pli: Na ānantariyassa puggalassa atthi antarābhavoti?


nikaya: kv

layer: root

title_pli: Kathāvatthu Mahāpaṇṇāsaka

pli: Ānantariyassa puggalassa atthi antarābhavoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavoti?


pli: Na ānantariyassa puggalassa natthi antarābhavoti?


pli: nirayūpagassa puggalassa …pe…


pli: asaññasattūpagassa puggalassa …pe…


pli: arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti?


pli: arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavoti?


pli: Hañci arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavo, no ca vata re vattabbe—


pli: “atthi antarābhavo”ti.


pli: Na arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti?


pli: Arūpūpagassa puggalassa atthi antarābhavoti?


pli: Na arūpūpagassa puggalassa natthi antarābhavoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Na vattabbaṁ atthi antarābhavoti?


pli: Nanu antarāparinibbāyī puggalo atthīti?


pli: Hañci antarāparinibbāyī puggalo atthi, tena vata re vattabbe—


pli: Antarāparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi antarābhavoti?


pli: Upahaccaparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi upahaccabhavoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: antarāparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi antarābhavoti?


pli: Asaṅkhāraparinibbāyī puggalo …pe…


pli: sasaṅkhāraparinibbāyī puggalo atthīti katvā atthi sasaṅkhārabhavoti?


pli: Antarābhavakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Kāmaguṇakathā


pli: Pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti?


pli: Nanu atthi tappaṭisaññutto chandoti?


pli: Hañci atthi tappaṭisaññutto chando, no ca vata re vattabbe—


pli: “pañceva kāmaguṇā kāmadhātū”ti.


pli: Nanu atthi tappaṭisaññutto rāgo tappaṭisaññutto chando tappaṭisaññutto chandarāgo tappaṭisaññutto saṅkappo tappaṭisaññutto rāgo tappaṭisaññutto saṅkapparāgo tappaṭisaññuttā pīti tappaṭisaññuttaṁ somanassaṁ tappaṭisaññuttaṁ pītisomanassanti?


pli: Hañci atthi tappaṭisaññuttaṁ pītisomanassaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: Manussānaṁ cakkhu na kāmadhātūti?


pli: manussānaṁ sotaṁ …pe…


pli: manussānaṁ ghānaṁ …pe…


pli: manussānaṁ jivhā …pe…


pli: manussānaṁ kāyo …pe…


pli: manussānaṁ mano na kāmadhātūti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Manussānaṁ mano na kāmadhātūti?


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “Pañca kāmaguṇā loke,


pli: manocchaṭṭhā paveditā;


pli: Ettha chandaṁ virājetvā,


pli: evaṁ dukkhā pamuccatī”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi na vattabbaṁ—


pli: “manussānaṁ mano na kāmadhātū”ti.


pli: Pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti?


pli: Kāmaguṇā bhavo gati sattāvāso saṁsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atthi kāmaguṇūpagaṁ kammanti?


pli: atthi kāmaguṇūpagā sattāti?


pli: kāmaguṇe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: kāmaguṇe atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: kāmaguṇā pañcavokārabhavoti?


pli: kāmaguṇe sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṁ uppajjatīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kāmadhātu bhavo gati sattāvāso saṁsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti?


pli: atthi kāmadhātūpagaṁ kammanti?


pli: Atthi kāmaguṇūpagaṁ kammanti?


pli: atthi kāmadhātūpagā sattāti?


pli: Atthi kāmaguṇūpagā sattāti?


pli: Kāmadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: Kāmaguṇe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: kāmadhātuyā atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Kāmaguṇe atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kāmadhātu pañcavokārabhavoti?


pli: Kāmaguṇā pañcavokārabhavoti?


pli: kāmadhātuyā sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṁ uppajjatīti?


pli: Kāmaguṇe sammāsambuddhā uppajjanti, paccekasambuddhā uppajjanti, sāvakayugaṁ uppajjatīti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “pañceva kāmaguṇā kāmadhātū”ti?


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.


pli: Katame pañca?


pli: Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā …pe…


pli: ghānaviññeyyā gandhā …pe…


pli: jivhāviññeyyā rasā …pe…


pli: kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—


pli: ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi pañceva kāmaguṇā kāmadhātūti.


pli: Kāmaguṇakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Kāmakathā


pli: Pañcevāyatanā kāmāti?


pli: Nanu atthi tappaṭisaṁyutto chandoti?


pli: Hañci atthi tappaṭisaṁyutto chando, no ca vata re vattabbe—


pli: “pañcevāyatanā kāmā”ti.


pli: Nanu atthi tappaṭisaṁyutto rāgo tappaṭisaṁyutto chando tappaṭisaṁyutto chandarāgo tappaṭisaṁyutto saṅkappo tappaṭisaṁyutto rāgo tappaṭisaṁyutto saṅkapparāgo tappaṭisaṁyuttā pīti tappaṭisaṁyuttaṁ somanassaṁ tappaṭisaṁyuttaṁ pītisomanassanti?


pli: Hañci atthi tappaṭisaṁyuttaṁ pītisomanassaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “pañcevāyatanā kāmā”ti?


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.


pli: Katame pañca?


pli: Cakkhuviññeyyā rūpā …pe…


pli: kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—


pli: ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi pañcevāyatanā kāmāti.


pli: ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.


pli: Api ca, bhikkhave, nete kāmā kāmaguṇā nāmete ariyassa vinaye vuccan”ti—


pli: “Saṅkapparāgo purisassa kāmo,


pli: Na te kāmā yāni citrāni loke;


pli: Saṅkapparāgo purisassa kāmo,


pli: Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke;


pli: Athettha dhīrā vinayanti chandan”ti.


pli: Tena hi na vattabbaṁ—


pli: “pañcevāyatanā kāmā”ti.


pli: Kāmakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Rūpadhātukathā


pli: Rūpino dhammā rūpadhātūti?


pli: Rūpaṁ bhavo gati sattāvāso saṁsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atthi rūpūpagaṁ kammanti?


pli: atthi rūpūpagā sattāti?


pli: rūpe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: rūpe atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: rūpaṁ pañcavokārabhavoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Rūpadhātu bhavo gati …pe…


pli: attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Rūpaṁ bhavo gati …pe…


pli: atthi rūpadhātūpagaṁ kammanti?


pli: Atthi rūpūpagaṁ kammanti?


pli: atthi rūpadhātūpagā sattāti?


pli: Atthi rūpūpagā sattāti?


pli: Rūpadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: Rūpe sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: rūpadhātuyā atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Rūpe atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: rūpadhātu pañcavokārabhavoti?


pli: Rūpaṁ pañcavokārabhavoti?


pli: Rūpino dhammā rūpadhātu, kāmadhātuyā atthi rūpanti?


pli: Sāva kāmadhātu, sā rūpadhātūti?


pli: sāva kāmadhātu, sā rūpadhātūti?


pli: Kāmabhavena samannāgato puggalo dvīhi bhavehi samannāgato hoti—


pli: kāmabhavena ca rūpabhavena cāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe.


pli: Rūpadhātukathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Arūpadhātukathā


pli: Arūpino dhammā arūpadhātūti?


pli: Vedanā bhavo gati sattāvāso saṁsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti?


pli: atthi vedanūpagaṁ kammanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atthi vedanūpagā sattāti?


pli: vedanāya sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: vedanāya atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: vedanā catuvokārabhavoti?


pli: Arūpadhātu bhavo gati …pe…


pli: attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Vedanā bhavo gati …pe…


pli: atthi arūpadhātūpagaṁ kammanti?


pli: Atthi vedanūpagaṁ kammanti?


pli: atthi arūpadhātūpagā sattāti?


pli: Atthi vedanūpagā sattāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Arūpadhātuyā sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: Vedanāya sattā jāyanti jīyanti mīyanti cavanti upapajjantīti?


pli: arūpadhātuyā atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Vedanāya atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: arūpadhātu catuvokārabhavoti?


pli: Vedanā catuvokārabhavoti?


pli: Arūpino dhammā arūpadhātu, kāmadhātuyā atthi vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Sāva kāmadhātu, sā arūpadhātūti?


pli: sāva kāmadhātu, sā arūpadhātūti?


pli: Kāmabhavena samannāgato puggalo dvīhi bhavehi samannāgato hoti—


pli: kāmabhavena ca arūpabhavena cāti?


pli: Rūpino dhammā rūpadhātu, arūpino dhammā arūpadhātu, kāmadhātuyā atthi rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇanti?


pli: Sāva kāmadhātu, sā rūpadhātu, sā arūpadhātūti?


pli: sāva kāmadhātu, sā rūpadhātu, sā arūpadhātūti?


pli: Kāmabhavena samannāgato puggalo tīhi bhavehi samannāgato hoti—


pli: kāmabhavena ca rūpabhavena ca arūpabhavena cāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Arūpadhātukathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Rūpadhātuyāāyatanakathā


pli: Atthi saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyāti?


pli: Atthi tattha ghānāyatananti?


pli: Atthi tattha gandhāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atthi tattha jivhāyatananti?


pli: Atthi tattha rasāyatananti?


pli: atthi tattha kāyāyatananti?


pli: Atthi tattha phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Natthi tattha gandhāyatananti?


pli: Natthi tattha ghānāyatananti?


pli: natthi tattha rasāyatananti?


pli: Natthi tattha jivhāyatananti?


pli: natthi tattha phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Natthi tattha kāyāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atthi tattha cakkhāyatanaṁ, atthi rūpāyatananti?


pli: Atthi tattha ghānāyatanaṁ, atthi gandhāyatananti?


pli: atthi tattha cakkhāyatanaṁ, atthi rūpāyatananti?


pli: Atthi tattha jivhāyatanaṁ, atthi rasāyatanaṁ …pe…


pli: atthi tattha kāyāyatanaṁ, atthi phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atthi tattha sotāyatanaṁ, atthi saddāyatanaṁ …pe…


pli: atthi tattha manāyatanaṁ, atthi dhammāyatananti?


pli: Atthi tattha jivhāyatanaṁ, atthi rasāyatananti …pe…


pli: Atthi tattha ghānāyatanaṁ, natthi gandhāyatananti?


pli: Atthi tattha cakkhāyatanaṁ, natthi rūpāyatananti?


pli: atthi tattha ghānāyatanaṁ, natthi gandhāyatananti?


pli: Atthi tattha sotāyatanaṁ, natthi saddāyatanaṁ …pe…


pli: atthi tattha manāyatanaṁ, natthi dhammāyatananti?


pli: atthi tattha jivhāyatanaṁ, natthi rasāyatanaṁ …pe…


pli: atthi tattha kāyāyatanaṁ, natthi phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atthi tattha cakkhāyatanaṁ atthi rūpāyatanaṁ, tena cakkhunā taṁ rūpaṁ passatīti?


pli: Atthi tattha ghānāyatanaṁ atthi gandhāyatanaṁ, tena ghānena taṁ gandhaṁ ghāyatīti?


pli: atthi tattha cakkhāyatanaṁ atthi rūpāyatanaṁ, tena cakkhunā taṁ rūpaṁ passatīti?


pli: Atthi tattha jivhāyatanaṁ atthi rasāyatanaṁ, tāya jivhāya taṁ rasaṁ sāyati …pe…


pli: atthi tattha kāyāyatanaṁ atthi phoṭṭhabbāyatanaṁ, tena kāyena taṁ phoṭṭhabbaṁ phusatīti?


pli: Atthi tattha sotāyatanaṁ atthi saddāyatanaṁ …pe…


pli: atthi tattha manāyatanaṁ atthi dhammāyatanaṁ, tena manena taṁ dhammaṁ vijānātīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: Atthi tattha jivhāyatanaṁ atthi rasāyatanaṁ …pe…


pli: Atthi tattha ghānāyatanaṁ atthi gandhāyatanaṁ, na ca tena ghānena taṁ gandhaṁ ghāyatīti?


pli: Atthi tattha cakkhāyatanaṁ atthi rūpāyatanaṁ, na ca tena cakkhunā taṁ rūpaṁ passatīti?


pli: atthi tattha ghānāyatanaṁ atthi gandhāyatanaṁ, na ca tena ghānena taṁ gandhaṁ ghāyatīti?


pli: atthi tattha manāyatanaṁ atthi dhammāyatanaṁ, na ca tena manena taṁ dhammaṁ vijānātīti?


pli: atthi tattha kāyāyatanaṁ atthi phoṭṭhabbāyatanaṁ, na ca tena kāyena taṁ phoṭṭhabbaṁ phusatīti?


pli: Atthi tattha mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmagandho vissagandho sugandho duggandhoti?


pli: Atthi tattha jivhāyatanaṁ atthi rasāyatanaṁ, tāya jivhāya taṁ rasaṁ sāyatīti?


pli: Atthi tattha mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇiyaṁ khāriyaṁ lambilaṁ kasāvo sādu asādūti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atthi tattha kāyāyatanaṁ atthi phoṭṭhabbāyatanaṁ, tena kāyena taṁ phoṭṭhabbaṁ phusatīti?


pli: Atthi tattha kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukanti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyā”ti?


pli: Nanu atthi tattha ghānanimittaṁ jivhānimittaṁ kāyanimittanti?


pli: Hañci atthi tattha ghānanimittaṁ jivhānimittaṁ kāyanimittaṁ, tena vata re vattabbe—


pli: “saḷāyataniko attabhāvo rūpadhātuyā”ti.


pli: Rūpadhātuyā āyatanakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Arūperūpakathā


pli: Atthi rūpaṁ arūpesūti?


pli: Rūpabhavo rūpagati rūpasattāvāso rūpasaṁsāro rūpayoni rūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu arūpabhavo arūpagati arūpasattāvāso arūpasaṁsāro arūpayoni arūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: Hañci arūpabhavo …pe… arūpattabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe—


pli: “atthi rūpaṁ arūpesū”ti.


pli: Pañcavokārabhavo gati sattāvāso saṁsāro yoni viññāṇaṭṭhiti attabhāvapaṭilābhoti?


pli: nanu catuvokārabhavo …pe… attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Hañci catuvokārabhavo gati …pe… attabhāvapaṭilābho, no ca vata re vattabbe—


pli: Atthi rūpaṁ rūpadhātuyā, so ca rūpabhavo rūpagati rūpasattāvāso rūpasaṁsāro rūpayoni rūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: Atthi rūpaṁ arūpesu, so ca rūpabhavo rūpagati …pe… rūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: atthi rūpaṁ rūpadhātuyā, so ca pañcavokārabhavo gati …pe… attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Atthi rūpaṁ arūpesu, so ca pañcavokārabhavo gati …pe… attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atthi rūpaṁ arūpesu, so ca arūpabhavo arūpagati arūpasattāvāso arūpasaṁsāro arūpayoni arūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: Atthi rūpaṁ rūpadhātuyā, so ca arūpabhavo arūpagati …pe… arūpattabhāvapaṭilābhoti?


pli: atthi rūpaṁ arūpesu, so ca catuvokārabhavo gati …pe… attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Atthi rūpaṁ rūpadhātuyā, so ca catuvokārabhavo gati …pe… attabhāvapaṭilābhoti?


pli: Atthi rūpaṁ arūpesūti?


pli: Nanu rūpānaṁ nissaraṇaṁ arūpaṁ vuttaṁ bhagavatāti?


pli: Hañci rūpānaṁ nissaraṇaṁ arūpaṁ vuttaṁ bhagavatā, no ca vata re vattabbe—


pli: Rūpānaṁ nissaraṇaṁ arūpaṁ vuttaṁ bhagavatā, atthi rūpaṁ arūpesūti?


pli: Kāmānaṁ nissaraṇaṁ nekkhammaṁ vuttaṁ bhagavatā, atthi nekkhammesu kāmā, atthi anāsavesu āsavā, atthi apariyāpannesu pariyāpannāti?


pli: Arūpe rūpakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Aṭṭhamavagga


pli: Rūpaṅkammantikathā


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalanti?


pli: Sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti?


pli: Hañci anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti, no ca vata re vattabbe—


pli: “kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalan”ti.


pli: Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: vīriyaṁ …


pli: samādhi …pe…


pli: paññā kusalā sārammaṇā, atthi tāya āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: paññā kusalā anārammaṇā, natthi tāya āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalanti?


pli: Yaṁ kiñci kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpaṁ sabbaṁ taṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ kusalanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu kusalāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ abyākatanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ abyākatanti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu abyākatāti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ kusalanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu anārammaṇā kusalāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ abyākatanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ abyākatanti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu anārammaṇā abyākatāti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu phassavippayuttā kusalāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu phassavippayuttā abyākatāti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ kusalanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu anārammaṇā phassavippayuttā kusalāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu anārammaṇā phassavippayuttā abyākatāti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalanti?


pli: Sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Hañci anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhi;


pli: no ca vata re vattabbe—


pli: “kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalan”ti.


pli: Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: vīriyaṁ …


pli: samādhi …pe…


pli: paññā kusalā sārammaṇā, atthi tāya āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhito phasso kusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: paññā kusalā anārammaṇā, natthi tāya āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Kusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ kusalanti?


pli: Yaṁ kiñci kusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpaṁ sabbaṁ taṁ kusalanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: yathā kāyakammaṁ tathā vacīkammanti.


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalanti?


pli: Sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti?


pli: nanu anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti?


pli: Hañci anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhi;


pli: no ca vata re vattabbe—


pli: “akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalan”ti.


pli: Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: vicikicchā …


pli: uddhaccaṁ …


pli: ahirikaṁ …pe…


pli: anottappaṁ akusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: anottappaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ kāyakammaṁ rūpaṁ akusalanti?


pli: Yaṁ kiñci akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpaṁ sabbaṁ taṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalanti?


pli: Sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: nanu anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Hañci anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhi;


pli: no ca vata re vattabbe—


pli: “akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalan”ti.


pli: Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: vicikicchā …


pli: uddhaccaṁ …


pli: ahirikaṁ …pe…


pli: anottappaṁ akusalaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhito phasso akusalo anārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitā vedanā …pe…


pli: anottappaṁ akusalaṁ anārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalanti?


pli: Yaṁ kiñci akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpaṁ sabbaṁ taṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ akusalanti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo akusaloti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ abyākatanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ abyākatanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo abyākatoti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ akusalanti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …pe…


pli: rasāyatanaṁ …pe…


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo anārammaṇo akusaloti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ abyākatanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ abyākatanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo anārammaṇo abyākatoti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo phassavippayutto akusaloti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo anārammaṇo phassavippayutto abyākatoti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ akusalanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo anārammaṇo phassavippayutto akusaloti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ rūpāyatanaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Akusalena cittena samuṭṭhitaṁ vacīkammaṁ rūpaṁ anārammaṇaṁ phassavippayuttaṁ abyākatanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: akusalena cittena samuṭṭhitaṁ saddāyatanaṁ …pe…


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo anārammaṇo phassavippayutto abyākatoti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “rūpaṁ kusalampi akusalampī”ti?


pli: Nanu kāyakammaṁ vacīkammaṁ kusalampi akusalampīti?


pli: Hañci kāyakammaṁ vacīkammaṁ kusalampi akusalampi, tena vata re vattabbe—


pli: “rūpaṁ kusalampi akusalampī”ti.


pli: Rūpaṁ kusalampi akusalampīti?


pli: Cakkhāyatanaṁ kusalampi akusalampīti?


pli: rūpaṁ kusalampi akusalampīti?


pli: Sotāyatanaṁ …pe…


pli: ghānāyatanaṁ …


pli: jivhāyatanaṁ …


pli: kāyāyatanaṁ …


pli: rūpāyatanaṁ …


pli: saddāyatanaṁ …


pli: gandhāyatanaṁ …


pli: rasāyatanaṁ …


pli: phoṭṭhabbāyatanaṁ …


pli: pathavīdhātu …


pli: āpodhātu …


pli: tejodhātu …pe…


pli: vāyodhātu asuci assu lohitaṁ sedo kusalopi akusalopīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kāyo rūpaṁ, kāyakammaṁ rūpanti?


pli: Mano rūpaṁ, manokammaṁ rūpanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: mano arūpaṁ, manokammaṁ arūpanti?


pli: Kāyo arūpaṁ, kāyakammaṁ arūpanti?


pli: Kāyo rūpanti, kāyakammaṁ rūpanti?


pli: Cakkhāyatanaṁ rūpanti, cakkhuviññāṇaṁ rūpanti?


pli: kāyo rūpanti, kāyakammaṁ rūpanti?


pli: Sotāyatanaṁ rūpanti, sotaviññāṇaṁ rūpanti?


pli: Ghānāyatanaṁ rūpanti, ghānaviññāṇaṁ rūpanti?


pli: Jivhāyatanaṁ rūpanti, jivhāviññāṇaṁ rūpanti?


pli: Kāyāyatanaṁ rūpanti, kāyaviññāṇaṁ rūpanti?


pli: Rūpaṁ kammanti?


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi;


pli: cetayitvā kammaṁ karoti kāyena vācāya manasā”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi na vattabbaṁ—


pli: “rūpaṁ kamman”ti.


pli: “kāye vā, ānanda, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;


pli: vācāya vā, ānanda, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;


pli: mane vā, ānanda, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhan”ti.


pli: “tividhā, bhikkhave, kāyasañcetanā akusalaṁ kāyakammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākaṁ;


pli: catubbidhā, bhikkhave, vacīsañcetanā akusalaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākaṁ;


pli: tividhā, bhikkhave, manosañcetanā akusalaṁ manokammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākaṁ;


pli: tividhā, bhikkhave, kāyasañcetanā kusalaṁ kāyakammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākaṁ;


pli: catubbidhā, bhikkhave, vacīsañcetanā kusalaṁ vacīkammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākaṁ;


pli: tividhā, bhikkhave, manosañcetanā kusalaṁ manokammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākan”ti.


pli: “sacāyaṁ, ānanda, samiddhi moghapuriso pāṭaliputtassa paribbājakassa evaṁ puṭṭho evaṁ byākareyya—


pli: ‘sañcetaniyaṁ, āvuso pāṭaliputta, kammaṁ katvā kāyena vācāya manasā sukhavedaniyaṁ sukhaṁ so vedayati;


pli: sañcetaniyaṁ, āvuso pāṭaliputta, kammaṁ katvā kāyena vācāya manasā dukkhavedaniyaṁ dukkhaṁ so vedayati;


pli: sañcetaniyaṁ, āvuso pāṭaliputta, kammaṁ katvā kāyena vācāya manasā adukkhamasukhavedaniyaṁ adukkhamasukhaṁ so vedayatī’ti, evaṁ byākaramāno kho, ānanda, samiddhi moghapuriso pāṭaliputtassa paribbājakassa sammā byākaramāno byākareyyā”ti.


pli: Rūpaṁ kammantikathā niṭṭhitā.


title_pli: Kathāvatthu Niyāmapaṇṇāsaka

pli: Kathāvatthu


pli: Niyāmapaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Ānisaṁsadassāvīkathā


pli: Āmantā.


pli: Nanu saṅkhāre aniccato manasikaroto saṁyojanā pahīyantīti?


pli: Hañci saṅkhāre aniccato manasikaroto saṁyojanā pahīyanti, no ca vata re vattabbe—


pli: Nanu saṅkhāre dukkhato …pe…


pli: rogato …


pli: gaṇḍato …


pli: sallato …


pli: aghato …


pli: ābādhato …


pli: parato …


pli: palokato …


pli: ītito …


pli: upaddavato …


pli: bhayato …


pli: upasaggato …


pli: calato …


pli: pabhaṅguto …


pli: addhuvato …


pli: atāṇato …


pli: aleṇato …


pli: asaraṇato …


pli: asaraṇībhūtato …


pli: rittato …


pli: tucchato …


pli: suññato …


pli: anattato …


pli: ādīnavato …pe…


pli: vipariṇāmadhammato manasikaroto saṁyojanā pahīyantīti?


pli: Āmantā.


pli: Hañci saṅkhāre vipariṇāmadhammato manasikaroto saṁyojanā pahīyanti, no ca vata re vattabbe—


pli: Saṅkhāre ca aniccato manasi karoti nibbāne ca ānisaṁsadassāvī hotīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: saṅkhāre ca aniccato manasi karoti nibbāne ca ānisaṁsadassāvī hotīti?


pli: Dvinnaṁ phassānaṁ …pe…


pli: dvinnaṁ cittānaṁ samodhānaṁ hotīti?


pli: saṅkhāre ca dukkhato …pe…


pli: vipariṇāmadhammato manasi karoti nibbāne ca ānisaṁsadassāvī hotīti?


pli: saṅkhāre ca vipariṇāmadhammato manasi karoti nibbāne ca ānisaṁsadassāvī hotīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Na vattabbaṁ—


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “idha, bhikkhave, bhikkhu nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṁvedī, satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi ānisaṁsadassāvissa saṁyojanānaṁ pahānanti.


pli: Ānisaṁsadassāvīkathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Nayathācittassakāyakammantikathā


pli: Na yathācittassa kāyakammanti?


pli: Aphassakassa kāyakammaṁ …pe…


pli: acittakassa kāyakammanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu saphassakassa kāyakammaṁ …pe…


pli: sacittakassa kāyakammanti?


pli: Hañci saphassakassa kāyakammaṁ …pe…


pli: sacittakassa kāyakammaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “na yathācittassa kāyakamman”ti.


pli: Anāvaṭṭentassa kāyakammaṁ …pe… appaṇidahantassa kāyakammanti?


pli: nanu āvaṭṭentassa kāyakammaṁ …pe… paṇidahantassa kāyakammanti?


pli: Hañci āvaṭṭentassa kāyakammaṁ …pe… paṇidahantassa kāyakammaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: Nanu kāyakammaṁ cittasamuṭṭhānaṁ cittena sahajātaṁ cittena saha ekuppādanti?


pli: Hañci kāyakammaṁ cittasamuṭṭhānaṁ cittena sahajātaṁ cittena saha ekuppādaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: Na abhikkamitukāmo abhikkamati, na paṭikkamitukāmo paṭikkamati, na āloketukāmo āloketi, na viloketukāmo viloketi, na samiñjitukāmo samiñjeti, na pasāretukāmo pasāretīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Nanu abhikkamitukāmo abhikkamati, paṭikkamitukāmo paṭikkamati, āloketukāmo āloketi, viloketukāmo viloketi, samiñjitukāmo samiñjeti, pasāretukāmo pasāretīti?


pli: Hañci abhikkamitukāmo abhikkamati …pe…


pli: pasāretukāmo pasāreti, no ca vata re vattabbe—


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “na yathācittassa kāyakamman”ti?


pli: Nanu atthi koci “aññatra gacchissāmī”ti aññatra gacchati …pe…


pli: “aññaṁ pasāressāmī”ti aññaṁ pasāretīti?


pli: Hañci atthi koci “aññatra gacchissāmī”ti aññatra gacchati …pe…


pli: “aññaṁ pasāressāmī”ti aññaṁ pasāreti, tena vata re vattabbe—


pli: “na yathācittassa kāyakamman”ti.


pli: Na yathācittassa kāyakammantikathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Atītānāgatasamannāgatakathā


pli: Atītena samannāgatoti?


pli: Nanu atītaṁ niruddhaṁ vigataṁ vipariṇataṁ atthaṅgataṁ abbhatthaṅgatanti?


pli: Hañci atītaṁ niruddhaṁ vigataṁ vipariṇataṁ atthaṅgataṁ abbhatthaṅgataṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “atītena samannāgato”ti.


pli: Anāgatena samannāgatoti?


pli: Nanu anāgataṁ ajātaṁ abhūtaṁ asañjātaṁ anibbattaṁ anabhinibbattaṁ apātubhūtanti?


pli: Hañci anāgataṁ ajātaṁ abhūtaṁ asañjātaṁ anibbattaṁ anabhinibbattaṁ apātubhūtaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “anāgatena samannāgato”ti.


pli: Atītena rūpakkhandhena samannāgato, anāgatena rūpakkhandhena samannāgato, paccuppannena rūpakkhandhena samannāgatoti?


pli: Tīhi rūpakkhandhehi samannāgatoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: atītehi pañcahi khandhehi samannāgato, anāgatehi pañcahi khandhehi samannāgato, paccuppannehi pañcahi khandhehi samannāgatoti?


pli: Pannarasahi khandhehi samannāgatoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atītena cakkhāyatanena samannāgato, anāgatena cakkhāyatanena samannāgato, paccuppannena cakkhāyatanena samannāgatoti?


pli: Tīhi cakkhāyatanehi samannāgatoti?


pli: atītehi dvādasahi āyatanehi samannāgato, anāgatehi dvādasahi āyatanehi samannāgato, paccuppannehi dvādasahi āyatanehi samannāgatoti?


pli: Chattiṁsāyatanehi samannāgatoti?


pli: Atītāya cakkhudhātuyā samannāgato, anāgatāya cakkhudhātuyā samannāgato, paccuppannāya cakkhudhātuyā samannāgatoti?


pli: Tīhi cakkhudhātūhi samannāgatoti?


pli: atītāhi aṭṭhārasahi dhātūhi samannāgato, anāgatāhi aṭṭhārasahi dhātūhi samannāgato, paccuppannāhi aṭṭhārasahi dhātūhi samannāgatoti?


pli: Catupaññāsadhātūhi samannāgatoti?


pli: Atītena cakkhundriyena samannāgato, anāgatena cakkhundriyena samannāgato, paccuppannena cakkhundriyena samannāgatoti?


pli: Tīhi cakkhundriyehi samannāgatoti?


pli: atītehi bāvīsatindriyehi samannāgato, anāgatehi bāvīsatindriyehi samannāgato, paccuppannehi bāvīsatindriyehi samannāgatoti?


pli: Chasaṭṭhindriyehi samannāgatoti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “atītānāgatehi samannāgato”ti?


pli: Nanu atthi aṭṭhavimokkhajhāyī catunnaṁ jhānānaṁ nikāmalābhī navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnaṁ lābhīti?


pli: Hañci atthi aṭṭhavimokkhajhāyī catunnaṁ jhānānaṁ nikāmalābhī navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnaṁ lābhī, tena vata re vattabbe—


pli: “atītānāgatehi samannāgato”ti.


pli: Atītānāgatapaccuppannakathā niṭṭhitā.


pli: Navamo vaggo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Ānisaṁsadassāvissa saṁyojanānaṁ pahānaṁ, amatārammaṇaṁ saṁyojanaṁ, rūpaṁ sārammaṇaṁ, anusayā anārammaṇā, evamevaṁ ñāṇaṁ, atītānāgatārammaṇaṁ cittaṁ, sabbaṁ cittaṁ vitakkānupatitaṁ, sabbaso vitakkayato vicārayato vitakkavipphāro saddo, na yathācittassa vācā, tatheva kāyakammaṁ atītānāgatehi samannāgatoti.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Amatārammaṇakathā


pli: Amatārammaṇaṁ saṁyojananti?


pli: Amataṁ saṁyojaniyaṁ ganthaniyaṁ oghaniyaṁ yoganiyaṁ nīvaraṇiyaṁ parāmaṭṭhaṁ upādāniyaṁ saṅkilesiyanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu amataṁ asaṁyojaniyaṁ aganthaniyaṁ …pe… asaṅkilesiyanti?


pli: Hañci amataṁ asaṁyojaniyaṁ …pe… asaṅkilesiyaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “amatārammaṇaṁ saṁyojanan”ti.


pli: Amataṁ ārabbha rāgo uppajjatīti?


pli: Amataṁ rāgaṭṭhāniyaṁ rajaniyaṁ kamaniyaṁ madaniyaṁ bandhaniyaṁ mucchaniyanti?


pli: nanu amataṁ na rāgaṭṭhāniyaṁ na rajaniyaṁ na kamaniyaṁ na madaniyaṁ na bandhaniyaṁ na mucchaniyanti?


pli: Hañci amataṁ na rāgaṭṭhāniyaṁ na rajaniyaṁ na kamaniyaṁ na madaniyaṁ na bandhaniyaṁ na mucchaniyaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “amataṁ ārabbha rāgo uppajjatī”ti.


pli: Amataṁ ārabbha doso uppajjatīti?


pli: Amataṁ dosaṭṭhāniyaṁ kopaṭṭhāniyaṁ paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: nanu amataṁ na dosaṭṭhāniyaṁ na kopaṭṭhāniyaṁ na paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: Hañci amataṁ na dosaṭṭhāniyaṁ na kopaṭṭhāniyaṁ na paṭighaṭṭhāniyaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “amataṁ ārabbha doso uppajjatī”ti.


pli: Amataṁ ārabbha moho uppajjatīti?


pli: Amataṁ mohaṭṭhāniyaṁ aññāṇakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ paññānirodhiyaṁ vighātapakkhiyaṁ anibbānasaṁvattaniyanti?


pli: nanu amataṁ na mohaṭṭhāniyaṁ na aññāṇakaraṇaṁ na acakkhukaraṇaṁ paññābuddhiyaṁ avighātapakkhiyaṁ nibbānasaṁvattaniyanti?


pli: Hañci amataṁ na mohaṭṭhāniyaṁ na aññāṇakaraṇaṁ …pe…


pli: nibbānasaṁvattaniyaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “amataṁ ārabbha moho uppajjatī”ti.


pli: Rūpaṁ ārabbha saṁyojanā uppajjanti, rūpaṁ saṁyojaniyaṁ ganthaniyaṁ …pe… saṅkilesiyanti?


pli: Amataṁ ārabbha saṁyojanā uppajjanti, amataṁ saṁyojaniyaṁ …pe… saṅkilesiyanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Rūpaṁ ārabbha rāgo uppajjati, rūpaṁ rāgaṭṭhāniyaṁ rajaniyaṁ kamaniyaṁ madaniyaṁ bandhaniyaṁ mucchaniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha rāgo uppajjati, amataṁ rāgaṭṭhāniyaṁ …pe… mucchaniyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha doso uppajjati, rūpaṁ dosaṭṭhāniyaṁ kopaṭṭhāniyaṁ paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha doso uppajjati, amataṁ dosaṭṭhāniyaṁ kopaṭṭhāniyaṁ paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha moho uppajjati, rūpaṁ mohaṭṭhāniyaṁ aññāṇakaraṇaṁ …pe… anibbānasaṁvattaniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha moho uppajjati, amataṁ mohaṭṭhāniyaṁ aññāṇakaraṇaṁ …pe… anibbānasaṁvattaniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha saṁyojanā uppajjanti, amataṁ asaṁyojaniyaṁ aganthaniyaṁ anoghaniyaṁ ayoganiyaṁ anīvaraṇiyaṁ aparāmaṭṭhaṁ anupādāniyaṁ asaṅkilesiyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha saṁyojanā uppajjanti, rūpaṁ asaṁyojaniyaṁ aganthaniyaṁ …pe… asaṅkilesiyanti?


pli: Amataṁ ārabbha rāgo uppajjati, amataṁ na rāgaṭṭhāniyaṁ na rajaniyaṁ na kamaniyaṁ na madaniyaṁ na bandhaniyaṁ na mucchaniyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha rāgo uppajjati, rūpaṁ na rāgaṭṭhāniyaṁ …pe…


pli: na mucchaniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha doso uppajjati, amataṁ na dosaṭṭhāniyaṁ na kopaṭṭhāniyaṁ na paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha doso uppajjati, rūpaṁ na dosaṭṭhāniyaṁ na kopaṭṭhāniyaṁ na paṭighaṭṭhāniyanti?


pli: Amataṁ ārabbha moho uppajjati, amataṁ na mohaṭṭhāniyaṁ na aññāṇakaraṇaṁ …pe… nibbānasaṁvattaniyanti?


pli: Rūpaṁ ārabbha moho uppajjati, rūpaṁ na mohaṭṭhāniyaṁ na aññāṇakaraṇaṁ …pe… nibbānasaṁvattaniyanti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “amatārammaṇaṁ saṁyojanan”ti?


pli: Nanu vuttaṁ bhagavatā—


pli: “nibbānaṁ nibbānato sañjānāti, nibbānaṁ nibbānato sañjānitvā nibbānaṁ maññati, nibbānasmiṁ maññati, nibbānato maññati, nibbānaṁ meti maññati, nibbānaṁ abhinandatī”ti.


pli: Attheva suttantoti?


pli: Tena hi amatārammaṇaṁ saṁyojananti.


pli: Amatārammaṇakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Rūpaṁsārammaṇantikathā


pli: Rūpaṁ sārammaṇanti?


pli: Atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro cetanā patthanā paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Hañci natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe—


pli: “rūpaṁ sārammaṇan”ti.


pli: Phasso sārammaṇo, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Rūpaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Vedanā …pe…


pli: saññā cetanā cittaṁ saddhā vīriyaṁ sati samādhi paññā rāgo doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ …pe…


pli: anottappaṁ sārammaṇaṁ, atthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Rūpaṁ sārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Phasso sārammaṇo, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: anottappaṁ sārammaṇaṁ, natthi tassa āvaṭṭanā ābhogo …pe… paṇidhīti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “rūpaṁ sārammaṇan”ti?


pli: Nanu rūpaṁ sappaccayanti?


pli: Hañci rūpaṁ sappaccayaṁ, tena vata re vattabbe—


pli: Rūpaṁ sārammaṇantikathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Anusayāanārammaṇātikathā


pli: Anusayā anārammaṇāti?


pli: Rūpaṁ nibbānaṁ cakkhāyatanaṁ …pe…


pli: phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Kāmarāgānusayo anārammaṇoti?


pli: Kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇaṁ anārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: kāmarāgo kāmarāgapariyuṭṭhānaṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ kāmogho kāmayogo kāmacchandanīvaraṇaṁ sārammaṇanti?


pli: Kāmarāgānusayo sārammaṇoti?


pli: Katamakkhandhapariyāpannoti?


pli: Saṅkhārakkhandhapariyāpannoti.


pli: Saṅkhārakkhandho anārammaṇoti?


pli: saṅkhārakkhandho anārammaṇoti?


pli: Vedanākkhandho saññākkhandho viññāṇakkhandho anārammaṇoti?


pli: Kāmarāgānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno anārammaṇo, kāmarāgo saṅkhārakkhandhapariyāpanno sārammaṇoti?


pli: Saṅkhārakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: saṅkhārakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: Vedanākkhandho saññākkhandho viññāṇakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: Paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayo anārammaṇoti?


pli: Avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjāsaṁyojanaṁ avijjānīvaraṇaṁ anārammaṇanti?


pli: avijjā avijjogho …pe…


pli: avijjānīvaraṇaṁ sārammaṇanti?


pli: Avijjānusayo sārammaṇoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Avijjānusayo anārammaṇoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: Avijjānusayo saṅkhārakkhandhapariyāpanno anārammaṇo, avijjā saṅkhārakkhandhapariyāpannā sārammaṇāti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “anusayā anārammaṇā”ti?


pli: Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne sānusayoti vattabboti?


pli: Atthi tesaṁ anusayānaṁ ārammaṇanti?


pli: tena hi anusayā anārammaṇāti.


pli: Puthujjano kusalābyākate citte vattamāne sarāgoti vattabboti?


pli: Atthi tassa rāgassa ārammaṇanti?


pli: Tena hi rāgo anārammaṇoti.


pli: Anusayā anārammaṇātikathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Ñāṇaṁanārammaṇantikathā


pli: Ñāṇaṁ anārammaṇanti?


pli: Rūpaṁ nibbānaṁ cakkhāyatanaṁ …pe…


pli: phoṭṭhabbāyatananti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: ñāṇaṁ anārammaṇanti?


pli: Paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo anārammaṇoti?


pli: paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo sārammaṇoti?


pli: Ñāṇaṁ sārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Katamakkhandhapariyāpannanti?


pli: Saṅkhārakkhandhapariyāpannanti.


pli: Saṅkhārakkhandho anārammaṇoti?


pli: saṅkhārakkhandho anārammaṇoti?


pli: Vedanākkhandho saññākkhandho viññāṇakkhandho anārammaṇoti?


pli: Ñāṇaṁ saṅkhārakkhandhapariyāpannaṁ anārammaṇaṁ, paññā saṅkhārakkhandhapariyāpannā sārammaṇāti?


pli: Saṅkhārakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: saṅkhārakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: Vedanākkhandho saññākkhandho viññāṇakkhandho ekadeso sārammaṇo ekadeso anārammaṇoti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “ñāṇaṁ anārammaṇan”ti?


pli: Arahā cakkhuviññāṇasamaṅgī ñāṇīti vattabboti?


pli: Atthi tassa ñāṇassa ārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: tena hi ñāṇaṁ anārammaṇanti.


pli: Arahā cakkhuviññāṇasamaṅgī paññavāti vattabboti?


pli: Atthi tāya paññāya ārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Tena hi paññā anārammaṇāti.


pli: Ñāṇaṁ anārammaṇantikathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Atītānāgatārammaṇakathā


pli: Atītārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti?


pli: Nanu atītārammaṇanti?


pli: Hañci atītārammaṇaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “atītārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇan”ti.


pli: Atītārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti micchā.


pli: Hañci vā pana anārammaṇaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “atītārammaṇan”ti.


pli: Anārammaṇaṁ atītārammaṇanti micchā.


pli: Nanu atītaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Hañci atītaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe—


pli: Anāgatārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti?


pli: Nanu anāgatārammaṇanti?


pli: Hañci anāgatārammaṇaṁ, no ca vata re vattabbe—


pli: “anāgatārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇan”ti.


pli: Anāgatārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti micchā.


pli: “anāgatārammaṇan”ti.


pli: Anārammaṇaṁ anāgatārammaṇanti micchā.


pli: Nanu anāgataṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhīti?


pli: Hañci anāgataṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, no ca vata re vattabbe—


pli: Paccuppannaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, paccuppannārammaṇaṁ cittaṁ sārammaṇanti?


pli: Atītaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, atītārammaṇaṁ cittaṁ sārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: paccuppannaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, paccuppannārammaṇaṁ cittaṁ sārammaṇanti?


pli: Anāgataṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, anāgatārammaṇaṁ cittaṁ sārammaṇanti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Atītaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, atītārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti?


pli: Paccuppannaṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, paccuppannārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti?


pli: Anāgataṁ ārabbha atthi āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, anāgatārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇanti?


pli: Na vattabbaṁ—


pli: Nanu atītānāgataṁ natthīti?


pli: Hañci atītānāgataṁ natthi, tena vata re vattabbe—


pli: “atītānāgatārammaṇaṁ cittaṁ anārammaṇan”ti …pe….


pli: Atītānāgatārammaṇakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Vitakkānupatitakathā


pli: Sabbaṁ cittaṁ vitakkānupatitanti?


pli: Sabbaṁ cittaṁ vicārānupatitaṁ pītānupatitaṁ sukhānupatitaṁ dukkhānupatitaṁ somanassānupatitaṁ domanassānupatitaṁ upekkhānupatitaṁ saddhānupatitaṁ vīriyānupatitaṁ satānupatitaṁ samādhānupatitaṁ paññānupatitaṁ rāgānupatitaṁ dosānupatitaṁ …pe…


pli: anottappānupatitanti?


pli: Nanu atthi avitakko vicāramatto samādhīti?


pli: Hañci atthi avitakko vicāramatto samādhi, no ca vata re vattabbe—


pli: “sabbaṁ cittaṁ vitakkānupatitan”ti.


pli: Nanu atthi avitakko avicāro samādhīti?


pli: Hañci atthi avitakko avicāro samādhi, no ca vata re vattabbe—


pli: Nanu tayo samādhī vuttā bhagavatā—


pli: “savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhī”ti?


pli: Hañci tayo samādhī vuttā bhagavatā—


pli: savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi, no ca vata re vattabbe—


pli: Vitakkānupatitakathā niṭṭhitā.


pli: Kathāvatthu


pli: Mahāpaṇṇāsaka


pli: Navamavagga


pli: Vitakkavipphārasaddakathā


pli: Sabbaso vitakkayato vicārayato vitakkavipphāro saddoti?


pli: Sabbaso phusayato phassavipphāro saddo, sabbaso vedayato vedanāvipphāro saddo, sabbaso sañjānato saññāvipphāro saddo, sabbaso cetayato cetanāvipphāro saddo, sabbaso cintayato cittavipphāro saddo, sabbaso sarato sativipphāro saddo, sabbaso pajānato paññāvipphāro saddoti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe….


pli: Vitakkavipphāro saddo sotaviññeyyo sotasmiṁ paṭihaññati sotassa āpāthaṁ āgacchatīti?


pli: Nanu vitakkavipphāro saddo na sotaviññeyyo na sotasmiṁ paṭihaññati na sotassa āpāthaṁ āgacchatīti?


pli: Hañci vitakkavipphāro saddo na sotaviññeyyo na sotasmiṁ paṭihaññati na sotassa āpāthaṁ āgacchati, no ca vata re vattabbe—


pli: “sabbaso vitakkayato vicārayato vitakkavipphāro saddo”ti.


pli: Vitakkavipphārasaddakathā niṭṭhitā.


pli: Nayathācittassavācātikathā


pli: Na yathācittassa vācāti?


pli: Aphassakassa vācā avedanakassa vācā asaññakassa vācā acetanakassa vācā acittakassa vācāti?


pli: Na hevaṁ vattabbe …pe…


pli: nanu saphassakassa vācā savedanakassa vācā sasaññakassa vācā sacetanakassa vācā sacittakassa vācāti?


pli: Hañci saphassakassa vācā …pe…


pli: sacittakassa vācā, no ca vata re vattabbe—


pli: “na yathācittassa vācā”ti.


pli: Anāvaṭṭentassa vācā …pe…


pli: anābhogassa vācā …pe… appaṇidahantassa vācāti?


pli: nanu āvaṭṭentassa vācā ābhogassa vācā …pe… paṇidahantassa vācāti?


pli: Hañci āvaṭṭentassa vācā ābhogassa vācā paṇidahantassa vācā, no ca vata re vattabbe—


pli: Nanu vācā cittasamuṭṭhānā cittena sahajātā cittena saha ekuppādāti?


pli: Hañci vācā cittasamuṭṭhānā cittena sahajātā cittena saha ekuppādā, no ca vata re vattabbe—


pli: Na bhaṇitukāmo bhaṇati, na kathetukāmo katheti, na ālapitukāmo ālapati, na voharitukāmo voharatīti?


pli: nanu bhaṇitukāmo bhaṇati, kathetukāmo katheti, ālapitukāmo ālapati, voharitukāmo voharatīti?


pli: Hañci bhaṇitukāmo bhaṇati, kathetukāmo katheti, ālapitukāmo ālapati, voharitukāmo voharati, no ca vata re vattabbe—


pli: Na vattabbaṁ—


pli: “na yathācittassa vācā”ti?


pli: Nanu atthi koci “aññaṁ bhaṇissāmī”ti aññaṁ bhaṇati, “aññaṁ kathessāmī”ti aññaṁ katheti, “aññaṁ ālapissāmī”ti aññaṁ ālapati, “aññaṁ voharissāmī”ti aññaṁ voharatīti?


pli: Hañci atthi koci “aññaṁ bhaṇissāmī”ti aññaṁ bhaṇati …pe…


pli: “aññaṁ voharissāmī”ti aññaṁ voharati, tena vata re vattabbe—


pli: Na yathācittassa vācātikathā niṭṭhitā.


nikaya: mil

title_pli: Milindapañha 1. Ārambhakathā

pli: Milindapañha


pli: 1. Ārambhakathā


pli: Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.


pli: Milindo nāma so rājā,


pli: sāgalāyaṁ puruttame;


pli: Upagañchi nāgasenaṁ,


pli: gaṅgā ca yathā sāgaraṁ.


pli: Āsajja rājā citrakathiṁ,


pli: ukkādhāraṁ tamonudaṁ;


pli: Apucchi nipuṇe pañhe,


pli: ṭhānāṭṭhānagate puthū.


pli: Pucchā visajjanā ceva,


pli: gambhīratthūpanissitā;


pli: Hadayaṅgamā kaṇṇasukhā,


pli: abbhutā lomahaṁsanā.


pli: Abhidhammavinayogāḷhā,


pli: suttajālasamattitā;


pli: Nāgasenakathā citrā,


pli: opammehi nayehi ca.


pli: Tattha ñāṇaṁ paṇidhāya,


pli: hāsayitvāna mānasaṁ;


pli: Suṇātha nipuṇe pañhe,


pli: kaṅkhāṭṭhānavidālaneti.


pli: Taṁ yathānusūyate—


pli: atthi yonakānaṁ nānāpuṭabhedanaṁ sāgalaṁ nāma nagaraṁ nadīpabbatasobhitaṁ ramaṇīyabhūmippadesabhāgaṁ ārāmuyyānopavanataḷākapokkharaṇisampannaṁ nadīpabbatavanarāmaṇeyyakaṁ sutavantanimmitaṁ nihatapaccatthikaṁ paccāmittānupapīḷitaṁ vividhavicitradaḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṁ varapavaragopuratoraṇaṁ gambhīraparikhāpaṇḍarapākāraparikkhittantepuraṁ.


pli: Suvibhattavīthicaccaracatukkasiṅghāṭakaṁ suppasāritānekavidhavarabhaṇḍaparipūritantarāpaṇaṁ vividhadānaggasatasamupasobhitaṁ himagirisikharasaṅkāsavarabhavanasatasahassappaṭimaṇḍitaṁ gajahayarathapattisamākulaṁ abhirūpanaranārigaṇānucaritaṁ ākiṇṇajanamanussaṁ puthukhattiyabrāhmaṇavessasuddaṁ vividhasamaṇabrāhmaṇasabhājanasaṅghaṭitaṁ bahuvidhavijjāvanta naraciranisevitaṁ kāsikakoṭumbarikādinānāvidhavatthāpaṇasampannaṁ suppasāritarucirabahuvidhapupphagandhāpaṇaṁ gandhagandhitaṁ āsīsanīyabahuratanaparipūritaṁ disāmukhasuppasāritāpaṇaṁ siṅgāravāṇijagaṇānucaritaṁ kahāpaṇarajatasuvaṇṇakaṁsapattharaparipūraṁ pajjotamānanidhiniketaṁ pahūtadhanadhaññavittūpakaraṇaṁ paripuṇṇakosakoṭṭhāgāraṁ bahvannapānaṁ bahuvidhakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyaṁ uttarakurusaṅkāsaṁ sampannasassaṁ āḷakamandā viya devapuraṁ.


pli: Ettha ṭhatvā tesaṁ pubbakammaṁ kathetabbaṁ, kathentena ca chadhā vibhajitvā kathetabbaṁ.


pli: Seyyathidaṁ—


pli: pubbayogo milindapañhaṁ lakkhaṇapañhaṁ meṇḍakapañhaṁ anumānapañhaṁ opammakathāpañhanti.


pli: Tattha milindapañho lakkhaṇapañho, vimaticchedanapañhoti duvidho.


pli: Meṇḍakapañhopi mahāvaggo, yogikathāpañhoti duvidho.


title_pli: Milindapañha Bāhirakathā

pli: Milindapañha


pli: Bāhirakathā


pli: 1. Pubbayogādi


pli: <b>Pubbayogo</b>ti tesaṁ pubbakammaṁ.


pli: Atīte kira kassapassa bhagavato sāsane vattamāne gaṅgāya samīpe ekasmiṁ āvāse mahābhikkhusaṅgho paṭivasati, tattha vattasīlasampannā bhikkhū pātova uṭṭhāya yaṭṭhisammajjaniyo ādāya buddhaguṇe āvajjentā aṅgaṇaṁ sammajjitvā kacavarabyūhaṁ karonti.


pli: Atheko bhikkhu ekaṁ sāmaṇeraṁ “ehi, sāmaṇera, imaṁ kacavaraṁ chaḍḍehī”ti—


pli: āha, so asuṇanto viya gacchati, so dutiyampi …


pli: tatiyampi āmantiyamāno asuṇanto viya gacchateva.


pli: Tato so bhikkhu “dubbaco vatāyaṁ sāmaṇero”ti kuddho sammajjanidaṇḍena pahāraṁ adāsi.


pli: Tato so rodanto bhayena kacavaraṁ chaḍḍento “iminā kacavarachaḍḍanapuññakammena yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne majjhanhikasūriyo viya mahesakkho mahātejo bhaveyyan”ti—


pli: paṭhamaṁ patthanaṁ paṭṭhapesi.


pli: Kacavaraṁ chaḍḍetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gato gaṅgāya ūmivegaṁ gaggarāyamānaṁ disvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ ūmivego viya ṭhānuppattikapaṭibhāno bhaveyyaṁ akkhayapaṭibhāno”ti—


pli: dutiyampi patthanaṁ paṭṭhapesi.


pli: Sopi bhikkhu sammajjanisālāya sammajjaniṁ ṭhapetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gacchanto sāmaṇerassa patthanaṁ sutvā “esa mayā payojitopi tāva evaṁ pattheti, mayhaṁ kiṁ na samijjhissatī”ti—


pli: cintetvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ gaṅgāūmivego viya akkhayapaṭibhāno bhaveyyaṁ, iminā pucchitapucchitaṁ sabbaṁ pañhapaṭibhānaṁ vijaṭetuṁ nibbeṭhetuṁ samattho bhaveyyan”ti—


pli: patthanaṁ paṭṭhapesi.


pli: Te ubhopi devesu ca manussesu ca saṁsarantā ekaṁ buddhantaraṁ khepesuṁ.


pli: Atha amhākaṁ bhagavatāpi yathā moggaliputtatissatthero dissati, evametepi dissanti mama parinibbānato pañcavassasate atikkante ete uppajjissanti, yaṁ mayā sukhumaṁ katvā desitaṁ dhammavinayaṁ, taṁ ete pañhapucchanaopammayuttivasena nijjaṭaṁ niggumbaṁ katvā vibhajissantīti niddiṭṭhā.


pli: Tesu sāmaṇero jambudīpe sāgalanagare milindo nāma rājā ahosi.


pli: Paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppannānaṁ mantayogavidhānakiriyānaṁ, karaṇakāle nisammakārī hoti, bahūni cassa satthāni uggahitāni honti.


pli: Seyyathidaṁ—


pli: suti sammuti saṅkhyā yogā nīti visesikā gaṇikā gandhabbā tikicchā catubbedā purāṇā itihāsā jotisā māyā ketu mantanā yuddhā chandasā buddhavacanena ekūnavīsati, vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, sakalajambudīpe milindena raññā samo koci nāhosi yadidaṁ thāmena javena sūrena paññāya, aḍḍho mahaddhano mahābhogo anantabalavāhano.


pli: Athekadivasaṁ milindo rājā anantabalavāhanaṁ caturaṅginiṁ balaggasenābyūhaṁ dassanakamyatāya nagarā nikkhamitvā bahinagare senaṅgadassanaṁ katvā sāretvā so rājā bhassappavādako lokāyatavitaṇḍajanasallāpaplavacittakotūhalo visārado vijambhako sūriyaṁ oloketvā amacce āmantesi—


pli: “bahu bhaṇe tāva divasāvaseso kiṁ karissāma, idāneva nagaraṁ pavisitvā atthi koci paṇḍito samaṇo vā brāhmaṇo vā saṅghī gaṇī gaṇācariyo api arahantaṁ sammāsambuddhaṁ paṭijānamāno, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchissāma, kaṅkhaṁ paṭivinayissāmā”ti.


pli: Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—


pli: “atthi, mahārāja, cha satthāro pūraṇo kassapo makkhaligosālo nigaṇṭho nāṭaputto sañjayo belaṭṭhaputto ajito kesakambalo pakudho kaccāyano, te saṅghino gaṇino gaṇācariyakā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, gaccha tvaṁ, mahārāja, te pañhaṁ pucchassu, kaṅkhaṁ paṭivinayassū”ti.


pli: Atha kho milindo rājā pañcahi yonakasatehi parivuto bhadravāhanaṁ rathavaramāruyha yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā pūraṇaṁ kassapaṁ etadavoca—


pli: “ko, bhante kassapa, lokaṁ pāletī”ti?


pli: “Pathavī, mahārāja, lokaṁ pāletī”ti.


pli: “Yadi, bhante kassapa, pathavī lokaṁ pāleti, atha kasmā avīcinirayaṁ gacchantā sattā pathaviṁ atikkamitvā gacchantī”ti?


pli: Evaṁ vutte, pūraṇo kassapo neva sakkhi ogilituṁ, no sakkhi uggilituṁ, adhomukho pattakkhandho tuṇhībhūto pajjhāyanto nisīdi.


pli: Atha kho milindo rājā makkhaliṁ gosālaṁ etadavoca—


pli: “atthi, bhante gosāla, kusalākusalāni kammāni, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti?


pli: “Natthi, mahārāja, kusalākusalāni kammāni, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko.


pli: Ye te, mahārāja, idha loke khattiyā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyāva bhavissanti, ye te brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti.


pli: Kiṁ kusalākusalehi kammehī”ti?


pli: “Yadi, bhante gosāla, idha loke khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti, natthi kusalākusalehi kammehi karaṇīyaṁ.


pli: Tena hi, bhante gosāla, ye te idha loke hatthacchinnā, te paralokaṁ gantvāpi puna hatthacchinnāva bhavissanti.


pli: Ye pādacchinnā, te pādacchinnāva bhavissanti.


pli: Ye hatthapādacchinnā, te hatthapādacchinnāva bhavissanti.


pli: Ye kaṇṇacchinnā, te kaṇṇacchinnāva bhavissanti.


pli: Ye nāsacchinnā, te nāsacchinnāva bhavissanti.


pli: Ye kaṇṇanāsacchinnā, te kaṇṇanāsacchinnāva bhavissantī”ti.


pli: Evaṁ vutte, gosālo tuṇhī ahosi.


pli: Atha kho milindassa rañño etadahosi—


pli: “tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Atha kho milindo rājā amacce āmantesi—


pli: “ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma pañhaṁ pucchituṁ, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?


pli: Evaṁ vutte, amaccā tuṇhībhūtā rañño mukhaṁ olokayamānā aṭṭhaṁsu.


pli: Tena kho pana samayena sāgalanagaraṁ dvādasa vassāni suññaṁ ahosi samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitehi, yattha samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitā paṭivasantīti suṇāti, tattha gantvā rājā te pañhaṁ pucchati, te sabbepi pañhavisajjanena rājānaṁ ārādhetuṁ asakkontā yena vā tena vā pakkamanti.


pli: Ye aññaṁ disaṁ na pakkamanti, te sabbe tuṇhībhūtā acchanti.


pli: Bhikkhū pana yebhuyyena himavantameva gacchanti.


pli: Tena kho pana samayena koṭisatā arahanto himavante pabbate rakkhitatale paṭivasanti.


pli: Atha kho āyasmā assagutto dibbāya sotadhātuyā milindassa rañño vacanaṁ sutvā yugandharamatthake bhikkhusaṅghaṁ sannipātetvā bhikkhū pucchi—


pli: “atthāvuso koci bhikkhu paṭibalo milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?


pli: Evaṁ vutte, koṭisatā arahanto tuṇhī ahesuṁ.


pli: Dutiyampi …


pli: tatiyampi puṭṭhā tuṇhī ahesuṁ.


pli: Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—


pli: “atthāvuso tāvatiṁsabhavane vejayantassa pācīnato ketumatī nāma vimānaṁ, tattha mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Atha kho koṭisatā arahanto yugandharapabbate antarahitā tāvatiṁsabhavane pāturahesuṁ.


pli: Addasā kho sakko devānamindo te bhikkhū dūratova āgacchante, disvāna yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—


pli: “mahā kho, bhante, bhikkhusaṅgho anuppatto, ahaṁ saṅghassa ārāmiko, kenattho, kiṁ mayā karaṇīyan”ti?


pli: Atha kho āyasmā assagutto sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca—


pli: “ayaṁ kho, mahārāja, jambudīpe sāgalanagare milindo nāma rājā vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, so bhikkhusaṅghaṁ upasaṅkamitvā diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭhetī”ti.


pli: Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—


pli: “ayaṁ kho, bhante, milindo rājā ito cuto manussesu uppanno, eso kho, bhante, ketumativimāne mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ devaputtaṁ yācissāma manussalokūpapattiyā”ti.


pli: Atha kho sakko devānamindo bhikkhusaṅghaṁ purakkhatvā ketumativimānaṁ pavisitvā mahāsenaṁ devaputtaṁ āliṅgitvā etadavoca—


pli: “yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho manussalokūpapattiyā”ti.


pli: “Na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.


pli: tatiyampi kho sakkena devānamindena yācito mahāseno devaputto evamāha—


pli: “na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.


pli: Atha kho āyasmā assagutto mahāsenaṁ devaputtaṁ etadavoca—


pli: “idha mayaṁ, mārisa, sadevakaṁ lokaṁ anuvilokayamānā aññatra tayā milindassa rañño vādaṁ bhinditvā sāsanaṁ paggahetuṁ samatthaṁ aññaṁ kañci na passāma, yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho, sādhu, sappurisa, manussaloke nibbattitvā dasabalassa sāsanaṁ paggaṇhāhī”ti.


pli: Evaṁ vutte, mahāseno devaputto “ahaṁ kira milindassa rañño vādaṁ bhinditvā buddhasāsanaṁ paggahetuṁ samattho bhavissāmī”ti haṭṭhapahaṭṭho udaggudaggo hutvā “sādhu, bhante, manussaloke uppajjissāmī”ti paṭiññaṁ adāsi.


pli: Atha kho te bhikkhū devaloke taṁ karaṇīyaṁ tīretvā devesu tāvatiṁsesu antarahitā himavante pabbate rakkhitatale pāturahesuṁ.


pli: Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—


pli: “atthāvuso, imasmiṁ bhikkhusaṅghe koci bhikkhu sannipātaṁ anāgato”ti.


pli: Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—


pli: “atthi, bhante, āyasmā rohaṇo ito sattame divase himavantaṁ pabbataṁ pavisitvā nirodhaṁ samāpanno, tassa santike dūtaṁ pāhethā”ti.


pli: Āyasmāpi rohaṇo taṅkhaṇaññeva nirodhā vuṭṭhāya “saṅgho maṁ paṭimānetī”ti himavante pabbate antarahito rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.


pli: Atha kho āyasmā assagutto āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—


pli: “kiṁ nu kho, āvuso, rohaṇa buddhasāsane bhijjante na passasi saṅghassa karaṇīyānī”ti.


pli: “Amanasikāro me, bhante, ahosī”ti.


pli: “Tena hāvuso rohaṇa, daṇḍakammaṁ karohī”ti.


pli: “Kiṁ, bhante, karomī”ti?


pli: “Atthāvuso rohaṇa, himavantapabbatapasse gajaṅgalaṁ nāma brāhmaṇagāmo, tattha soṇuttaro nāma brāhmaṇo paṭivasati, tassa putto uppajjissati nāgaseno nāma dārako, tena hi tvaṁ, āvuso rohaṇa, dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisitvā nāgasenaṁ dārakaṁ nīharitvā pabbājehi, pabbajiteva tasmiṁ daṇḍakammato muccissasī”ti.


pli: Āyasmāpi kho rohaṇo “sādhū”ti—


pli: sampaṭicchi.


pli: Mahāsenopi kho devaputto devalokā cavitvā soṇuttarabrāhmaṇassa bhariyāya kucchismiṁ paṭisandhiṁ aggahesi, saha paṭisandhiggahaṇā tayo acchariyā abbhutā dhammā pāturahesuṁ, āvudhabhaṇḍāni pajjaliṁsu, aggasassaṁ abhinipphannaṁ, mahāmegho abhippavassi.


pli: Āyasmāpi kho rohaṇo tassa paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisanto ekadivasampi kaṭacchumattaṁ bhattaṁ vā uḷuṅkamattaṁ yāguṁ vā abhivādanaṁ vā añjalikammaṁ vā sāmīcikammaṁ vā nālattha, atha kho akkosaññeva paribhāsaññeva paṭilabhati “aticchatha, bhante”ti vacanamattampi vattā nāma nāhosi, dasamāsādhikānaṁ pana sattannaṁ vassānaṁ accayena ekadivasaṁ “aticchatha, bhante”ti vacanamattaṁ alattha.


pli: Taṁ divasameva brāhmaṇopi bahi kammantā āgacchanto paṭipathe theraṁ disvā “kiṁ, bho pabbajita, amhākaṁ gehaṁ agamitthā”ti—āha.


pli: “Āma, brāhmaṇa, agamamhā”ti.


pli: “Api kiñci labhitthā”ti.


pli: “Āma, brāhmaṇa, labhimhā”ti.


pli: So anattamano gehaṁ gantvā pucchi—


pli: “tassa pabbajitassa kiñci adatthā”ti.


pli: “Na kiñci adamhā”ti.


pli: Brāhmaṇo dutiyadivase gharadvāreyeva nisīdi “ajja pabbajitaṁ musāvādena niggahessāmī”ti.


pli: Thero dutiyadivase brāhmaṇassa gharadvāraṁ sampatto.


pli: Brāhmaṇo theraṁ disvāva evamāha—


pli: “tumhe hiyyo amhākaṁ gehe kiñci alabhitvāva ‘labhimhā’ti avocuttha, vaṭṭati nu kho tumhākaṁ musāvādo”ti.


pli: Thero āha—


pli: “mayaṁ, brāhmaṇa, tumhākaṁ gehe (…) dasamāsādhikāni satta vassāni ‘aticchathā’ti vacanamattampi alabhitvā hiyyo ‘aticchathā’ti vacanamattaṁ labhimhā, athetaṁ vācāpaṭisandhāraṁ upādāya evamavocumhā”ti.


pli: Brāhmaṇo cintesi—


pli: “ime vācāpaṭisandhāramattampi labhitvā janamajjhe ‘labhimhā’ti pasaṁsanti, aññaṁ kiñci khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā labhitvā kasmā nappasaṁsantī”ti pasīditvā attano atthāya paṭiyāditabhattato kaṭacchubhikkhaṁ, tadupiyañca byañjanaṁ dāpetvā “imaṁ bhikkhaṁ sabbakālaṁ tumhe labhissathā”ti—


pli: So punadivasato pabhuti upasaṅkamantassa therassa upasamaṁ disvā bhiyyoso mattāya pasīditvā theraṁ niccakālaṁ attano ghare bhattavissaggakaraṇatthāya yāci.


pli: Thero tuṇhībhāvena adhivāsetvā divase divase bhattakiccaṁ katvā gacchanto thokaṁ thokaṁ buddhavacanaṁ kathetvā gacchati.


pli: Sāpi kho brāhmaṇī dasamāsaccayena puttaṁ vijāyi, “nāgaseno”tissa nāmamakaṁsu, so anukkamena vaḍḍhanto sattavassiko jāto.


pli: Atha kho nāgasenassa dārakassa pitā nāgasenaṁ dārakaṁ etadavoca—


pli: “imasmiṁ kho, tāta nāgasena, brāhmaṇakule sikkhāni sikkheyyāsī”ti.


pli: “Katamāni, tāta, imasmiṁ brāhmaṇakule sikkhāni nāmā”ti?


pli: “Tayo kho, tāta nāgasena, vedā sikkhāni nāma, avasesāni sippāni sippaṁ nāmā”ti.


pli: “Tena hi, tāta, sikkhissāmī”ti.


pli: Atha kho soṇuttaro brāhmaṇo ācariyabrāhmaṇassa ācariyabhāgaṁ sahassaṁ datvā antopāsāde ekasmiṁ gabbhe ekato mañcakaṁ paññapetvā ācariyabrāhmaṇaṁ etadavoca—


pli: “sajjhāpehi kho tvaṁ, brāhmaṇa, imaṁ dārakaṁ mantānī”ti.


pli: “Tena hi, tāta dāraka, uggaṇhāhi mantānī”ti.


pli: Ācariyabrāhmaṇo sajjhāyati nāgasenassa dārakassa ekeneva uddesena tayo vedā hadayaṅgatā vācuggatā sūpadhāritā suvavatthāpitā sumanasikatā ahesuṁ, sakimeva cakkhuṁ udapādi tīsu vedesu sanighaṇḍukeṭubhesu sākkharappabhedesu itihāsapañcamesu padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ahosi.


pli: Atha kho nāgaseno dārako pitaraṁ etadavoca—


pli: “atthi nu kho, tāta, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttarimpi sikkhitabbāni, udāhu ettakānevā”ti.


pli: “Natthi, tāta nāgasena, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttariṁ sikkhitabbāni, ettakāneva sikkhitabbānī”ti.


pli: Atha kho nāgaseno dārako ācariyassa anuyogaṁ datvā pāsādā oruyha pubbavāsanāya coditahadayo rahogato paṭisallīno attano sippassa ādimajjhapariyosānaṁ olokento ādimhi vā majjhe vā pariyosāne vā appamattakampi sāraṁ adisvā “tucchā vata bho ime vedā, palāpā vata bho ime vedā asārā nissārā”ti—


pli: vippaṭisārī anattamano ahosi.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā rohaṇo vattaniye senāsane nisinno nāgasenassa dārakassa cetasā cetoparivitakkamaññāya nivāsetvā pattacīvaramādāya vattaniye senāsane antarahito gajaṅgalabrāhmaṇagāmassa purato pāturahosi.


pli: Addasā kho nāgaseno dārako attano dvārakoṭṭhake ṭhito āyasmantaṁ rohaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto—


pli: “appeva nāmāyaṁ pabbajito kañci sāraṁ jāneyyā”ti—


pli: yenāyasmā rohaṇo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—


pli: “ko nu kho tvaṁ, mārisa, ediso bhaṇḍukāsāvavasano”ti.


pli: “Pabbajito nāmāhaṁ dārakā”ti.


pli: “Kena tvaṁ, mārisa, pabbajito nāmāsī”ti?


pli: “Pāpakāni malāni pabbājeti, tasmāhaṁ, dāraka, pabbajito nāmā”ti.


pli: “Kiṅkāraṇā, mārisa, kesā te na yathā aññesan”ti?


pli: “Soḷasime, dāraka, palibodhe disvā kesamassuṁ ohāretvā pabbajito”.


pli: “Katame soḷasa”?


pli: “Alaṅkārapalibodho maṇḍanapalibodho telamakkhanapalibodho dhovanapalibodho mālāpalibodho gandhapalibodho vāsanapalibodho harīṭakapalibodho āmalakapalibodho raṅgapalibodho bandhanapalibodho kocchapalibodho kappakapalibodho vijaṭanapalibodho ūkāpalibodho, kesesu vilūnesu socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjanti, imesu kho, dāraka, soḷasasu palibodhesu paliguṇṭhitā manussā sabbāni atisukhumāni sippāni nāsentī”ti.


pli: “Kiṅkāraṇā, mārisa, vatthānipi te na yathā aññesan”ti?


pli: “Kāmanissitāni kho, dāraka, vatthāni, kāmanissitāni gihibyañjanabhaṇḍāni, yāni kānici kho bhayāni vatthato uppajjanti, tāni kāsāvavasanassa na honti, tasmā vatthānipi me na yathā aññesan”ti.


pli: “Jānāsi kho tvaṁ, mārisa, sippāni nāmā”ti?


pli: “Āma, dāraka, jānāmahaṁ sippāni, yaṁ loke uttamaṁ mantaṁ, tampi jānāmī”ti.


pli: “Mayhampi taṁ, mārisa, dātuṁ sakkā”ti?


pli: “Āma, dāraka, sakkā”ti.


pli: “Tena hi me dehī”ti.


pli: “Akālo kho, dāraka, antaragharaṁ piṇḍāya paviṭṭhamhā”ti.


pli: Atha kho nāgaseno dārako āyasmato rohaṇassa hatthato pattaṁ gahetvā gharaṁ pavesetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ etadavoca—


pli: “dehi me dāni, mārisa, mantan”ti.


pli: “Yadā kho tvaṁ, dāraka, nippalibodho hutvā mātāpitaro anujānāpetvā mayā gahitaṁ pabbajitavesaṁ gaṇhissasi, tadā dassāmī”ti—āha.


pli: Atha kho nāgaseno dārako mātāpitaro upasaṅkamitvā āha—


pli: “ammatātā, ayaṁ pabbajito ‘yaṁ loke uttamaṁ mantaṁ, taṁ jānāmī’ti vadati, na ca attano santike apabbajitassa deti, ahaṁ etassa santike pabbajitvā taṁ uttamaṁ mantaṁ uggaṇhissāmī”ti.


pli: Athassa mātāpitaro “pabbajitvāpi no putto mantaṁ gaṇhatu, gahetvā puna āgacchissatī”ti maññamānā “gaṇha, puttā”ti anujāniṁsu.


pli: Atha kho āyasmā rohaṇo nāgasenaṁ dārakaṁ ādāya yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yena vijambhavatthu tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā vijambhavatthusmiṁ senāsane ekarattaṁ vasitvā yena rakkhitatalaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisatānaṁ arahantānaṁ majjhe nāgasenaṁ dārakaṁ pabbājesi.


pli: Pabbajito ca panāyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—


pli: “gahito me, bhante, tava veso, detha me dāni mantan”ti.


pli: Atha kho āyasmā rohaṇo “kimhi nu khohaṁ nāgasenaṁ vineyyaṁ paṭhamaṁ vinaye vā suttante vā abhidhamme vā”ti—


pli: cintetvā “paṇḍito kho ayaṁ nāgaseno, sakkoti sukheneva abhidhammaṁ pariyāpuṇitun”ti paṭhamaṁ abhidhamme vinesi.


pli: Āyasmā ca nāgaseno “kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā”ti tikadukapaṭimaṇḍitaṁ dhammasaṅgaṇīpakaraṇaṁ, khandhavibhaṅgādiaṭṭhārasa vibhaṅgapaṭimaṇḍitaṁ vibhaṅgappakaraṇaṁ, “saṅgaho asaṅgaho”ti ādinā cuddasavidhena vibhattaṁ dhātukathāpakaraṇaṁ, “khandhapaññatti āyatanapaññattī”ti ādinā chabbidhena vibhattaṁ puggalapaññattippakaraṇaṁ, sakavāde pañcasuttasatāni paravāde pañcasuttasatānīti suttasahassaṁ samodhānetvā vibhattaṁ kathāvatthuppakaraṇaṁ, “mūlayamakaṁ khandhayamakan”ti ādinā dasavidhena vibhattaṁ yamakappakaraṇaṁ, “hetupaccayo ārammaṇapaccayo”ti ādinā catuvīsatividhena vibhattaṁ paṭṭhānappakaraṇanti sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ ekeneva sajjhāyena paguṇaṁ katvā “tiṭṭhatha, bhante, na puna osāretha, ettakenevāhaṁ sajjhāyissāmī”ti—āha.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno yena koṭisatā arahanto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisate arahante etadavoca—


pli: “ahaṁ kho, bhante, ‘kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā’ti imesu tīsu padesu pakkhipitvā sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ vitthārena osāressāmī”ti.


pli: “Sādhu, nāgasena, osārehī”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno satta māsāni satta pakaraṇāni vitthārena osāresi, pathavī unnadi, devatā sādhukāramadaṁsu, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.


pli: Atha kho koṭisatā arahanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ paripuṇṇavīsativassaṁ rakkhitatale upasampādesuṁ.


pli: Upasampanno ca panāyasmā nāgaseno tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya upajjhāyena saddhiṁ gāmaṁ piṇḍāya pavisanto evarūpaṁ parivitakkaṁ uppādesi “tuccho vata me upajjhāyo, bālo vata me upajjhāyo, ṭhapetvā avasesaṁ buddhavacanaṁ paṭhamaṁ maṁ abhidhamme vinesī”ti.


pli: Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmato nāgasenassa cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “ananucchavikaṁ kho nāgasena parivitakkaṁ vitakkesi, na kho panetaṁ nāgasena tavānucchavikan”ti.


pli: Atha kho āyasmato nāgasenassa etadahosi—


pli: “acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, yatra hi nāma me upajjhāyo cetasā cetoparivitakkaṁ jānissati, paṇḍito vata me upajjhāyo, yannūnāhaṁ upajjhāyaṁ khamāpeyyan”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—


pli: “khamatha me, bhante, na puna evarūpaṁ vitakkessāmī”ti.


pli: Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca “na kho tyāhaṁ nāgasena ettāvatā khamāmi, atthi kho nāgasena sāgalaṁ nāma nagaraṁ, tattha milindo nāma rājā rajjaṁ kāreti, so diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti, sace tvaṁ tattha gantvā taṁ rājānaṁ dametvā buddhasāsane pasādessasi, evāhaṁ taṁ khamissāmī”ti.


pli: “Tiṭṭhatu, bhante, eko milindo rājā;


pli: sace, bhante, sakalajambudīpe sabbe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, ‘khamatha me, bhante’ti vatvā, ‘na khamāmī’ti vutte tena hi, bhante, imaṁ temāsaṁ kassa santike vasissāmī”ti—āha.


pli: “Ayaṁ kho, nāgasena, āyasmā assagutto vattaniye senāsane viharati, gaccha tvaṁ, nāgasena, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato assaguttassa pāde sirasā vanda, evañca naṁ vadehi ‘upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī’ti, ‘konāmo te upajjhāyo’ti ca vutte ‘rohaṇatthero nāma, bhante’ti vadeyyāsi, ‘ahaṁ konāmo’ti vutte evaṁ vadeyyāsi ‘mama upajjhāyo, bhante, tumhākaṁ nāmaṁ jānātī’”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya anupubbena cārikaṁ caramāno yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—


pli: “upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, evañca vadeti appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī”ti.


pli: Atha kho āyasmā assagutto āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “tvaṁ kiṁnāmosī”ti.


pli: “Ahaṁ, bhante, nāgaseno nāmā”ti.


pli: “Konāmo te upajjhāyo”ti?


pli: “Upajjhāyo me, bhante, rohaṇo nāmā”ti.


pli: “Ahaṁ konāmo”ti.


pli: “Upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ nāmaṁ jānātī”ti.


pli: “Sādhu, nāgasena, pattacīvaraṁ paṭisāmehī”ti.


pli: “Sādhu, bhante”ti pattacīvaraṁ paṭisāmetvā punadivase pariveṇaṁ sammajjitvā mukhodakaṁ dantapoṇaṁ upaṭṭhapesi.


pli: Thero sammajjitaṭṭhānaṁ paṭisammajji, taṁ udakaṁ chaḍḍetvā aññaṁ udakaṁ āhari, tañca dantakaṭṭhaṁ apanetvā aññaṁ dantakaṭṭhaṁ gaṇhi, na ālāpasallāpaṁ akāsi, evaṁ satta divasāni katvā sattame divase puna pucchitvā puna tena tatheva vutte vassavāsaṁ anujāni.


pli: Tena kho pana samayena ekā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ tiṁsamattāni vassāni upaṭṭhāsi.


pli: Atha kho sā mahāupāsikā temāsaccayena yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—


pli: “atthi nu kho, tāta, tumhākaṁ santike añño bhikkhū”ti.


pli: “Atthi, mahāupāsike, amhākaṁ santike nāgaseno nāma bhikkhū”ti.


pli: “Tena hi, tāta assagutta, adhivāsehi nāgasenena saddhiṁ svātanāya bhattan”ti.


pli: Adhivāsesi kho āyasmā assagutto tuṇhībhāvena.


pli: Atha kho āyasmā assagutto tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā nāgasenena saddhiṁ pacchāsamaṇena yena mahāupāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.


pli: Atha kho sā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ āyasmantañca nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.


pli: Atha kho āyasmā assagutto bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “tvaṁ, nāgasena, mahāupāsikāya anumodanaṁ karohī”ti idaṁ vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.


pli: Atha kho sā mahāupāsikā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “mahallikā khohaṁ, tāta nāgasena, gambhīrāya dhammakathāya mayhaṁ anumodanaṁ karohī”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno tassā mahāupāsikāya gambhīrāya dhammakathāya lokuttarāya suññatappaṭisaṁyuttāya anumodanaṁ akāsi.


pli: Atha kho tassā mahāupāsikāya tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.


pli: Āyasmāpi kho nāgaseno tassā mahāupāsikāya anumodanaṁ katvā attanā desitaṁ dhammaṁ paccavekkhanto vipassanaṁ paṭṭhapetvā tasmiṁyeva āsane nisinno sotāpattiphale patiṭṭhāsi.


pli: Atha kho āyasmā assagutto maṇḍalamāḷe nisinno dvinnampi dhammacakkhupaṭilābhaṁ ñatvā sādhukāraṁ pavattesi “sādhu sādhu, nāgasena, ekena kaṇḍappahārena dve mahākāyā padālitā”ti, anekāni ca devatāsahassāni sādhukāraṁ pavattesuṁ.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno uṭṭhāyāsanā yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ āyasmā assagutto etadavoca—


pli: “gaccha tvaṁ, nāgasena, pāṭaliputtaṁ, pāṭaliputtanagare asokārāme āyasmā dhammarakkhito paṭivasati, tassa santike buddhavacanaṁ pariyāpuṇāhī”ti.


pli: “Kīva dūro, bhante, ito pāṭaliputtanagaran”ti?


pli: “Yojanasatāni kho, nāgasenā”ti.


pli: “Dūro kho, bhante, maggo.


pli: Antarāmagge bhikkhā dullabhā, kathāhaṁ gamissāmī”ti?


pli: “Gaccha tvaṁ, nāgasena, antarāmagge piṇḍapātaṁ labhissasi sālīnaṁ odanaṁ vigatakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanan”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya yena pāṭaliputtaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.


pli: Tena kho pana samayena pāṭaliputtako seṭṭhi pañcahi sakaṭasatehi pāṭaliputtagāmimaggaṁ paṭipanno hoti.


pli: Addasā kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā “kuhiṁ gacchasi, tātā”ti—āha.


pli: “Pāṭaliputtaṁ, gahapatī”ti.


pli: “Sādhu, tāta, mayampi pāṭaliputtaṁ gacchāma.


pli: Amhehi saddhiṁ sukhaṁ gacchathā”ti.


pli: Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmato nāgasenassa iriyāpathe pasīditvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “kinnāmosi tvaṁ, tātā”ti.


pli: “Ahaṁ, gahapati, nāgaseno nāmā”ti.


pli: “Jānāsi kho tvaṁ, tāta, buddhavacanaṁ nāmā”ti?


pli: “Jānāmi khohaṁ, gahapati, abhidhammapadānī”ti.


pli: “Lābhā no, tāta, suladdhaṁ no, tāta, ahampi kho, tāta, ābhidhammiko, tvampi ābhidhammiko, bhaṇa, tāta, abhidhammapadānī”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno pāṭaliputtakassa seṭṭhissa abhidhammaṁ desesi, desenteyeva pāṭaliputtakassa seṭṭhissa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.


pli: Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi pañcamattāni sakaṭasatāni purato uyyojetvā sayaṁ pacchato gacchanto pāṭaliputtassa avidūre dvedhāpathe ṭhatvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “ayaṁ kho, tāta nāgasena, asokārāmassa maggo, idaṁ kho, tāta, amhākaṁ kambalaratanaṁ soḷasahatthaṁ āyāmena, aṭṭhahatthaṁ vitthārena, paṭiggaṇhāhi kho, tāta, idaṁ kambalaratanaṁ anukampaṁ upādāyā”ti.


pli: Paṭiggahesi kho āyasmā nāgaseno taṁ kambalaratanaṁ anukampaṁ upādāya.


pli: Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno yena asokārāmo yenāyasmā dhammarakkhito tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammarakkhitaṁ abhivādetvā attano āgatakāraṇaṁ kathetvā āyasmato dhammarakkhitassa santike tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ ekeneva uddesena tīhi māsehi byañjanaso pariyāpuṇitvā puna tīhi māsehi atthaso manasākāsi.


pli: Atha kho āyasmā dhammarakkhito āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “seyyathāpi, nāgasena, gopālako gāvo rakkhati, aññe gorasaṁ paribhuñjanti;


pli: evameva kho tvaṁ, nāgasena, tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ dhārentopi na bhāgī sāmaññassā”ti.


pli: “Hotu, bhante, alaṁ ettakenā”ti.


pli: Teneva divasabhāgena tena rattibhāgena saha paṭisambhidāhi arahattaṁ pāpuṇi, saha saccappaṭivedhena āyasmato nāgasenassa sabbe devā sādhukāramadaṁsu, pathavī unnadi, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.


pli: Tena kho pana samayena koṭisatā arahanto himavante pabbate rakkhitatale sannipatitvā āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesuṁ “āgacchatu nāgaseno, dassanakāmā mayaṁ nāgasenan”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno dūtassa vacanaṁ sutvā asokārāme antarahito himavante pabbate rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.


pli: Atha kho koṭisatā arahanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavocuṁ—


pli: “eso kho, nāgasena, milindo rājā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti vādappaṭivādena pañhapucchāya.


pli: Sādhu, nāgasena, gaccha tvaṁ milindaṁ rājānaṁ damehī”ti.


pli: “Tiṭṭhatu, bhante, eko milindo rājā;


pli: sace, bhante, sakalajambudīpe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, gacchatha vo, bhante, acchambhitā sāgalanagaran”ti.


pli: Atha kho therā bhikkhū sāgalanagaraṁ kāsāvappajjotaṁ isivātapaṭivātaṁ akaṁsu.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā āyupālo saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati.


pli: Atha kho milindo rājā amacce etadavoca—


pli: “ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma sākacchāya pañhapucchanāya, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—


pli: “atthi, mahārāja, āyupālo nāma thero tepiṭako bahussuto āgatāgamo, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati;


pli: gaccha tvaṁ, mahārāja, āyasmantaṁ āyupālaṁ pañhaṁ pucchassū”ti.


pli: “Tena hi, bhaṇe, bhadantassa ārocethā”ti.


pli: Atha kho nemittiko āyasmato āyupālassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ āyupālaṁ dassanakāmo”ti.


pli: Āyasmāpi kho āyupālo evamāha—


pli: “tena hi āgacchatū”ti.


pli: Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā āyupālo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā āyupālena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ etadavoca—


pli: “kimatthiyā, bhante āyupāla, tumhākaṁ pabbajjā, ko ca tumhākaṁ paramattho”ti.


pli: Thero āha—


pli: “dhammacariyasamacariyatthā kho, mahārāja, pabbajjā, sāmaññaphalaṁ kho pana amhākaṁ paramattho”ti.


pli: “Atthi pana, bhante, koci gihīpi dhammacārī samacārī”ti?


pli: “Āma, mahārāja, atthi gihīpi dhammacārī samacārī, bhagavati kho, mahārāja, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye dhammacakkaṁ pavattente aṭṭhārasannaṁ brahmakoṭīnaṁ dhammābhisamayo ahosi, devatānaṁ pana dhammābhisamayo gaṇanapathaṁ vītivatto, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, bhagavatā kho mahāsamayasuttante desiyamāne, mahāmaṅgalasuttante desiyamāne, samacittapariyāyasuttante desiyamāne, rāhulovādasuttante desiyamāne, parābhavasuttante desiyamāne gaṇanapathaṁ vītivattānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā”ti.


pli: “Tena hi, bhante āyupāla, niratthikā tumhākaṁ pabbajjā, pubbe katassa pāpakammassa nissandena samaṇā sakyaputtiyā pabbajanti dhutaṅgāni ca pariharanti.


pli: Ye kho te, bhante āyupāla, bhikkhū ekāsanikā, nūna te pubbe paresaṁ bhogahārakā corā, te paresaṁ bhoge acchinditvā tassa kammassa nissandena etarahi ekāsanikā bhavanti, na labhanti kālena kālaṁ paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.


pli: Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū abbhokāsikā, nūna te pubbe gāmaghātakā corā, te paresaṁ gehāni vināsetvā tassa kammassa nissandena etarahi abbhokāsikā bhavanti, na labhanti senāsanāni paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.


pli: Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū nesajjikā, nūna te pubbe panthadūsakā corā, te paresaṁ pathike jane gahetvā bandhitvā nisīdāpetvā tassa kammassa nissandena etarahi nesajjikā bhavanti, na labhanti seyyaṁ kappetuṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyan”ti—āha.


pli: Evaṁ vutte, āyasmā āyupālo tuṇhī ahosi, na kiñci paṭibhāsi.


pli: Atha kho pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—


pli: “paṇḍito, mahārāja, thero, api ca kho avisārado na kiñci paṭibhāsatī”ti.


pli: Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ tuṇhībhūtaṁ disvā apphoṭetvā ukkuṭṭhiṁ katvā yonake etadavoca—


pli: “tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Atha kho milindassa rañño sabbaṁ taṁ parisaṁ anuvilokentassa abhīte amaṅkubhūte yonake disvā etadahosi—


pli: “nissaṁsayaṁ atthi maññe añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati, yenime yonakā na maṅkubhūtā”ti.


pli: Atha kho milindo rājā yonake etadavoca—


pli: “atthi, bhaṇe, añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno samaṇagaṇaparivuto saṅghī gaṇī gaṇācariyo ñāto yasassī sādhusammato bahujanassa paṇḍito byatto medhāvī nipuṇo viññū vibhāvī vinīto visārado bahussuto tepiṭako vedagū pabhinnabuddhimā āgatāgamo pabhinnapaṭisambhido navaṅgasatthusāsane pariyattidharo pāramippatto jinavacane dhammatthadesanāpaṭivedhakusalo akkhayavicitrapaṭibhāno citrakathī kalyāṇavākkaraṇo durāsado duppasaho duruttaro durāvaraṇo dunnivārayo, sāgaro viya akkhobho, girirājā viya niccalo, raṇañjaho tamonudo pabhaṅkaro mahākathī paragaṇigaṇamathano paratitthiyamaddano bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ rājūnaṁ rājamahāmattānaṁ sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ lābhaggayasaggappatto vuddhānaṁ viññūnaṁ sotāvadhānena samannāgatānaṁ sandassento navaṅgaṁ jinasāsanaratanaṁ, upadisanto dhammamaggaṁ, dhārento dhammappajjotaṁ, ussāpento dhammayūpaṁ, yajanto dhammayāgaṁ, paggaṇhanto dhammaddhajaṁ, ussāpento dhammaketuṁ, dhamento dhammasaṅkhaṁ, āhananto dhammabheriṁ, nadanto sīhanādaṁ, gajjanto indagajjitaṁ, madhuragiragajjitena ñāṇavaravijjujālapariveṭhitena karuṇājalabharitena mahatā dhammāmatameghena sakalalokamabhitappayanto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ caramāno anupubbena sāgalanagaraṁ anuppatto hoti.


pli: Tatra sudaṁ āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati.


pli: Tenāhu porāṇā—


pli: “Bahussuto citrakathī,


pli: nipuṇo ca visārado;


pli: Sāmayiko ca kusalo,


pli: paṭibhāne ca kovido.


pli: Te ca tepiṭakā bhikkhū,


pli: pañcanekāyikāpi ca;


pli: Catunekāyikā ceva,


pli: nāgasenaṁ purakkharuṁ.


pli: Gambhīrapañño medhāvī,


pli: maggāmaggassa kovido;


pli: Uttamatthaṁ anuppatto,


pli: nāgaseno visārado.


pli: Tehi bhikkhūhi parivuto,


pli: nipuṇehi saccavādibhi;


pli: Caranto gāmanigamaṁ,


pli: sāgalaṁ upasaṅkami.


pli: Saṅkhyeyyapariveṇasmiṁ,


pli: nāgaseno tadā vasi;


pli: Katheti so manussehi,


pli: pabbate kesarī yathā”ti.


pli: Atha kho devamantiyo rājānaṁ milindaṁ etadavoca—


pli: “āgamehi tvaṁ, mahārāja;


pli: atthi, mahārāja, nāgaseno nāma thero paṇḍito byatto medhāvī vinīto visārado bahussuto citrakathī kalyāṇapaṭibhāno atthadhammaniruttipaṭibhānapaṭisambhidāsu pāramippatto, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati, gaccha tvaṁ, mahārāja, āyasmantaṁ nāgasenaṁ pañhaṁ pucchassu, ussahati so tayā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.


pli: Atha kho milindassa rañño sahasā “nāgaseno”ti saddaṁ sutvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.


pli: Atha kho milindo rājā devamantiyaṁ etadavoca—


pli: “ussahati bho nāgaseno bhikkhu mayā saddhiṁ sallapitun”ti?


pli: “Ussahati, mahārāja, api indayamavaruṇakuverapajāpatisuyāmasantusitalokapālehipi pitupitāmahena mahābrahmunāpi saddhiṁ sallapituṁ, kimaṅgaṁ pana manussabhūtenā”ti.


pli: “tena hi tvaṁ, devamantiya, bhadantassa santike dūtaṁ pesehī”ti.


pli: “Evaṁ, devā”ti kho devamantiyo āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ dassanakāmo”ti.


pli: Āyasmāpi kho nāgaseno evamāha—


pli: “tena hi āgacchatū”ti.


pli: Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha mahatā balakāyena saddhiṁ yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ maṇḍalamāḷe nisinno hoti.


pli: Addasā kho milindo rājā āyasmato nāgasenassa parisaṁ dūratova, disvāna devamantiyaṁ etadavoca—


pli: “kassesā, devamantiya, mahatī parisā”ti?


pli: “Āyasmato kho, mahārāja, nāgasenassa parisā”ti.


pli: Atha kho milindassa rañño āyasmato nāgasenassa parisaṁ dūratova disvā ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.


pli: Atha kho milindo rājā khaggaparivārito viya gajo, garuḷaparivārito viya nāgo, ajagaraparivārito viya kotthuko, mahiṁsaparivuto viya accho, nāgānubaddho viya maṇḍūko, saddūlānubaddho viya migo, ahituṇḍikasamāgato viya pannago, majjārasamāgato viya undūro, bhūtavejjasamāgato viya pisāco, rāhumakhagato viya cando, pannago viya peḷantaragato, sakuṇo viya pañjarantaragato, maccho viya jālantaragato, vāḷavanamanuppaviṭṭho viya puriso, vessavaṇāparādhiko viya yakkho, parikkhīṇāyuko viya devaputto bhīto ubbiggo utrasto saṁviggo lomahaṭṭhajāto vimano dummano bhantacitto vipariṇatamānaso “mā maṁ ayaṁ parijano paribhavī”ti satiṁ upaṭṭhapetvā devamantiyaṁ etadavoca—


pli: “mā kho, tvaṁ devamantiya, āyasmantaṁ nāgasenaṁ mayhaṁ ācikkheyyāsi, anakkhātaññevāhaṁ nāgasenaṁ jānissāmī”ti.


pli: “Sādhu, mahārāja, tvaññeva jānāhī”ti.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno tassā bhikkhuparisāya purato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ navakataro hoti pacchato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ vuḍḍhataro.


pli: Atha kho milindo rājā sabbaṁ taṁ bhikkhusaṅghaṁ purato ca pacchato ca majjhato ca anuvilokento addasā kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova bhikkhusaṅghassa majjhe nisinnaṁ kesarasīhaṁ viya vigatabhayabheravaṁ vigatalomahaṁsaṁ vigatabhayasārajjaṁ, disvāna ākāreneva aññāsi “eso kho ettha nāgaseno”ti.


pli: Atha kho milindo rājā devamantiyaṁ etadavoca—


pli: “eso kho, devamantiya, āyasmā nāgaseno”ti.


pli: “Āma, mahārāja, eso kho nāgaseno, suṭṭhu kho tvaṁ, mahārāja, nāgasenaṁ aññāsī”ti.


pli: Tato rājā tuṭṭho ahosi “anakkhātova mayā nāgaseno aññāto”ti.


pli: Atha kho milindassa rañño āyasmantaṁ nāgasenaṁ disvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.


pli: “Caraṇena ca sampannaṁ,


pli: sudantaṁ uttame dame;


pli: Disvā rājā nāgasenaṁ,


pli: idaṁ vacanamabravi.


pli: Kathitā mayā bahū diṭṭhā,


pli: sākacchā osaṭā bahū;


pli: Na tādisaṁ bhayaṁ āsi,


pli: ajja tāso yathā mama.


pli: Nissaṁsayaṁ parājayo,


pli: mama ajja bhavissati;


pli: Jayo ca nāgasenassa,


pli: yathā cittaṁ na saṇṭhitan”ti.


pli: Bāhirakathā niṭṭhitā.


title_pli: Milindapañha Mahāvagga

pli: Milindapañha


pli: 1. Paññattipañha


pli: Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā nāgasenena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Āyasmāpi kho nāgaseno paṭisammodanīyeneva milindassa rañño cittaṁ ārādhesi.


pli: Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “kathaṁ bhadanto ñāyati, kinnāmosi, bhante”ti?


pli: “‘Nāgaseno’ti kho ahaṁ, mahārāja, ñāyāmi, ‘nāgaseno’ti kho maṁ, mahārāja, sabrahmacārī samudācaranti, api ca mātāpitaro nāmaṁ karonti ‘nāgaseno’ti vā ‘sūraseno’ti vā ‘vīraseno’ti vā ‘sīhaseno’ti vā, api ca kho, mahārāja, saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ yadidaṁ nāgasenoti, na hettha puggalo upalabbhatī”ti.


pli: Atha kho milindo rājā evamāha—


pli: “suṇantu me bhonto pañcasatā yonakā asītisahassā ca bhikkhū, ayaṁ nāgaseno evamāha—


pli: ‘na hettha puggalo upalabbhatī’ti, kallaṁ nu kho tadabhinanditun”ti.


pli: “sace, bhante nāgasena, puggalo nūpalabbhati, ko carahi tumhākaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ deti, ko taṁ paribhuñjati, ko sīlaṁ rakkhati, ko bhāvanamanuyuñjati, ko maggaphalanibbānāni sacchikaroti, ko pāṇaṁ hanati, ko adinnaṁ ādiyati, ko kāmesumicchācāraṁ carati, ko musā bhaṇati, ko majjaṁ pivati, ko pañcānantariyakammaṁ karoti, tasmā natthi kusalaṁ, natthi akusalaṁ, natthi kusalākusalānaṁ kammānaṁ kattā vā kāretā vā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, sace, bhante nāgasena, yo tumhe māreti, natthi tassāpi pāṇātipāto, tumhākampi, bhante nāgasena, natthi ācariyo, natthi upajjhāyo, natthi upasampadā.


pli: ‘Nāgasenoti maṁ, mahārāja, sabrahmacārī samudācarantī’ti yaṁ vadesi, katamo ettha nāgaseno?


pli: Kiṁ nu kho, bhante, kesā nāgaseno”ti?


pli: “Na hi, mahārājā”ti.


pli: “Lomā nāgaseno”ti?


pli: “Nakhā …pe…


pli: aṭṭhimiñjaṁ …


pli: kilomakaṁ …


pli: papphāsaṁ …


pli: antaguṇaṁ …


pli: siṅghāṇikā …


pli: muttaṁ …pe…


pli: matthake matthaluṅgaṁ nāgaseno”ti?


pli: “Kiṁ nu kho, bhante, rūpaṁ nāgaseno”ti?


pli: “Vedanā nāgaseno”ti?


pli: “Saññā nāgaseno”ti?


pli: “Saṅkhārā nāgaseno”ti?


pli: “Viññāṇaṁ nāgaseno”ti?


pli: “Kiṁ pana, bhante, rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ nāgaseno”ti?


pli: “Kiṁ pana, bhante, aññatra rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ nāgaseno”ti?


pli: “Na hi, mahārājā”ti.


pli: “Tamahaṁ, bhante, pucchanto pucchanto na passāmi nāgasenaṁ.


pli: Nāgasenasaddoyeva nu kho, bhante, nāgaseno”ti?


pli: “Ko panettha nāgaseno, alikaṁ tvaṁ, bhante, bhāsasi musāvādaṁ, natthi nāgaseno”ti.


pli: Atha kho āyasmā nāgaseno milindaṁ rājānaṁ etadavoca—


pli: “tvaṁ khosi, mahārāja, khattiyasukhumālo accantasukhumālo, tassa te, mahārāja, majjhanhikasamayaṁ tattāya bhūmiyā uṇhāya vālikāya kharāya sakkharakathalikāya madditvā pādenāgacchantassa pādā rujjanti, kāyo kilamati, cittaṁ upahaññati, dukkhasahagataṁ kāyaviññāṇaṁ uppajjati, kiṁ nu kho tvaṁ pādenāgatosi, udāhu vāhanenā”ti?


pli: “Nāhaṁ, bhante, pādenāgacchāmi, rathenāhaṁ āgatosmī”ti.


pli: “Sace tvaṁ, mahārāja, rathenāgatosi, rathaṁ me ārocehi, kiṁ nu kho, mahārāja, īsā ratho”ti?


pli: “Na hi, bhante”ti.


pli: “Akkho ratho”ti?


pli: “Cakkāni ratho”ti?


pli: “Rathapañjaraṁ ratho”ti?


pli: “Rathadaṇḍako ratho”ti?


pli: “Yugaṁ ratho”ti?


pli: “Rasmiyo ratho”ti?


pli: “Patodalaṭṭhi ratho”ti?


pli: “Kiṁ nu kho, mahārāja, īsāakkhacakkarathapañjararathadaṇḍayugarasmipatodā ratho”ti?


pli: “Kiṁ pana, mahārāja, aññatra īsāakkhacakkarathapañjararathadaṇḍayugarasmipatodā ratho”ti?


pli: “Tamahaṁ, mahārāja, pucchanto pucchanto na passāmi rathaṁ.


pli: Rathasaddoyeva nu kho, mahārāja, ratho”ti?


pli: “Ko panettha ratho, alikaṁ tvaṁ, mahārāja, bhāsasi musāvādaṁ, natthi ratho, tvaṁsi, mahārāja, sakalajambudīpe aggarājā, kassa pana tvaṁ bhāyitvā musāvādaṁ bhāsasi, suṇantu me bhonto pañcasatā yonakā asītisahassā ca bhikkhū, ayaṁ milindo rājā evamāha—


pli: ‘rathenāhaṁ āgatosmī’ti, sace tvaṁ, mahārāja, rathenāgatosi, ‘rathaṁ me ārocehī’ti vutto samāno rathaṁ na sampādeti, kallaṁ nu kho tadabhinanditun”ti.


pli: Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā āyasmato nāgasenassa sādhukāraṁ datvā milindaṁ rājānaṁ etadavocuṁ—


pli: “idāni kho tvaṁ, mahārāja, sakkonto bhāsassū”ti.


pli: Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “nāhaṁ, bhante nāgasena, musā bhaṇāmi, īsañca paṭicca akkhañca paṭicca cakkāni ca paṭicca rathapañjarañca paṭicca rathadaṇḍakañca paṭicca ‘ratho’ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ pavattatī”ti.


pli: “Sādhu kho tvaṁ, mahārāja, rathaṁ jānāsi;


pli: evameva kho, mahārāja, mayhampi kese ca paṭicca lome ca paṭicca …pe… matthake matthaluṅgañca paṭicca rūpañca paṭicca vedanañca paṭicca saññañca paṭicca saṅkhāre ca paṭicca viññāṇañca paṭicca ‘nāgaseno’ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ pavattati, paramatthato panettha puggalo nūpalabbhati.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, vajirāya bhikkhuniyā bhagavato sammukhā—


pli: ‘Yathā hi aṅgasambhārā,


pli: hoti saddo ratho iti;


pli: Evaṁ khandhesu santesu,


pli: hoti “satto”ti sammutī’”ti.


pli: “Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, aticitrāni pañhapaṭibhānāni visajjitāni, yadi buddho tiṭṭheyya sādhukāraṁ dadeyya, sādhu sādhu, nāgasena, aticitrāni pañhapaṭibhānāni visajjitānī”ti.


pli: Paññattipañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: 10. Sampasādanalakkhaṇasaddhāpañha


pli: “bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā saddhā”ti?


pli: “Sampasādanalakkhaṇā ca, mahārāja, saddhā, sampakkhandanalakkhaṇā cā”ti.


pli: “Kathaṁ, bhante, sampasādanalakkhaṇā saddhā”ti?


pli: “Saddhā kho, mahārāja, uppajjamānā nīvaraṇe vikkhambheti, vinīvaraṇaṁ cittaṁ hoti acchaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.


pli: Evaṁ kho, mahārāja, sampasādanalakkhaṇā saddhā”ti.


pli: “Opammaṁ karohī”ti.


pli: “Yathā, mahārāja, rājā cakkavattī caturaṅginiyā senāya saddhiṁ addhānamaggappaṭipanno parittaṁ udakaṁ tareyya, taṁ udakaṁ hatthīhi ca assehi ca rathehi ca pattīhi ca khubhitaṁ bhaveyya āvilaṁ luḷitaṁ kalalībhūtaṁ.


pli: Uttiṇṇo ca rājā cakkavattī manusse āṇāpeyya ‘pānīyaṁ, bhaṇe, āharatha, pivissāmī’ti, rañño ca udakappasādako maṇi bhaveyya.


pli: ‘Evaṁ, devā’ti kho te manussā rañño cakkavattissa paṭissutvā taṁ udakappasādakaṁ maṇiṁ udake pakkhipeyyuṁ, tasmiṁ udake pakkhittamatte saṅkhasevālapaṇakaṁ vigaccheyya, kaddamo ca sannisīdeyya, acchaṁ bhaveyya udakaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.


pli: Tato rañño cakkavattissa pānīyaṁ upanāmeyyuṁ ‘pivatu, deva, pānīyan’ti.


pli: Yathā, mahārāja, udakaṁ, evaṁ cittaṁ daṭṭhabbaṁ, yathā te manussā, evaṁ yogāvacaro daṭṭhabbo, yathā saṅkhasevālapaṇakaṁ kaddamo ca, evaṁ kilesā daṭṭhabbā.


pli: Yathā udakappasādako maṇi, evaṁ saddhā daṭṭhabbā, yathā udakappasādake maṇimhi udake pakkhittamatte saṅkhasevālapaṇakaṁ vigaccheyya, kaddamo ca sannisīdeyya, acchaṁ bhaveyya udakaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, saddhā uppajjamānā nīvaraṇe vikkhambheti, vinīvaraṇaṁ cittaṁ hoti acchaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.


pli: “Kallosi, bhante nāgasenā”ti.


pli: Sampasādanalakkhaṇasaddhāpañho dasamo.


pli: Milindapañha


pli: 11. Sampakkhandanalakkhaṇasaddhāpañha


pli: “Kathaṁ, bhante, sampakkhandanalakkhaṇā saddhā”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, yogāvacaro aññesaṁ cittaṁ vimuttaṁ passitvā sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā sampakkhandati yogaṁ karoti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.


pli: Evaṁ kho, mahārāja, sampakkhandanalakkhaṇā saddhā”ti.


pli: “Yathā, mahārāja, uparipabbate mahāmegho abhippavasseyya, taṁ udakaṁ yathāninnaṁ pavattamānaṁ pabbatakandarapadarasākhā paripūretvā nadiṁ paripūreyya, sā ubhato kūlāni saṁvissandantī gaccheyya, atha mahājanakāyo āgantvā tassā nadiyā uttānataṁ vā gambhīrataṁ vā ajānanto bhīto vitthato tīre tiṭṭheyya, athaññataro puriso āgantvā attano thāmañca balañca sampassanto gāḷhaṁ kacchaṁ bandhitvā pakkhanditvā tareyya, taṁ tiṇṇaṁ passitvā mahājanakāyopi tareyya;


pli: evameva kho, mahārāja, yogāvacaro aññesaṁ cittaṁ vimuttaṁ passitvā sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā sampakkhandati yogaṁ karoti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.


pli: Evaṁ kho, mahārāja, sampakkhandanalakkhaṇā saddhāti.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā saṁyuttanikāyavare—


pli: ‘Saddhāya taratī oghaṁ,


pli: appamādena aṇṇavaṁ;


pli: Vīriyena dukkhamacceti,


pli: paññāya parisujjhatī’”ti.


pli: 12. Vīriyalakkhaṇapañha


pli: “bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇaṁ vīriyan”ti?


pli: “Upatthambhanalakkhaṇaṁ, mahārāja, vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.


pli: “Opammaṁ karohī”ti.


pli: “Yathā, mahārāja, puriso gehe patante aññena dārunā upatthambheyya, upatthambhitaṁ santaṁ evaṁ taṁ gehaṁ na pateyya;


pli: evameva kho, mahārāja, upatthambhanalakkhaṇaṁ vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.


pli: “Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.


pli: “Yathā, mahārāja, parittakaṁ senaṁ mahatī senā bhañjeyya, tato rājā aññamaññaṁ anussāreyya anupeseyya attano parittakāya senāya balaṁ anupadaṁ dadeyya, tāya saddhiṁ parittakā senā mahatiṁ senaṁ bhañjeyya;


pli: evameva kho, mahārāja, upatthambhanalakkhaṇaṁ vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyanti.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—


pli: ‘vīriyavā kho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāveti.


pli: Sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti.


pli: Suddhamattānaṁ pariharatī’”ti.


pli: “Kallosi, bhante nāgasenā”ti.


pli: Vīriyalakkhaṇapañho dvādasamo.


pli: Milindapañha


pli: 13. Satilakkhaṇapañha


pli: “bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā satī”ti?


pli: “Apilāpanalakkhaṇā, mahārāja, sati, upaggaṇhanalakkhaṇā cā”ti.


pli: “Kathaṁ, bhante, apilāpanalakkhaṇā satī”ti?