pli: Tayo khandhā cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā.


nikaya: vb

layer: root

title_pli: Vibhaṅga Khandhavibhaṅga

pli: Dve khandhā no cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā.


pli: Dve khandhā no cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.


pli: Dve khandhā no cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.


pli: Viññāṇakkhandho ajjhattiko.


pli: Tayo khandhā bāhirā.


pli: Rūpakkhandho siyā ajjhattiko, siyā bāhiro.


pli: 3.2.11. Upādānagocchaka


pli: Cattāro khandhā no upādā.


pli: Rūpakkhandho siyā upādā, siyā no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā.


pli: Cattāro khandhā no upādānā.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā upādānaṁ, siyā no upādānaṁ.


pli: Rūpakkhandho upādāniyo.


pli: Cattāro khandhā siyā upādāniyā, siyā anupādāniyā.


pli: Rūpakkhandho upādānavippayutto.


pli: Cattāro khandhā siyā upādānasampayuttā, siyā upādānavippayuttā.


pli: Rūpakkhandho na vattabbo—


pli: “upādānañceva upādāniyo cā”ti, upādāniyo ceva no ca upādānaṁ.


pli: Tayo khandhā na vattabbā—


pli: “upādānañceva upādāniyā cā”ti, siyā upādāniyā ceva no ca upādānā, siyā na vattabbā—“upādāniyā ceva no ca upādānā”ti.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā upādānañceva upādāniyo ca, siyā upādāniyo ceva no ca upādānaṁ, siyā na vattabbo—“upādānañceva upādāniyo cā”tipi, “upādāniyo ceva no ca upādānan”tipi.


pli: “upādānañceva upādānasampayutto cā”tipi, “upādānasampayutto ceva no ca upādānan”tipi.


pli: “upādānā ceva upādānasampayuttā cā”ti, siyā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā, siyā na vattabbā—“upādānasampayuttā ceva no ca upādānā”ti.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā upādānañceva upādānasampayutto ca, siyā upādānasampayutto ceva no ca upādānaṁ, siyā na vattabbo—“upādānañceva upādānasampayutto cā”tipi, “upādānasampayutto ceva no ca upādānan”tipi.


pli: Cattāro khandhā siyā upādānavippayuttaupādāniyā, siyā upādānavippayuttaanupādāniyā, siyā na vattabbā—“upādānavippayuttaupādāniyā”tipi, “upādānavippayuttaanupādāniyā”tipi.


pli: 3.2.12. Kilesagocchaka


pli: Cattāro khandhā no kilesā.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā kileso, siyā no kileso.


pli: Rūpakkhandho saṅkilesiko.


pli: Cattāro khandhā siyā saṅkilesikā, siyā asaṅkilesikā.


pli: Rūpakkhandho asaṅkiliṭṭho.


pli: Cattāro khandhā siyā saṅkiliṭṭhā, siyā asaṅkiliṭṭhā.


pli: Rūpakkhandho kilesavippayutto.


pli: Cattāro khandhā siyā kilesasampayuttā, siyā kilesavippayuttā.


pli: Rūpakkhandho na vattabbo—


pli: “kileso ceva saṅkilesiko cā”ti, saṅkilesiko ceva no ca kileso.


pli: Tayo khandhā na vattabbā—


pli: “kilesā ceva saṅkilesikā cā”ti, siyā saṅkilesikā ceva no ca kilesā, siyā na vattabbā—“saṅkilesikā ceva no ca kilesā”ti.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā kileso ceva saṅkilesiko ca, siyā saṅkilesiko ceva no ca kileso, siyā na vattabbo—“kileso ceva saṅkilesiko cā”tipi, “saṅkilesiko ceva no ca kileso”tipi.


pli: “kileso ceva saṅkiliṭṭho cā”tipi, “saṅkiliṭṭho ceva no ca kileso”tipi.


pli: “kileso ceva saṅkiliṭṭhā cā”ti, siyā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā, siyā na vattabbā—“saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā”ti.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā kileso ceva saṅkiliṭṭho ca, siyā saṅkiliṭṭho ceva no ca kileso, siyā na vattabbo—“kileso ceva saṅkiliṭṭho cā”tipi, “saṅkiliṭṭho ceva no ca kileso”tipi.


pli: “kileso ceva kilesasampayutto cā”tipi, “kilesasampayutto ceva no ca kileso”tipi.


pli: “kilesā ceva kilesasampayuttā cā”ti, siyā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā, siyā na vattabbā—“kilesasampayuttā ceva no ca kilesā”ti.


pli: Saṅkhārakkhandho siyā kileso ceva kilesasampayutto ca, siyā kilesasampayutto ceva no ca kileso, siyā na vattabbo—“kileso ceva kilesasampayutto cā”tipi, “kilesasampayutto ceva no ca kileso”tipi.


pli: Cattāro khandhā siyā kilesavippayuttasaṅkilesikā, siyā kilesavippayuttaasaṅkilesikā, siyā na vattabbā—“kilesavippayuttasaṅkilesikā”tipi, “kilesavippayuttaasaṅkilesikā”tipi.


pli: 3.2.13. Piṭṭhiduka


pli: Rūpakkhandho na dassanena pahātabbo.


pli: Cattāro khandhā siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā.


pli: Rūpakkhandho na bhāvanāya pahātabbo.


pli: Cattāro khandhā siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Rūpakkhandho na dassanena pahātabbahetuko.


pli: Cattāro khandhā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā.


pli: Rūpakkhandho na bhāvanāya pahātabbahetuko.


pli: Cattāro khandhā siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Rūpakkhandho avitakko.


pli: Cattāro khandhā siyā savitakkā, siyā avitakkā.


pli: Rūpakkhandho avicāro.


pli: Cattāro khandhā siyā savicārā, siyā avicārā.


pli: Rūpakkhandho appītiko, cattāro khandhā siyā sappītikā, siyā appītikā.


pli: Rūpakkhandho na pītisahagato.


pli: Cattāro khandhā siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā.


pli: Dve khandhā na sukhasahagatā.


pli: Tayo khandhā siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā.


pli: Dve khandhā na upekkhāsahagatā.


pli: Tayo khandhā siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā.


pli: Rūpakkhandho kāmāvacaro.


pli: Cattāro khandhā siyā kāmāvacarā, siyā na kāmāvacarā.


pli: Rūpakkhandho na rūpāvacaro.


pli: Cattāro khandhā siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā.


pli: Rūpakkhandho na arūpāvacaro.


pli: Cattāro khandhā siyā arūpāvacarā, siyā na arūpāvacarā.


pli: Rūpakkhandho pariyāpanno.


pli: Cattāro khandhā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā.


pli: Rūpakkhandho aniyyāniko.


pli: Cattāro khandhā siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā.


pli: Rūpakkhandho aniyato.


pli: Cattāro khandhā siyā niyatā, siyā aniyatā.


pli: Rūpakkhandho sauttaro.


pli: Cattāro khandhā siyā sauttarā, siyā anuttarā.


pli: Rūpakkhandho araṇo.


pli: Cattāro khandhā siyā saraṇā, siyā araṇāti.


pli: Pañhāpucchakaṁ.


pli: Khandhavibhaṅgo niṭṭhito.


title_pli: Vibhaṅga Bojjhaṅgavibhaṅga

pli: Vibhaṅga


pli: Bojjhaṅgavibhaṅga


pli: 1. Suttantabhājanīya


pli: Satta bojjhaṅgā—


pli: satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.


pli: Tattha katamo satisambojjhaṅgo?


pli: Idha bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā hoti anussaritā—


pli: ayaṁ vuccati “satisambojjhaṅgo”.


pli: So tathā sato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati—


pli: Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “vīriyasambojjhaṅgo”.


pli: Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā—


pli: ayaṁ vuccati “pītisambojjhaṅgo”.


pli: Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati—


pli: ayaṁ vuccati “passaddhisambojjhaṅgo”.


pli: Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati—


pli: ayaṁ vuccati “samādhisambojjhaṅgo”.


pli: So tathā samāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhāsambojjhaṅgo”.


pli: Atthi ajjhattaṁ dhammesu sati, atthi bahiddhā dhammesu sati.


pli: Yadapi ajjhattaṁ dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi bahiddhā dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo dhammavicayasambojjhaṅgo?


pli: Atthi ajjhattaṁ dhammesu pavicayo, atthi bahiddhā dhammesu pavicayo.


pli: Yadapi ajjhattaṁ dhammesu pavicayo tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi bahiddhā dhammesu pavicayo tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo vīriyasambojjhaṅgo?


pli: Atthi kāyikaṁ vīriyaṁ, atthi cetasikaṁ vīriyaṁ.


pli: Yadapi kāyikaṁ vīriyaṁ tadapi vīriyasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi cetasikaṁ vīriyaṁ tadapi vīriyasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo pītisambojjhaṅgo?


pli: Atthi savitakkasavicārā pīti, atthi avitakkaavicārā pīti.


pli: Yadapi savitakkasavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi avitakkaavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo passaddhisambojjhaṅgo?


pli: Atthi kāyapassaddhi, atthi cittapassaddhi.


pli: Yadapi kāyapassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi cittapassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo samādhisambojjhaṅgo?


pli: Atthi savitakko savicāro samādhi, atthi avitakko avicāro samādhi.


pli: Yadapi savitakko savicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi avitakko avicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Tattha katamo upekkhāsambojjhaṅgo?


pli: Atthi ajjhattaṁ dhammesu upekkhā, atthi bahiddhā dhammesu upekkhā.


pli: Yadapi ajjhattaṁ dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Yadapi bahiddhā dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.


pli: Satta bojjhaṅgā—


pli: satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.


pli: Tattha katamo satisambojjhaṅgo?


pli: Idha bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ,


pli: dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…


pli: vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …


pli: pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …


pli: passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …


pli: samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …


pli: upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.


pli: Suttantabhājanīyaṁ.


pli: 2. Abhidhammabhājanīya


pli: Tattha katame satta bojjhaṅgā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye satta bojjhaṅgā honti—


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “satisambojjhaṅgo”.


pli: Tattha katamo dhammavicayasambojjhaṅgo?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: Tattha katamo vīriyasambojjhaṅgo?


pli: Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “vīriyasambojjhaṅgo”.


pli: Tattha katamo pītisambojjhaṅgo?


pli: Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa pītisambojjhaṅgo—


pli: ayaṁ vuccati “pītisambojjhaṅgo”.


pli: Tattha katamo passaddhisambojjhaṅgo?


pli: Yā vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa viññāṇakkhandhassa passaddhi paṭippassaddhi passambhanā paṭippassambhanā paṭippassambhitattaṁ passaddhisambojjhaṅgo—


pli: ayaṁ vuccati “passaddhisambojjhaṅgo”.


pli: Tattha katamo samādhisambojjhaṅgo?


pli: Yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “samādhisambojjhaṅgo”.


pli: Tattha katamo upekkhāsambojjhaṅgo?


pli: Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa upekkhāsambojjhaṅgo—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhāsambojjhaṅgo”.


pli: Ime vuccanti satta bojjhaṅgā.


pli: Avasesā dhammā sattahi bojjhaṅgehi sampayuttā.


pli: Satta bojjhaṅgā—


pli: Tattha katamo satisambojjhaṅgo?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yā tasmiṁ samaye sati anussati sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “satisambojjhaṅgo”.


pli: Avasesā dhammā satisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā dhammavicayasambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā vīriyasambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā pītisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā passaddhisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa upekkhāsambojjhaṅgo—


pli: Tattha katame satta bojjhaṅgā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yo tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti—


pli: ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye satta bojjhaṅgā honti—


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “satisambojjhaṅgo” …pe….


pli: Tattha katamo upekkhāsambojjhaṅgo?


pli: Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa upekkhāsambojjhaṅgo—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhāsambojjhaṅgo”.


pli: Ime vuccanti “satta bojjhaṅgā”.


pli: Avasesā dhammā sattahi bojjhaṅgehi sampayuttā.


pli: Satta bojjhaṅgā—


pli: Tattha katamo satisambojjhaṅgo?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yā tasmiṁ samaye sati anussati sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “satisambojjhaṅgo”.


pli: Avasesā dhammā satisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā dhammavicayasambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā vīriyasambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā pītisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā passaddhisambojjhaṅgasampayuttā …pe…


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa upekkhāsambojjhaṅgo—


pli: Abhidhammabhājanīyaṁ.


pli: 3. Pañhāpucchaka


pli: satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.


pli: Sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?


pli: 3.1. Tika


pli: Siyā kusalā, siyā abyākatā.


pli: Pītisambojjhaṅgo sukhāya vedanāya sampayutto;


pli: cha bojjhaṅgā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.


pli: Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā.


pli: Anupādinnaanupādāniyā.


pli: Asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.


pli: Siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā.


pli: Pītisambojjhaṅgo na pītisahagato, sukhasahagato, na upekkhāsahagato;


pli: cha bojjhaṅgā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.


pli: Siyā sekkhā, siyā asekkhā.


pli: Appamāṇā.


pli: Appamāṇārammaṇā.


pli: Siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.


pli: Na maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino;


pli: siyā na vattabbā “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.


pli: Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.


pli: Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.


pli: Na vattabbā “atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.


pli: Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.


pli: Bahiddhārammaṇā.


pli: Anidassanaappaṭighā.


pli: 3.2.1. Hetugocchaka


pli: Dhammavicayasambojjhaṅgo hetu, cha bojjhaṅgā hetusampayuttā.


pli: Dhammavicayasambojjhaṅgo hetu ceva sahetuko ca, cha bojjhaṅgā na vattabbā “hetū ceva sahetukā cā”ti, sahetukā ceva na ca hetū.


pli: Dhammavicayasambojjhaṅgo hetu ceva hetusampayutto ca, cha bojjhaṅgā na vattabbā “hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, hetusampayuttā ceva na ca hetū.


pli: Cha bojjhaṅgā na hetū sahetukā, dhammavicayasambojjhaṅgo na vattabbo “na hetusahetuko”tipi, “na hetuahetuko”tipi.


pli: 3.2.2. Cūḷantaraduka


pli: Sappaccayā.


pli: Saṅkhatā.


pli: Anidassanā.


pli: Appaṭighā.


pli: Lokuttarā.


pli: Kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.


pli: 3.2.3. Āsavagocchaka


pli: No āsavā.


pli: Anāsavā.


pli: Āsavavippayuttā.


pli: Na vattabbā “āsavā ceva sāsavā cā”tipi, sāsavā ceva no ca āsavātipi.


pli: Na vattabbā “āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.


pli: 10.3.2.4. Saṁyojanagocchakādi


pli: No saṁyojanā …pe…


pli: no ganthā …pe…


pli: no oghā …pe…


pli: no yogā …pe…


pli: no nīvaraṇā …pe…


pli: no parāmāsā …pe…


pli: 3.2.10. Mahantaraduka


pli: Sārammaṇā.


pli: No cittā.


pli: Cetasikā.


pli: Cittasampayuttā.


pli: Cittasaṁsaṭṭhā.


pli: Cittasamuṭṭhānā.


pli: Cittasahabhuno.


pli: Cittānuparivattino.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.


pli: No upādā.


pli: Anupādinnā.


pli: 10.3.2.11. Upādānagocchakādi


pli: No upādānā …pe…


pli: no kilesā …pe….


pli: Na dassanena pahātabbā.


pli: Na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Na dassanena pahātabbahetukā.


pli: Na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Siyā savitakkā, siyā avitakkā.


pli: Siyā savicārā, siyā avicārā.


pli: Pītisambojjhaṅgo appītiko, cha bojjhaṅgā siyā sappītikā, siyā appītikā.


pli: Pītisambojjhaṅgo na pītisahagato, cha bojjhaṅgā siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā.


pli: Pītisambojjhaṅgo sukhasahagato, cha bojjhaṅgā siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā.


pli: Pītisambojjhaṅgo na upekkhāsahagato, cha bojjhaṅgā siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā.


pli: Na kāmāvacarā.


pli: Na rūpāvacarā.


pli: Na arūpāvacarā.


pli: Apariyāpannā.


pli: Siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā.


pli: Siyā niyatā, siyā aniyatā.


pli: Anuttarā.


pli: Araṇāti.


pli: Pañhāpucchakaṁ.


pli: Bojjhaṅgavibhaṅgo niṭṭhito.


title_pli: Vibhaṅga Maggaṅgavibhaṅga

pli: Maggaṅgavibhaṅga


pli: 1. Suttantabhājanīya


pli: Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Tattha katamā sammādiṭṭhi?


pli: Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammādiṭṭhi”.


pli: Tattha katamo sammāsaṅkappo?


pli: ayaṁ vuccati “sammāsaṅkappo”.


pli: Tattha katamā sammāvācā?


pli: Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī—


pli: ayaṁ vuccati “sammāvācā”.


pli: Tattha katamo sammākammanto?


pli: Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī—


pli: ayaṁ vuccati “sammākammanto”.


pli: Tattha katamo sammāājīvo?


pli: Idha ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti—


pli: ayaṁ vuccati “sammāājīvo”.


pli: Tattha katamo sammāvāyāmo?


pli: Idha bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,


pli: uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,


pli: anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,


pli: uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati—


pli: ayaṁ vuccati “sammāvāyāmo”.


pli: Tattha katamā sammāsati?


pli: Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsati”.


pli: Tattha katamo sammāsamādhi?


pli: Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti “upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsamādhi”.


pli: Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Tattha katamā sammādiṭṭhi?


pli: Idha bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ,


pli: sammāsaṅkappaṁ bhāveti …pe…


pli: sammāvācaṁ bhāveti …pe…


pli: sammākammantaṁ bhāveti …pe…


pli: sammāājīvaṁ bhāveti …pe…


pli: sammāvāyāmaṁ bhāveti …pe…


pli: sammāsatiṁ bhāveti …pe…


pli: sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.


pli: Suttantabhājanīyaṁ.


pli: 2. Abhidhammabhājanīya


pli: Aṭṭhaṅgiko maggo—


pli: Tattha katamo aṭṭhaṅgiko maggo?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammādiṭṭhi”.


pli: Tattha katamo sammāsaṅkappo?


pli: Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsaṅkappo”.


pli: Tattha katamā sammāvācā?


pli: Yā catūhi vacīduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāvācā maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāvācā”.


pli: Tattha katamo sammākammanto?


pli: Yā tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammākammanto maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammākammanto”.


pli: Tattha katamo sammāājīvo?


pli: Yā micchāājīvā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāājīvo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāājīvo”.


pli: Tattha katamo sammāvāyāmo?


pli: Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāvāyāmo”.


pli: Tattha katamā sammāsati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsati”.


pli: Tattha katamo sammāsamādhi?


pli: Yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsamādhi”.


pli: Ayaṁ vuccati “aṭṭhaṅgiko maggo”.


pli: Avasesā dhammā aṭṭhaṅgikena maggena sampayuttā.


pli: Pañcaṅgiko maggo—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Tattha katamo pañcaṅgiko maggo?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgiko maggo hoti—


pli: Tattha katamā sammādiṭṭhi?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammādiṭṭhi”.


pli: Tattha katamo sammāsaṅkappo?


pli: Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsaṅkappo”.


pli: Tattha katamo sammāvāyāmo?


pli: Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāvāyāmo”.


pli: Tattha katamā sammāsati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsati”.


pli: Tattha katamo sammāsamādhi?


pli: Yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsamādhi”.


pli: Ayaṁ vuccati “pañcaṅgiko maggo”.


pli: Avasesā dhammā pañcaṅgikena maggena sampayuttā.


pli: Pañcaṅgiko maggo—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Tattha katamā sammādiṭṭhi?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammādiṭṭhi”.


pli: Avasesā dhammā sammādiṭṭhiyā sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāsaṅkappena sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāvāyāmena sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāsatiyā sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: Avasesā dhammā sammāsamādhinā sampayuttā.


pli: Aṭṭhaṅgiko maggo—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.


pli: Tattha katamo aṭṭhaṅgiko maggo?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti—


pli: Ayaṁ vuccati “aṭṭhaṅgiko maggo”.


pli: Avasesā dhammā aṭṭhaṅgikena maggena sampayuttā.


pli: Pañcaṅgiko maggo—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Tattha katamo pañcaṅgiko maggo?


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgiko maggo hoti—


pli: Ayaṁ vuccati “pañcaṅgiko maggo”.


pli: Avasesā dhammā pañcaṅgikena maggena sampayuttā.


pli: Tattha katamā sammādiṭṭhi?


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammādiṭṭhi”.


pli: Avasesā dhammā sammādiṭṭhiyā sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāsaṅkappena sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāvāyāmena sampayuttā …pe…


pli: avasesā dhammā sammāsatiyā sampayuttā.


pli: Tattha katamo sammāsamādhi?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “sammāsamādhi”.


pli: Avasesā dhammā sammāsamādhinā sampayuttā.


pli: Abhidhammabhājanīyaṁ.


pli: 3. Pañhāpucchaka


pli: Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.


pli: Aṭṭhannaṁ maggaṅgānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?


pli: 3.1. Tika


pli: Siyā kusalā, siyā abyākatā.


pli: Sammāsaṅkappo sukhāya vedanāya sampayutto;


pli: satta maggaṅgā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.


pli: Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā.


pli: Anupādinnaanupādāniyā.


pli: Asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.


pli: Sammāsaṅkappo avitakkavicāramatto;


pli: satta maggaṅgā siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā.


pli: Sammāsaṅkappo pītisahagato, sukhasahagato, na upekkhāsahagato;


pli: satta maggaṅgā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.


pli: Siyā sekkhā, siyā asekkhā.


pli: Appamāṇā.


pli: Appamāṇārammaṇā.


pli: Siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.


pli: Na maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino;


pli: siyā na vattabbā “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.


pli: Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.


pli: Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.


pli: Na vattabbā “atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.


pli: Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.


pli: Bahiddhārammaṇā.


pli: Anidassanaappaṭighā.


pli: 3.2.1. Hetugocchaka


pli: Sammādiṭṭhi hetu, satta maggaṅgā na hetū, sahetukā, hetusampayuttā.


pli: Sammādiṭṭhi hetu ceva sahetukā ca, satta maggaṅgā na vattabbā “hetū ceva sahetukā cā”ti, sahetukā ceva na ca hetū.


pli: Sammādiṭṭhi hetu ceva hetusampayuttā ca, satta maggaṅgā na vattabbā “hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, hetusampayuttā ceva na ca hetū.


pli: Satta maggaṅgā na hetū sahetukā, sammādiṭṭhi na vattabbā “na hetu sahetukā”tipi, “na hetu ahetukā”tipi.


pli: 3.2.2. Cūḷantaraduka


pli: Sappaccayā.


pli: Saṅkhatā.


pli: Anidassanā.


pli: Appaṭighā.


pli: Lokuttarā.


pli: Kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.


pli: 3.2.3. Āsavagocchaka


pli: No āsavā.


pli: Āsavavippayuttā.


pli: Na vattabbā “āsavā ceva sāsavā cā”tipi, “sāsavā ceva no ca āsavā”tipi.


pli: Na vattabbā “āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.


pli: 11.3.2.4. Saṁyojanagocchakādi


pli: No saṁyojanā …pe…


pli: no ganthā …pe…


pli: no oghā …pe…


pli: no yogā …pe…


pli: no nīvaraṇā …pe…


pli: no parāmāsā …pe….


pli: 3.2.10. Mahantaraduka


pli: Sārammaṇā.


pli: No cittā.


pli: Cetasikā.


pli: Cittasampayuttā.


pli: Cittasaṁsaṭṭhā.


pli: Cittasamuṭṭhānā.


pli: Cittasahabhuno.


pli: Cittānuparivattino.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno.


pli: Cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino.


pli: No upādā.


pli: Anupādinnā.


pli: 11.3.2.11. Upādānagocchakādi


pli: No upādānā …pe…


pli: no kilesā …pe…


pli: na dassanena pahātabbā.


pli: Na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Na dassanena pahātabbahetukā.


pli: Na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Sammāsaṅkappo avitakko, satta maggaṅgā siyā savitakkā, siyā avitakkā.


pli: Sammāsaṅkappo savicāro, satta maggaṅgā siyā savicārā, siyā avicārā.


pli: Sammāsaṅkappo sappītiko, satta maggaṅgā siyā sappītikā, siyā appītikā.


pli: Sammāsaṅkappo pītisahagato, satta maggaṅgā siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā.


pli: Sammāsaṅkappo sukhasahagato, satta maggaṅgā siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā.


pli: Sammāsaṅkappo na upekkhāsahagato, satta maggaṅgā siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā.


pli: Na kāmāvacarā.


pli: Na rūpāvacarā.


pli: Na arūpāvacarā.


pli: Apariyāpannā.


pli: Siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā.


pli: Siyā niyatā, siyā aniyatā.


pli: Anuttarā.


pli: Pañhāpucchakaṁ.


pli: Maggaṅgavibhaṅgo niṭṭhito.


title_pli: Vibhaṅga Jhānavibhaṅga

pli: Jhānavibhaṅga


pli: 1. Suttantabhājanīya


pli: Idha bhikkhu pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto sātaccaṁ nepakkaṁ bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto.


pli: So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.


pli: So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ.


pli: So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.


pli: So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.


pli: Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.


pli: Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.


pli: Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.


pli: Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.


pli: So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;


pli: sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati;


pli: sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati;


pli: sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati;


pli: sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.


pli: “Idhā”ti imissā diṭṭhiyā, imissā khantiyā, imissā ruciyā, imasmiṁ ādāye, imasmiṁ dhamme, imasmiṁ vinaye, imasmiṁ dhammavinaye, imasmiṁ pāvacane, imasmiṁ brahmacariye, imasmiṁ satthusāsane.


pli: Tena vuccati “idhā”ti.


pli: “Bhikkhū”ti samaññāya bhikkhu, paṭiññāya bhikkhu, bhikkhatīti bhikkhu, bhikkhakoti bhikkhu, bhikkhācariyaṁ ajjhupagatoti bhikkhu, bhinnapaṭadharoti bhikkhu, bhindati pāpake akusale dhammeti bhikkhu, bhinnattā pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ bhikkhu, odhiso kilesānaṁ pahānā bhikkhu, anodhiso kilesānaṁ pahānā bhikkhu, sekkho bhikkhu, asekkho bhikkhu, nevasekkhanāsekkho bhikkhu, aggo bhikkhu, bhadro bhikkhu, maṇḍo bhikkhu, sāro bhikkhu, samaggena saṅghena ñatticatutthena kammena akuppena ṭhānārahena upasampanno bhikkhu.


pli: “Pātimokkhan”ti sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mokkhaṁ pāmokkhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.


pli: “Saṁvaro”ti kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo.


pli: “Saṁvuto”ti iminā pātimokkhasaṁvarena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.


pli: “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Ācāragocarasampanno”ti atthi ācāro, atthi anācāro.


pli: Tattha katamo anācāro?


pli: Kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo—


pli: ayaṁ vuccati “anācāro”.


pli: Sabbampi dussīlyaṁ anācāro.


pli: Idhekacco veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā dantakaṭṭhadānena vā cāṭukamyatāya vā muggasūpyatāya vā pāribhaṭyatāya vā jaṅghapesanikena vā aññataraññatarena vā buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṁ kappeti—


pli: Tattha katamo ācāro?


pli: Kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo—


pli: ayaṁ vuccati “ācāro”.


pli: Sabbopi sīlasaṁvaro ācāro.


pli: Idhekacco na veḷudānena na pattadānena na pupphadānena na phaladānena na sinānadānena na dantakaṭṭhadānena na cāṭukamyatāya na muggasūpyatāya na pāribhaṭyatāya na jaṅghapesanikena na aññataraññatarena buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṁ kappeti—


pli: “Gocaro”ti atthi gocaro, atthi agocaro.


pli: Tattha katamo agocaro?


pli: Idhekacco vesiyāgocaro vā hoti vidhavāgocaro vā thullakumārigocaro vā paṇḍakagocaro vā bhikkhunigocaro vā pānāgāragocaro vā, saṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena;


pli: yāni vā pana tāni kulāni assaddhāni appasannāni anopānabhūtāni akkosakaparibhāsakāni anatthakāmāni ahitakāmāni aphāsukakāmāni ayogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—


pli: ayaṁ vuccati “agocaro”.


pli: Tattha katamo gocaro?


pli: Idhekacco na vesiyāgocaro hoti na vidhavāgocaro na thullakumārigocaro na paṇḍakagocaro na bhikkhunigocaro na pānāgāragocaro, asaṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena;


pli: yāni vā pana tāni kulāni saddhāni pasannāni opānabhūtāni kāsāvapajjotāni isivātapaṭivātāni atthakāmāni hitakāmāni phāsukakāmāni yogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—


pli: ayaṁ vuccati “gocaro”.


pli: Iti iminā ca ācārena iminā ca gocarena upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “ācāragocarasampanno”ti.


pli: “Aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī”ti.


pli: Tattha katame aṇumattā vajjā?


pli: Yāni tāni vajjāni appamattakāni oramattakāni lahusāni lahusammatāni saṁyamakaraṇīyāni saṁvarakaraṇīyāni cittuppādakaraṇīyāni manasikārapaṭibaddhāni—


pli: ime vuccanti “aṇumattā vajjā”.


pli: Iti imesu aṇumattesu vajjesu vajjadassāvī ca hoti bhayadassāvī ca ādīnavadassāvī ca nissaraṇadassāvī ca.


pli: Tena vuccati “aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī”ti.


pli: “Samādāya sikkhati sikkhāpadesū”ti.


pli: Tattha katamā sikkhā?


pli: Catasso sikkhā—


pli: bhikkhūnaṁ bhikkhusikkhā, bhikkhunīnaṁ bhikkhunisikkhā, upāsakānaṁ upāsakasikkhā, upāsikānaṁ upāsikasikkhā.


pli: Imā vuccanti “sikkhāyo”.


pli: Iti imāsu sikkhāsu sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ samādāya vattati.


pli: Tena vuccati “samādāya sikkhati sikkhāpadesū”ti.


pli: “Indriyesu guttadvāro”ti atthi indriyesu guttadvāratā, atthi aguttadvāratā.


pli: Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā?


pli: Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.


pli: Sotena saddaṁ sutvā …pe…


pli: ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…


pli: jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…


pli: kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…


pli: manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.


pli: Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā anārakkho asaṁvaro—


pli: ayaṁ vuccati “indriyesu aguttadvāratā”.


pli: Tattha katamā indriyesu guttadvāratā?


pli: Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.


pli: manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.


pli: Ñatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.


pli: Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ gutti gopanā ārakkho saṁvaro—


pli: ayaṁ vuccati “indriyesu guttadvāratā”.


pli: Imāya indriyesu guttadvāratāya upeto hoti samupeto …pe…


pli: samannāgato.


pli: Tena vuccati “indriyesu guttadvāro”ti.


pli: “Bhojane mattaññū”ti atthi bhojane mattaññutā, atthi bhojane amattaññutā.


pli: Tattha katamā bhojane amattaññutā?


pli: Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya.


pli: Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane—


pli: ayaṁ vuccati “bhojane amattaññutā”ti.


pli: Tattha katamā bhojane mattaññutā?


pli: Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—


pli: “neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsu vihāro cā”ti.


pli: Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane—


pli: ayaṁ vuccati “bhojane mattaññutā”.


pli: Imāya bhojane mattaññutāya upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “bhojane mattaññū”ti.


pli: Kathañca bhikkhu pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto hoti?


pli: Idha bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā paṭhamayāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā majjhimayāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasikaritvā, rattiyā pacchimayāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.


pli: Evaṁ bhikkhu pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto.


pli: “Sātaccan”ti.


pli: Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo.


pli: “Nepakkan”ti.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: Tattha katame bodhipakkhikā dhammā?


pli: Satta bojjhaṅgā—


pli: satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.


pli: Ime vuccanti “bodhipakkhikā dhammā”.


pli: Iti te bodhipakkhike dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.


pli: Tena vuccati “bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto”ti.


pli: Kathañca bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti;


pli: gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti?


pli: Idha bhikkhu sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamati, sato sampajāno āloketi, sato sampajāno viloketi, sato sampajāno samiñjeti, sato sampajāno pasāreti, sato sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sato sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sato sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sato sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sato sampajānakārī hotīti.


pli: Tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: “Sampajāno”ti tattha katamaṁ sampajaññaṁ?


pli: Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrīmedhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—


pli: idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.


pli: Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Evaṁ bhikkhu sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamati, sato sampajāno āloketi, sato sampajāno viloketi, sato sampajāno samiñjeti, sato sampajāno pasāreti, sato sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sato sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sato sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sato sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.


pli: “Vivittan”ti santike cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.


pli: Tena taṁ vivittaṁ.


pli: Dūre cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.


pli: “Senāsanan”ti mañcopi senāsanaṁ, pīṭhampi senāsanaṁ, bhisipi senāsanaṁ, bibbohanampi senāsanaṁ, vihāropi senāsanaṁ, aḍḍhayogopi senāsanaṁ, pāsādopi senāsanaṁ, aṭṭopi senāsanaṁ, māḷopi senāsanaṁ, leṇampi senāsanaṁ, guhāpi senāsanaṁ, rukkhamūlampi senāsanaṁ, veḷugumbopi senāsanaṁ.


pli: Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamanti sabbametaṁ senāsanaṁ.


pli: “Vivittaṁ senāsanaṁ bhajatī”ti imaṁ vivittaṁ senāsanaṁ bhajati sambhajati sevati nisevati saṁsevati.


pli: Tena vuccati “vivittaṁ senāsanaṁ bhajatī”ti.


pli: “Araññan”ti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṁ araññaṁ.


pli: Pabbatoyeva pabbato.


pli: Kandarāyeva kandarā.


pli: Giriguhāyeva giriguhā.


pli: Susānaṁyeva susānaṁ.


pli: Abbhokāsoyeva abbhokāso.


pli: Palālapuñjoyeva palālapuñjo.


pli: “Vanapatthan”ti dūrānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti vanasaṇḍānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti bhīsanakānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti salomahaṁsānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti pariyantānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti na manussūpacārānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Vanapatthan”ti durabhisambhavānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.


pli: “Appasaddan”ti santike cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.


pli: Tena taṁ appasaddaṁ.


pli: Dūre cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.


pli: “Appanigghosan”ti yadeva taṁ appasaddaṁ tadeva taṁ appanigghosaṁ.


pli: Yadeva taṁ appanigghosaṁ tadeva taṁ vijanavātaṁ.


pli: Yadeva taṁ vijanavātaṁ tadeva taṁ manussarāhasseyyakaṁ.


pli: Yadeva taṁ manussarāhasseyyakaṁ tadeva taṁ paṭisallānasāruppaṁ.


pli: “Araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā”ti araññagato vā hoti rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā.


pli: “Nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā”ti nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā.


pli: “Ujuṁ kāyaṁ paṇidhāyā”ti ujuko hoti kāyo ṭhito paṇihito.


pli: “Parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā”ti tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati paṭissati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Ayaṁ sati upaṭṭhitā hoti supaṭṭhitā nāsikagge vā mukhanimitte vā.


pli: Tena vuccati “parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā”ti.


pli: “Abhijjhaṁ loke pahāyā”ti tattha katamā abhijjhā?


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—


pli: ayaṁ vuccati “abhijjhā”.


pli: Tattha katamo loko?


pli: Pañcupādānakkhandhā loko—


pli: ayaṁ vuccati “loko”.


pli: Ayaṁ abhijjhā imamhi loke santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “abhijjhaṁ loke pahāyā”ti.


pli: “Vigatābhijjhena cetasā”ti tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ vigatābhijjhaṁ hoti.


pli: Tena vuccati “vigatābhijjhena cetasā”ti.


pli: “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Abhijjhāya cittaṁ parisodhetī”ti tattha katamā abhijjhā?


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Idaṁ cittaṁ imāya abhijjhāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.


pli: Tena vuccati “abhijjhāya cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: “Byāpādapadosaṁ pahāyā”ti atthi byāpādo, atthi padoso.


pli: Tattha katamo byāpādo?


pli: Yo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati “byāpādo”.


pli: Tattha katamo padoso?


pli: Yo byāpādo so padoso, yo padoso so byāpādo.


pli: Iti ayañca byāpādo ayañca padoso santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “byāpādapadosaṁ pahāyā”ti.


pli: “Abyāpannacitto”ti tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ abyāpannaṁ hoti.


pli: Tena vuccati “abyāpannacitto”ti.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Byāpādapadosā cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: Atthi byāpādo atthi padoso.


pli: Yo cittassa āghāto …pe…


pli: caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Idaṁ cittaṁ imamhā byāpādapadosā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.


pli: Tena vuccati “byāpādapadosā cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: “Thinamiddhaṁ pahāyā”ti atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.


pli: Tattha katamaṁ thinaṁ?


pli: Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati “thinaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ middhaṁ?


pli: Yā kāyassa akalyatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṁ suppaṁ pacalāyikā suppaṁ suppanā suppitattaṁ—


pli: idaṁ vuccati “middhaṁ”.


pli: Iti idañca thinaṁ idañca middhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “thinamiddhaṁ pahāyā”ti.


pli: “Vigatathinamiddho”ti.


pli: Tassa thinamiddhassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.


pli: Tena vuccati “vigatathinamiddho”ti.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Ālokasaññī”ti.


pli: Tattha katamā saññā?


pli: Yā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati “saññā”.


pli: Ayaṁ saññā ālokā hoti vivaṭā parisuddhā pariyodātā.


pli: Tena vuccati “ālokasaññī”ti.


pli: “Sato sampajāno”ti.


pli: Tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—


pli: idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.


pli: Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “sato sampajāno”ti.


pli: “Thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: Atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.


pli: Tattha katamaṁ thinaṁ …pe…


pli: idaṁ vuccati “thinaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ middhaṁ …pe…


pli: idaṁ vuccati “middhaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imamhā thinamiddhā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.


pli: Tena vuccati “thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: “Uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.


pli: Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?


pli: Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?


pli: Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā, yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekhā—


pli: idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.


pli: Iti idañca uddhaccaṁ idañca kukkuccaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti.


pli: “Anuddhato”ti tassa uddhaccakukkuccassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.


pli: Tena vuccati “anuddhato”ti.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Vūpasantacitto”ti.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ ajjhattaṁ santaṁ hoti samitaṁ vūpasantaṁ.


pli: Tena vuccati “ajjhattaṁ vūpasantacitto”ti.


pli: “Uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.


pli: Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?


pli: Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ kukkuccaṁ …pe…


pli: idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…


pli: Idaṁ cittaṁ imamhā uddhaccakukkuccā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.


pli: Tena vuccati “uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: “Vicikicchaṁ pahāyā”ti, tattha katamā vicikicchā?


pli: Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvidhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—


pli: ayaṁ vuccati “vicikicchā”.


pli: Ayaṁ vicikicchā santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “vicikicchaṁ pahāyā”ti.


pli: “Tiṇṇavicikiccho”ti, imaṁ vicikicchaṁ tiṇṇo hoti uttiṇṇo nittiṇṇo pāraṅgato pāramanuppatto.


pli: Tena vuccati “tiṇṇavicikiccho”ti.


pli: “Akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti imāya vicikicchāya kusalesu dhammesu na kaṅkhati na vicikicchati akathaṅkathī hoti nikkathaṅkathī vikathaṅkatho.


pli: Tena vuccati “akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti.


pli: “Vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti, tattha katamā vicikicchā?


pli: Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ chambhitattaṁ cittassa manovilekho—


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imāya vicikicchāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.


pli: Tena vuccati “vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti.


pli: “Ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti ime pañca nīvaraṇā santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti.


pli: “Cetaso upakkilese”ti ime pañca nīvaraṇā cittassa upakkilesā.


pli: “Paññāya dubbalīkaraṇe”ti imehi pañcahi nīvaraṇehi anuppannā ceva paññā na uppajjati uppannā ca paññā nirujjhati.


pli: Tena vuccati “paññāya dubbalīkaraṇe”ti.


pli: “Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti tattha katame kāmā?


pli: Chando kāmo, rāgo kāmo, chandarāgo kāmo, saṅkappo kāmo, rāgo kāmo, saṅkapparāgo kāmo—


pli: ime vuccanti “kāmā”.


pli: Tattha katame akusalā dhammā?


pli: Kāmacchando, byāpādo, thinaṁ, middhaṁ, uddhaccaṁ, kukkuccaṁ, vicikicchā—


pli: ime vuccanti “akusalā dhammā”.


pli: Iti imehi ca kāmehi imehi ca akusalehi dhammehi vivitto hoti.


pli: Tena vuccati “vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti.


pli: “Savitakkaṁ savicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.


pli: Tattha katamo vitakko?


pli: Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo—


pli: ayaṁ vuccati “vitakko”.


pli: Tattha katamo vicāro?


pli: Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—


pli: ayaṁ vuccati “vicāro”.


pli: Iti iminā ca vitakkena iminā ca vicārena upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “savitakkaṁ savicāran”ti.


pli: “Vivekajan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā—


pli: te imasmiṁ viveke jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.


pli: Tena vuccati “vivekajan”ti.


pli: “Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.


pli: Tattha katamā pīti?


pli: Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati “pīti”.


pli: Tattha katamaṁ sukhaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “sukhaṁ”.


pli: Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “pītisukhan”ti.


pli: “Paṭhaman”ti gaṇanānupubbatā paṭhamaṁ.


pli: Idaṁ paṭhamaṁ samāpajjatīti paṭhamaṁ.


pli: “Jhānan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: “Upasampajjā”ti yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti, atthi vitakko, atthi vicāro.


pli: Tattha katamo vitakko?


pli: Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—


pli: ayaṁ vuccati “vitakko”.


pli: Tattha katamo vicāro?


pli: Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—


pli: ayaṁ vuccati “vicāro”.


pli: Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti.


pli: “Ajjhattan”ti yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ.


pli: “Sampasādanan”ti yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo.


pli: “Cetaso ekodibhāvan”ti yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi.


pli: “Avitakkaṁ avicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.


pli: Yo cāro anucāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—


pli: Tena vuccati “avitakkaṁ avicāran”ti.


pli: “Samādhijan”ti sampasādo pītisukhaṁ—


pli: te imasmiṁ samādhimhi jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.


pli: Tena vuccati “samādhijan”ti.


pli: “Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.


pli: Tattha katamā pīti …pe…


pli: ayaṁ vuccati “pīti”.


pli: Tattha katamaṁ sukhaṁ …pe…


pli: idaṁ vuccati “sukhaṁ”.


pli: Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “pītisukhan”ti.


pli: “Dutiyan”ti gaṇanānupubbatā dutiyaṁ.


pli: Idaṁ dutiyaṁ samāpajjatīti dutiyaṁ.


pli: “Jhānan”ti sampasādo, pītisukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: “Upasampajjā”ti yo dutiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Pītiyā ca virāgā”ti tattha katamā pīti?


pli: Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—


pli: Ayaṁ pīti santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “pītiyā ca virāgā”ti.


pli: “Upekkhako”ti tattha katamā upekkhā?


pli: Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Imāya upekkhāya upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “upekkhako”ti.


pli: “Sato ca sampajāno”ti tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—


pli: idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.


pli: Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.


pli: Tena vuccati “sato ca sampajāno”ti.


pli: “Sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti tattha katamaṁ sukhaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “sukhaṁ”.


pli: Tattha katamo kāyo?


pli: ayaṁ vuccati “kāyo”.


pli: Idaṁ sukhaṁ iminā kāyena paṭisaṁvedeti.


pli: Tena vuccati “sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti.


pli: “Yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti tattha katame ariyā?


pli: Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.


pli: Te imaṁ ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti pakāsenti.


pli: Tena vuccati “yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti.


pli: “Upekkhako satimā sukhavihārī”ti tattha katamā upekkhā?


pli: Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Tattha katamaṁ sukhaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “sukhaṁ”.


pli: Iti imāya ca upekkhāya imāya ca satiyā iminā ca sukhena samannāgato iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “upekkhako satimā sukhavihārī”ti.


pli: “Tatiyan”ti gaṇanānupubbatā tatiyaṁ.


pli: Idaṁ tatiyaṁ samāpajjatīti tatiyaṁ.


pli: “Jhānan”ti upekkhā, sati, sampajaññaṁ, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: “Upasampajjā”ti yo tatiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti, atthi sukhaṁ, atthi dukkhaṁ.


pli: Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: Tattha katamaṁ dukkhaṁ?


pli: Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “dukkhaṁ”.


pli: Iti idañca sukhaṁ idañca dukkhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti.


pli: “Pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti atthi somanassaṁ, atthi domanassaṁ.


pli: Tattha katamaṁ somanassaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “somanassaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ domanassaṁ?


pli: Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—


pli: idaṁ vuccati “domanassaṁ”.


pli: Iti idañca somanassaṁ idañca domanassaṁ pubbeva santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti.


pli: “Adukkhamasukhan”ti yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā.


pli: Tena vuccati “adukkhamasukhan”ti.


pli: “Upekkhāsatipārisuddhin”ti, tattha katamā upekkhā?


pli: Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Tattha katamā sati?


pli: Yā sati anussati …pe… sammāsati—


pli: ayaṁ vuccati “sati”.


pli: Ayaṁ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā.


pli: “Catutthan”ti gaṇanānupubbatā catutthaṁ, idaṁ catutthaṁ samāpajjatīti catutthaṁ.


pli: “Jhānan”ti upekkhā, sati, cittassekaggatā.


pli: “Upasampajjā”ti yo catutthassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti tattha katamā rūpasaññā?


pli: Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—


pli: imā vuccanti “rūpasaññāyo”.


pli: Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.


pli: Tena vuccati “sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti.


pli: “Paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti tattha katamā paṭighasaññā?


pli: Rūpasaññā saddasaññā …pe…


pli: phoṭṭhabbasaññā—


pli: imā vuccanti “paṭighasaññāyo”.


pli: Imā paṭighasaññāyo santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.


pli: Tena vuccati “paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti.


pli: “Nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti tattha katamā nānattasaññā?


pli: Asamāpannassa manodhātu samaṅgissa vā manoviññāṇadhātu samaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—


pli: imā vuccanti “nānattasaññāyo”.


pli: Imā nānattasaññāyo na manasi karoti.


pli: Tena vuccati “nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti.


pli: “Ananto ākāso”ti, tattha katamo ākāso?


pli: Yo ākāso ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaro vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ catūhi mahābhūtehi—


pli: ayaṁ vuccati “ākāso”.


pli: Tasmiṁ ākāse cittaṁ ṭhapeti saṇṭhapeti anantaṁ pharati.


pli: Tena vuccati “ananto ākāso”ti.


pli: “Ākāsānañcāyatanan”ti ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.


pli: “Upasampajjā”ti yo ākāsānañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākāsānañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.


pli: Tena vuccati “sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.


pli: “Anantaṁ viññāṇan”ti taṁyeva ākāsaṁ viññāṇena phuṭṭhaṁ manasi karoti anantaṁ pharati.


pli: Tena vuccati “anantaṁ viññāṇan”ti.


pli: “Viññāṇañcāyatanan”ti viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.


pli: “Upasampajjā”ti yo viññāṇañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ viññāṇañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.


pli: Tena vuccati “sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.


pli: “Natthi kiñcī”ti taṁyeva viññāṇaṁ bhāveti vibhāveti antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati.


pli: Tena vuccati “natthi kiñcī”ti.


pli: “Ākiñcaññāyatanan”ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.


pli: “Upasampajjā”ti yo ākiñcaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākiñcaññāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.


pli: Tena vuccati “sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti.


pli: “Nevasaññīnāsaññī”ti taṁyeva ākiñcaññāyatanaṁ santato manasi karoti saṅkhārāvasesasamāpattiṁ bhāveti.


pli: Tena vuccati “nevasaññīnāsaññī”ti.


pli: “Nevasaññānāsaññāyatanan”ti nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.


pli: “Upasampajjā”ti yo nevasaññānāsaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.


pli: “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: Suttantabhājanīyaṁ.


pli: 2. Abhidhammabhājanīya


pli: 2.1. Rūpāvacarakusala


pli: Cattāri jhānāni—


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: upekkhā, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.


pli: 2.2. Arūpāvacarakusala


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: 2.3. Lokuttarakusala


pli: Cattāri jhānāni—


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: upekkhā, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti vicāro pīti sukhaṁ cittassekaggatā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.


pli: 2.4. Rūpāvacaravipāka


pli: Cattāri jhānāni—


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: catutthaṁ jhānaṁ …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…


pli: pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: upekkhā, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā …pe….


pli: 2.5. Arūpāvacaravipāka


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: 2.6. Lokuttaravipāka


pli: Cattāri jhānāni—


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: catutthaṁ jhānaṁ …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…


pli: pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: upekkhā, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttā.


pli: 2.7. Rūpārūpāvacarakiriya


pli: Cattāri jhānāni—


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.


pli: Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.


pli: Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.


pli: Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—


pli: Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.


pli: Avasesā dhammā jhānasampayuttāti.


pli: Abhidhammabhājanīyaṁ.


pli: 3. Pañhāpucchaka


pli: idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Catunnaṁ jhānānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?


pli: Siyā kusalā, siyā abyākatā.


pli: Tīṇi jhānāni—


pli: etthuppannaṁ sukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā sukhāya vedanāya sampayuttā, catutthaṁ jhānaṁ—


pli: etthuppannaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ.


pli: Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.


pli: Siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.


pli: Siyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ—


pli: etthuppanne vitakkavicāre ṭhapetvā savitakkaṁ savicāraṁ, tīṇi jhānāni avitakkaavicārā.


pli: Dve jhānāni—


pli: etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā pītisahagatā, tīṇi jhānāni—


pli: etthuppannaṁ sukhaṁ ṭhapetvā sukhasahagatā, catutthaṁ jhānaṁ—


pli: etthuppannaṁ upekkhaṁ ṭhapetvā upekkhāsahagataṁ.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.


pli: Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.


pli: Siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.


pli: Siyā mahaggatā, siyā appamāṇā.


pli: Tīṇi jhānāni na vattabbā “parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā “appamāṇārammaṇā”ti;


pli: catutthaṁ jhānaṁ siyā parittārammaṇaṁ, siyā mahaggatārammaṇaṁ, siyā appamāṇārammaṇaṁ;


pli: siyā na vattabbaṁ “parittārammaṇan”tipi, “mahaggatārammaṇan”tipi, “appamāṇārammaṇan”tipi.


pli: Siyā majjhimā, siyā paṇītā.


pli: Siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.


pli: Tīṇi jhānāni na maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi;


pli: catutthaṁ jhānaṁ siyā maggārammaṇaṁ, siyā maggahetukaṁ, siyā maggādhipati, siyā na vattabbaṁ “maggārammaṇan”tipi, “maggahetukan”tipi “maggādhipatī”tipi.


pli: Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.


pli: Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.


pli: Tīṇi jhānāni na vattabbā “atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi;


pli: catutthaṁ jhānaṁ siyā atītārammaṇaṁ, siyā anāgatārammaṇaṁ, siyā paccuppannārammaṇaṁ, siyā na vattabbaṁ “atītārammaṇan”tipi, “anāgatārammaṇan”tipi, “paccuppannārammaṇan”tipi.


pli: Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.


pli: Tīṇi jhānāni bahiddhārammaṇā, catutthaṁ jhānaṁ siyā ajjhattārammaṇaṁ, siyā bahiddhārammaṇaṁ, siyā ajjhattabahiddhārammaṇaṁ, siyā na vattabbaṁ “ajjhattārammaṇan”tipi, “bahiddhārammaṇan”tipi, “ajjhattabahiddhārammaṇan”tipi.


pli: Anidassanaappaṭighā.


pli: Na hetū, sahetukā, hetusampayuttā, na vattabbā “hetū ceva sahetukā cā”ti, sahetukā ceva na ca hetū, na vattabbā “hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, hetusampayuttā ceva na ca hetū, na hetū sahetukā.


pli: Sappaccayā, saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, siyā lokiyā, siyā lokuttarā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.


pli: No āsavā, siyā sāsavā, siyā anāsavā, āsavavippayuttā, na vattabbā “āsavā ceva sāsavā cā”ti, siyā sāsavā ceva no ca āsavā, siyā na vattabbā “sāsavā ceva no ca āsavā”ti.


pli: Na vattabbā “āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.


pli: Siyā āsavavippayuttā sāsavā, siyā āsavavippayuttā anāsavā.


pli: No saṁyojanā …pe…


pli: no ganthā …pe…


pli: no oghā …pe…


pli: no yogā …pe…


pli: no nīvaraṇā …pe…


pli: no parāmāsā …pe…


pli: sārammaṇā, no cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṁsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā.


pli: No upādānā …pe…


pli: no kilesā …pe…


pli: na dassanena pahātabbā, na bhāvanāya pahātabbā, na dassanena pahātabbahetukā, na bhāvanāya pahātabbahetukā.


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ—


pli: etthuppannaṁ vitakkaṁ ṭhapetvā savitakkaṁ, tīṇi jhānāni avitakkā.


pli: etthuppannaṁ vicāraṁ ṭhapetvā savicāraṁ, tīṇi jhānāni avicārā.


pli: Dve jhānāni—


pli: etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā sappītikā, dve jhānāni appītikā.


pli: etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā pītisahagatā, dve jhānāni na pītisahagatā.


pli: Tīṇi jhānāni—


pli: etthuppannaṁ sukhaṁ ṭhapetvā sukhasahagatā, catutthaṁ jhānaṁ na sukhasahagataṁ.


pli: Catutthaṁ jhānaṁ—


pli: etthuppannaṁ upekkhaṁ ṭhapetvā upekkhāsahagataṁ, tīṇi jhānāni upekkhāsahagatā, na kāmāvacarā, siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā, tīṇi jhānāni na arūpāvacarā, catutthaṁ jhānaṁ siyā arūpāvacaraṁ, siyā na arūpāvacaraṁ, siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā, siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā, siyā niyatā, siyā aniyatā, siyā sauttarā, siyā anuttarā, araṇāti.


pli: Pañhāpucchakaṁ.


pli: Jhānavibhaṅgo niṭṭhito.


title_pli: Vibhaṅga Appamaññāvibhaṅga

pli: Vibhaṅga


pli: Appamaññāvibhaṅga


pli: 1. Suttantabhājanīya


pli: Catasso appamaññāyo—


pli: idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.


pli: Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.


pli: Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.


pli: Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.


pli: Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: 1.1. Mettā


pli: Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?


pli: Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mettāyeyya;


pli: evameva sabbe satte mettāya pharati.


pli: Tattha katamā mettā?


pli: Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “mettā”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imāya mettāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “mettāsahagatena cetasā”ti.


pli: “Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.


pli: “Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.


pli: “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.


pli: “Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.


pli: Pariyādāyavacanametaṁ—


pli: “sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.


pli: “Mettāsahagatena cetasā”ti tattha katamā mettā?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: “Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: 1.2. Karuṇā


pli: Kathañca bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?


pli: Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ duggataṁ durūpetaṁ disvā karuṇāyeyya;


pli: evameva sabbe satte karuṇāya pharati.


pli: Tattha katamā karuṇā?


pli: Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “karuṇā”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imāya karuṇāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “karuṇāsahagatena cetasā”ti.


pli: “Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.


pli: “Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.


pli: “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.


pli: Tena vuccati “viharatī”ti.


pli: “Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.


pli: “Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.


pli: Pariyādāyavacanametaṁ—


pli: “sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.


pli: “Karuṇāsahagatena cetasā”ti tattha katamā karuṇā?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: “Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: 1.3. Muditā


pli: Kathañca bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?


pli: Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mudito assa;


pli: evameva sabbe satte muditāya pharati.


pli: Tattha katamā muditā?


pli: Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “muditā”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imāya muditāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “muditāsahagatena cetasā”ti.


pli: “Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.


pli: “Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.


pli: “Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.


pli: “Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.


pli: Pariyādāyavacanametaṁ—


pli: “sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.


pli: “Muditāsahagatena cetasā”ti tattha katamā muditā?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: “Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: 1.4. Upekkhā


pli: Kathañca bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?


pli: Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ neva manāpaṁ na amanāpaṁ disvā upekkhako assa;


pli: evameva sabbe satte upekkhāya pharati.


pli: Tattha katamā upekkhā?


pli: Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Tattha katamaṁ cittaṁ?


pli: idaṁ vuccati “cittaṁ”.


pli: Idaṁ cittaṁ imāya upekkhāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.


pli: Tena vuccati “upekkhāsahagatena cetasā”ti.


pli: “Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.


pli: “Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.


pli: “Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.


pli: “Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.


pli: Pariyādāyavacanametaṁ—


pli: “sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.


pli: “Upekkhāsahagatena cetasā”ti, tattha katamā upekkhā?


pli: Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—


pli: “Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.


pli: “Viharatī”ti …pe…


pli: tena vuccati “viharatī”ti.


pli: Suttantabhājanīyaṁ.


pli: 2. Abhidhammabhājanīya


pli: 2.1. Kusala


pli: Catasso appamaññāyo—


pli: mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.


pli: Tattha katamā mettā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “mettā”.


pli: Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Tattha katamā karuṇā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “karuṇā”.


pli: Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.


pli: dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: Tattha katamā muditā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “muditā”.


pli: Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Tattha katamā upekkhā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.


pli: 2.2. Vipāka


pli: Catasso appamaññāyo—


pli: mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.


pli: Tattha katamā mettā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “mettā”.


pli: Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…


pli: dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Tattha katamā karuṇā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “karuṇā”.


pli: Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—


pli: Tattha katamā muditā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Ime dhammā kusalā.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “muditā”.


pli: Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…


pli: dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—


pli: Tattha katamā upekkhā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.


pli: Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.


pli: 2.3. Kiriyā


pli: Catasso appamaññāyo—


pli: mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.


pli: Tattha katamā mettā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “mettā”.


pli: Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…


pli: dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—


pli: Tattha katamā karuṇā …pe…


pli: tattha katamā muditā …pe…


pli: tattha katamā upekkhā?


pli: Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—


pli: ayaṁ vuccati “upekkhā”.


pli: Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.


pli: Abhidhammabhājanīyaṁ.


pli: 3. Pañhāpucchaka


pli: Catasso appamaññāyo—


pli: Idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.


pli: Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.