pli: 1. Asammāsambuddhappaveditadhammavinaya


nikaya: dn

layer: root

title_pli: Dīgha Nikāya 29 Pāsādikasutta

pli: “Evaṁ hetaṁ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite.


pli: Idha, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṁvattaniko asammāsambuddhappavedito,


pli: sāvako ca tasmiṁ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati na sāmīcippaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati.


pli: So evamassa vacanīyo:


pli: ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṁ,


pli: satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṁvattaniko asammāsambuddhappavedito.


pli: Tvañca tasmiṁ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti.


pli: Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvako ca tattha evaṁ pāsaṁso.


pli: Yo kho, cunda, evarūpaṁ sāvakaṁ evaṁ vadeyya:


pli: ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu, yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti.


pli: Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṁ apuññaṁ pasavanti.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Evaṁ hetaṁ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite.


pli: Idha pana, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṁvattaniko asammāsambuddhappavedito,


pli: sāvako ca tasmiṁ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṁ dhammaṁ vattati.


pli: ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṁ, satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṁvattaniko asammāsambuddhappavedito.


pli: Tvañca tasmiṁ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṁ dhammaṁ vattasī’ti.


pli: Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvakopi tattha evaṁ gārayho.


pli: Yo ca pasaṁsati, yañca pasaṁsati, yo ca pasaṁsito bhiyyoso mattāya vīriyaṁ ārabhati. Sabbe te bahuṁ apuññaṁ pasavanti.


pli: Evañhetaṁ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite.


pli: 2. Sammāsambuddhappaveditadhammavinaya


pli: Idha pana, cunda, satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito,


pli: sāvako ca tasmiṁ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati.


pli: So evamassa vacanīyo:


pli: ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṁ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.


pli: Tvañca tasmiṁ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti.


pli: Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṁso, dhammopi tattha pāsaṁso, sāvako ca tattha evaṁ gārayho.


pli: Yo kho, cunda, evarūpaṁ sāvakaṁ evaṁ vadeyya:


pli: ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti.


pli: Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṁ puññaṁ pasavanti.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Evañhetaṁ, cunda, hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṁvattanike sammāsambuddhappavedite.


pli: sāvako ca tasmiṁ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṁ dhammaṁ vattati.


pli: ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṁ,


pli: satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.


pli: Tvañca tasmiṁ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṁ dhammaṁ vattasī’ti.


pli: Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṁso, dhammopi tattha pāsaṁso, sāvakopi tattha evaṁ pāsaṁso.


pli: Yo ca pasaṁsati, yañca pasaṁsati, yo ca pasaṁsito bhiyyoso mattāya vīriyaṁ ārabhati. Sabbe te bahuṁ puññaṁ pasavanti.


pli: 3. Sāvakānutappasatthu


pli: Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṁ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito,


pli: aviññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, na ca tesaṁ kevalaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ āvikataṁ hoti uttānīkataṁ sabbasaṅgāhapadakataṁ sappāṭihīrakataṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: Atha nesaṁ satthuno antaradhānaṁ hoti.


pli: Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṁ kālaṅkato anutappo hoti.


pli: ‘Satthā ca no loke udapādi arahaṁ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito, aviññāpitatthā camha saddhamme, na ca no kevalaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ āvikataṁ hoti uttānīkataṁ sabbasaṅgāhapadakataṁ sappāṭihīrakataṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: Atha no satthuno antaradhānaṁ hotī’ti.


pli: 4. Sāvakānanutappasatthu


pli: Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṁ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.


pli: Viññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ āvikataṁ hoti uttānīkataṁ sabbasaṅgāhapadakataṁ sappāṭihīrakataṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṁ kālaṅkato ananutappo hoti.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Satthā ca no loke udapādi arahaṁ sammāsambuddho.


pli: Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.


pli: Viññāpitatthā camha saddhamme, kevalañca no paripūraṁ brahmacariyaṁ āvikataṁ hoti uttānīkataṁ sabbasaṅgāhapadakataṁ sappāṭihīrakataṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: 5. Brahmacariyaaparipūrādikathā


pli: Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṁ brahmacariyaṁ hoti, no ca kho satthā hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.


pli: Evaṁ taṁ brahmacariyaṁ aparipūraṁ hoti tenaṅgena.


pli: Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṁ brahmacariyaṁ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.


pli: Evaṁ taṁ brahmacariyaṁ paripūraṁ hoti tenaṅgena.


pli: Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṁ brahmacariyaṁ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, no ca khvassa therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā.


pli: Alaṁ samakkhātuṁ saddhammassa, alaṁ uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammehi suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desetuṁ.


pli: Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṁ brahmacariyaṁ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā.


pli: Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṁ brahmacariyaṁ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā.


pli: No ca khvassa majjhimā bhikkhū sāvakā honti …pe…


pli: majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa navā bhikkhū sāvakā honti …pe…


pli: navā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa therā bhikkhuniyo sāvikā honti …pe…


pli: therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa majjhimā bhikkhuniyo sāvikā honti …pe…


pli: majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa navā bhikkhuniyo sāvikā honti …pe…


pli: navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino …pe…


pli: upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino …pe…


pli: upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo …pe…


pli: upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo …pe…


pli: upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo, no ca khvassa brahmacariyaṁ hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ …pe…


pli: brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ, no ca kho lābhaggayasaggappattaṁ.


pli: Evaṁ taṁ brahmacariyaṁ aparipūraṁ hoti tenaṅgena.


pli: Majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti …


pli: navā cassa bhikkhū sāvakā honti …


pli: therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti …


pli: majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti …


pli: navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti …


pli: upāsakā cassa sāvakā honti … gihī odātavasanā brahmacārino.


pli: Upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino …


pli: upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo …


pli: upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo …


pli: brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ, lābhaggappattañca yasaggappattañca.


pli: Evaṁ taṁ brahmacariyaṁ paripūraṁ hoti tenaṅgena.


pli: Ahaṁ kho pana, cunda, etarahi satthā loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho.


pli: Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṁvattaniko sammāsambuddhappavedito.


pli: Viññāpitatthā ca me sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ āvikataṁ uttānīkataṁ sabbasaṅgāhapadakataṁ sappāṭihīrakataṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: Ahaṁ kho pana, cunda, etarahi satthā thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.


pli: Santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā.


pli: Alaṁ samakkhātuṁ saddhammassa, alaṁ uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammehi suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desetuṁ.


pli: Santi kho pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhū sāvakā …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhū sāvakā …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhuniyo sāvikā …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhuniyo sāvikā …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhuniyo sāvikā …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo …


pli: santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo …


pli: etarahi kho pana me, cunda, brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.


pli: Yāvatā kho, cunda, etarahi satthāro loke uppannā, nāhaṁ, cunda, aññaṁ ekasatthārampi samanupassāmi evaṁlābhaggayasaggappattaṁ yatharivāhaṁ.


pli: Yāvatā kho pana, cunda, etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno;


pli: nāhaṁ, cunda, aññaṁ ekasaṅghampi samanupassāmi evaṁlābhaggayasaggappattaṁ yatharivāyaṁ, cunda, bhikkhusaṅgho.


pli: Yaṁ kho taṁ, cunda, sammā vadamāno vadeyya:


pli: ‘sabbākārasampannaṁ sabbākāraparipūraṁ anūnamanadhikaṁ svākkhātaṁ kevalaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ suppakāsitan’ti.


pli: Idameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:


pli: Udako sudaṁ, cunda, rāmaputto evaṁ vācaṁ bhāsati:


pli: ‘passaṁ na passatī’ti.


pli: Kiñca passaṁ na passatīti?


pli: Khurassa sādhunisitassa talamassa passati, dhārañca khvassa na passati.


pli: Idaṁ vuccati:


pli: Yaṁ kho panetaṁ, cunda, udakena rāmaputtena bhāsitaṁ hīnaṁ gammaṁ pothujjanikaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ khurameva sandhāya.


pli: Yañca taṁ, cunda, sammā vadamāno vadeyya:


pli: ‘passaṁ na passatī’ti, idameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:


pli: Evaṁ sabbākārasampannaṁ sabbākāraparipūraṁ anūnamanadhikaṁ svākkhātaṁ kevalaṁ paripūraṁ brahmacariyaṁ suppakāsitanti, iti hetaṁ passati.


pli: Idamettha apakaḍḍheyya, evaṁ taṁ parisuddhataraṁ assāti, iti hetaṁ na passati.


pli: Idamettha upakaḍḍheyya, evaṁ taṁ paripūraṁ assāti, iti hetaṁ na passati.


pli: Idaṁ vuccati, cunda:


pli: ‘sabbākārasampannaṁ …pe…


pli: brahmacariyaṁ suppakāsitan’ti.


pli: 6. Saṅgāyitabbadhamma


pli: Tasmātiha, cunda, ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, tattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṁ byañjanena byañjanaṁ saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.


pli: Katame ca te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā, yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṁ byañjanena byañjanaṁ saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ?


pli: Seyyathidaṁ—cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Ime kho te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā.


pli: Yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṁ byañjanena byañjanaṁ saṅgāyitabbaṁ na vivaditabbaṁ, yathayidaṁ brahmacariyaṁ addhaniyaṁ assa ciraṭṭhitikaṁ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.


pli: 7. Saññāpetabbavidhi


pli: Tesañca vo, cunda, samaggānaṁ sammodamānānaṁ avivadamānānaṁ sikkhataṁ aññataro sabrahmacārī saṅghe dhammaṁ bhāseyya.


pli: Tatra ce tumhākaṁ evamassa:


pli: ‘ayaṁ kho āyasmā atthañceva micchā gaṇhāti, byañjanāni ca micchā ropetī’ti.


pli: Tassa neva abhinanditabbaṁ na paṭikkositabbaṁ, anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo:


pli: ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarāni, imesañca byañjanānaṁ ayaṁ vā attho eso vā attho katamo opāyikataro’ti?


pli: So ce evaṁ vadeyya:


pli: ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opāyikatarāni, yā ceva etāni; imesañca byañjanānaṁ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti.


pli: So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṁ saññāpetabbo tassa ca atthassa tesañca byañjanānaṁ nisantiyā.


pli: Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṁ bhāseyya.


pli: ‘ayaṁ kho āyasmā atthañhi kho micchā gaṇhāti byañjanāni sammā ropetī’ti.


pli: ‘imesaṁ nu kho, āvuso, byañjanānaṁ ayaṁ vā attho eso vā attho katamo opāyikataro’ti?


pli: ‘imesaṁ kho, āvuso, byañjanānaṁ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti.


pli: So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṁ saññāpetabbo tasseva atthassa nisantiyā.


pli: ‘ayaṁ kho āyasmā atthañhi kho sammā gaṇhāti byañjanāni micchā ropetī’ti.


pli: Tassa neva abhinanditabbaṁ na paṭikkositabbaṁ; anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo:


pli: ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarānī’ti?


pli: ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opayikatarāni, yā ceva etānī’ti.


pli: So neva ussādetabbo na apasādetabbo; anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṁ saññāpetabbo tesaññeva byañjanānaṁ nisantiyā.


pli: Tatra ce tumhākaṁ evamassa:


pli: ‘ayaṁ kho āyasmā atthañceva sammā gaṇhāti byañjanāni ca sammā ropetī’ti.


pli: Tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṁ abhinanditabbaṁ anumoditabbaṁ;


pli: tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā so evamassa vacanīyo:


pli: ‘lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,


pli: ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma evaṁ atthupetaṁ byañjanupetan’ti.


pli: 8. Paccayānuññātakāraṇa


pli: Na vo ahaṁ, cunda, diṭṭhadhammikānaṁyeva āsavānaṁ saṁvarāya dhammaṁ desemi.


pli: Na panāhaṁ, cunda, samparāyikānaṁyeva āsavānaṁ paṭighātāya dhammaṁ desemi.


pli: Diṭṭhadhammikānaṁ cevāhaṁ, cunda, āsavānaṁ saṁvarāya dhammaṁ desemi;


pli: samparāyikānañca āsavānaṁ paṭighātāya.


pli: Tasmātiha, cunda, yaṁ vo mayā cīvaraṁ anuññātaṁ, alaṁ vo taṁ


pli: yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnapaṭicchādanatthaṁ.


pli: Yo vo mayā piṇḍapāto anuññāto, alaṁ vo so


pli: yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.


pli: Yaṁ vo mayā senāsanaṁ anuññātaṁ, alaṁ vo taṁ


pli: yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodanapaṭisallānārāmatthaṁ.


pli: Yo vo mayā gilānapaccayabhesajjaparikkhāro anuññāto, alaṁ vo so


pli: yāvadeva uppannānaṁ veyyābādhikānaṁ vedanānaṁ paṭighātāya abyāpajjaparamatāya.


pli: 9. Sukhallikānuyoga


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘sukhallikānuyogamanuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti.


pli: Evaṁvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:


pli: ‘katamo so, āvuso, sukhallikānuyogo?


pli: Sukhallikānuyogā hi bahū anekavihitā nānappakārakā’ti.


pli: Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṁhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti.


pli: Katame cattāro?


pli: Idha, cunda, ekacco bālo pāṇe vadhitvā vadhitvā attānaṁ sukheti pīṇeti.


pli: Ayaṁ paṭhamo sukhallikānuyogo.


pli: Puna caparaṁ, cunda, idhekacco adinnaṁ ādiyitvā ādiyitvā attānaṁ sukheti pīṇeti.


pli: Ayaṁ dutiyo sukhallikānuyogo.


pli: Puna caparaṁ, cunda, idhekacco musā bhaṇitvā bhaṇitvā attānaṁ sukheti pīṇeti.


pli: Ayaṁ tatiyo sukhallikānuyogo.


pli: Puna caparaṁ, cunda, idhekacco pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.


pli: Ayaṁ catuttho sukhallikānuyogo.


pli: Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṁhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti.


pli: ‘ime cattāro sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti.


pli: Te vo ‘mā hevaṁ’ tissu vacanīyā.


pli: Na te vo sammā vadamānā vadeyyuṁ, abbhācikkheyyuṁ asatā abhūtena.


pli: Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.


pli: Idha, cunda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Puna caparaṁ, cunda, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Puna caparaṁ, cunda, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Puna caparaṁ, cunda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: Te vo ‘evaṁ’ tissu vacanīyā.


pli: Sammā te vo vadamānā vadeyyuṁ, na te vo abbhācikkheyyuṁ asatā abhūtena.


pli: 10. Sukhallikānuyogānisaṁsa


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘ime panāvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṁ viharataṁ kati phalāni katānisaṁsā pāṭikaṅkhā’ti?


pli: Evaṁvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:


pli: ‘ime kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṁ viharataṁ cattāri phalāni cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā.


pli: Katame cattāro?


pli: Idhāvuso, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.


pli: Idaṁ paṭhamaṁ phalaṁ, paṭhamo ānisaṁso.


pli: Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti.


pli: Idaṁ dutiyaṁ phalaṁ, dutiyo ānisaṁso.


pli: Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.


pli: Idaṁ tatiyaṁ phalaṁ, tatiyo ānisaṁso.


pli: Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.


pli: Idaṁ catutthaṁ phalaṁ catuttho ānisaṁso.


pli: Ime kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṁ viharataṁ imāni cattāri phalāni, cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā’ti.


pli: 11. Khīṇāsavaabhabbaṭhāna


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘aṭṭhitadhammā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti.


pli: ‘atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṁ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṁ anatikkamanīyā.


pli: Seyyathāpi, āvuso, indakhīlo vā ayokhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampavedhī;


pli: evameva kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṁ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṁ anatikkamanīyā.


pli: Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācarituṁ.


pli: Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetuṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyituṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṁ dhammaṁ paṭisevituṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṁ kāme paribhuñjituṁ, seyyathāpi pubbe āgārikabhūto; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu chandāgatiṁ gantuṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu dosāgatiṁ gantuṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu mohāgatiṁ gantuṁ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu bhayāgatiṁ gantuṁ.


pli: Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritun’ti.


pli: 12. Pañhābyākaraṇa


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘atītaṁ kho addhānaṁ ārabbha samaṇo gotamo atīrakaṁ ñāṇadassanaṁ paññapeti, no ca kho anāgataṁ addhānaṁ ārabbha atīrakaṁ ñāṇadassanaṁ paññapeti, tayidaṁ kiṁsu tayidaṁ kathaṁsū’ti?


pli: Te ca aññatitthiyā paribbājakā aññavihitakena ñāṇadassanena aññavihitakaṁ ñāṇadassanaṁ paññapetabbaṁ maññanti yathariva bālā abyattā.


pli: Atītaṁ kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa satānusāriñāṇaṁ hoti;


pli: so yāvatakaṁ ākaṅkhati tāvatakaṁ anussarati.


pli: Anāgatañca kho addhānaṁ ārabbha tathāgatassa bodhijaṁ ñāṇaṁ uppajjati:


pli: ‘ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.


pli: Atītañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.


pli: Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.


pli: Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.


pli: Anāgatañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti …pe… tassa pañhassa veyyākaraṇāya.


pli: Paccuppannañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.


pli: Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.


pli: Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.


pli: Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.


pli: Yañca kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ,


pli: tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.


pli: Yañca, cunda, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati. Sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā,


pli: Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī.


pli: Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.


pli: Sadevake loke, cunda, samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.


pli: 13. Abyākataṭṭhāna


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘kiṁ nu kho, āvuso, hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti?


pli: Evaṁvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:


pli: ‘abyākataṁ kho etaṁ, āvuso, bhagavatā:


pli: “hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”’ti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, cunda, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:


pli: ‘kiṁ panāvuso, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti?


pli: ‘etampi kho, āvuso, bhagavatā abyākataṁ:


pli: “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”’ti.


pli: ‘kiṁ panāvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti?


pli: “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”’ti.


pli: ‘kiṁ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti?


pli: “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”’ti.


pli: ‘kasmā panetaṁ, āvuso, samaṇena gotamena abyākatan’ti?


pli: ‘na hetaṁ, āvuso, atthasaṁhitaṁ na dhammasaṁhitaṁ na ādibrahmacariyakaṁ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, tasmā taṁ bhagavatā abyākatan’ti.


pli: 14. Byākataṭṭhāna


pli: ‘kiṁ panāvuso, samaṇena gotamena byākatan’ti?


pli: ‘idaṁ dukkhanti kho, āvuso, bhagavatā byākataṁ, ayaṁ dukkhasamudayoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṁ, ayaṁ dukkhanirodhoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṁ, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, āvuso, bhagavatā byākatan’ti.


pli: ‘kasmā panetaṁ, āvuso, samaṇena gotamena byākatan’ti?


pli: Evaṁvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:


pli: ‘etañhi, āvuso, atthasaṁhitaṁ, etaṁ dhammasaṁhitaṁ, etaṁ ādibrahmacariyakaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati. Tasmā taṁ bhagavatā byākatan’ti.


pli: 15. Pubbantasahagatadiṭṭhinissaya


pli: Yepi te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Yathā ca te na byākātabbā, kiṁ vo ahaṁ te tathā byākarissāmi?


pli: Yepi te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Katame ca te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Santi kho, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: ‘asassato attā ca loko ca …pe…


pli: sassato ca asassato ca attā ca loko ca …


pli: neva sassato nāsassato attā ca loko ca …


pli: sayaṅkato attā ca loko ca …


pli: paraṅkato attā ca loko ca …


pli: sayaṅkato ca paraṅkato ca attā ca loko ca …


pli: asayaṅkāro aparaṅkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: ‘Sassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: asassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sassatañca asassatañca sukhadukkhaṁ …


pli: nevasassataṁ nāsassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sayaṅkataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: paraṅkataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṁ …


pli: asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhaṁ, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘atthi nu kho idaṁ, āvuso, vuccati:


pli: “sassato attā ca loko cā”’ti?


pli: Yañca kho te evamāhaṁsu:


pli: ‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Taṁ tesaṁ nānujānāmi.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā.


pli: Imāyapi kho ahaṁ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṁ samanupassāmi kuto bhiyyo.


pli: Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṁ adhipaññatti.


pli: ‘asassato attā ca loko ca …


pli: sassato ca asassato ca attā ca loko ca …


pli: nevasassato nāsassato attā ca loko ca …


pli: sayaṅkato attā ca loko ca …


pli: paraṅkato attā ca loko ca …


pli: sayaṅkato ca paraṅkato ca attā ca loko ca …


pli: asayaṅkāro aparaṅkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca …


pli: sassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: asassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sassatañca asassatañca sukhadukkhaṁ …


pli: nevasassataṁ nāsassataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sayaṅkataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: paraṅkataṁ sukhadukkhaṁ …


pli: sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṁ …


pli: asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhaṁ, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘atthi nu kho idaṁ, āvuso, vuccati:


pli: “asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhan”’ti?


pli: Yañca kho te evamāhaṁsu:


pli: ‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Taṁ tesaṁ nānujānāmi.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā.


pli: Imāyapi kho ahaṁ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṁ samanupassāmi kuto bhiyyo.


pli: Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṁ adhipaññatti.


pli: Ime kho te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Yathā ca te na byākātabbā, kiṁ vo ahaṁ te tathā byākarissāmi?


pli: 16. Aparantasahagatadiṭṭhinissaya


pli: Katame ca te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Santi, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: ‘arūpī attā hoti …


pli: rūpī ca arūpī ca attā hoti …


pli: nevarūpī nārūpī attā hoti …


pli: saññī attā hoti …


pli: asaññī attā hoti …


pli: nevasaññīnāsaññī attā hoti …


pli: attā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘atthi nu kho idaṁ, āvuso, vuccati:


pli: “rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”’ti?


pli: Yañca kho te evamāhaṁsu:


pli: ‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Taṁ tesaṁ nānujānāmi.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā.


pli: Imāyapi kho ahaṁ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṁ samanupassāmi kuto bhiyyo.


pli: Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṁ adhipaññatti.


pli: ‘arūpī attā hoti …


pli: rūpī ca arūpī ca attā hoti …


pli: nevarūpīnārūpī attā hoti …


pli: saññī attā hoti …


pli: asaññī attā hoti …


pli: nevasaññīnāsaññī attā hoti …


pli: attā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘atthi nu kho idaṁ, āvuso, vuccati:


pli: “attā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā”’ti?


pli: Yañca kho te, cunda, evamāhaṁsu:


pli: ‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Taṁ tesaṁ nānujānāmi.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā.


pli: Imāyapi kho ahaṁ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṁ samanupassāmi, kuto bhiyyo.


pli: Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṁ adhipaññatti.


pli: Ime kho te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā.


pli: Yathā ca te na byākātabbā, kiṁ vo ahaṁ te tathā byākarissāmi?


pli: Imesañca, cunda, pubbantasahagatānaṁ diṭṭhinissayānaṁ imesañca aparantasahagatānaṁ diṭṭhinissayānaṁ pahānāya samatikkamāya evaṁ mayā cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā.


pli: Katame cattāro?


pli: Idha, cunda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: Vedanāsu vedanānupassī …pe…


pli: citte cittānupassī …pe…


pli: dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: Imesañca, cunda, pubbantasahagatānaṁ diṭṭhinissayānaṁ imesañca aparantasahagatānaṁ diṭṭhinissayānaṁ pahānāya samatikkamāya. Evaṁ mayā ime cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā”ti.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṁ bījayamāno.


pli: Atha kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.


pli: Pāsādiko vatāyaṁ, bhante, dhammapariyāyo;


pli: supāsādiko vatāyaṁ, bhante, dhammapariyāyo, ko nāmāyaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?


pli: “Tasmātiha tvaṁ, upavāṇa, imaṁ dhammapariyāyaṁ ‘pāsādiko’ tveva naṁ dhārehī”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamano āyasmā upavāṇo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.


pli: Pāsādikasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 3 Ambaṭṭhasutta

pli: Dīgha Nikāya 3


pli: Ambaṭṭhasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.


pli: Tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.


pli: 1. Pokkharasātivatthu


pli: Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.


pli: Assosi kho brāhmaṇo pokkharasāti:


pli: “samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.


pli: Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato—


pli: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.’


pli: So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.


pli: So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ, sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.


pli: Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.


pli: 2. Ambaṭṭhamāṇava


pli: Tena kho pana samayena brāhmaṇassa pokkharasātissa ambaṭṭho nāma māṇavo antevāsī hoti ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo anuññātapaṭiññāto sake ācariyake tevijjake pāvacane:


pli: “yamahaṁ jānāmi taṁ tvaṁ jānāsi;


pli: yaṁ tvaṁ jānāsi tamahaṁ jānāmī”ti.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ āmantesi:


pli: “ayaṁ, tāta ambaṭṭha, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.


pli: Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:


pli: ‘itipi so bhagavā, arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.


pli: So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ, sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.


pli: Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’ti.


pli: Ehi tvaṁ, tāta ambaṭṭha, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ jānāhi, yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathāsantaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā.


pli: Yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso, tathā mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotamaṁ vedissāmā”ti.


pli: “Yathā kathaṁ panāhaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ jānissāmi: ‘yadi vā taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathāsantaṁyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṁ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso’”ti?


pli: “Āgatāni kho, tāta ambaṭṭha, amhākaṁ mantesu dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaññā.


pli: Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.


pli: Tassimāni satta ratanāni bhavanti.


pli: Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ, hatthiratanaṁ, assaratanaṁ, maṇiratanaṁ, itthiratanaṁ, gahapatiratanaṁ, pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.


pli: Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.


pli: So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.


pli: Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Ahaṁ kho pana, tāta ambaṭṭha, mantānaṁ dātā;


pli: tvaṁ mantānaṁ paṭiggahetā”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho ambaṭṭho māṇavo brāhmaṇassa pokkharasātissa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā vaḷavārathamāruyha sambahulehi māṇavakehi saddhiṁ yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.


pli: Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:


pli: “kahaṁ nu kho, bho, etarahi so bhavaṁ gotamo viharati?


pli: Tañhi mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya idhūpasaṅkantā”ti.


pli: Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:


pli: “ayaṁ kho ambaṭṭho māṇavo abhiññātakolañño ceva abhiññātassa ca brāhmaṇassa pokkharasātissa antevāsī.


pli: Agaru kho pana bhagavato evarūpehi kulaputtehi saddhiṁ kathāsallāpo hotī”ti.


pli: Te ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:


pli: “eso, ambaṭṭha, vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭehi, vivarissati te bhagavā dvāran”ti.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena so vihāro saṁvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṁ.


pli: Pāvisi ambaṭṭho māṇavo. Māṇavakāpi pavisitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: Ambaṭṭho pana māṇavo caṅkamantopi nisinnena bhagavatā kañci kañci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāreti, ṭhitopi nisinnena bhagavatā kañci kañci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāreti.


pli: Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “evaṁ nu te, ambaṭṭha, brāhmaṇehi vuddhehi mahallakehi ācariyapācariyehi saddhiṁ kathāsallāpo hoti, yathayidaṁ caraṁ tiṭṭhaṁ nisinnena mayā kiñci kiñci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretī”ti?


pli: 2.1. Paṭhamaibbhavāda


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Gacchanto vā hi, bho gotama, gacchantena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, ṭhito vā hi, bho gotama, ṭhitena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, nisinno vā hi, bho gotama, nisinnena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati, sayāno vā hi, bho gotama, sayānena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṁ sallapitumarahati.


pli: Ye ca kho te, bho gotama, muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, tehipi me saddhiṁ evaṁ kathāsallāpo hoti, yathariva bhotā gotamenā”ti.


pli: “Atthikavato kho pana te, ambaṭṭha, idhāgamanaṁ ahosi, yāyeva kho panatthāya āgaccheyyātha, tameva atthaṁ sādhukaṁ manasi kareyyātha.


pli: Avusitavāyeva kho pana, bho, ayaṁ ambaṭṭho māṇavo vusitamānī kimaññatra avusitattā”ti.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavatā avusitavādena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva upavadamāno:


pli: “samaṇo ca me bho gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “caṇḍā, bho gotama, sakyajāti;


pli: pharusā, bho gotama, sakyajāti;


pli: lahusā, bho gotama, sakyajāti;


pli: bhassā, bho gotama, sakyajāti;


pli: ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyanti.


pli: Tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī”ti.


pli: Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ paṭhamaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.


pli: 2.2. Dutiyaibbhavāda


pli: “Kiṁ pana te, ambaṭṭha, sakyā aparaddhun”ti?


pli: “Ekamidāhaṁ, bho gotama, samayaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa kenacideva karaṇīyena kapilavatthuṁ agamāsiṁ.


pli: Yena sakyānaṁ sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁ.


pli: Tena kho pana samayena sambahulā sakyā ceva sakyakumārā ca sandhāgāre uccesu āsanesu nisinnā honti aññamaññaṁ aṅgulipatodakehi sañjagghantā saṅkīḷantā, aññadatthu mamaññeva maññe anujagghantā, na maṁ koci āsanenapi nimantesi.


pli: Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ dutiyaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.


pli: 2.3. Tatiyaibbhavāda


pli: “Laṭukikāpi kho, ambaṭṭha, sakuṇikā sake kulāvake kāmalāpinī hoti.


pli: Sakaṁ kho panetaṁ, ambaṭṭha, sakyānaṁ yadidaṁ kapilavatthuṁ, nārahatāyasmā ambaṭṭho imāya appamattāya abhisajjitun”ti.


pli: “Cattārome, bho gotama, vaṇṇā—


pli: khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.


pli: Imesañhi, bho gotama, catunnaṁ vaṇṇānaṁ tayo vaṇṇā—


pli: khattiyā ca vessā ca suddā ca—


pli: aññadatthu brāhmaṇasseva paricārakā sampajjanti.


pli: Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ tatiyaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.


pli: 2.4. Dāsiputtavāda


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “atibāḷhaṁ kho ayaṁ ambaṭṭho māṇavo sakyesu ibbhavādena nimmādeti, yannūnāhaṁ gottaṁ puccheyyan”ti.


pli: Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “kathaṁ gottosi, ambaṭṭhā”ti?


pli: “Kaṇhāyanohamasmi, bho gotamā”ti.


pli: “Porāṇaṁ kho pana te, ambaṭṭha, mātāpettikaṁ nāmagottaṁ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti; dāsiputto tvamasi sakyānaṁ.


pli: Sakyā kho pana, ambaṭṭha, rājānaṁ okkākaṁ pitāmahaṁ dahanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, ambaṭṭha, rājā okkāko yā sā mahesī piyā manāpā, tassā puttassa rajjaṁ pariṇāmetukāmo jeṭṭhakumāre raṭṭhasmā pabbājesi—


pli: okkāmukhaṁ karakaṇḍaṁ hatthinikaṁ sinisūraṁ.


pli: Te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tattha vāsaṁ kappesuṁ.


pli: Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappesuṁ.


pli: Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko amacce pārisajje āmantesi:


pli: ‘kahaṁ nu kho, bho, etarahi kumārā sammantī’ti?


pli: ‘Atthi, deva, himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tatthetarahi kumārā sammanti.


pli: Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappentī’ti.


pli: Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko udānaṁ udānesi:


pli: ‘sakyā vata, bho, kumārā, paramasakyā vata, bho, kumārā’ti.


pli: Tadagge kho pana, ambaṭṭha, sakyā paññāyanti; so ca nesaṁ pubbapuriso.


pli: Rañño kho pana, ambaṭṭha, okkākassa disā nāma dāsī ahosi.


pli: Sā kaṇhaṁ nāma janesi.


pli: Jāto kaṇho pabyāhāsi:


pli: ‘dhovatha maṁ, amma, nahāpetha maṁ amma, imasmā maṁ asucismā parimocetha, atthāya vo bhavissāmī’ti.


pli: Yathā kho pana, ambaṭṭha, etarahi manussā pisāce disvā ‘pisācā’ti sañjānanti;


pli: evameva kho, ambaṭṭha, tena kho pana samayena manussā pisāce ‘kaṇhā’ti sañjānanti.


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘ayaṁ jāto pabyāhāsi, kaṇho jāto, pisāco jāto’ti.


pli: Tadagge kho pana, ambaṭṭha, kaṇhāyanā paññāyanti, so ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso.


pli: Iti kho te, ambaṭṭha, porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti, dāsiputto tvamasi sakyānan”ti.


pli: Evaṁ vutte, te māṇavakā bhagavantaṁ etadavocuṁ:


pli: “mā bhavaṁ gotamo ambaṭṭhaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādesi.


pli: Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.


pli: Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca:


pli: “sace kho tumhākaṁ māṇavakānaṁ evaṁ hoti:


pli: ‘dujjāto ca ambaṭṭho māṇavo, akulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, appassuto ca ambaṭṭho māṇavo, akalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, duppañño ca ambaṭṭho māṇavo, na ca pahoti ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatu ambaṭṭho māṇavo, tumhe mayā saddhiṁ mantavho asmiṁ vacane.


pli: Sace pana tumhākaṁ māṇavakānaṁ evaṁ hoti:


pli: ‘sujāto ca ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun’ti, tiṭṭhatha tumhe;


pli: ambaṭṭho māṇavo mayā saddhiṁ paṭimantetū”ti.


pli: “Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetuṁ, tuṇhī mayaṁ bhavissāma, ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetū”ti.


pli: Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “ayaṁ kho pana te, ambaṭṭha, sahadhammiko pañho āgacchati, akāmā byākātabbo.


pli: Sace tvaṁ na byākarissasi, aññena vā aññaṁ paṭicarissasi, tuṇhī vā bhavissasi, pakkamissasi vā ettheva te sattadhā muddhā phalissati.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti?


pli: Evaṁ vutte, ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi.


pli: Dutiyampi kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti?


pli: Dutiyampi kho ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi.


pli: “byākarohi dāni, ambaṭṭha, na dāni, te tuṇhībhāvassa kālo.


pli: Yo kho, ambaṭṭha, tathāgatena yāvatatiyakaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākaroti, etthevassa sattadhā muddhā phalissatī”ti.


pli: Tena kho pana samayena vajirapāṇī yakkho mahantaṁ ayokūṭaṁ ādāya ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ ambaṭṭhassa māṇavassa upari vehāsaṁ ṭhito hoti:


pli: “sacāyaṁ ambaṭṭho māṇavo bhagavatā yāvatatiyakaṁ sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākarissati, etthevassa sattadhā muddhaṁ phālessāmī”ti.


pli: Taṁ kho pana vajirapāṇiṁ yakkhaṁ bhagavā ceva passati ambaṭṭho ca māṇavo.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁyeva tāṇaṁ gavesī bhagavantaṁyeva leṇaṁ gavesī bhagavantaṁyeva saraṇaṁ gavesī upanisīditvā bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “kimetaṁ bhavaṁ gotamo āha?


pli: Punabhavaṁ gotamo bravitū”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: “Evameva me, bho gotama, sutaṁ yatheva bhavaṁ gotamo āha.


pli: Tatopabhutikā kaṇhāyanā;


pli: so ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso”ti.


pli: 2.5. Ambaṭṭhavaṁsakathā


pli: Evaṁ vutte, te māṇavakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṁ:


pli: “dujjāto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; akulaputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; dāsiputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo sakyānaṁ. Ayyaputtā kira, bho, ambaṭṭhassa māṇavassa sakyā bhavanti.


pli: Dhammavādiṁyeva kira mayaṁ samaṇaṁ gotamaṁ apasādetabbaṁ amaññimhā”ti.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “atibāḷhaṁ kho ime māṇavakā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ dāsiputtavādena nimmādenti, yannūnāhaṁ parimoceyyan”ti.


pli: Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca:


pli: “mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādetha.


pli: Uḷāro so kaṇho isi ahosi.


pli: So dakkhiṇajanapadaṁ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṁ okkākaṁ upasaṅkamitvā maddarūpiṁ dhītaraṁ yāci.


pli: Tassa rājā okkāko:


pli: ‘ko nevaṁ re ayaṁ mayhaṁ dāsiputto samāno maddarūpiṁ dhītaraṁ yācatī’ti, kupito anattamano khurappaṁ sannayhi.


pli: So taṁ khurappaṁ neva asakkhi muñcituṁ, no paṭisaṁharituṁ.


pli: Atha kho, māṇavakā, amaccā pārisajjā kaṇhaṁ isiṁ upasaṅkamitvā etadavocuṁ:


pli: ‘sotthi, bhaddante, hotu rañño;


pli: sotthi, bhaddante, hotu rañño’ti.


pli: ‘Sotthi bhavissati rañño, api ca rājā yadi adho khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā pathavī undriyissatī’ti.


pli: ‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño, sotthi janapadassā’ti.


pli: ‘Sotthi bhavissati rañño, sotthi janapadassa, api ca rājā yadi uddhaṁ khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā satta vassāni devo na vassissatī’ti.


pli: ‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño sotthi janapadassa devo ca vassatū’ti.


pli: ‘Sotthi bhavissati rañño sotthi janapadassa devo ca vassissati, api ca rājā jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu, sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.


pli: Atha kho, māṇavakā, amaccā okkākassa ārocesuṁ:


pli: ‘okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu. Sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.


pli: Atha kho rājā okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhapesi, sotthi kumāro pallomo samabhavi.


pli: Atha kho tassa rājā okkāko bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto brahmadaṇḍena tajjito maddarūpiṁ dhītaraṁ adāsi.


pli: Mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādetha, uḷāro so kaṇho isi ahosī”ti.


pli: 3. Khattiyaseṭṭhabhāva


pli: Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ āmantesi:


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: idha khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha.


pli: Yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?


pli: “Labhetha, bho gotama”.


pli: “Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?


pli: “Bhojeyyuṁ, bho gotama”.


pli: “Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?


pli: “Vāceyyuṁ, bho gotama”.


pli: “Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?


pli: “Anāvaṭaṁ hissa, bho gotama”.


pli: “Api nu naṁ khattiyā khattiyābhisekena abhisiñceyyun”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Taṁ kissa hetu”?


pli: “Mātito hi, bho gotama, anupapanno”ti.


pli: idha brāhmaṇakumāro khattiyakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha.


pli: Yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?


pli: “Pitito hi, bho gotama, anupapanno”ti.


pli: “Iti kho, ambaṭṭha, itthiyā vā itthiṁ karitvā purisena vā purisaṁ karitvā khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: idha brāhmaṇā brāhmaṇaṁ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṁ.


pli: Api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṁ vā udakaṁ vā”ti?


pli: “Api nu naṁ brāhmaṇā bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?


pli: “Āvaṭaṁ hissa, bho gotama”.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: idha khattiyā khattiyaṁ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṁ.


pli: “Labhetha, bho gotama”.


pli: “Bhojeyyuṁ, bho gotama”.


pli: “Api nu naṁ brāhmaṇā mante vāceyyuṁ vā no vā”ti?


pli: “Vāceyyuṁ, bho gotama”.


pli: “Api nussa itthīsu āvaṭaṁ vā assa anāvaṭaṁ vā”ti?


pli: “Anāvaṭaṁ hissa, bho gotama”.


pli: “Ettāvatā kho, ambaṭṭha, khattiyo paramanihīnataṁ patto hoti, yadeva naṁ khattiyā khuramuṇḍaṁ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājenti.


pli: Iti kho, ambaṭṭha, yadā khattiyo paramanihīnataṁ patto hoti, tadāpi khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā.


pli: Brahmunā pesā, ambaṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā:


pli: ‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ,


pli: ye gottapaṭisārino;


pli: Vijjācaraṇasampanno,


pli: so seṭṭho devamānuse’ti.


pli: Sā kho panesā, ambaṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā, anumatā mayā.


pli: Ahampi hi, ambaṭṭha, evaṁ vadāmi—


pli: Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ,


pli: so seṭṭho devamānuse”ti.


pli: Bhāṇavāro paṭhamo.


pli: 4. Vijjācaraṇakathā


pli: “Katamaṁ pana taṁ, bho gotama, caraṇaṁ, katamā ca pana sā vijjā”ti?


pli: “Na kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya jātivādo vā vuccati, gottavādo vā vuccati, mānavādo vā vuccati:


pli: ‘arahasi vā maṁ tvaṁ, na vā maṁ tvaṁ arahasī’ti.


pli: Yattha kho, ambaṭṭha, āvāho vā hoti, vivāho vā hoti, āvāhavivāho vā hoti, etthetaṁ vuccati jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi:


pli: Ye hi keci, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhā vā gottavādavinibaddhā vā mānavādavinibaddhā vā āvāhavivāhavinibaddhā vā, ārakā te anuttarāya vijjācaraṇasampadāya.


pli: Pahāya kho, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhañca gottavādavinibaddhañca mānavādavinibaddhañca āvāhavivāhavinibaddhañca anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sacchikiriyā hotī”ti.


pli: “Katamaṁ pana taṁ, bho gotama, caraṇaṁ, katamā ca sā vijjā”ti?


pli: “Idha, ambaṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.


pli: So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.


pli: So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.


pli: Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.


pli: So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.


pli: So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati …pe…


pli: So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: idampissa hoti caraṇasmiṁ.


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: Idaṁ kho taṁ, ambaṭṭha, caraṇaṁ.


pli: So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …pe…


pli: idampissa hoti vijjāya …pe…


pli: nāparaṁ itthattāyāti pajānāti,


pli: idampissa hoti vijjāya.


pli: Ayaṁ kho sā, ambaṭṭha, vijjā.


pli: Ayaṁ vuccati, ambaṭṭha, bhikkhu ‘vijjāsampanno’ itipi, ‘caraṇasampanno’ itipi, ‘vijjācaraṇasampanno’ itipi.


pli: Imāya ca, ambaṭṭha, vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca aññā vijjāsampadā ca caraṇasampadā ca uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.


pli: 5. Catuapāyamukha


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti.


pli: Katamāni cattāri?


pli: Idha, ambaṭṭha, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaññeva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññāyatanaṁ ajjhogāhati:


pli: ‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’ti.


pli: So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ paṭhamaṁ apāyamukhaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ ādāya araññavanaṁ ajjhogāhati:


pli: ‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’ti.


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ dutiyaṁ apāyamukhaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṁ vā nigamasāmantaṁ vā agyāgāraṁ karitvā aggiṁ paricaranto acchati.


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ tatiyaṁ apāyamukhaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṁ ceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṁ agāraṁ karitvā acchati:


pli: ‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, tamahaṁ yathāsatti yathābalaṁ paṭipūjessāmī’ti.


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṁ catutthaṁ apāyamukhaṁ bhavati.


pli: Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya imāni cattāri apāyamukhāni bhavanti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: api nu tvaṁ imāya anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sandissasi sācariyako”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Kocāhaṁ, bho gotama, sācariyako, kā ca anuttarā vijjācaraṇasampadā?


pli: Ārakāhaṁ, bho gotama, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sācariyako”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako:


pli: ‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṁ ādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako:


pli: ‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’”ti?


pli: api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṁ vā nigamasāmantaṁ vā agyāgāraṁ karitvā aggiṁ paricaranto acchasi sācariyako”ti?


pli: api nu tvaṁ imañceva anuttaraṁ vijjācaraṇasampadaṁ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṁ agāraṁ karitvā acchasi sācariyako:


pli: ‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, taṁ mayaṁ yathāsatti yathābalaṁ paṭipūjessāmā’”ti?


pli: “Iti kho, ambaṭṭha, imāya ceva tvaṁ anuttarāya vijjācaraṇasampadāya parihīno sācariyako.


pli: Ye cime anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti, tato ca tvaṁ parihīno sācariyako.


pli: Bhāsitā kho pana te esā, ambaṭṭha, ācariyena brāhmaṇena pokkharasātinā vācā:


pli: ‘ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, kā ca tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ sākacchā’ti attanā āpāyikopi aparipūramāno.


pli: Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhañca te idaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.


pli: 6. Pubbakaisibhāvānuyoga


pli: Brāhmaṇo kho pana, ambaṭṭha, pokkharasāti rañño pasenadissa kosalassa dattikaṁ bhuñjati.


pli: Tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadāti.


pli: Yadāpi tena manteti, tirodussantena manteti.


pli: Yassa kho pana, ambaṭṭha, dhammikaṁ payātaṁ bhikkhaṁ paṭiggaṇheyya, kathaṁ tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadeyya.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, ambaṭṭha,


pli: idha rājā pasenadi kosalo hatthigīvāya vā nisinno assapiṭṭhe vā nisinno rathūpatthare vā ṭhito uggehi vā rājaññehi vā kiñcideva mantanaṁ manteyya.


pli: So tamhā padesā apakkamma ekamantaṁ tiṭṭheyya.


pli: Atha āgaccheyya suddo vā suddadāso vā, tasmiṁ padese ṭhito tadeva mantanaṁ manteyya:


pli: ‘evampi rājā pasenadi kosalo āha, evampi rājā pasenadi kosalo āhā’ti.


pli: Api nu so rājabhaṇitaṁ vā bhaṇati rājamantanaṁ vā manteti?


pli: Ettāvatā so assa rājā vā rājamatto vā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Evameva kho tvaṁ, ambaṭṭha, ye te ahesuṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu:


pli: ‘tyāhaṁ mante adhiyāmi sācariyako’ti, tāvatā tvaṁ bhavissasi isi vā isitthāya vā paṭipannoti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: kinti te sutaṁ brāhmaṇānaṁ vuddhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ—


pli: ye te ahesuṁ brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,


pli: evaṁ su te sunhātā suvilittā kappitakesamassū āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?


pli: “ …pe…


pli: Evaṁ su te sālīnaṁ odanaṁ sucimaṁsūpasecanaṁ vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ paribhuñjanti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?


pli: Evaṁ su te veṭhakanatapassāhi nārīhi paricārenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?


pli: Evaṁ su te kuttavālehi vaḷavārathehi dīghāhi patodalaṭṭhīhi vāhane vitudentā vipariyāyanti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?


pli: Evaṁ su te ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu nagarūpakārikāsu dīghāsivudhehi purisehi rakkhāpenti, seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako”ti?


pli: “Iti kho, ambaṭṭha, neva tvaṁ isi na isitthāya paṭipanno sācariyako.


pli: Yassa kho pana, ambaṭṭha, mayi kaṅkhā vā vimati vā so maṁ pañhena, ahaṁ veyyākaraṇena sodhissāmī”ti.


pli: 7. Dvelakkhaṇādassana


pli: Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma caṅkamaṁ abbhuṭṭhāsi.


pli: Ambaṭṭhopi māṇavo vihārā nikkhamma caṅkamaṁ abbhuṭṭhāsi.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavantaṁ caṅkamantaṁ anucaṅkamamāno bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.


pli: Addasā kho ambaṭṭho māṇavo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.


pli: Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—


pli: kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “passati kho me ayaṁ ambaṭṭho māṇavo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.


pli: kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.


pli: Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi. Yathā addasa ambaṭṭho māṇavo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.


pli: Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.


pli: Atha kho ambaṭṭhassa māṇavassa etadahosi:


pli: “samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehī”ti.


pli: Bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni tvaṁ, ambaṭṭha, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo vaḷavārathamāruyha pakkāmi.


pli: Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhāya nikkhamitvā mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ sake ārāme nisinno hoti ambaṭṭhaṁyeva māṇavaṁ paṭimānento.


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena sako ārāmo tena pāyāsi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena brāhmaṇo pokkharasāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ brāhmaṇo pokkharasāti etadavoca:


pli: “kacci, tāta ambaṭṭha, addasa taṁ bhavantaṁ gotaman”ti?


pli: “Addasāma kho mayaṁ, bho, taṁ bhavantaṁ gotaman”ti.


pli: “Kacci, tāta ambaṭṭha, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ tathā santaṁyeva saddo abbhuggato no aññathā;


pli: kacci pana so bhavaṁ gotamo tādiso no aññādiso”ti?


pli: “Tathā santaṁyeva, bho, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saddo abbhuggato no aññathā, tādisova so bhavaṁ gotamo no aññādiso.


pli: Samannāgato ca so bhavaṁ gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī”ti.


pli: “Ahu pana te, tāta ambaṭṭha, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?


pli: “Ahu kho me, bho, samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.


pli: “Yathā kathaṁ pana te, tāta ambaṭṭha, ahu samaṇena gotamena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?


pli: Atha kho ambaṭṭho māṇavo yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo, taṁ sabbaṁ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.


pli: Evaṁ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “aho vata re amhākaṁ, paṇḍitaka, aho vata re amhākaṁ, bahussutaka, aho vata re amhākaṁ, tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.


pli: Yadeva kho tvaṁ, ambaṭṭha, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ āsajja āsajja avacāsi, atha kho so bhavaṁ gotamo amhepi evaṁ upaneyya upaneyya avaca.


pli: Aho vata re amhākaṁ, paṇḍitaka, aho vata re amhākaṁ, bahussutaka, aho vata re amhākaṁ, tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyā”ti, kupito anattamano ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ padasāyeva pavattesi.


pli: Icchati ca tāvadeva bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: 8. Pokkharasātibuddhūpasaṅkamana


pli: Atha kho te brāhmaṇā brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ etadavocuṁ:


pli: “ativikālo kho, bho, ajja samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Svedāni bhavaṁ pokkharasāti samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā yāne āropetvā ukkāsu dhāriyamānāsu ukkaṭṭhāya niyyāsi, yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “āgamā nu khvidha, bho gotama, amhākaṁ antevāsī ambaṭṭho māṇavo”ti?


pli: “Āgamā kho te, brāhmaṇa, antevāsī ambaṭṭho māṇavo”ti.


pli: “Ahu pana te, bho gotama, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?


pli: “Ahu kho me, brāhmaṇa, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti.


pli: “Yathākathaṁ pana te, bho gotama, ahu ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kocideva kathāsallāpo”ti?


pli: Atha kho bhagavā yāvatako ahosi ambaṭṭhena māṇavena saddhiṁ kathāsallāpo, taṁ sabbaṁ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.


pli: Evaṁ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “bālo, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, khamatu bhavaṁ gotamo ambaṭṭhassa māṇavassā”ti.


pli: “Sukhī hotu, brāhmaṇa, ambaṭṭho māṇavo”ti.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.


pli: Addasā kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.


pli: Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—


pli: kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “passati kho me ayaṁ brāhmaṇo pokkharasāti dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.


pli: kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.


pli: Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā addasa brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.


pli: Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.


pli: Atha kho brāhmaṇassa pokkharasātissa etadahosi:


pli: “samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī”ti.


pli: Bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “adhivāsetu me bhavaṁ gotamo ajjatanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.


pli: Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato adhivāsanaṁ viditvā bhagavato kālaṁ ārocesi:


pli: “kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.


pli: Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena brāhmaṇassa pokkharasātissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, māṇavakāpi bhikkhusaṅghaṁ.


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Ekamantaṁ nisinnassa kho brāhmaṇassa pokkharasātissa bhagavā anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—


pli: dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ; kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.


pli: Yadā bhagavā aññāsi brāhmaṇaṁ pokkharasātiṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—


pli: dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.


pli: Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;


pli: evameva brāhmaṇassa pokkharasātissa tasmiññeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.


pli: 9. Pokkharasātiupāsakattapaṭivedanā


pli: Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.


pli: Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Esāhaṁ, bho gotama, saputto sabhariyo sapariso sāmacco bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.


pli: Yathā ca bhavaṁ gotamo ukkaṭṭhāya aññāni upāsakakulāni upasaṅkamati, evameva bhavaṁ gotamo pokkharasātikulaṁ upasaṅkamatu.


pli: Tattha ye te māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṁ gotamaṁ abhivādessanti vā paccuṭṭhissanti vā āsanaṁ vā udakaṁ vā dassanti cittaṁ vā pasādessanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.


pli: “Kalyāṇaṁ vuccati, brāhmaṇā”ti.


pli: Ambaṭṭhasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 30 Lakkhaṇasutta

pli: Dīgha Nikāya 30


pli: Lakkhaṇasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “bhikkhavo”ti.


pli: “Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “Dvattiṁsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.


pli: Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.


pli: Tassimāni satta ratanāni bhavanti;


pli: Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.


pli: Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.


pli: So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.


pli: Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā?


pli: Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti …pe…


pli: dīghaṅguli hoti …


pli: mudutalunahatthapādo hoti …


pli: jālahatthapādo hoti …


pli: ussaṅkhapādo hoti …


pli: eṇijaṅgho hoti …


pli: ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …


pli: kosohitavatthaguyho hoti …


pli: suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco …


pli: sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …


pli: ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …


pli: uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …


pli: brahmujugatto hoti …


pli: sattussado hoti …


pli: sīhapubbaddhakāyo hoti …


pli: citantaraṁso hoti …


pli: nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo …


pli: samavaṭṭakkhandho hoti …


pli: rasaggasaggī hoti …


pli: sīhahanu hoti …


pli: cattālīsadanto hoti …


pli: samadanto hoti …


pli: aviraḷadanto hoti …


pli: susukkadāṭho hoti …


pli: pahūtajivho hoti …


pli: brahmassaro hoti karavīkabhāṇī …


pli: abhinīlanetto hoti …


pli: gopakhumo hoti …


pli: uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.


pli: Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.


pli: Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Imāni kho, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti:


pli: ‘imassa kammassa kaṭattā idaṁ lakkhaṇaṁ paṭilabhatī’ti.


pli: 1. Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṁ


pli: Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.


pli: So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi.


pli: So tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.


pli: Suppatiṭṭhitapādo hoti.


pli: Samaṁ pādaṁ bhūmiyaṁ nikkhipati, samaṁ uddharati, samaṁ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṁ phusati.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.


pli: Tassimāni satta ratanāni bhavanti;


pli: Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.


pli: Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.


pli: So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ akhilamanimittamakaṇṭakaṁ iddhaṁ phītaṁ khemaṁ sivaṁ nirabbudaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.


pli: Rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati.


pli: Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Sacce ca dhamme ca dame ca saṁyame,


pli: Soceyyasīlālayuposathesu ca;


pli: Dāne ahiṁsāya asāhase rato,


pli: Daḷhaṁ samādāya samattamācari.


pli: So tena kammena divaṁ samakkami,


pli: Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;


pli: Tato cavitvā punarāgato idha,


pli: Samehi pādehi phusī vasundharaṁ.


pli: Byākaṁsu veyyañjanikā samāgatā,


pli: Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;


pli: Gihissa vā pabbajitassa vā puna,


pli: Taṁ lakkhaṇaṁ bhavati tadatthajotakaṁ.


pli: Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṁ,


pli: Parābhibhū sattubhi nappamaddano;


pli: Manussabhūtenidha hoti kenaci,


pli: Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.


pli: Sace ca pabbajjamupeti tādiso,


pli: Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;


pli: Aggo na so gacchati jātu khambhanaṁ,


pli: Naruttamo esa hi tassa dhammatā”ti.


pli: 2. Pādatalacakkalakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṁ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidhātā, saparivārañca dānaṁ adāsi.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.


pli: Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Mahāparivāro hoti;


pli: mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati.


pli: Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.


pli: Buddho samāno kiṁ labhati?


pli: mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Pure puratthā purimāsu jātisu,


pli: Manussabhūto bahunaṁ sukhāvaho;


pli: Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,


pli: Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.


pli: So tena kammena divaṁ samakkami,


pli: Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;


pli: Tato cavitvā punarāgato idha,


pli: Cakkāni pādesu duvesu vindati.


pli: Samantanemīni sahassarāni ca,


pli: Byākaṁsu veyyañjanikā samāgatā;


pli: Disvā kumāraṁ satapuññalakkhaṇaṁ,


pli: Parivāravā hessati sattumaddano.


pli: Tathā hi cakkāni samantanemini,


pli: Sace na pabbajjamupeti tādiso;


pli: Vatteti cakkaṁ pathaviṁ pasāsati,


pli: Tassānuyantādha bhavanti khattiyā.


pli: Mahāyasaṁ samparivārayanti naṁ,


pli: Sace ca pabbajjamupeti tādiso;


pli: Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,


pli: Devā manussāsurasakkarakkhasā.


pli: Gandhabbanāgā vihagā catuppadā,


pli: Anuttaraṁ devamanussapūjitaṁ;


pli: Mahāyasaṁ samparivārayanti nan”ti.


pli: 3–5. Āyatapaṇhitāditilakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsi.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Āyatapaṇhi ca hoti, dīghaṅguli ca brahmujugatto ca.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṁ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṁ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṁ paccatthikehi paccāmittehi samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Māraṇavadhabhayattano viditvā,


pli: Paṭivirato paraṁ māraṇāyahosi;


pli: Tena sucaritena saggamagamā,


pli: Sukataphalavipākamanubhosi.


pli: Caviya punaridhāgato samāno,


pli: Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni;


pli: Bhavati vipuladīghapāsaṇhiko,


pli: Brahmāva suju subho sujātagatto.


pli: Subhujo susu susaṇṭhito sujāto,


pli: Mudutalunaṅguliyassa honti;


pli: Dīghā tībhi purisavaraggalakkhaṇehi,


pli: Cirayapanāya kumāramādisanti.


pli: Bhavati yadi gihī ciraṁ yapeti,


pli: Cirataraṁ pabbajati yadi tato hi;


pli: Yāpayati ca vasiddhibhāvanāya,


pli: Iti dīghāyukatāya taṁ nimittan”ti.


pli: 6. Sattussadatālakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: dātā ahosi paṇītānaṁ rasitānaṁ khādanīyānaṁ bhojanīyānaṁ sāyanīyānaṁ lehanīyānaṁ pānānaṁ.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati, sattussado hoti, sattassa ussadā honti;


pli: ubhosu hatthesu ussadā honti, ubhosu pādesu ussadā honti, ubhosu aṁsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussado hoti.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Lābhī hoti paṇītānaṁ rasitānaṁ khādanīyānaṁ bhojanīyānaṁ sāyanīyānaṁ lehanīyānaṁ pānānaṁ.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Khajjabhojjamatha leyya sāyiyaṁ,


pli: Uttamaggarasadāyako ahu;


pli: Tena so sucaritena kammunā,


pli: Nandane ciramabhippamodati.


pli: Satta cussade idhādhigacchati,


pli: Hatthapādamudutañca vindati;


pli: Āhu byañjananimittakovidā,


pli: Khajjabhojjarasalābhitāya naṁ.


pli: Yaṁ gihissapi tadatthajotakaṁ,


pli: Pabbajjampi ca tadādhigacchati;


pli: Khajjabhojjarasalābhiruttamaṁ,


pli: Āhu sabbagihibandhanacchidan”ti.


pli: 7–8. Karacaraṇamudujālatālakkhaṇāni


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: catūhi saṅgahavatthūhi janaṁ saṅgāhako ahosi—


pli: dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Mudutalunahatthapādo ca hoti jālahatthapādo ca.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Dānampi catthacariyatañca,


pli: Piyavāditañca samānattatañca;


pli: Kariyacariyasusaṅgahaṁ bahūnaṁ,


pli: Anavamatena guṇena yāti saggaṁ.


pli: Caviya punaridhāgato samāno,


pli: Karacaraṇamudutañca jālino ca;


pli: Atirucirasuvaggudassaneyyaṁ,


pli: Paṭilabhati daharo susu kumāro.


pli: Bhavati parijanassavo vidheyyo,


pli: Mahimaṁ āvasito susaṅgahito;


pli: Piyavadū hitasukhataṁ jigīsamāno,


pli: Abhirucitāni guṇāni ācarati.


pli: Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṁ,


pli: Kathayati dhammakathaṁ jino janassa;


pli: Vacanapaṭikarassābhippasannā,


pli: Sutvāna dhammānudhammamācarantī”ti.


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: atthūpasaṁhitaṁ dhammūpasaṁhitaṁ vācaṁ bhāsitā ahosi, bahujanaṁ nidaṁsesi, pāṇīnaṁ hitasukhāvaho dhammayāgī.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Ussaṅkhapādo ca hoti, uddhaggalomo ca.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca kāmabhogīnaṁ.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Atthadhammasahitaṁ pure giraṁ,


pli: Erayaṁ bahujanaṁ nidaṁsayi;


pli: Pāṇinaṁ hitasukhāvaho ahu,


pli: Dhammayāgamayajī amaccharī.


pli: Tena so sucaritena kammunā,


pli: Suggatiṁ vajati tattha modati;


pli: Lakkhaṇāni ca duve idhāgato,


pli: Uttamappamukhatāya vindati.


pli: Ubbhamuppatitalomavā saso,


pli: Pādagaṇṭhirahu sādhusaṇṭhitā;


pli: Maṁsalohitācitā tacotthatā,


pli: Uparicaraṇasobhanā ahu.


pli: Gehamāvasati ce tathāvidho,


pli: Aggataṁ vajati kāmabhoginaṁ;


pli: Tena uttaritaro na vijjati,


pli: Jambudīpamabhibhuyya iriyati.


pli: Pabbajampi ca anomanikkamo,


pli: Aggataṁ vajati sabbapāṇinaṁ;


pli: Sabbalokamabhibhuyya viharatī”ti.


pli: 11. Eṇijaṅghalakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: sakkaccaṁ vācetā ahosi sippaṁ vā vijjaṁ vā caraṇaṁ vā kammaṁ vā:


pli: ‘kintime khippaṁ vijāneyyuṁ, khippaṁ paṭipajjeyyuṁ, na ciraṁ kilisseyyun’”ti.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.


pli: Eṇijaṅgho hoti.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājānucchavikāni tāni khippaṁ paṭilabhati.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Yāni tāni samaṇārahāni samaṇaṅgāni samaṇūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṁ paṭilabhati.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Sippesu vijjācaraṇesu kammesu,


pli: Kathaṁ vijāneyyuṁ lahunti icchati;


pli: Yadūpaghātāya na hoti kassaci,


pli: Vāceti khippaṁ na ciraṁ kilissati.


pli: Taṁ kammaṁ katvā kusalaṁ sukhudrayaṁ,


pli: Jaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā;


pli: Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā,


pli: Uddhaggalomā sukhumattacotthatā.


pli: Eṇeyyajaṅghoti tamāhu puggalaṁ,


pli: Sampattiyā khippamidhāhu lakkhaṇaṁ;


pli: Gehānulomāni yadābhikaṅkhati,


pli: Apabbajaṁ khippamidhādhigacchati.


pli: Sace ca pabbajjamupeti tādiso,


pli: Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;


pli: Anucchavikassa yadānulomikaṁ,


pli: Taṁ vindati khippamanomavikkamo”ti.


pli: 12. Sukhumacchavilakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi:


pli: ‘kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ, kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ, kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ, kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya assa, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya assā’ti.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.


pli: Sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā kāmabhogīnaṁ.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Mahāpañño hoti puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā sabbasattānaṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Pure puratthā purimāsu jātisu,


pli: Aññātukāmo paripucchitā ahu;


pli: Sussūsitā pabbajitaṁ upāsitā,


pli: Atthantaro atthakathaṁ nisāmayi.


pli: Paññāpaṭilābhagatena kammunā,


pli: Manussabhūto sukhumacchavī ahu;


pli: Byākaṁsu uppādanimittakovidā,


pli: Sukhumāni atthāni avecca dakkhiti.


pli: Sace na pabbajjamupeti tādiso,


pli: Vatteti cakkaṁ pathaviṁ pasāsati;


pli: Atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca,


pli: Na tena seyyo sadiso ca vijjati.


pli: Sace ca pabbajjamupeti tādiso,


pli: Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;


pli: Paññāvisiṭṭhaṁ labhate anuttaraṁ,


pli: Pappoti bodhiṁ varabhūrimedhaso”ti.


pli: 13. Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: akkodhano ahosi anupāyāsabahulo,


pli: bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.


pli: Dātā ca ahosi sukhumānaṁ mudukānaṁ attharaṇānaṁ pāvuraṇānaṁ khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.


pli: Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Lābhī hoti sukhumānaṁ mudukānaṁ attharaṇānaṁ pāvuraṇānaṁ khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi,


pli: Dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni;


pli: Purimatarabhave ṭhito abhivissaji,


pli: Mahimiva suro abhivassaṁ.


pli: Taṁ katvāna ito cuto dibbaṁ,


pli: Upapajji sukataphalavipākamanubhutvā;


pli: Kanakatanusannibho idhābhibhavati,


pli: Suravarataroriva indo.


pli: Gehañcāvasati naro apabbajja,


pli: Micchaṁ mahatimahiṁ anusāsati;


pli: Pasayha sahidha sattaratanaṁ,


pli: Lābhī acchādanavatthamokkhapāvuraṇānaṁ,


pli: Bhavati yadi anāgāriyataṁ upeti;


pli: Sahito purimakataphalaṁ anubhavati,


pli: Na bhavati katassa panāso”ti.


pli: 14. Kosohitavatthaguyhalakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi.


pli: Mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi, pitarampi puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi, bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, bhaginimpi bhaginiyā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā ca abbhanumoditā ahosi.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati—


pli: kosohitavatthaguyho hoti.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Pahūtaputto hoti, parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Pahūtaputto hoti, anekasahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Pure puratthā purimāsu jātisu,


pli: Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino;


pli: Ñātī suhajje sakhino samānayi,


pli: Samaṅgikatvā anumoditā ahu.


pli: So tena kammena divaṁ samakkami,


pli: Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;


pli: Tato cavitvā punarāgato idha,


pli: Kosohitaṁ vindati vatthachādiyaṁ.


pli: Pahūtaputto bhavatī tathāvidho,


pli: Parosahassañca bhavanti atrajā;


pli: Sūrā ca vīrā ca amittatāpanā,


pli: Gihissa pītiṁ jananā piyaṁvadā.


pli: Bahūtarā pabbajitassa iriyato,


pli: Bhavanti puttā vacanānusārino;


pli: Gihissa vā pabbajitassa vā puna,


pli: Taṁ lakkhaṇaṁ jāyati tadatthajotakan”ti.


pli: Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: mahājanasaṅgahaṁ samekkhamāno samaṁ jānāti sāmaṁ jānāti, purisaṁ jānāti purisavisesaṁ jānāti:


pli: ‘ayamidamarahati ayamidamarahatī’ti tattha tattha purisavisesakaro ahosi.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Nigrodhaparimaṇḍalo ca hoti, ṭhitakoyeva ca anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo.


pli: Tassimāni dhanāni honti, seyyathidaṁ—


pli: saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Tuliya paṭivicaya cintayitvā,


pli: Mahājanasaṅgahanaṁ samekkhamāno;


pli: Ayamidamarahati tattha tattha,


pli: Purisavisesakaro pure ahosi.


pli: Mahiñca pana ṭhito anonamanto,


pli: Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni;


pli: Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi,


pli: Sucaritakammavipākasesakena.


pli: Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū,


pli: Atinipuṇā manujā byākariṁsu;


pli: Bahuvividhā gihīnaṁ arahāni,


pli: Paṭilabhati daharo susu kumāro.


pli: Idha ca mahīpatissa kāmabhogī,


pli: Gihipatirūpakā bahū bhavanti;


pli: Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṁ,


pli: Labhati anuttaraṁ uttamadhanaggan”ti.


pli: 17–19. Sīhapubbaddhakāyāditilakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo:


pli: ‘kintime saddhāya vaḍḍheyyuṁ, sīlena vaḍḍheyyuṁ, sutena vaḍḍheyyuṁ, cāgena vaḍḍheyyuṁ, dhammena vaḍḍheyyuṁ, paññāya vaḍḍheyyuṁ, dhanadhaññena vaḍḍheyyuṁ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṁ, dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṁ, puttadārehi vaḍḍheyyuṁ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṁ, ñātīhi vaḍḍheyyuṁ, mittehi vaḍḍheyyuṁ, bandhavehi vaḍḍheyyun’ti.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Sīhapubbaddhakāyo ca hoti citantaraṁso ca samavaṭṭakkhandho ca.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi, na parihāyati sabbasampattiyā.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya, na parihāyati sabbasampattiyā.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Saddhāya sīlena sutena buddhiyā,


pli: Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;


pli: Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,


pli: Puttehi dārehi catuppadehi ca.


pli: Ñātīhi mittehi ca bandhavehi ca,


pli: Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṁ;


pli: Kathaṁ na hāyeyyuṁ pareti icchati,


pli: Atthassa middhī ca panābhikaṅkhati.


pli: Sa sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu,


pli: Samavaṭṭakhandho ca citantaraṁso;


pli: Pubbe suciṇṇena katena kammunā,


pli: Ahāniyaṁ pubbanimittamassa taṁ.


pli: Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati,


pli: Puttehi dārehi catuppadehi ca;


pli: Akiñcano pabbajito anuttaraṁ,


pli: Pappoti bodhiṁ asahānadhammatan”ti.


pli: 20. Rasaggasaggitālakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: sattānaṁ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya jātā honti samābhivāhiniyo.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā,


pli: Satthena vā maraṇavadhena vā pana;


pli: Ubbādhanāya paritajjanāya vā,


pli: Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu.


pli: Teneva so sugatimupecca modati,


pli: Sukhapphalaṁ kariya sukhāni vindati;


pli: Samojasā rasaharaṇī susaṇṭhitā,


pli: Idhāgato labhati rasaggasaggitaṁ.


pli: Tenāhu naṁ atinipuṇā vicakkhaṇā,


pli: Ayaṁ naro sukhabahulo bhavissati;


pli: Gihissa vā pabbajitassa vā puna,


pli: Taṁ lakkhaṇaṁ bhavati tadatthajotakan”ti.


pli: 21–22. Abhinīlanettagopakhumalakkhaṇāni


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: na ca visaṭaṁ, na ca visāci, na ca pana viceyya pekkhitā, ujuṁ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṁ udikkhitā ahosi.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.


pli: Abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca.


pli: So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṁ negamajānapadānaṁ gaṇakamahāmattānaṁ anīkaṭṭhānaṁ dovārikānaṁ amaccānaṁ pārisajjānaṁ rājūnaṁ bhogiyānaṁ kumārānaṁ.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ devānaṁ manussānaṁ asurānaṁ nāgānaṁ gandhabbānaṁ.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Na ca visaṭaṁ na ca visāci,


pli: Na ca pana viceyyapekkhitā;


pli: Ujuṁ tathā pasaṭamujumano,


pli: Piyacakkhunā bahujanaṁ udikkhitā.


pli: Sugatīsu so phalavipākaṁ,


pli: Anubhavati tattha modati;


pli: Idha ca pana bhavati gopakhumo,


pli: Abhinīlanettanayano sudassano.


pli: Abhiyogino ca nipuṇā,


pli: Bahū pana nimittakovidā;


pli: Sukhumanayanakusalā manujā,


pli: Piyadassanoti abhiniddisanti naṁ.


pli: Piyadassano gihīpi santo ca,


pli: Bhavati bahujanapiyāyito;


pli: Yadi ca na bhavati gihī samaṇo hoti,


pli: Piyo bahūnaṁ sokanāsano”ti.


pli: 23. Uṇhīsasīsalakkhaṇaṁ


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu.


pli: So tassa kammassa kaṭattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati—


pli: uṇhīsasīso hoti.


pli: So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…


pli: rājā samāno kiṁ labhati?


pli: Mahāssa jano anvāyiko hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā.


pli: Rājā samāno idaṁ labhati …pe…


pli: buddho samāno kiṁ labhati?


pli: Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā.


pli: Buddho samāno idaṁ labhati”.


pli: Etamatthaṁ bhagavā avoca.


pli: Tatthetaṁ vuccati:


pli: “Pubbaṅgamo sucaritesu ahu,


pli: Dhammesu dhammacariyābhirato;


pli: Anvāyiko bahujanassa ahu,


pli: Saggesu vedayittha puññaphalaṁ.


pli: Veditvā so sucaritassa phalaṁ,


pli: Uṇhīsasīsattamidhajjhagamā;


pli: Byākaṁsu byañjananimittadharā,


pli: Pubbaṅgamo bahujanaṁ hessati.


pli: Paṭibhogiyā manujesu idha,


pli: Pubbeva tassa abhiharanti tadā;


pli: Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,


pli: Paṭihārakaṁ bahujane labhati.


pli: Atha cepi pabbajati so manujo,


pli: Dhammesu hoti paguṇo visavī;


pli: Tassānusāsaniguṇābhirato,


pli: Anvāyiko bahujano bhavatī”ti.


pli: 24–25. Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇāni


pli: “Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno


pli: musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.


pli: So tassa kammassa kaṭattā upacitattā …pe…


pli: so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.