pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


nikaya: vb

layer: root

title_pli: Vibhaṅga Paṭiccasamuppādavibhaṅga

pli: Mātikā.


pli: 2.5.1. Akusalacitta


pli: Katame dhammā akusalā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ diṭṭhigatasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā?


pli: Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā”.


pli: Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ?


pli: Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—


pli: idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ”.


pli: Tattha katamo upādānapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā upādānaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “upādānapaccayā bhavo”.


pli: Tattha katamā bhavapaccayā jāti?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo—


pli: ayaṁ vuccati “bhavapaccayā jāti”.


pli: Tattha katamaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ?


pli: Atthi jarā, atthi maraṇaṁ.


pli: Tattha katamā jarā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jarā jīraṇatā āyuno saṁhāni—


pli: ayaṁ vuccati “jarā”.


pli: Tattha katamaṁ maraṇaṁ?


pli: Yo tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “maraṇaṁ”.


pli: Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṁ hoti, pātubhāvo hoti.


pli: Tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Nāmapaccayā phassoti.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamo nāmapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatananti.


pli: Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti.


pli: Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ?


pli: Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Paccayacatukkaṁ.


pli: 2.6. Hetucatukka


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmahetukaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmahetukaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmahetukaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassahetukā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā phassahetukā”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā”.


pli: Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ?


pli: Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—


pli: idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ, nāmapaccayā phasso nāmahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ”.


pli: Nāmapaccayā phasso nāmahetukoti.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmahetuko?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso nāmahetuko” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ”.


pli: Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāhetuko”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇahetukaṁ”.


pli: Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ?


pli: Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmarūpahetukaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassahetukā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā phassahetukā”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā”.


pli: Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ?


pli: Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—


pli: idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Hetucatukkaṁ.


pli: 2.7. Sampayuttacatukka


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ …pe…


pli: nāmasampayuttaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassasampayuttā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā phassasampayuttā”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā”.


pli: Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ?


pli: Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—


pli: idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ, nāmapaccayā phasso nāmasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ”.


pli: Nāmapaccayā phasso nāmasampayuttoti.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmasampayutto?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso nāmasampayutto” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ”.


pli: Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ chaṭṭhāyatananti.


pli: Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Sampayuttacatukkaṁ.


pli: 2.8. Aññamaññacatukka


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;


pli: saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;


pli: viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayāpi viññāṇaṁ;


pli: nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṁ;


pli: chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ;


pli: phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;


pli: vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;


pli: taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?


pli: ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayāpi viññāṇaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayāpi viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamaṁ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayāpi phasso?


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayāpi phasso”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā”.


pli: Tattha katamā taṇhāpaccayāpi vedanā?


pli: ayaṁ vuccati “taṇhāpaccayāpi vedanā”.


pli: Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ?


pli: Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—


pli: idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ”.


pli: Tattha katamā upādānapaccayāpi taṇhā?


pli: Yo rāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “upādānapaccayāpi taṇhā”.


pli: Tattha katamo upādānapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā upādānaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “upādānapaccayā bhavo”.


pli: Tattha katamā bhavapaccayā jāti?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo—


pli: ayaṁ vuccati “bhavapaccayā jāti”.


pli: Tattha katamaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ?


pli: Atthi jarā, atthi maraṇaṁ.


pli: Tattha katamā jarā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jarā jīraṇatā āyuno saṁhāni—


pli: ayaṁ vuccati “jarā”.


pli: Tattha katamaṁ maraṇaṁ?


pli: Yo tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “maraṇaṁ”.


pli: Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṁ hoti, pātubhāvo hoti.


pli: Tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;


pli: saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;


pli: viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayāpi viññāṇaṁ;


pli: nāmapaccayā phasso, phassapaccayāpi nāmaṁ;


pli: phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;


pli: vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;


pli: taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?


pli: ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayāpi viññāṇaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayāpi viññāṇaṁ”.


pli: Nāmapaccayā phassoti.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamo nāmapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamaṁ phassapaccayāpi nāmaṁ?


pli: Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—


pli: idaṁ vuccati “phassapaccayāpi nāmaṁ” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;


pli: saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;


pli: viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ;


pli: nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ;


pli: chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ;


pli: phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;


pli: vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;


pli: taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?


pli: ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayāpi viññāṇanti.


pli: Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatananti.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamaṁ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;


pli: saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;


pli: viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ;


pli: nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ;


pli: chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ;


pli: phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;


pli: vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;


pli: taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;


pli: upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?


pli: ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati nāmaṁ.


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayāpi viññāṇanti.


pli: idaṁ vuccati “nāmaṁ”.


pli: Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ”.


pli: Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti.


pli: Cattāro ca mahābhūtā, yañca rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—


pli: Tattha katamaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ?


pli: Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—


pli: idaṁ vuccati “nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ?


pli: Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.


pli: Tattha katamaṁ nāmaṁ?


pli: Tattha katamaṁ rūpaṁ?


pli: Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “rūpaṁ”.


pli: Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamaṁ phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Aññamaññacatukkaṁ.


pli: 2.9.  Akusalaniddesa


pli: 2.9.1 Akusalacitta


pli: Katame dhammā akusalā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ diṭṭhigatasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…


pli: somanassasahagataṁ diṭṭhigatavippayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: somanassasahagataṁ diṭṭhigatavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā”.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati avijjāpaccayā saṅkhāro …pe….


pli: Tattha katamo taṇhāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “taṇhāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.9.2. Akusalacitta


pli: Katame dhammā akusalā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ diṭṭhigatasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: 2.9.3. Akusalacitta


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati avijjā …pe….


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā” …pe…


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ diṭṭhigatasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ diṭṭhigatavippayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ diṭṭhigatavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tattha katamā avijjā …pe…


pli: 2.9.4. Akusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti domanassasahagataṁ paṭighasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: domanassasahagataṁ paṭighasampayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā paṭighaṁ, paṭighapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: ayaṁ vuccati “avijjā” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamaṁ vedanāpaccayā paṭighaṁ?


pli: Yo cittassa āghāto …pe…


pli: caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—


pli: idaṁ vuccati “vedanāpaccayā paṭighaṁ”.


pli: Tattha katamo paṭighapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “paṭighapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.9.5. Akusalacitta


pli: Katame dhammā akusalā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ vicikicchāsampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā vicikicchā, vicikicchāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamā vedanāpaccayā vicikicchā?


pli: Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvidhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā vicikicchā”.


pli: Tattha katamo vicikicchāpaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā vicikicchaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “vicikicchāpaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.9.6. Akusalacitta


pli: Katame dhammā akusalā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ uddhaccasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā uddhaccaṁ, uddhaccapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamā avijjā?


pli: Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjā” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamaṁ vedanāpaccayā uddhaccaṁ?


pli: Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati “vedanāpaccayā uddhaccaṁ”.


pli: Tattha katamo uddhaccapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “uddhaccapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Akusalaniddeso.


pli: 2. Kusalaniddesa


pli: 2.10.1. 2.10.1 Kāmāvacarakusalacitta


pli: 2.10.1.1. Mahākusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katame kusalamūlā?


pli: Alobho, adoso, amoho.


pli: Tattha katamo alobho?


pli: Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṁ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṁ anabhijjhā alobho kusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “alobho”.


pli: Tattha katamo adoso?


pli: Yo adoso adussanā adussitattaṁ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “adoso”.


pli: Tattha katamo amoho?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—


pli: ayaṁ vuccati “amoho”.


pli: Ime vuccanti “kusalamūlā”.


pli: Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “kusalamūlapaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…


pli: viññāṇapaccayā nāmaṁ …pe…


pli: nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ …pe…


pli: chaṭṭhāyatanapaccayā phasso …pe…


pli: phassapaccayā vedanā …pe…


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo?


pli: Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā pasādo”.


pli: Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “pasādapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.10.1.2. Mahākusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katame kusalamūlā?


pli: Alobho, adoso.


pli: Tattha katamo alobho?


pli: Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṁ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṁ anabhijjhā alobho kusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “alobho”.


pli: Tattha katamo adoso?


pli: Yo adoso adussanā adussitattaṁ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “adoso”.


pli: Ime vuccanti “kusalamūlā”.


pli: Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “kusalamūlapaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.10.1.3. Mahākusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katame kusalamūlā?


pli: Alobho, adoso, amoho—


pli: ime vuccanti “kusalamūlā”.


pli: ayaṁ vuccati—


pli: “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: 2.10.1.4. Mahākusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ vā dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Alobho, adoso—


pli: Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “kusalamūlapaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.10.2. Rūpāvacarakusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katame kusalamūlā?


pli: Alobho, adoso, amoho—


pli: ime vuccanti “kusalamūlā”.


pli: 2.10.3. Arūpāvacarakusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā” …pe…


pli: 2.10.4. Lokuttarakusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hoti.


pli: Alobho, adoso, amoho.


pli: Tattha katamo alobho …pe…


pli: adoso …pe…


pli: amoho?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “amoho”.


pli: Ime vuccanti “kusalamūlā”.


pli: Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “kusalamūlapaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo?


pli: Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā pasādo”.


pli: Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “pasādapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hotīti.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṁ hoti, pātubhāvo hoti.


pli: Tena vuccati “evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hotī”ti.


pli: Kusalaniddeso.


pli: 2.11. Abyākataniddesa


pli: 2.11. 2.11 Ahetukakusalavipākacitta


pli: 2.11.1.1.1. Cakkhuviññāṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ cakkhuviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rūpārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe…


pli: tajjācakkhuviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā vedanaṁ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārahetukaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇahetukaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmahetukaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko, phassapaccayā vedanā phassahetukā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;


pli: viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayāpi viññāṇaṁ;


pli: nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmaṁ;


pli: chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ;


pli: phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;


pli: vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.11.1.1.2. Sota-kāyaviññāṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sotaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ saddārammaṇaṁ …pe…


pli: ghānaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ gandhārammaṇaṁ …pe…


pli: jivhāviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rasārammaṇaṁ …pe…


pli: kāyaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti sukhasahagataṁ phoṭṭhabbārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā vedanaṁ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.1.1.3. Sampaṭicchanacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe…


pli: tajjāmanodhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.1.1.4. Somanassantīraṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.1.1.5. Upekkhāsantīraṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.1.2. Kāmāvacaravipākacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo?


pli: Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā pasādo”.


pli: Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “pasādapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.1.3. Rūpāvacaravipākacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: 2.11.1.4. Arūpāvacaravipākacitta


pli: Yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.11.1.5. Lokuttaravipākacitta


pli: Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hoti.


pli: 2.11.2. 2.11.2 Akusalavipākacitta


pli: 2.11.2.1. Cakkhu-kāyaviññāṇacitta


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ cakkhuviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rūpārammaṇaṁ …pe…


pli: sotaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ saddārammaṇaṁ …pe…


pli: ghānaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ gandhārammaṇaṁ …pe…


pli: jivhāviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rasārammaṇaṁ …pe…


pli: kāyaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti dukkhasahagataṁ phoṭṭhabbārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe…


pli: tajjākāyaviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā vedanaṁ, saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.2.2. Sampaṭicchanacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā saddārammaṇā vā gandhārammaṇā vā rasārammaṇā vā phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe…


pli: tajjāmanodhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.11.2.3. Upekkhāsantīraṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…


pli: 2.11.3.1. Ahetukakiriyācitta


pli: Yasmiṁ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: phoṭṭhabbārammaṇā vā …pe…


pli: manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā …pe…


pli: manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: 2.11.3.2. Kāmāvacarakiriyācitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: 2.11.3.3. Rūpāvacarakiriyācitta


pli: Yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.11.3.4. Arūpāvacarakiriyācitta


pli: Yasmiṁ samaye arūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Abyākataniddeso.


pli: 2.12.1.1. Mahākusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo?


pli: Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā pasādo”.


pli: Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “pasādapaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.12.1.2. Mahākusalacitta


pli: Katame dhammā kusalā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…


pli: somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…


pli: somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…


pli: upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā …pe…


pli: dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.12.2. Rūpāvacarakusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.12.3. Arūpāvacarakusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.12.4. Lokuttarakusalacitta


pli: Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hoti.


pli: Avijjāmūlakakusalaniddeso.


pli: 2.13.1.1. Cakkhuviññāṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ cakkhuviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rūpārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo kusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “kusalamūlapaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sotaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ saddārammaṇaṁ …pe…


pli: ghānaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ gandhārammaṇaṁ …pe…


pli: jivhāviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rasārammaṇaṁ …pe…


pli: kāyaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti sukhasahagataṁ phoṭṭhabbārammaṇaṁ …pe…


pli: manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: phoṭṭhabbārammaṇā vā …pe…


pli: manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā …pe…


pli: manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.13.2. Kāmāvacaravipākacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā …pe…


pli: upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: 2.13.3. Rūpāvacaravipākacitta


pli: Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.13.4. Arūpāvacaravipākacitta


pli: Yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.13.5. Lokuttaravipākacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye kusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hoti.


pli: Kusalamūlakavipākaniddeso.


pli: 2.14. 2.14 Akusalamūlakavipākaniddesa


pli: 2.14.1. Cakkhuviññāṇacitta


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ cakkhuviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rūpārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.


pli: Tattha katamo akusalamūlapaccayā saṅkhāro?


pli: Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “akusalamūlapaccayā saṅkhāro” …pe…


pli: tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: 2.14.2. Sotaviññāṇa-sampaṭicchanacitta


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sotaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ saddārammaṇaṁ …pe…


pli: ghānaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ gandhārammaṇaṁ …pe…


pli: jivhāviññāṇaṁ uppannaṁ hoti upekkhāsahagataṁ rasārammaṇaṁ …pe…


pli: kāyaviññāṇaṁ uppannaṁ hoti dukkhasahagataṁ phoṭṭhabbārammaṇaṁ …pe…


pli: manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: 2.14.3. Upekkhāsantīraṇacitta


pli: Katame dhammā abyākatā?


pli: Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…


pli: dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.


pli: ayaṁ vuccati “akusalamūlapaccayā saṅkhāro”.


pli: Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?


pli: idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ?


pli: idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ”.


pli: Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso?


pli: Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.


pli: Tattha katamā phassapaccayā vedanā?


pli: Yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—


pli: ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.


pli: Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho?


pli: Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—


pli: ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā adhimokkho”.


pli: Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?


pli: Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—


pli: ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo”.


pli: Tattha katamā bhavapaccayā jāti?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo—


pli: ayaṁ vuccati “bhavapaccayā jāti”.


pli: Tattha katamaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ?


pli: Atthi jarā, atthi maraṇaṁ.


pli: Tattha katamā jarā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jarā jīraṇatā āyuno saṁhāni—


pli: ayaṁ vuccati “jarā”.


pli: Tattha katamaṁ maraṇaṁ?


pli: Yo tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—


pli: idaṁ vuccati “maraṇaṁ”.


pli: Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.


pli: Idaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti.


pli: Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṁ hoti, pātubhāvo hoti.


pli: Tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.


pli: Akusalamūlakavipākaniddeso.


pli: Abhidhammabhājanīyaṁ.


pli: Paṭiccasamuppādavibhaṅgo niṭṭhito.


title_pli: Vibhaṅga Satipaṭṭhānavibhaṅga

pli: Vibhaṅga


pli: Satipaṭṭhānavibhaṅga


pli: 1. Suttantabhājanīya


pli: Cattāro satipaṭṭhānā—


pli: idha bhikkhu ajjhattaṁ kāye kāyānupassī viharati bahiddhā kāye kāyānupassī viharati ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, ajjhattaṁ vedanāsu vedanānupassī viharati bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, ajjhattaṁ citte cittānupassī viharati bahiddhā citte cittānupassī viharati ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, ajjhattaṁ dhammesu dhammānupassī viharati bahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: 1.1. Kāyānupassanāniddesa


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattaṁ kāye kāyānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu ajjhattaṁ kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati—


pli: “atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo, assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan”ti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti, svāvatthitaṁ vavatthapeti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā bahiddhā kāye cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu bahiddhā kāye kāyānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu bahiddhā kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati—


pli: “atthissa kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo, assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan”ti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā ajjhattabahiddhā kāye cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu ajjhattabahiddhā kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati—


pli: Evaṁ bhikkhu ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: “Anupassī”ti.


pli: Tattha katamā anupassanā?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—


pli: ayaṁ vuccati “anupassanā”.


pli: Imāya anupassanāya upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.


pli: Tena vuccati “anupassī”ti.


pli: “Viharatī”ti.


pli: Iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Ātāpī”ti.


pli: Tattha katamo ātāpo?


pli: Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—


pli: ayaṁ vuccati “ātāpo”.


pli: Iminā ātāpena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.


pli: Tena vuccati “ātāpī”ti.


pli: “Sampajāno”ti.


pli: Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?


pli: idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.


pli: Iminā sampajaññena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.


pli: Tena vuccati “sampajāno”ti.


pli: “Satimā”ti.


pli: Tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Imāya satiyā upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.


pli: Tena vuccati “satimā”ti.


pli: “Vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Tattha katamo loko?


pli: Sveva kāyo loko.


pli: Pañcapi upādānakkhandhā loko.


pli: Ayaṁ vuccati “loko”.


pli: Tattha katamā abhijjhā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “abhijjhā”.


pli: Tattha katamaṁ domanassaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “domanassaṁ”.


pli: Iti ayañca abhijjhā idañca domanassaṁ imamhi loke vinītā honti paṭivinītā santā samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Kāyānupassanāniddeso.


pli: 1.2. Vedanānupassanāniddesa


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattaṁ vedanāsu vedanānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno “dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno “sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno “nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno “nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī”ti pajānāti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti svāvatthitaṁ vavatthapeti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā bahiddhā vedanāsu cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “sukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, dukkhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “dukkhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamānaṁ “nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayatī”ti pajānāti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā ajjhattabahiddhā vedanāsu cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sukhaṁ vedanaṁ “sukhā vedanā”ti pajānāti, dukkhaṁ vedanaṁ “dukkhā vedanā”ti pajānāti, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ “adukkhamasukhā vedanā”ti pajānāti, sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ “sāmisā sukhā vedanā”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ “nirāmisā sukhā vedanā”ti pajānāti, sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ “sāmisā dukkhā vedanā”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ “nirāmisā dukkhā vedanā”ti pajānāti, sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ “sāmisā adukkhamasukhā vedanā”ti pajānāti, nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ “nirāmisā adukkhamasukhā vedanā”ti pajānāti.


pli: Evaṁ bhikkhu ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: “Anupassī”ti …pe…


pli: “viharatī”ti …pe…


pli: “ātāpī”ti …pe…


pli: “sampajāno”ti …pe…


pli: “satimā”ti …pe…


pli: “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Tattha katamo loko?


pli: Sāyeva vedanā loko.


pli: Pañcapi upādānakkhandhā loko.


pli: Ayaṁ vuccati “loko”.


pli: Tattha katamā abhijjhā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “abhijjhā”.


pli: Tattha katamaṁ domanassaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “domanassaṁ”.


pli: Iti ayañca abhijjhā idañca domanassaṁ imamhi loke vinītā honti paṭivinītā santā samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Vedanānupassanāniddeso.


pli: 1.3. Cittānupassanāniddesa


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattaṁ citte cittānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ “sarāgaṁ me cittan”ti pajānāti, vītarāgaṁ vā cittaṁ “vītarāgaṁ me cittan”ti pajānāti, sadosaṁ vā cittaṁ “sadosaṁ me cittan”ti pajānāti, vītadosaṁ vā cittaṁ “vītadosaṁ me cittan”ti pajānāti, samohaṁ vā cittaṁ “samohaṁ me cittan”ti pajānāti, vītamohaṁ vā cittaṁ “vītamohaṁ me cittan”ti pajānāti, saṅkhittaṁ vā cittaṁ “saṅkhittaṁ me cittan”ti pajānāti, vikkhittaṁ vā cittaṁ “vikkhittaṁ me cittan”ti pajānāti, mahaggataṁ vā cittaṁ “mahaggataṁ me cittan”ti pajānāti, amahaggataṁ vā cittaṁ “amahaggataṁ me cittan”ti pajānāti, sauttaraṁ vā cittaṁ “sauttaraṁ me cittan”ti pajānāti, anuttaraṁ vā cittaṁ “anuttaraṁ me cittan”ti pajānāti, samāhitaṁ vā cittaṁ “samāhitaṁ me cittan”ti pajānāti, asamāhitaṁ vā cittaṁ “asamāhitaṁ me cittan”ti pajānāti, vimuttaṁ vā cittaṁ “vimuttaṁ me cittan”ti pajānāti, avimuttaṁ vā cittaṁ “avimuttaṁ me cittan”ti pajānāti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti svāvatthitaṁ vavatthapeti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā bahiddhā citte cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu bahiddhā citte cittānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sarāgaṁ vāssa cittaṁ “sarāgamassa cittan”ti pajānāti, vītarāgaṁ vāssa cittaṁ “vītarāgamassa cittan”ti pajānāti, sadosaṁ vāssa cittaṁ “sadosamassa cittan”ti pajānāti, vītadosaṁ vāssa cittaṁ “vītadosamassa cittan”ti pajānāti, samohaṁ vāssa cittaṁ “samohamassa cittan”ti pajānāti, vītamohaṁ vāssa cittaṁ “vītamohamassa cittan”ti pajānāti, saṅkhittaṁ vāssa cittaṁ “saṅkhittamassa cittan”ti pajānāti, vikkhittaṁ vāssa cittaṁ “vikkhittamassa cittan”ti pajānāti, mahaggataṁ vāssa cittaṁ “mahaggatamassa cittan”ti pajānāti, amahaggataṁ vāssa cittaṁ “amahaggatamassa cittan”ti pajānāti, sauttaraṁ vāssa cittaṁ “sauttaramassa cittan”ti pajānāti, anuttaraṁ vāssa cittaṁ “anuttaramassa cittan”ti pajānāti, samāhitaṁ vāssa cittaṁ “samāhitamassa cittan”ti pajānāti, asamāhitaṁ vāssa cittaṁ “asamāhitamassa cittan”ti pajānāti, vimuttaṁ vāssa cittaṁ “vimuttamassa cittan”ti pajānāti, avimuttaṁ vāssa cittaṁ “avimuttamassa cittan”ti pajānāti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā ajjhattabahiddhā citte cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ “sarāgaṁ cittan”ti pajānāti, vītarāgaṁ vā cittaṁ “vītarāgaṁ cittan”ti pajānāti, sadosaṁ vā cittaṁ “sadosaṁ cittan”ti pajānāti, vītadosaṁ vā cittaṁ “vītadosaṁ cittan”ti pajānāti, samohaṁ vā cittaṁ “samohaṁ cittan”ti pajānāti, vītamohaṁ vā cittaṁ “vītamohaṁ cittan”ti pajānāti, saṅkhittaṁ vā cittaṁ “saṅkhittaṁ cittan”ti pajānāti, vikkhittaṁ vā cittaṁ “vikkhittaṁ cittan”ti pajānāti, mahaggataṁ vā cittaṁ “mahaggataṁ cittan”ti pajānāti, amahaggataṁ vā cittaṁ “amahaggataṁ cittan”ti pajānāti, sauttaraṁ vā cittaṁ “sauttaraṁ cittan”ti pajānāti, anuttaraṁ vā cittaṁ “anuttaraṁ cittan”ti pajānāti, samāhitaṁ vā cittaṁ “samāhitaṁ cittan”ti pajānāti, asamāhitaṁ vā cittaṁ “asamāhitaṁ cittan”ti pajānāti, vimuttaṁ vā cittaṁ “vimuttaṁ cittan”ti pajānāti, avimuttaṁ vā cittaṁ “avimuttaṁ cittan”ti pajānāti.


pli: Evaṁ bhikkhu ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: “Anupassī”ti …pe…


pli: “viharatī”ti …pe…


pli: “ātāpī”ti …pe…


pli: “sampajāno”ti …pe…


pli: “satimā”ti …pe…


pli: “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Tattha katamo loko?


pli: Taṁyeva cittaṁ loko.


pli: Pañcapi upādānakkhandhā loko.


pli: Tattha katamā abhijjhā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “abhijjhā”.


pli: Tattha katamaṁ domanassaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “domanassaṁ”.


pli: Iti ayañca abhijjhā idañca domanassaṁ imamhi loke vinītā honti paṭivinītā santā samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti.


pli: Cittānupassanāniddeso.


pli: 1.4. Dhammānupassanāniddesa


pli: Kathañca bhikkhu ajjhattaṁ dhammesu dhammānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ “atthi me ajjhattaṁ kāmacchando”ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ “natthi me ajjhattaṁ kāmacchando”ti pajānāti, yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ “atthi me ajjhattaṁ vicikicchā”ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ “natthi me ajjhattaṁ vicikicchā”ti pajānāti, yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ “atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo”ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ “natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo”ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti, santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ …pe…


pli: santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ “atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo”ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ “natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo”ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti, tañca pajānāti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti, svāvatthitaṁ vavatthapeti.


pli: So taṁ nimittaṁ āsevitvā bhāvetvā bahulīkaritvā svāvatthitaṁ vavatthapetvā bahiddhā dhammesu cittaṁ upasaṁharati.


pli: Kathañca bhikkhu bahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati?


pli: Idha bhikkhu santaṁ vāssa kāmacchandaṁ “atthissa kāmacchando”ti pajānāti, asantaṁ vāssa kāmacchandaṁ “natthissa kāmacchando”ti pajānāti, yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vāssa byāpādaṁ …pe…


pli: santaṁ vāssa thinamiddhaṁ …pe…


pli: santaṁ vāssa uddhaccakukkuccaṁ …pe…