividhāni pupphajātāni, sabbāni tāni pupphāniyeva, upādāyupādāya pana vassikaṁyeva pupphaṁ janassa patthitaṁ pihayitaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyati.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, sabbadhaññānaṁ sāli aggamakkhāyati, yā kāci avasesā vividhā dhaññajātiyo, tā sabbā upādāyupādāya bhojanāni sarīrayāpanāya, sāliyeva tesaṁ aggamakkhāyati;


pli: evameva kho, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyatī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Aggaggasamaṇapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 1 Iddhikammavipākapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.


pli: Puna ca kira so laguḷehi paripothito bhinnasīso sañcuṇṇitaṭṭhimaṁsadhamanichinnaparigatto parinibbuto.


pli: Yadi, bhante nāgasena, thero mahāmoggallāno iddhiyā koṭiṁ gato, tena hi laguḷehi pothito parinibbutoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi laguḷehi paripothito parinibbuto, tena hi iddhiyā koṭiṁ gatoti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Kiṁ na samattho iddhiyā attano upaghātaṁ apanayituṁ, sadevakassapi lokassa paṭisaraṇaṁ bhavituṁ arahoti?


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: Āyasmā ca mahāmoggallāno laguḷahato parinibbuto, tañca pana kammādhiggahitenā”ti.


pli: “Nanu, bhante nāgasena, iddhimato iddhivisayopi kammavipākopi dve acintiyā, acintiyena acintiyaṁ apanayitabbaṁ.


pli: Yathā nāma, bhante, keci phalakāmā kapitthena kapitthaṁ pothenti, ambena ambaṁ pothenti;


pli: evameva kho, bhante nāgasena, acintiyena acintiyaṁ pothayitvā apanetabban”ti?


pli: “Acintiyānampi, mahārāja, ekaṁ adhimattaṁ balavataraṁ.


pli: Yathā, mahārāja, mahiyā rājāno honti samajaccā, samajaccānampi tesaṁ eko sabbe abhibhavitvā āṇaṁ pavatteti;


pli: evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁ yeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.


pli: Idha pana, mahārāja, koci puriso kismiñcideva pakaraṇe aparajjhati, na tassa mātā vā pitā vā bhaginī vā bhātaro vā sakhī vā sahāyakā vā tāyanti, atha kho rājāyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.


pli: Kiṁ tattha kāraṇaṁ?


pli: Aparādhikatā.


pli: Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā davaḍāhe samuṭṭhite ghaṭasahassampi udakaṁ na sakkoti nibbāpetuṁ, atha kho aggiyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.


pli: Balavatā tejassa.


pli: Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁ yeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti, tasmā, mahārāja, āyasmato mahāmoggallānassa kammādhiggahitassa laguḷehi pothiyamānassa iddhiyā samannāhāro nāhosī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Iddhikammavipākapañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 10 Buddhasabbaññubhāvapañha


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘tathāgato sabbaññū’ti.


pli: Puna ca bhaṇatha—


pli: ‘tathāgatena sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe paṇāmite cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati bījūpamañca vacchataruṇūpamañca upadassetvā bhagavantaṁ pasādesuṁ khamāpesuṁ nijjhattaṁ akaṁsū’ti.


pli: Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, aññātā tā upamā tathāgatassa, yāhi tathāgato upamāhi orato khamito upasanto nijjhattaṁ gato?


pli: Yadi, bhante nāgasena, tathāgatassa tā upamā aññātā, tena hi buddho asabbaññū, yadi ñātā, tena hi okassa pasayha vīmaṁsāpekkho paṇāmesi, tena hi tassa akāruññatā sambhavati.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Sabbaññū, mahārāja, tathāgato, tāhi ca upamāhi bhagavā pasanno orato khamito upasanto nijjhattaṁ gato.


pli: Dhammassāmī, mahārāja, tathāgato, tathāgatappavediteheva te opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodi.


pli: Yathā, mahārāja, itthī sāmikassa santakeneva dhanena sāmikaṁ ārādheti toseti pasādeti, tañca sāmiko ‘sādhū’ti abbhānumodati;


pli: evameva kho, mahārāja, cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati tathāgatappavediteheva opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodi.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, kappako rañño santakeneva suvaṇṇaphaṇakena rañño uttamaṅgaṁ pasādhayamāno rājānaṁ ārādheti toseti pasādeti, tassa ca rājā pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodati, yathicchitamanuppadeti;


pli: Yathā vā pana, mahārāja, saddhivihāriko upajjhāyābhataṁ piṇḍapātaṁ gahetvā upajjhāyassa upanāmento upajjhāyaṁ ārādheti toseti pasādeti, tañca upajjhāyo pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodati;


pli: evameva kho, mahārāja, cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati tathāgatappavediteheva opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumoditvā sabbadukkhaparimuttiyā dhammaṁ desesī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Buddhasabbaññubhāvapañho dasamo.


pli: Sabbaññutañāṇavaggo catuttho.


pli: Imasmiṁ vagge dasa pañhā.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti.


pli: Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ.


pli: Yadi, bhante nāgasena, jinasāsane yuttaṁ vā pattaṁ vā samayaṁ labhetha, vinayapaṇṇatti vivaṭā sobheyya.


pli: Kena kāraṇena?


pli: Kevalaṁ tattha sikkhā saṁyamo niyamo sīlaguṇaācārapaṇṇatti attharaso dhammaraso vimuttiraso.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti, tena hi ‘pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ, tena hi ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ, tañca pana na sabbesaṁ, sīmaṁ katvā pihitaṁ.


pli: Tividhena, mahārāja, bhagavatā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito, pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito, dhammassa garukattā pihito, bhikkhubhūmiyā garukattā pihito.


pli: Kathaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?


pli: Eso vaṁso, mahārāja, sabbesaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ yadidaṁ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṁ pihito.


pli: Yathā, mahārāja, khattiyānaṁ khattiyamāyā khattiyesuyeva carati, evametaṁ khattiyānaṁ lokassa paveṇī avasesānaṁ pihitā;


pli: evameva kho, mahārāja, eso vaṁso sabbesaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ yadidaṁ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṁ pihito.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā gaṇā vattanti, seyyathidaṁ—


pli: mallā atoṇā pabbatā dhammagiriyā brahmagiriyā naṭakā naccakā laṅghakā pisācā maṇibhaddā puṇṇabaddhā candimasūriyā siridevatā kālidevatā, sivā vasudevā ghanikā asipāsā bhaddiputtāti, tesaṁ tesaṁ rahassaṁ tesu tesu gaṇesuyeva carati, avasesānaṁ pihitaṁ;


pli: Evaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito.


pli: Kathaṁ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?


pli: Dhammo, mahārāja, garuko bhāriyo, tattha sammattakārī aññaṁ ārādheti, taṁ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, na taṁ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo asammattakārīnaṁ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti.


pli: Evaṁ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito.


pli: Yathā, mahārāja, sāravarapavaraabhijātajātimantarattalohitacandanaṁ nāma savarapuramanugataṁ oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ khīḷitaṁ garahitaṁ bhavati;


pli: evameva kho, mahārāja, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo paramparāasammattakārīnaṁ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti.


pli: Kathaṁ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?


pli: Bhikkhubhāvo kho, mahārāja, loke atuliyo appamāṇo anagghiyo, na sakkā kenaci agghāpetuṁ tuletuṁ parimetuṁ, māyaṁ evarūpe bhikkhubhāve ṭhito lokena samasamo bhavatūti bhikkhūnaṁyeva antare pātimokkhuddeso carati.


pli: Yathā, mahārāja, loke varapavarabhaṇḍaṁ vatthaṁ vā attharaṇaṁ vā gajaturaṅgarathasuvaṇṇarajatamaṇimuttāitthiratanādīni vā vijitakammasūrā vā sabbe te rājānamupagacchanti;


pli: evameva kho, mahārāja, yāvatā loke sugatāgamapariyattiācārasaṁyamasīlasaṁvaraguṇā, sabbe te bhikkhusaṅghamupagatā bhavanti.


pli: Evaṁ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 3. Musāvādagarulahubhāvapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti.


pli: Puna ca bhaṇitaṁ—


pli: ‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti.


pli: Bhante nāgasena, ko panettha viseso, kiṅkāraṇaṁ, yañcekena musāvādena ucchijjati, yañcekena musāvādena satekiccho hoti?


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti, tena hi ‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—


pli: ‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti, tena hi ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: Bhaṇitañca—


pli: ‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti, tañca pana vatthuvasena garukalahukaṁ hoti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idha koci puriso parassa pāṇinā pahāraṁ dadeyya, tassa tumhe kiṁ daṇḍaṁ dhārethā”ti?


pli: “Yadi so, bhante, āha—


pli: ‘nakkhamāmī’ti, tassa mayaṁ akkhamamāne kahāpaṇaṁ harāpemā”ti.


pli: “Idha pana, mahārāja, soyeva puriso tava pāṇinā pahāraṁ dadeyya, tassa pana ko daṇḍo”ti?


pli: “Hatthampissa, bhante, chedāpeyyāma, pādampi chedāpeyyāma, yāva sīsaṁ kaḷīracchejjaṁ chedāpeyyāma, sabbampi taṁ gehaṁ vilumpāpeyyāma, ubhatopakkhe yāva sattamaṁ kulaṁ samugghātāpeyyāmā”ti.


pli: “Ko panettha, mahārāja, viseso, kiṅkāraṇaṁ, yaṁ ekassa pāṇippahāre sukhumo kahāpaṇo daṇḍo, yaṁ tava pāṇippahāre hatthacchejjaṁ pādacchejjaṁ yāva kaḷīracchejjaṁ sabbagehādānaṁ ubhatopakkhe yāva sattamakulā samugghāto”ti?


pli: “Manussantarena, bhante”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, sampajānamusāvādo vatthuvasena garukalahuko hotī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Musāvādagarulahubhāvapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 4. Bodhisattadhammatāpañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā dhammatādhammapariyāye ‘pubbeva bodhisattānaṁ mātāpitaro niyatā honti, bodhi niyatā hoti, aggasāvakā niyatā honti, putto niyato hoti, upaṭṭhāko niyato hotī’ti.


pli: Puna ca tumhe bhaṇatha—


pli: ‘tusite kāye ṭhito bodhisatto aṭṭha mahāvilokanāni viloketi, kālaṁ viloketi, dīpaṁ viloketi, desaṁ viloketi, kulaṁ viloketi, janettiṁ viloketi, āyuṁ viloketi, māsaṁ viloketi, nekkhammaṁ viloketī’ti.


pli: Bhante nāgasena, aparipakke ñāṇe bujjhanaṁ natthi, paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṁ, anatikkamanīyaṁ paripakkamānasaṁ.


pli: Kasmā bodhisatto kālaṁ viloketi ‘kamhi kāle uppajjāmī’ti.


pli: Aparipakke ñāṇe bujjhanaṁ natthi, paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṁ, kasmā bodhisatto kulaṁ viloketi ‘kamhi kule uppajjāmī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā, tena hi ‘kulaṁ viloketī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi kulaṁ viloketi, tena hi ‘pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Niyatā, mahārāja, pubbeva bodhisattassa mātāpitaro, kulañca bodhisatto viloketi.


pli: Kinti pana kulaṁ viloketi ‘ye me mātāpitaro, te khattiyā udāhu brāhmaṇā’ti.


pli: Evaṁ kulaṁ viloketi.


pli: Aṭṭhannaṁ, mahārāja, pubbeva anāgataṁ oloketabbaṁ hoti.


pli: Katamesaṁ aṭṭhannaṁ?


pli: Vāṇijassa, mahārāja, pubbeva vikkayabhaṇḍaṁ oloketabbaṁ hoti, hatthināgassa pubbeva soṇḍāya anāgato maggo oloketabbo hoti, sākaṭikassa pubbeva anāgataṁ titthaṁ oloketabbaṁ hoti, niyāmakassa pubbeva anāgataṁ tīraṁ oloketvā nāvā pesetabbā hoti, bhisakkassa pubbeva āyuṁ oloketvā āturo upasaṅkamitabbo hoti, uttarasetussa pubbeva thirāthirabhāvaṁ jānitvā abhiruhitabbaṁ hoti, bhikkhussa pubbeva anāgataṁ kālaṁ paccavekkhitvā bhojanaṁ bhuñjitabbaṁ hoti, bodhisattānaṁ pubbeva kulaṁ oloketabbaṁ hoti ‘khattiyakulaṁ vā brāhmaṇakulaṁ vā’ti.


pli: Imesaṁ kho, mahārāja, aṭṭhannaṁ pubbeva anāgataṁ oloketabbaṁ hotī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Bodhisattadhammatāpañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 5. Attanipātanapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti.


pli: Puna ca tumhe bhaṇatha—


pli: ‘yattha katthaci bhagavā sāvakānaṁ dhammaṁ desayamāno anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ deseti, yo hi koci jātijarābyādhimaraṇaṁ samatikkamati, taṁ paramāya pasaṁsāya pasaṁsatī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti, tena hi ‘jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ desetī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ deseti, tena hi ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: Yattha katthaci bhagavatā sāvakānaṁ dhammaṁ desayamānena ca anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammo desito, tattha pana kāraṇaṁ atthi, yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā”ti.


pli: “Kiṁ panettha, bhante nāgasena, kāraṇaṁ, yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā”ti?


pli: “Sīlavā, mahārāja, sīlasampanno agadasamo sattānaṁ kilesavisavināsane, osadhasamo sattānaṁ kilesabyādhivūpasame, udakasamo sattānaṁ kilesarajojallāpaharaṇe, maṇiratanasamo sattānaṁ sabbasampattidāne, nāvāsamo sattānaṁ caturoghapāragamane, satthavāhasamo sattānaṁ jātikantāratāraṇe, vātasamo sattānaṁ tividhaggisantāpanibbāpane, mahāmeghasamo sattānaṁ mānasaparipūraṇe, ācariyasamo sattānaṁ kusalasikkhāpane, sudesakasamo sattānaṁ khemapathamācikkhaṇe.


pli: Evarūpo, mahārāja, bahuguṇo anekaguṇo appamāṇaguṇo guṇarāsi guṇapuñjo sattānaṁ vaḍḍhikaro sīlavā ‘mā vinassī’ti sattānaṁ anukampāya bhagavā sikkhāpadaṁ paññapesi ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti.


pli: Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena bhagavā paṭikkhipi.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena kumārakassapena vicitrakathikena pāyāsirājaññassa paralokaṁ dīpayamānena ‘yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti tathā tathā bahuṁ puññaṁ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.


pli: Kena pana kāraṇena bhagavā samādapesi?


pli: Jātipi, mahārāja, dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, sokopi dukkho, paridevopi dukkho, dukkhampi dukkhaṁ, domanassampi dukkhaṁ, upāyāsopi dukkho, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, mātumaraṇampi dukkhaṁ, pitumaraṇampi dukkhaṁ, bhātumaraṇampi dukkhaṁ, bhaginimaraṇampi dukkhaṁ, puttamaraṇampi dukkhaṁ, dāramaraṇampi dukkhaṁ, dāsamaraṇampi dukkhaṁ, ñātimaraṇampi dukkhaṁ, ñātibyasanampi dukkhaṁ, rogabyasanampi dukkhaṁ, bhogabyasanampi dukkhaṁ, sīlabyasanampi dukkhaṁ, diṭṭhibyasanampi dukkhaṁ, rājabhayampi dukkhaṁ, corabhayampi dukkhaṁ, veribhayampi dukkhaṁ, dubbhikkhabhayampi dukkhaṁ, aggibhayampi dukkhaṁ, udakabhayampi dukkhaṁ, ūmibhayampi dukkhaṁ, āvaṭṭabhayampi dukkhaṁ, kumbhīlabhayampi dukkhaṁ, susukābhayampi dukkhaṁ, attānuvādabhayampi dukkhaṁ, parānuvādabhayampi dukkhaṁ, daṇḍabhayampi dukkhaṁ, duggatibhayampi dukkhaṁ, parisāsārajjabhayampi dukkhaṁ, ājīvakabhayampi dukkhaṁ, maraṇabhayampi dukkhaṁ, vettehi tāḷanampi dukkhaṁ, kasāhi tāḷanampi dukkhaṁ, addhadaṇḍakehi tāḷanampi dukkhaṁ, hatthacchedanampi dukkhaṁ, pādacchedanampi dukkhaṁ, hatthapādacchedanampi dukkhaṁ, kaṇṇacchedanampi dukkhaṁ, nāsacchedanampi dukkhaṁ, kaṇṇanāsacchedanampi dukkhaṁ, bilaṅgathālikampi dukkhaṁ, saṅkhamuṇḍikampi dukkhaṁ, rāhumukhampi dukkhaṁ, jotimālikampi dukkhaṁ, hatthapajjotikampi dukkhaṁ, erakavattikampi dukkhaṁ, cīrakavāsikampi dukkhaṁ, eṇeyyakampi dukkhaṁ, baḷisamaṁsikampi dukkhaṁ, kahāpaṇikampi dukkhaṁ, khārāpatacchikampi dukkhaṁ, palighaparivattikampi dukkhaṁ, palālapīṭhakampi dukkhaṁ, tattena telena osiñcanampi dukkhaṁ, sunakhehi khādāpanampi dukkhaṁ, jīvasūlāropanampi dukkhaṁ, asinā sīsacchedanampi dukkhaṁ, evarūpāni, mahārāja, bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṁsāragato anubhavati.


pli: Yathā, mahārāja, himavantapabbate abhivuṭṭhaṁ udakaṁ gaṅgāya nadiyā pāsāṇasakkharakharamarumbaāvaṭṭagaggalakaūmikavaṅkacadika-āvaraṇanīvaraṇamūlakasākhāsu pariyottharati;


pli: evameva kho, mahārāja, evarūpāni bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṁsāragato anubhavati.


pli: Pavattaṁ, mahārāja, dukkhaṁ, appavattaṁ sukhaṁ.


pli: Appavattassa guṇaṁ pavatte ca bhayaṁ dīpayamāno, mahārāja, bhagavā appavattassa sacchikiriyāya jātijarābyādhimaraṇasamatikkamāya samādapesi, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena bhagavā samādapesī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho, sukathitaṁ kāraṇaṁ, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Attanipātanapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 6. Mettābhāvanānisaṁsapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṁsā pāṭikaṅkhā.


pli: Katame ekādasa?


pli: Sukhaṁ supati, sukhaṁ paṭibujjhati, na pāpakaṁ supinaṁ passati, manussānaṁ piyo hoti, amanussānaṁ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati, tuvaṭaṁ cittaṁ samādhiyati, mukhavaṇṇo vippasīdati, asammūḷho kālaṁ karoti, uttariṁ appaṭivijjhanto brahmalokūpago hotī’ti.


pli: Puna ca tumhe bhaṇatha—


pli: ‘sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘mettāya bhikkhave …pe…


pli: brahmalokūpago hotī’ti, tena hi ‘sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito, tena hi ‘mettāya, bhikkhave …pe…


pli: satthaṁ vā kamatī’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho sunipuṇo parisaṇho sukhumo gambhīro, api sunipuṇānaṁ manujānaṁ gatte sedaṁ moceyya, so tavānuppatto, vijaṭehi taṁ mahājaṭājaṭitaṁ, anāgatānaṁ jinaputtānaṁ cakkhuṁ dehi nibbāhanāyā”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: satthaṁ vā kamatī’ti.


pli: Sāmo ca kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito, tattha pana, mahārāja, kāraṇaṁ atthi.


pli: Katamaṁ tattha kāraṇaṁ?


pli: Nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā, sāmo, mahārāja, kumāro ghaṭaṁ ukkhipanto tasmiṁ khaṇe mettābhāvanāya pamatto ahosi.


pli: Yasmiṁ, mahārāja, khaṇe puggalo mettaṁ samāpanno hoti, na tassa puggalassa tasmiṁ khaṇe aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati.


pli: Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, na tasmiṁ okāsaṁ labhanti.


pli: Nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.


pli: Idha, mahārāja, puriso saṅgāmasūro abhejjakavacajālikaṁ sannayhitvā saṅgāmaṁ otareyya, tassa sarā khittā upagantvā patanti vikiranti, na tasmiṁ okāsaṁ labhanti, neso, mahārāja, guṇo saṅgāmasūrassa, abhejjakavacajālikāyeso guṇo, yassa sarā khittā upagantvā patanti vikiranti.


pli: Evameva kho, mahārāja, nete guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.


pli: Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, tasmiṁ okāsaṁ na labhanti, nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.


pli: Idha pana, mahārāja, puriso dibbaṁ antaradhānaṁ mūlaṁ hatthe kareyya, yāva taṁ mūlaṁ tassa hatthagataṁ hoti, tāva na añño koci pakatimanusso taṁ purisaṁ passati.


pli: Neso, mahārāja, guṇo purisassa, mūlasseso guṇo antaradhānassa, yaṁ so pakatimanussānaṁ cakkhupathe na dissati.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, purisaṁ sukataṁ mahāleṇamanuppaviṭṭhaṁ mahatimahāmegho abhivassanto na sakkoti temayituṁ, neso, mahārāja, guṇo purisassa, mahāleṇasseso guṇo, yaṁ mahāmegho abhivassamāno na taṁ temeti.


pli: Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, na tassa sakkonti ahitaṁ kātuṁ, nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā”ti.


pli: “Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, sabbapāpanivāraṇā mettābhāvanā”ti.


pli: “Sabbakusalaguṇāvahā, mahārāja, mettābhāvanā hitānampi ahitānampi, ye te sattā viññāṇabaddhā, sabbesaṁ mahānisaṁsā mettābhāvanā saṁvibhajitabbā”ti.


pli: Mettābhāvanānisaṁsapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 7 Kusalākusalasamavisamapañha


pli: “Bhante nāgasena kusalakārissapi akusalakārissapi vipāko samasamo, udāhu koci viseso atthī”ti?


pli: “Atthi, mahārāja, kusalassa ca akusalassa ca viseso, kusalaṁ, mahārāja, sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ, akusalaṁ dukkhavipākaṁ nirayasaṁvattanikan”ti.


pli: “Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—


pli: ‘devadatto ekantakaṇho, ekantakaṇhehi dhammehi samannāgato, bodhisatto ekantasukko, ekantasukkehi dhammehi samannāgato’ti.


pli: Puna ca devadatto bhave bhave yasena ca pakkhena ca bodhisattena samasamo hoti, kadāci adhikataro vā.


pli: Yadā devadatto nagare bārāṇasiyaṁ brahmadattassa rañño purohitaputto ahosi, tadā bodhisatto chavakacaṇḍālo ahosi vijjādharo, vijjaṁ parijappitvā akāle ambaphalāni nibbattesi, ettha tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno yasena ca nihīno.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto rājā ahosi mahā mahīpati sabbakāmasamaṅgī, tadā bodhisatto tassūpabhogo ahosi hatthināgo sabbalakkhaṇasampanno, tassa cārugativilāsaṁ asahamāno rājā vadhamicchanto hatthācariyaṁ evamavoca ‘asikkhito te, ācariya, hatthināgo, tassa ākāsagamanaṁ nāma kāraṇaṁ karohī’ti, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno lāmako tiracchānagato.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi pavane naṭṭhāyiko, tadā bodhisatto mahāpathavī nāma makkaṭo ahosi, etthapi tāva dissati viseso manussassa ca tiracchānagatassa ca, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi soṇuttaro nāma nesādo balavā balavataro nāgabalo, tadā bodhisatto chaddanto nāma nāgarājā ahosi, tadā so luddako taṁ hatthināgaṁ ghātesi, tatthapi tāva devadattova adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi vanacarako aniketavāsī, tadā bodhisatto sakuṇo ahosi tittiro mantajjhāyī, tadāpi so vanacarako taṁ sakuṇaṁ ghātesi, tatthapi tāva devadattova jātiyā adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto (…) kalābu nāma kāsirājā ahosi, tadā bodhisatto tāpaso ahosi khantivādī, tadā so rājā tassa tāpasassa kuddho hatthapāde vaṁsakaḷīre viya chedāpesi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi vanacaro, tadā bodhisatto nandiyo nāma vānarindo ahosi, tadāpi so vanacaro taṁ vānarindaṁ ghātesi saddhiṁ mātarā kaniṭṭhabhātikena ca, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi acelako kārambhiyo nāma, tadā bodhisatto paṇḍarako nāma nāgarājā ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi pavane jaṭilako, tadā bodhisatto tacchako nāma mahāsūkaro ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva jātiyā adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto cetīsu sūraparicaro nāma rājā ahosi upari purisamatte gagane vehāsaṅgamo, tadā bodhisatto kapilo nāma brāhmaṇo ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi sāmo nāma, tadā bodhisatto ruru nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi luddako pavanacaro, tadā bodhisatto hatthināgo ahosi, so luddako tassa hatthināgassa sattakkhattuṁ dante chinditvā hari, tatthapi tāva devadatto yeva yoniyā adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto siṅgālo ahosi khattiyadhammo, so yāvatā jambudīpe padesarājāno te sabbe anuyutte akāsi, tadā bodhisatto vidhuro nāma paṇḍito ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva yasena adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto hatthināgo hutvā laṭukikāya sakuṇikāya puttake ghātesi, tadā bodhisattopi hatthināgo ahosi yūthapati, tattha tāva ubhopi te samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto yakkho ahosi adhammo nāma, tadā bodhisattopi yakkho ahosi dhammo nāma, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto nāviko ahosi pañcannaṁ kulasatānaṁ issaro, tadā bodhisattopi nāviko ahosi pañcannaṁ kulasatānaṁ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto satthavāho ahosi pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ issaro, tadā bodhisattopi satthavāho ahosi pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto sākho nāma migarājā ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto sākho nāma senāpati ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma rājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto khaṇḍahālo nāma brāhmaṇo ahosi, tadā bodhisatto cando nāma rājakumāro ahosi, tadā so khaṇḍahāloyeva adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto brahmadatto nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto mahāpadumo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtaṁ corapapāte khipāpesi, yato kutoci pitāva puttānaṁ adhikataro hoti visiṭṭhoti, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro.


pli: Puna caparaṁ yadā devadatto mahāpatāpo nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto dhammapālo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtassa hatthapāde sīsañca chedāpesi, tatthapi tāva devadattoyeva uttaro adhikataro.


pli: Ajjetarahi ubhopi sakyakule jāyiṁsu.


pli: Bodhisatto buddho ahosi sabbaññū lokanāyako, devadatto tassa devātidevassa sāsane pabbajitvā iddhiṁ nibbattetvā buddhālayaṁ akāsi.


pli: Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, yaṁ mayā bhaṇitaṁ, taṁ sabbaṁ tathaṁ udāhu vitathan”ti?


pli: “Yaṁ tvaṁ, mahārāja, bahuvidhaṁ kāraṇaṁ osāresi, sabbaṁ taṁ tatheva, no aññathā”ti.


pli: “Yadi, bhante nāgasena, kaṇhopi sukkopi samasamagatikā honti, tena hi kusalampi akusalampi samasamavipākaṁ hotī”ti?


pli: “Na hi, mahārāja, kusalampi akusalampi samasamavipākaṁ hoti, na hi, mahārāja, devadatto sabbajanehi paṭiviruddho, bodhisatteneva paṭiviruddho.


pli: Yo tassa bodhisattena paṭiviruddho, so tasmiṁ tasmiṁyeva bhave paccati phalaṁ deti.


pli: Devadattopi, mahārāja, issariye ṭhito janapadesu ārakkhaṁ deti, setuṁ sabhaṁ puññasālaṁ kāreti, samaṇabrāhmaṇānaṁ kapaṇaddhikavaṇibbakānaṁ nāthānāthānaṁ yathāpaṇihitaṁ dānaṁ deti.


pli: Tassa so vipākena bhave bhave sampattiyo paṭilabhati.


pli: Kassetaṁ, mahārāja, sakkā vattuṁ vinā dānena damena saṁyamena uposathakammena sampattiṁ anubhavissatīti?


pli: Yaṁ pana tvaṁ, mahārāja, evaṁ vadesi ‘devadatto ca bodhisatto ca ekato anuparivattantī’ti, so na jātisatassa accayena samāgamo ahosi, na jātisahassassa accayena, na jātisatasahassassa accayena, kadāci karahaci bahūnaṁ ahorattānaṁ accayena samāgamo ahosi.


pli: Yaṁ panetaṁ, mahārāja, bhagavatā kāṇakacchapopamaṁ upadassitaṁ manussattappaṭilābhāya, tathūpamaṁ, mahārāja, imesaṁ samāgamaṁ dhārehi.


pli: Na, mahārāja, bodhisattassa devadatteneva saddhiṁ samāgamo ahosi, theropi, mahārāja, sāriputto anekesu jātisatasahassesu bodhisattassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi, bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi, mitto ahosi.


pli: Bodhisattopi, mahārāja, anekesu jātisatasahassesu therassa sāriputtassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi, bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi, mitto ahosi, sabbepi, mahārāja, sattanikāyapariyāpannā saṁsārasotamanugatā saṁsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti.


pli: Yathā, mahārāja, udakaṁ sotena vuyhamānaṁ suciasucikalyāṇapāpakena samāgacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, sabbepi sattanikāyapariyāpannā saṁsārasotamanugatā saṁsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti.


pli: Devadatto, mahārāja, yakkho samāno attanā adhammo pare adhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni mahāniraye pacci, bodhisattopi, mahārāja, yakkho samāno attanā dhammo pare dhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni sagge modi sabbakāmasamaṅgī, api ca, mahārāja, devadatto imasmiṁ bhave buddhaṁ anāsādanīyamāsādayitvā samaggañca saṅghaṁ bhinditvā pathaviṁ pāvisi, tathāgato bujjhitvā sabbadhamme parinibbuto upadhisaṅkhaye”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Kusalākusalasamavisamapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 8. Amarādevīpañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘Sace labhetha khaṇaṁ vā raho vā,


pli: Nimantakaṁ vāpi labhetha tādisaṁ;


pli: Sabbāva itthī kayiruṁ nu pāpaṁ,


pli: Aññaṁ aladdhā pīṭhasappinā saddhin’ti.


pli: Puna ca kathīyati ‘mahosadhassa bhariyā amarā nāma itthī gāmake ṭhapitā pavutthapatikā raho nisinnā vivittā rājappaṭisamaṁ sāmikaṁ karitvā sahassena nimantīyamānā pāpaṁ nākāsī’ti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘sace …pe…


pli: saddhin’ti tena hi ‘mahosadhassa bhariyā …pe…


pli: nākāsī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.


pli: Yadi mahosadhassa bhariyā …pe…


pli: nākāsi, tena hi ‘sace …pe…


pli: saddhin’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: saddhin’ti.


pli: Kathīyati ca ‘mahosadhassa bhariyā …pe…


pli: nākāsī’ti.


pli: Kareyya sā, mahārāja, itthī sahassaṁ labhamānā tādisena purisena saddhiṁ pāpakammaṁ, na sā kareyya sace khaṇaṁ vā raho vā nimantakaṁ vāpi tādisaṁ labheyya, vicinantī sā, mahārāja, amarā itthī na addasa khaṇaṁ vā raho vā nimantakaṁ vāpi tādisaṁ.


pli: Idha loke garahabhayā khaṇaṁ na passi, paraloke nirayabhayā khaṇaṁ na passi, kaṭukavipākaṁ pāpanti khaṇaṁ na passi, piyaṁ amuñcitukāmā khaṇaṁ na passi, sāmikassa garukatāya khaṇaṁ na passi, dhammaṁ apacāyantī khaṇaṁ na passi, anariyaṁ garahantī khaṇaṁ na passi, kiriyaṁ abhinditukāmā khaṇaṁ na passi.


pli: Evarūpehi bahūhi kāraṇehi khaṇaṁ na passi.


pli: Rahopi sā loke vicinitvā apassantī pāpaṁ nākāsi.


pli: Sace sā manussehi raho labheyya, atha amanussehi raho na labheyya.


pli: Sace amanussehi raho labheyya, atha paracittavidūhi pabbajitehi raho na labheyya.


pli: Sace paracittavidūhi pabbajitehi raho labheyya, atha paracittavidūnīhi devatāhi raho na labheyya.


pli: Sace paracittavidūnīhi devatāhi raho labheyya, attanāva pāpehi raho na labheyya.


pli: Sace attanāva pāpehi raho labheyya, atha adhammena raho na labheyya.


pli: Evarūpehi bahuvidhehi kāraṇehi raho alabhitvā pāpaṁ nākāsi.


pli: Nimantakampi sā loke vicinitvā tādisaṁ alabhantī pāpaṁ nākāsi.


pli: Mahosadho, mahārāja, paṇḍito aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato.


pli: Katamehi aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato?


pli: Mahosadho, mahārāja, sūro hirimā ottappī sapakkho mittasampanno khamo sīlavā saccavādī soceyyasampanno akkodhano anatimānī anusūyako vīriyavā āyūhako saṅgāhako saṁvibhāgī sakhilo nivātavutti saṇho asaṭho amāyāvī atibuddhisampanno kittimā vijjāsampanno hitesī upanissitānaṁ patthito sabbajanassa dhanavā yasavā.


pli: Mahosadho, mahārāja, paṇḍito imehi aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato.


pli: Sā aññaṁ tādisaṁ nimantakaṁ alabhitvā pāpaṁ nākāsī”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.


pli: Amarādevīpañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Sabbaññutañāṇavagga


pli: 9. Arahantaabhāyanapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti.


pli: Puna ca nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ.


pli: Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, te arahanto bhayā pakkantā, paññāyissati sakena kammenāti dasabalaṁ pātetukāmā pakkantā, udāhu tathāgatassa atulaṁ vipulamasamaṁ pāṭihāriyaṁ daṭṭhukāmā pakkantā?


pli: Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—


pli: ‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti, tena hi ‘nagare …pe…


pli: ānandan’ti yaṁ vacanaṁ taṁ micchā.


pli: Yadi nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ, tena hi ‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti tampi vacanaṁ micchā.


pli: Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.


pli: “Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: ‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti, nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ, tañca pana na bhayā, nāpi bhagavantaṁ pātetukāmatāya.


pli: Yena pana, mahārāja, hetunā arahanto bhāyeyyuṁ vā tāseyyuṁ vā, so hetu arahantānaṁ samucchinno, tasmā vigatabhayasantāsā arahanto, bhāyati nu, mahārāja, mahāpathavī khaṇantepi bhindantepi dhārentepi samuddapabbatagirisikhare”ti?


pli: “Na hi, bhante”ti.


pli: “Kena kāraṇena, mahārājā”ti?


pli: “Natthi, bhante, mahāpathaviyā so hetu, yena hetunā mahāpathavī bhāyeyya vā tāseyya vā”ti.


pli: “Evameva kho, mahārāja, natthi arahantānaṁ so hetu, yena hetunā arahanto bhāyeyyuṁ vā tāseyyuṁ vā.


pli: Bhāyati nu, mahārāja, girisikharaṁ chindante vā bhindante vā patante vā agginā dahante vā”ti?


pli: “Natthi, bhante, girisikharassa so hetu, yena hetunā girisikharaṁ bhāyeyya vā tāseyya vā”ti.


pli: Yadipi, mahārāja, lokadhātusatasahassesu ye keci sattanikāyapariyāpannā sabbepi te sattihatthā ekaṁ arahantaṁ upadhāvitvā tāseyyuṁ, na bhaveyya arahato cittassa kiñci aññathattaṁ.


pli: Kiṅkāraṇaṁ?


pli: Aṭṭhānamanavakāsatāya.


pli: Api ca, mahārāja, tesaṁ khīṇāsavānaṁ evaṁ cetoparivitakko ahosi ‘ajja naravarapavare jinavaravasabhe nagaravaramanuppaviṭṭhe vīthiyā dhanapālako hatthī āpatissati, asaṁsayamatidevadevaṁ upaṭṭhāko na pariccajissati, yadi mayaṁ sabbepi bhagavantaṁ na pariccajissāma, ānandassa guṇo pākaṭo na bhavissati, na heva ca tathāgataṁ samupagamissati hatthināgo, handa mayaṁ apagacchāma, evamidaṁ mahato janakāyassa kilesabandhanamokkho bhavissati, ānandassa ca guṇo pākaṭo bhavissatī’ti.


pli: Evaṁ te arahanto ānisaṁsaṁ disvā disāvidisaṁ pakkantā”ti.


pli: “Suvibhatto, bhante nāgasena, pañho, evametaṁ natthi arahantānaṁ bhayaṁ vā santāso vā, ānisaṁsaṁ disvā arahanto pakkantā disāvidisan”ti.


pli: Arahantaabhāyanapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Meṇḍakapañha


pli: Santhavavagga


pli: 1. Santhavapañha


pli: “Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—


pli: ‘Santhavato bhayaṁ jātaṁ,


pli: niketā jāyate rajo;