pli: Yathā taṁ bālā abyattā anayabyasanaṁ āpannā ayoniso dāyajjaṁ gavesantī, evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṁ āpajjissasi ayoniso paralokaṁ gavesanto;


nikaya: dn

layer: root

title_pli: Dīgha Nikāya 23 Pāyāsisutta

pli: seyyathāpi sā brāhmaṇī bālā abyattā anayabyasanaṁ āpannā ayoniso dāyajjaṁ gavesantī.


pli: Na kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā apakkaṁ paripācenti;


pli: api ca paripākaṁ āgamenti.


pli: Paṇḍitānaṁ attho hi, rājañña, samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlavantānaṁ kalyāṇadhammānaṁ jīvitena.


pli: Yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti tathā tathā bahuṁ puññaṁ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:


pli: ‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;


pli: imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ jīvantaṁyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṁ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṁ karitvā uddhanaṁ āropetvā aggiṁ dethā’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ jīvantaṁyeva kumbhiyā pakkhipitvā mukhaṁ pidahitvā allena cammena onandhitvā allāya mattikāya bahalāvalepanaṁ karitvā uddhanaṁ āropetvā aggiṁ denti.


pli: Yadā mayaṁ jānāma ‘kālaṅkato so puriso’ti, atha naṁ kumbhiṁ oropetvā ubbhinditvā mukhaṁ vivaritvā saṇikaṁ nillokema:


pli: ‘appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Nevassa mayaṁ jīvaṁ nikkhamantaṁ passāma.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: 2.7. Supinakaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.


pli: Abhijānāsi no tvaṁ, rājañña, divā seyyaṁ upagato supinakaṁ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan”ti?


pli: “Abhijānāmahaṁ, bho kassapa, divāseyyaṁ upagato supinakaṁ passitā ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇīrāmaṇeyyakan”ti.


pli: “Rakkhanti taṁ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpī”ti?


pli: “Evaṁ, bho kassapa, rakkhanti maṁ tamhi samaye khujjāpi vāmanakāpi velāsikāpi komārikāpī”ti.


pli: “Api nu tā tuyhaṁ jīvaṁ passanti pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho kassapa”.


pli: “Tā hi nāma, rājañña, tuyhaṁ jīvantassa jīvantiyo jīvaṁ na passissanti pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā.


pli: Kiṁ pana tvaṁ kālaṅkatassa jīvaṁ passissasi pavisantaṁ vā nikkhamantaṁ vā.


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: “atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:


pli: ‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;


pli: imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ jīvantaṁyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṁ māretvā punadeva tulāya tulethā’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ jīvantaṁyeva tulāya tuletvā jiyāya anassāsakaṁ māretvā punadeva tulāya tulenti.


pli: Yadā so jīvati, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.


pli: Yadā pana so kālaṅkato hoti tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: 2.8. Santattaayoguḷaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Seyyathāpi, rājañña, puriso divasaṁ santattaṁ ayoguḷaṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ tulāya tuleyya.


pli: Tamenaṁ aparena samayena sītaṁ nibbutaṁ tulāya tuleyya.


pli: Kadā nu kho so ayoguḷo lahutaro vā hoti mudutaro vā kammaññataro vā, yadā vā āditto sampajjalito sajotibhūto, yadā vā sīto nibbuto”ti?


pli: “Yadā so, bho kassapa, ayoguḷo tejosahagato ca hoti vāyosahagato ca āditto sampajjalito sajotibhūto, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.


pli: Yadā pana so ayoguḷo neva tejosahagato hoti na vāyosahagato sīto nibbuto, tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro cā”ti.


pli: “Evameva kho, rājañña, yadāyaṁ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā lahutaro ca hoti mudutaro ca kammaññataro ca.


pli: Yadā panāyaṁ kāyo neva āyusahagato hoti na usmāsahagato na viññāṇasahagato tadā garutaro ca hoti patthinnataro ca akammaññataro ca.


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:


pli: ‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;


pli: imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ anupahacca chaviñca cammañca maṁsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca jīvitā voropetha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ anupahacca chaviñca …pe… jīvitā voropenti.


pli: Yadā so āmato hoti, tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ uttānaṁ nipātetha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Te taṁ purisaṁ uttānaṁ nipātenti.


pli: Nevassa mayaṁ jīvaṁ nikkhamantaṁ passāma.


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ avakujjaṁ nipātetha …


pli: passena nipātetha …


pli: dutiyena passena nipātetha …


pli: uddhaṁ ṭhapetha …


pli: omuddhakaṁ ṭhapetha …


pli: pāṇinā ākoṭetha …


pli: leḍḍunā ākoṭetha …


pli: daṇḍena ākoṭetha …


pli: satthena ākoṭetha …


pli: odhunātha sandhunātha niddhunātha, appeva nāmassa jīvaṁ nikkhamantaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Te taṁ purisaṁ odhunanti sandhunanti niddhunanti.


pli: Tassa tadeva cakkhu hoti te rūpā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.


pli: Tadeva sotaṁ hoti te saddā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.


pli: Tadeva ghānaṁ hoti te gandhā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.


pli: Sāva jivhā hoti te rasā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.


pli: Sveva kāyo hoti te phoṭṭhabbā, tañcāyatanaṁ nappaṭisaṁvedeti.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: 2.9. Saṅkhadhamaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro saṅkhadhamo saṅkhaṁ ādāya paccantimaṁ janapadaṁ agamāsi.


pli: So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṁ saṅkhaṁ upalāpetvā saṅkhaṁ bhūmiyaṁ nikkhipitvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Atha kho, rājañña, tesaṁ paccantajanapadānaṁ manussānaṁ etadahosi:


pli: ‘ambho kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.


pli: Sannipatitvā taṁ saṅkhadhamaṁ etadavocuṁ:


pli: ‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.


pli: ‘Eso kho, bho, saṅkho nāma yasseso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evambandhanīyo evaṁmucchanīyo’ti.


pli: Te taṁ saṅkhaṁ uttānaṁ nipātesuṁ:


pli: ‘vadehi, bho saṅkha, vadehi, bho saṅkhā’ti.


pli: Neva so saṅkho saddamakāsi.


pli: Te taṁ saṅkhaṁ avakujjaṁ nipātesuṁ, passena nipātesuṁ, dutiyena passena nipātesuṁ, uddhaṁ ṭhapesuṁ, omuddhakaṁ ṭhapesuṁ, pāṇinā ākoṭesuṁ, leḍḍunā ākoṭesuṁ, daṇḍena ākoṭesuṁ, satthena ākoṭesuṁ, odhuniṁsu sandhuniṁsu niddhuniṁsu:


pli: Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi:


pli: ‘yāva bālā ime paccantajanapadā manussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṁ gavesissantī’ti.


pli: Tesaṁ pekkhamānānaṁ saṅkhaṁ gahetvā tikkhattuṁ saṅkhaṁ upalāpetvā saṅkhaṁ ādāya pakkāmi.


pli: ‘yadā kira, bho, ayaṁ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato ca vāyusahagato ca, tadāyaṁ saṅkho saddaṁ karoti, yadā panāyaṁ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṁ saṅkho saddaṁ karotī’ti.


pli: Evameva kho, rājañña, yadāyaṁ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, cakkhunāpi rūpaṁ passati, sotenapi saddaṁ suṇāti, ghānenapi gandhaṁ ghāyati, jivhāyapi rasaṁ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṁ phusati, manasāpi dhammaṁ vijānāti.


pli: Yadā panāyaṁ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato, tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṁ kappeti, cakkhunāpi rūpaṁ na passati, sotenapi saddaṁ na suṇāti, ghānenapi gandhaṁ na ghāyati, jivhāyapi rasaṁ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṁ na phusati, manasāpi dhammaṁ na vijānāti.


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dassenti:


pli: ‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī,


pli: imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘tena hi, bho, imassa purisassa chaviṁ chindatha, appeva nāmassa jīvaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Te tassa purisassa chaviṁ chindanti.


pli: Nevassa mayaṁ jīvaṁ passāma.


pli: ‘tena hi, bho, imassa purisassa cammaṁ chindatha, maṁsaṁ chindatha, nhāruṁ chindatha, aṭṭhiṁ chindatha, aṭṭhimiñjaṁ chindatha, appeva nāmassa jīvaṁ passeyyāmā’ti.


pli: Te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṁ chindanti, nevassa mayaṁ jīvaṁ passeyyāma.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: 2.10. Aggikajaṭilaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro aggiko jaṭilo araññāyatane paṇṇakuṭiyā sammati.


pli: Atha kho, rājañña, aññataro janapade sattho vuṭṭhāsi.


pli: Atha kho so sattho tassa aggikassa jaṭilassa assamassa sāmantā ekarattiṁ vasitvā pakkāmi.


pli: Atha kho, rājañña, tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi:


pli: ‘yannūnāhaṁ yena so satthavāso tenupasaṅkameyyaṁ, appeva nāmettha kiñci upakaraṇaṁ adhigaccheyyan’ti.


pli: Atha kho so aggiko jaṭilo kālasseva vuṭṭhāya yena so satthavāso tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa tasmiṁ satthavāse daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ chaḍḍitaṁ.


pli: Disvānassa etadahosi:


pli: ‘na kho me taṁ patirūpaṁ yaṁ me pekkhamānassa manussabhūto kālaṅkareyya;


pli: yannūnāhaṁ imaṁ dārakaṁ assamaṁ netvā āpādeyyaṁ poseyyaṁ vaḍḍheyyan’ti.


pli: Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ assamaṁ netvā āpādesi posesi vaḍḍhesi.


pli: Yadā so dārako dasavassuddesiko vā hoti dvādasavassuddesiko vā, atha kho tassa aggikassa jaṭilassa janapade kañcideva karaṇīyaṁ uppajji.


pli: Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ etadavoca:


pli: ‘icchāmahaṁ, tāta, janapadaṁ gantuṁ;


pli: aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.


pli: Mā ca te aggi nibbāyi.


pli: Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsī’ti.


pli: Atha kho so aggiko jaṭilo taṁ dārakaṁ evaṁ anusāsitvā janapadaṁ agamāsi.


pli: Tassa khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.


pli: Atha kho tassa dārakassa etadahosi:


pli: ‘pitā kho maṁ evaṁ avaca:


pli: “aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.


pli: Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsī”ti.


pli: Yannūnāhaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyan’ti.


pli: Atha kho so dārako araṇisahitaṁ vāsiyā tacchi:


pli: ‘appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan’ti.


pli: Neva so aggiṁ adhigacchi.


pli: Araṇisahitaṁ dvidhā phālesi, tidhā phālesi, catudhā phālesi, pañcadhā phālesi, dasadhā phālesi, satadhā phālesi, sakalikaṁ sakalikaṁ akāsi, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā udukkhale koṭṭesi, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuni:


pli: Atha kho so aggiko jaṭilo janapade taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ dārakaṁ etadavoca:


pli: ‘kacci te, tāta, aggi na nibbuto’ti?


pli: ‘Idha me, tāta, khiḍḍāpasutassa aggi nibbāyi.


pli: Tassa me etadahosi:


pli: “pitā kho maṁ evaṁ avaca aggiṁ, tāta, paricareyyāsi.


pli: Mā ca te, tāta, aggi nibbāyi.


pli: Sace ca te aggi nibbāyeyya, ayaṁ vāsī imāni kaṭṭhāni idaṁ araṇisahitaṁ, aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyāsīti.


pli: Yannūnāhaṁ aggiṁ nibbattetvā aggiṁ paricareyyan”ti.


pli: Atha khvāhaṁ, tāta, araṇisahitaṁ vāsiyā tacchiṁ:


pli: “appeva nāma aggiṁ adhigaccheyyan”ti.


pli: Nevāhaṁ aggiṁ adhigacchiṁ.


pli: Araṇisahitaṁ dvidhā phālesiṁ, tidhā phālesiṁ, catudhā phālesiṁ, pañcadhā phālesiṁ, dasadhā phālesiṁ, satadhā phālesiṁ, sakalikaṁ sakalikaṁ akāsiṁ, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā udukkhale koṭṭesiṁ, udukkhale koṭṭetvā mahāvāte opuniṁ:


pli: Nevāhaṁ aggiṁ adhigacchin’ti.


pli: Atha kho tassa aggikassa jaṭilassa etadahosi:


pli: ‘yāva bālo ayaṁ dārako abyatto, kathañhi nāma ayoniso aggiṁ gavesissatī’ti.


pli: Tassa pekkhamānassa araṇisahitaṁ gahetvā aggiṁ nibbattetvā taṁ dārakaṁ etadavoca:


pli: ‘evaṁ kho, tāta, aggi nibbattetabbo.


pli: Na tveva yathā tvaṁ bālo abyatto ayoniso aggiṁ gavesī’ti.


pli: Evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto ayoniso paralokaṁ gavesissasi.


pli: Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.


pli: Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:


pli: ‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:


pli: “itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”’ti.


pli: Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:


pli: ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.


pli: Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.


pli: 2.11. Dvesatthavāhaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ puratthimā janapadā pacchimaṁ janapadaṁ agamāsi.


pli: So yena yena gacchi, khippaṁyeva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ.


pli: Tasmiṁ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṁ eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ, eko pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ.


pli: Atha kho tesaṁ satthavāhānaṁ etadahosi:


pli: ‘ayaṁ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṁ;


pli: te mayaṁ yena yena gacchāma, khippameva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṁ haritakapaṇṇaṁ.


pli: Yannūna mayaṁ imaṁ satthaṁ dvidhā vibhajeyyāma—


pli: ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānī’ti.


pli: Te taṁ satthaṁ dvidhā vibhajiṁsu ekato pañca sakaṭasatāni, ekato pañca sakaṭasatāni.


pli: Eko satthavāho bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṁ payāpesi.


pli: Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ āgacchantaṁ, disvā etadavoca:


pli: ‘kuto, bho, āgacchasī’ti?


pli: ‘Amukamhā janapadā’ti.


pli: ‘Kuhiṁ gamissasī’ti?


pli: ‘Amukaṁ nāma janapadan’ti.


pli: ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti?


pli: ‘Evaṁ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.


pli: Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.


pli: Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:


pli: ‘ayaṁ, bho, puriso evamāha:


pli: “purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.


pli: Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā”ti.


pli: Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ payāpethā’ti.


pli: ‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṁ payāpesuṁ.


pli: Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.


pli: Dutiyepi satthavāse …


pli: tatiyepi satthavāse …


pli: catutthepi satthavāse …


pli: pañcamepi satthavāse …


pli: chaṭṭhepi satthavāse …


pli: sattamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.


pli: Sabbeva anayabyasanaṁ āpajjiṁsu.


pli: Ye ca tasmiṁ satthe ahesuṁ manussā vā pasū vā, sabbe so yakkho amanusso bhakkhesi.


pli: Aṭṭhikāneva sesāni.


pli: Yadā aññāsi dutiyo satthavāho:


pli: ‘bahunikkhanto kho, bho, dāni so sattho’ti bahuṁ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṁ payāpesi.


pli: Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṁ kāḷaṁ lohitakkhaṁ sannaddhakalāpaṁ kumudamāliṁ allavatthaṁ allakesaṁ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṁ āgacchantaṁ, disvā etadavoca:


pli: ‘kuto, bho, āgacchasī’ti?


pli: ‘Amukamhā janapadā’ti.


pli: ‘Kuhiṁ gamissasī’ti?


pli: ‘Amukaṁ nāma janapadan’ti.


pli: ‘Kacci, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho’ti?


pli: ‘Evaṁ, bho, purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho. Āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.


pli: Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha, mā yoggāni kilamitthā’ti.


pli: Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:


pli: ‘ayaṁ, bho, puriso evamāha:


pli: “purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho, āsittodakāni vaṭumāni, bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca.


pli: Chaḍḍetha, bho, purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, lahubhārehi sakaṭehi sīghaṁ sīghaṁ gacchatha; mā yoggāni kilamitthā”ti.


pli: Ayaṁ bho puriso neva amhākaṁ mitto, na ñātisālohito, kathaṁ mayaṁ imassa saddhāya gamissāma.


pli: Na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni, yathābhatena bhaṇḍena satthaṁ payāpetha.


pli: Na no purāṇaṁ chaḍḍessāmā’ti.


pli: ‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṁ payāpesuṁ.


pli: Te paṭhamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.


pli: Dutiyepi satthavāse …


pli: tatiyepi satthavāse …


pli: catutthepi satthavāse …


pli: pañcamepi satthavāse …


pli: chaṭṭhepi satthavāse …


pli: sattamepi satthavāse na addasaṁsu tiṇaṁ vā kaṭṭhaṁ vā udakaṁ vā.


pli: Tañca satthaṁ addasaṁsu anayabyasanaṁ āpannaṁ.


pli: Ye ca tasmiṁ satthepi ahesuṁ manussā vā pasū vā, tesañca aṭṭhikāneva addasaṁsu tena yakkhena amanussena bhakkhitānaṁ.


pli: Atha kho so satthavāho satthike āmantesi:


pli: ‘ayaṁ kho, bho, sattho anayabyasanaṁ āpanno, yathā taṁ tena bālena satthavāhena pariṇāyakena.


pli: Tena hi, bho, yānamhākaṁ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā, yāni imasmiṁ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyathā’ti.


pli: ‘Evaṁ, bho’ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṁ satthe appasārāni paṇiyāni, tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṁ satthe mahāsārāni paṇiyāni, tāni ādiyitvā sotthinā taṁ kantāraṁ nitthariṁsu, yathā taṁ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena.


pli: Evameva kho tvaṁ, rājañña, bālo abyatto anayabyasanaṁ āpajjissasi ayoniso paralokaṁ gavesanto, seyyathāpi so purimo satthavāho.


pli: Yepi tava sotabbaṁ saddhātabbaṁ maññissanti, tepi anayabyasanaṁ āpajjissanti, seyyathāpi te satthikā.


pli: Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.


pli: Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi: ‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:


pli: “itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.


pli: Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:


pli: ‘yāva bālo pāyāsi rājañño, abyatto duggahitagāhī’ti.


pli: Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.


pli: 2.12. Gūthabhārikaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro sūkaraposako puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ agamāsi.


pli: Tattha addasa pahūtaṁ sukkhagūthaṁ chaḍḍitaṁ.


pli: Disvānassa etadahosi:


pli: ‘ayaṁ kho pahūto sukkhagūtho chaḍḍito, mama ca sūkarabhattaṁ;


pli: yannūnāhaṁ ito sukkhagūthaṁ hareyyan’ti.


pli: So uttarāsaṅgaṁ pattharitvā pahūtaṁ sukkhagūthaṁ ākiritvā bhaṇḍikaṁ bandhitvā sīse ubbāhetvā agamāsi.


pli: Tassa antarāmagge mahāakālamegho pāvassi.


pli: So uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṁ ādāya agamāsi.


pli: Tamenaṁ manussā disvā evamāhaṁsu:


pli: ‘kacci no tvaṁ, bhaṇe, ummatto, kacci viceto, kathañhi nāma uggharantaṁ paggharantaṁ yāva agganakhā gūthena makkhito gūthabhāraṁ harissasī’ti.


pli: ‘Tumhe khvettha, bhaṇe, ummattā, tumhe vicetā, tathā hi pana me sūkarabhattan’ti.


pli: Evameva kho tvaṁ, rājañña, gūthabhārikūpamo maññe paṭibhāsi.


pli: Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.


pli: Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:


pli: ‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:


pli: “itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.


pli: Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:


pli: ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.


pli: Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.


pli: 2.13. Akkhadhuttakaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi,


pli: upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, dve akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu.


pli: Eko akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ gilati.


pli: Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ āgatāgataṁ kaliṁ gilantaṁ, disvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:


pli: ‘tvaṁ kho, samma, ekantikena jināsi, dehi me, samma, akkhe pajohissāmī’ti.


pli: ‘Evaṁ, sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa akkhe pādāsi.


pli: Atha kho so akkhadhutto akkhe visena paribhāvetvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:


pli: ‘ehi kho, samma, akkhehi dibbissāmā’ti.


pli: ‘Evaṁ, sammā’ti kho so akkhadhutto tassa akkhadhuttassa paccassosi.


pli: Dutiyampi kho te akkhadhuttā akkhehi dibbiṁsu.


pli: Dutiyampi kho so akkhadhutto āgatāgataṁ kaliṁ gilati.


pli: Addasā kho dutiyo akkhadhutto taṁ akkhadhuttaṁ dutiyampi āgatāgataṁ kaliṁ gilantaṁ, disvā taṁ akkhadhuttaṁ etadavoca:


pli: ‘Littaṁ paramena tejasā,


pli: Gilamakkhaṁ puriso na bujjhati;


pli: Gila re gila pāpadhuttaka,


pli: Pacchā te kaṭukaṁ bhavissatī’ti.


pli: Evameva kho tvaṁ, rājañña, akkhadhuttakūpamo maññe paṭibhāsi.


pli: Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho nevāhaṁ sakkomi idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjituṁ.


pli: Rājāpi maṁ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi:


pli: ‘pāyāsi rājañño evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:


pli: “itipi natthi paro loko …pe… vipāko”’ti.


pli: Sacāhaṁ, bho kassapa, idaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ paṭinissajjissāmi, bhavissanti me vattāro:


pli: ‘yāva bālo pāyāsi rājañño abyatto duggahitagāhī’ti.


pli: Kopenapi naṁ harissāmi, makkhenapi naṁ harissāmi, palāsenapi naṁ harissāmī”ti.


pli: 2.14. Sāṇabhārikaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi,


pli: upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññataro janapado vuṭṭhāsi.


pli: Atha kho sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:


pli: ‘āyāma, samma, yena so janapado tenupasaṅkamissāma, appeva nāmettha kiñci dhanaṁ adhigaccheyyāmā’ti.


pli: ‘Evaṁ, sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paccassosi.


pli: Te yena so janapado, yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu, tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:


pli: ‘idaṁ kho, samma, pahūtaṁ sāṇaṁ chaḍḍitaṁ, tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ bandha, ahañca sāṇabhāraṁ bandhissāmi, ubho sāṇabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.


pli: ‘Evaṁ, sammā’ti kho sahāyako sahāyakassa paṭissutvā sāṇabhāraṁ bandhitvā te ubho sāṇabhāraṁ ādāya yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu.


pli: Tattha addasaṁsu pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:


pli: ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ, idaṁ pahūtaṁ sāṇasuttaṁ chaḍḍitaṁ.


pli: Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sāṇabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho sāṇasuttabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.


pli: ‘Ayaṁ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṁ me, tvaṁ pajānāhī’ti.


pli: Atha kho so sahāyako sāṇabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇasuttabhāraṁ ādiyi.


pli: Te yena aññataraṁ gāmapaṭṭaṁ tenupasaṅkamiṁsu.


pli: Tattha addasaṁsu pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:


pli: ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā, imā pahūtā sāṇiyo chaḍḍitā.


pli: Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho sāṇibhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.


pli: Atha kho so sahāyako sāṇasuttabhāraṁ chaḍḍetvā sāṇibhāraṁ ādiyi.


pli: Tattha addasaṁsu pahūtaṁ khomaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …pe…


pli: pahūtaṁ khomasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ khomadussaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ kappāsaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ kappāsikasuttaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ kappāsikadussaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ ayaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ lohaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ tipuṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ sīsaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ sajjhaṁ chaḍḍitaṁ, disvā …


pli: pahūtaṁ suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ, disvā sahāyako sahāyakaṁ āmantesi:


pli: ‘yassa kho, samma, atthāya iccheyyāma sāṇaṁ vā sāṇasuttaṁ vā sāṇiyo vā khomaṁ vā khomasuttaṁ vā khomadussaṁ vā kappāsaṁ vā kappāsikasuttaṁ vā kappāsikadussaṁ vā ayaṁ vā lohaṁ vā tipuṁ vā sīsaṁ vā sajjhaṁ vā, idaṁ pahūtaṁ suvaṇṇaṁ chaḍḍitaṁ.


pli: Tena hi, samma, tvañca sāṇabhāraṁ chaḍḍehi, ahañca sajjhabhāraṁ chaḍḍessāmi, ubho suvaṇṇabhāraṁ ādāya gamissāmā’ti.


pli: ‘Ayaṁ kho me, samma, sāṇabhāro dūrābhato ca susannaddho ca, alaṁ me tvaṁ pajānāhī’ti.


pli: Atha kho so sahāyako sajjhabhāraṁ chaḍḍetvā suvaṇṇabhāraṁ ādiyi.


pli: Te yena sako gāmo tenupasaṅkamiṁsu.


pli: Tattha yo so sahāyako sāṇabhāraṁ ādāya agamāsi, tassa neva mātāpitaro abhinandiṁsu, na puttadārā abhinandiṁsu, na mittāmaccā abhinandiṁsu, na ca tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi.


pli: Yo pana so sahāyako suvaṇṇabhāraṁ ādāya agamāsi, tassa mātāpitaropi abhinandiṁsu, puttadārāpi abhinandiṁsu, mittāmaccāpi abhinandiṁsu, tatonidānañca sukhaṁ somanassaṁ adhigacchi.


pli: Evameva kho tvaṁ, rājañña, sāṇabhārikūpamo maññe paṭibhāsi.


pli: Paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ; paṭinissajjetaṁ, rājañña, pāpakaṁ diṭṭhigataṁ.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.


pli: 3. Saraṇagamana


pli: “Purimeneva ahaṁ opammena bhoto kassapassa attamano abhiraddho.


pli: Api cāhaṁ imāni vicitrāni pañhāpaṭibhānāni sotukāmo evāhaṁ bhavantaṁ kassapaṁ paccanīkaṁ kātabbaṁ amaññissaṁ.


pli: Abhikkantaṁ, bho kassapa, abhikkantaṁ, bho kassapa.


pli: Seyyathāpi, bho kassapa, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kassapena anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Esāhaṁ, bho kassapa, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kassapo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.


pli: Icchāmi cāhaṁ, bho kassapa, mahāyaññaṁ yajituṁ, anusāsatu maṁ bhavaṁ kassapo, yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.


pli: 4. Yaññakathā


pli: “Yathārūpe kho, rājañña, yaññe gāvo vā haññanti ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na mahājutiko na mahāvipphāro.


pli: Seyyathāpi, rājañña, kassako bījanaṅgalaṁ ādāya vanaṁ paviseyya.


pli: So tattha dukkhette dubbhūme avihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhāpeyya khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asāradāni asukhasayitāni.


pli: Devo ca na kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya.


pli: Api nu tāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyuṁ, kassako vā vipulaṁ phalaṁ adhigaccheyyā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho kassapa”.


pli: “Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe gāvo vā haññanti, ajeḷakā vā haññanti, kukkuṭasūkarā vā haññanti, vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti micchādiṭṭhī micchāsaṅkappā micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā micchāsatī micchāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño na mahapphalo hoti na mahānisaṁso na mahājutiko na mahāvipphāro.


pli: Yathārūpe ca kho, rājañña, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.


pli: So tattha sukhette subhūme suvihatakhāṇukaṇṭake bījāni patiṭṭhapeyya akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni.


pli: Devo ca kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya.


pli: “Evaṁ, bho kassapa”.


pli: “Evameva kho, rājañña, yathārūpe yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā vā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti, paṭiggāhakā ca honti sammādiṭṭhī sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā sammāvāyāmā sammāsatī sammāsamādhī, evarūpo kho, rājañña, yañño mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro”ti.


pli: 5. Uttaramāṇavavatthu


pli: Atha kho pāyāsi rājañño dānaṁ paṭṭhapesi samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ.


pli: Tasmiṁ kho pana dāne evarūpaṁ bhojanaṁ dīyati kaṇājakaṁ bilaṅgadutiyaṁ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni.


pli: Tasmiṁ kho pana dāne uttaro nāma māṇavo vāvaṭo ahosi.


pli: So dānaṁ datvā evaṁ anuddisati:


pli: “imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin”ti.


pli: Assosi kho pāyāsi rājañño:


pli: “uttaro kira māṇavo dānaṁ datvā evaṁ anuddisati:


pli: ‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’”ti.


pli: Atha kho pāyāsi rājañño uttaraṁ māṇavaṁ āmantāpetvā etadavoca:


pli: “saccaṁ kira tvaṁ, tāta uttara, dānaṁ datvā evaṁ anuddisasi:


pli: ‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’”ti?


pli: “Evaṁ, bho”.


pli: “Kissa pana tvaṁ, tāta uttara, dānaṁ datvā evaṁ anuddisasi:


pli: ‘imināhaṁ dānena pāyāsiṁ rājaññameva imasmiṁ loke samāgacchiṁ, mā parasmin’ti?


pli: Nanu mayaṁ, tāta uttara, puññatthikā dānasseva phalaṁ pāṭikaṅkhino”ti?


pli: “Bhoto kho dāne evarūpaṁ bhojanaṁ dīyati kaṇājakaṁ bilaṅgadutiyaṁ, yaṁ bhavaṁ pādāpi na iccheyya samphusituṁ, kuto bhuñjituṁ, dhorakāni ca vatthāni guḷavālakāni, yāni bhavaṁ pādāpi na iccheyya samphusituṁ, kuto paridahituṁ.


pli: Bhavaṁ kho panamhākaṁ piyo manāpo, kathaṁ mayaṁ manāpaṁ amanāpena saṁyojemā”ti?


pli: “Tena hi tvaṁ, tāta uttara, yādisāhaṁ bhojanaṁ bhuñjāmi, tādisaṁ bhojanaṁ paṭṭhapehi.


pli: Yādisāni cāhaṁ vatthāni paridahāmi, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapehī”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho uttaro māṇavo pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yādisaṁ bhojanaṁ pāyāsi rājañño bhuñjati, tādisaṁ bhojanaṁ paṭṭhapesi.


pli: Yādisāni ca vatthāni pāyāsi rājañño paridahati, tādisāni ca vatthāni paṭṭhapesi.


pli: Atha kho pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajji suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.


pli: Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo. So sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajji devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.


pli: 6. Pāyāsidevaputta


pli: Tena kho pana samayena āyasmā gavampati abhikkhaṇaṁ suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ divāvihāraṁ gacchati.


pli: Atha kho pāyāsi devaputto yenāyasmā gavampati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ gavampatiṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho pāyāsiṁ devaputtaṁ āyasmā gavampati etadavoca:


pli: “kosi tvaṁ, āvuso”ti?


pli: “Ahaṁ, bhante, pāyāsi rājañño”ti.


pli: “Nanu tvaṁ, āvuso, evaṁdiṭṭhiko ahosi:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?


pli: “Saccāhaṁ, bhante, evaṁdiṭṭhiko ahosiṁ:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti.


pli: Api cāhaṁ ayyena kumārakassapena etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecito”ti.


pli: “Yo pana te, āvuso, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so kuhiṁ upapanno”ti?


pli: “Yo me, bhante, dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.


pli: Ahaṁ pana, bhante, asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.


pli: Tena hi, bhante gavampati, manussalokaṁ gantvā evamārocehi:


pli: ‘sakkaccaṁ dānaṁ detha, sahatthā dānaṁ detha, cittīkataṁ dānaṁ detha, anapaviddhaṁ dānaṁ detha.


pli: Pāyāsi rājañño asakkaccaṁ dānaṁ datvā asahatthā dānaṁ datvā acittīkataṁ dānaṁ datvā apaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapanno suññaṁ serīsakaṁ vimānaṁ.


pli: Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan’”ti.


pli: Atha kho āyasmā gavampati manussalokaṁ āgantvā evamārocesi:


pli: “sakkaccaṁ dānaṁ detha, sahatthā dānaṁ detha, cittīkataṁ dānaṁ detha, anapaviddhaṁ dānaṁ detha.


pli: Yo pana tassa dāne vāvaṭo ahosi uttaro nāma māṇavo, so sakkaccaṁ dānaṁ datvā sahatthā dānaṁ datvā cittīkataṁ dānaṁ datvā anapaviddhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapanno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan”ti.


pli: Pāyāsisuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.


pli: Mahāvaggo niṭṭhito.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Mahāpadāna nidānaṁ,


pli: nibbānañca sudassanaṁ;


pli: Janavasabha govindaṁ,


pli: samayaṁ sakkapañhakaṁ;


pli: Mahāsatipaṭṭhānañca,


pli: pāyāsi dasamaṁ bhave.


pli: Mahāvaggapāḷi niṭṭhitā.


title_pli: Dīgha Nikāya 24 Pāthikasutta

pli: Dīgha Nikāya 24


pli: Pāthikasutta


pli: 1. Sunakkhattavatthu


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu viharati anupiyaṁ nāma mallānaṁ nigamo.


pli: Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “atippago kho tāva anupiyāyaṁ piṇḍāya carituṁ.


pli: Yannūnāhaṁ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.


pli: Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami.


pli: Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “etu kho, bhante, bhagavā.


pli: Svāgataṁ, bhante, bhagavato.


pli: Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.


pli: Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṁ paññattan”ti.


pli: Nisīdi bhagavā paññatte āsane.


pli: Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Ekamantaṁ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ etadavoca:


pli: ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā.


pli: Na dānāhaṁ bhagavantaṁ uddissa viharāmī’ti.


pli: Kaccetaṁ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā”ti?


pli: “Tatheva kho etaṁ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca.


pli: Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṁ etadavoca:


pli: ‘paccakkhāmi dānāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ.


pli: Na dānāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmī’ti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘api nu tāhaṁ, sunakkhatta, evaṁ avacaṁ,


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhī’ti?


pli: ‘No hetaṁ, bhante’.


pli: ‘Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca—


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmī’ti?


pli: ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṁ taṁ vadāmi—


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhīti.


pli: Napi kira maṁ tvaṁ vadesi—


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmīti.


pli: Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?


pli: Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.


pli: ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotī’ti.


pli: ‘Api nu tāhaṁ, sunakkhatta, evaṁ avacaṁ—


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissāmī’ti?


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatī’ti?


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissāmīti;


pli: napi kira maṁ tvaṁ vadesi—


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatīti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,


pli: kate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti?


pli: ‘Kate vā, bhante, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.


pli: ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.


pli: Tatra, sunakkhatta, kiṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kataṁ karissati?


pli: ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṁ paññapetī’ti?


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te aggaññaṁ paññapessāmī’ti?


pli: ‘No hetaṁ, bhante’.


pli: ‘Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca—


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṁ paññapessatī’ti?


pli: ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṁ taṁ vadāmi—


pli: ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te aggaññaṁ paññapessāmīti.


pli: Napi kira maṁ tvaṁ vadesi—


pli: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṁ paññapessatīti.


pli: Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?


pli: paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti?


pli: ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.


pli: ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.


pli: Tatra, sunakkhatta, kiṁ aggaññaṁ paññattaṁ karissati?


pli: Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhaṁ.


pli: Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme—


pli: itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.


pli: Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.


pli: Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme—


pli: svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.


pli: Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.


pli: Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme—


pli: suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti.


pli: Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.


pli: Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta.


pli: Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṁ carituṁ, so avisahanto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattoti.


pli: Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.


pli: Evaṁ kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.


pli: 2. Korakkhattiyavatthu


pli: Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ thūlūsu viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṁ nigamo.


pli: Atha khvāhaṁ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṁ piṇḍāya pāvisiṁ.


pli: Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati.


pli: Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṁ korakkhattiyaṁ kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādantaṁ mukheneva bhuñjantaṁ.


pli: Disvānassa etadahosi:


pli: ‘sādhurūpo vata bho ayaṁ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti.


pli: ‘Kiṁ pana maṁ, bhante, bhagavā evamāha:


pli: “tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī”’ti?


pli: ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādantaṁ mukheneva bhuñjantaṁ disvāna etadahosi—


pli: sādhurūpo vata bho ayaṁ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti?


pli: ‘Evaṁ, bhante.


pli: Kiṁ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti?


pli: ‘Na kho ahaṁ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi.


pli: Api ca tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ, taṁ pajaha.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.


pli: Yaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, maññasi acelaṁ korakkhattiyaṁ—sādhurūpo ayaṁ samaṇoti. So sattamaṁ divasaṁ alasakena kālaṁ karissati.


pli: Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati.


pli: Kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti.


pli: Ākaṅkhamāno ca tvaṁ, sunakkhatta, acelaṁ korakkhattiyaṁ upasaṅkamitvā puccheyyāsi—


pli: jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatinti?


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ te acelo korakkhattiyo byākarissati—


pli: jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṁ;


pli: kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ korakkhattiyaṁ etadavoca:


pli: ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena—


pli: acelo korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena kālaṁ karissati.


pli: Kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantīti.


pli: Yena tvaṁ, āvuso korakkhattiya, mattaṁ mattañca bhattaṁ bhuñjeyyāsi, mattaṁ mattañca pānīyaṁ piveyyāsi.


pli: Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacanan’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṁ tathāgatassa asaddahamāno.


pli: Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena kālamakāsi.


pli: kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji.


pli: kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṁ.


pli: Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto:


pli: ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṁ susānaṁ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ korakkhattiyaṁ tikkhattuṁ pāṇinā ākoṭesi:


pli: ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatin’ti?


pli: Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṁ paripuñchanto vuṭṭhāsi.


pli: ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṁ.


pli: Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,


pli: yatheva te ahaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ, aññathā vā’ti?


pli: ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.


pli: yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, akataṁ vā’ti?


pli: ‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.


pli: ‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi—


pli: na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti.


pli: Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.


pli: 3. Acelakaḷāramaṭṭakavatthu


pli: Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ vesāliyaṁ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.


pli: Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.


pli: Tassa sattavatapadāni samattāni samādinnāni honti:


pli: ‘yāvajīvaṁ acelako assaṁ, na vatthaṁ paridaheyyaṁ, yāvajīvaṁ brahmacārī assaṁ, na methunaṁ dhammaṁ paṭiseveyyaṁ, yāvajīvaṁ surāmaṁseneva yāpeyyaṁ, na odanakummāsaṁ bhuñjeyyaṁ.


pli: Puratthimena vesāliṁ udenaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, dakkhiṇena vesāliṁ gotamakaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, pacchimena vesāliṁ sattambaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, uttarena vesāliṁ bahuputtaṁ nāma cetiyaṁ taṁ nātikkameyyan’ti.


pli: So imesaṁ sattannaṁ vatapadānaṁ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ pañhaṁ apucchi.


pli: Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṁ puṭṭho na sampāyāsi.


pli: Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi:


pli: ‘sādhurūpaṁ vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādimhase.


pli: Mā vata no ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti.


pli: ‘Kiṁ pana maṁ, bhante, bhagavā evamāha—


pli: tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti?


pli: ‘Nanu tvaṁ, sunakkhatta, acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ apucchi.


pli: Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṁ puṭṭho na sampāyāsi.


pli: Tassa te etadahosi:


pli: “sādhurūpaṁ vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādimhase.


pli: Mā vata no ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”’ti.


pli: ‘Evaṁ, bhante.


pli: Kiṁ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti?


pli: ‘Na kho ahaṁ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi,


pli: api ca tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ, taṁ pajaha.


pli: Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.


pli: Yaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, maññasi acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ—


pli: sādhurūpo ayaṁ samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṁ karissatī’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.


pli: Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto:


pli: ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,


pli: yatheva te ahaṁ acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ, aññathā vā’ti?


pli: ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.


pli: yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ akataṁ vā’ti?


pli: ‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.


pli: ‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi:


pli: “na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotī”ti.


pli: Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.


pli: 4. Acelapāthikaputtavatthu


pli: Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ tattheva vesāliyaṁ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.


pli: Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.


pli: So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati:


pli: ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.


pli: Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ.


pli: Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ.


pli: Te tattha ubhopi uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma.


pli: Ekañce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, dvāhaṁ karissāmi.


pli: Dve ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṁ karissāmi.


pli: Cattāri ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṁ karissāmi.


pli: Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṁ etadavoca:


pli: ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.


pli: “samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.


pli: Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī”’ti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.


pli: ‘Rakkhatetaṁ, bhante, bhagavā vācaṁ, rakkhatetaṁ sugato vācan’ti.


pli: ‘Kiṁ pana maṁ tvaṁ, sunakkhatta, evaṁ vadesi—


pli: rakkhatetaṁ, bhante, bhagavā vācaṁ, rakkhatetaṁ sugato vācan’ti?


pli: ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṁsena odhāritā—


pli: abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.


pli: Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṁ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.


pli: ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti?


pli: ‘Kiṁ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti?


pli: Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ—


pli: abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?


pli: ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto—


pli: Devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ—


pli: Sacepissa evamassa—


pli: Ajitopi nāma licchavīnaṁ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṁsakāyaṁ upapanno.


pli: Sopi maṁ upasaṅkamitvā evamārocesi—


pli: alajjī, bhante, acelo pāthikaputto;


pli: musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto.


pli: Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme—


pli: ajito licchavīnaṁ senāpati mahānirayaṁ upapannoti.


pli: Na kho panāhaṁ, bhante, mahānirayaṁ upapanno;


pli: tāvatiṁsakāyamhi upapanno.


pli: Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto;


pli: musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto;


pli: abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.


pli: Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: So kho panāhaṁ, sunakkhatta, vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya.


pli: Yassadāni tvaṁ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.


pli: 5. Iddhipāṭihāriyakathā


pli: Atha khvāhaṁ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisiṁ.


pli: Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁ divāvihārāya.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṁ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca:


pli: ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya.


pli: Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṁ samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissatī’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ licchavīnaṁ etadahosi:


pli: ‘sādhurūpānaṁ kira, bho, samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissati;


pli: handa vata, bho, gacchāmā’ti.


pli: Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe etadavoca:


pli: Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ etadahosi:


pli: Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁsu.


pli: Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti anekasatā anekasahassā.


pli: Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto:


pli: ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā.


pli: Samaṇopi gotamo mayhaṁ ārāme divāvihāraṁ nisinno’ti.


pli: Sutvānassa bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso udapādi.


pli: Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.


pli: Assosi kho, bhaggava, sā parisā:


pli: ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkanto’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:


pli: ‘Ehi tvaṁ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ evaṁ vadehi:


pli: “abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno;


pli: bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā


pli: samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.


pli: Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ.


pli: Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ.


pli: Te tattha ubhopi uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma.


pli: Ekañce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, dvāhaṁ karissāmi.


pli: Dve ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṁ karissāmi.


pli: Cattāri ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṁ karissāmi.


pli: Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī”ti


pli: abhikkamasseva kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.


pli: Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno’ti.


pli: Evaṁ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā.


pli: Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.


pli: Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—


pli: samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo.


pli: Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ …pe…


pli: taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.


pli: Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.


pli: Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.


pli: Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?


pli: Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.


pli: Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi:


pli: ‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto.


pli: Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:


pli: ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.


pli: Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.


pli: Atha kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṁ parisaṁ etadavoca:


pli: ‘tena hi, bho, muhuttaṁ tāva āgametha, yāvāhaṁ gacchāmi.


pli: Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ imaṁ parisaṁ ānetun’ti.


pli: Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṁ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.


pli: Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—


pli: samaṇopi gotamo ñāṇavādo …pe…


pli: taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.


pli: Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.


pli: Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.


pli: Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā—


pli: abhabbo kho acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.


pli: Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṁ karissāma, samaṇassa gotamassa parājayan’ti.


pli: Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.


pli: Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?


pli: Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.


pli: Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi:


pli: ‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:


pli: ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.


pli: Sace pāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—


pli: mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti, tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.


pli: Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṁ parisaṁ etadavoca:


pli: ‘tena hi, bho, muhuttaṁ tāva āgametha, yāvāhaṁ gacchāmi;


pli: appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ imaṁ parisaṁ ānetun’ti.


pli: Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṁ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.


pli: Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—


pli: samaṇopi gotamo ñāṇavādo …pe…


pli: taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.


pli: Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.


pli: Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.


pli: Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā—


pli: abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.


pli: Sace pāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—


pli: mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.


pli: Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.


pli: Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṁ karissāma, samaṇassa gotamassa parājayan’ti.


pli: Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.


pli: Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:


pli: ‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?


pli: Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.


pli: Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi:


pli: ‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti, atha naṁ etadavoca—


pli: Bhūtapubbaṁ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi:


pli: ‘yannūnāhaṁ aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappeyyaṁ.


pli: Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhameyyaṁ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṁ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṁ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadeyyaṁ, tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkameyyaṁ.


pli: So varaṁ varaṁ migasaṅghe vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupeyyan’ti.


pli: Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi.


pli: Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadi, tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkāmi.


pli: So varaṁ varaṁ migasaṅghe vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupesi.


pli: Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṁvaḍḍho jarasiṅgālo ditto ceva balavā ca.


pli: Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi:


pli: ‘ko cāhaṁ, ko sīho migarājā.


pli: Yannūnāhampi aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappeyyaṁ.


pli: Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi.


pli: Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadissāmīti siṅgālakaṁyeva anadi bheraṇḍakaṁyeva anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti.


pli: Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.


pli: Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanāti.


pli: Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.


pli: Atha naṁ etadavoca:


pli: ‘Sīhoti attānaṁ samekkhiyāna,


pli: Amaññi kotthu migarājāhamasmi;


pli: Tatheva so siṅgālakaṁ anadi,


pli: Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanādeti.


pli: Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanā’ti.


pli: Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.


pli: ‘Aññaṁ anucaṅkamanaṁ,


pli: Attānaṁ vighāse samekkhiya;


pli: Yāva attānaṁ na passati,


pli: Kotthu tāva byagghoti maññati.


pli: ‘Bhutvāna bheke khalamūsikāyo,


pli: Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni;


pli: Mahāvane suññavane vivaḍḍho,


pli: Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.


pli: Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:


pli: ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—


pli: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.


pli: Sacepāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—


pli: mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā nāgehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.


pli: Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.


pli: Sacepissa evamassa—ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassesiṁ samādapesiṁ samuttejesiṁ sampahaṁsesiṁ, taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā mahābandhanā mokkhaṁ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṁ samāpajjitvā sattatālaṁ vehāsaṁ abbhuggantvā aññaṁ sattatālampi acciṁ abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ paccuṭṭhāsiṁ.


pli: Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,


pli: yatheva te ahaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ aññathā vā’ti?


pli: ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ pāthikaputtaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.


pli: yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, akataṁ vā’ti?


pli: ‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.


pli: ‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi—


pli: na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti.


pli: Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.


pli: Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.


pli: 6. Aggaññapaññattikathā


pli: Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi.


pli: Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.


pli: Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te ca me evaṁ puṭṭhā, ‘āmo’ti paṭijānanti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.


pli: Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:


pli: ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko saṁvaṭṭati.


pli: Saṁvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṁvattanikā honti.


pli: Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti.


pli: Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko vivaṭṭati.


pli: Vivaṭṭamāne loke suññaṁ brahmavimānaṁ pātubhavati.


pli: Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjati.


pli: So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayampabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhati.


pli: Tassa tattha ekakassa dīgharattaṁ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati—


pli: aho vata aññepi sattā itthattaṁ āgaccheyyunti.


pli: Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṁ.


pli: Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti.


pli: Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṁ upapanno, tassa evaṁ hoti—


pli: ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ, mayā ime sattā nimmitā.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Mamañhi pubbe etadahosi—


pli: aho vata aññepi sattā itthattaṁ āgaccheyyunti;


pli: iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṁ āgatāti.


pli: Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṁ hoti—


pli: ayaṁ kho bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ;


pli: iminā mayaṁ bhotā brahmunā nimmitā.


pli: Imañhi mayaṁ addasāma idha paṭhamaṁ upapannaṁ; mayaṁ panāmha pacchā upapannāti.


pli: Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṁ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca.


pli: Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.


pli: Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.


pli: Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati; tato paraṁ nānussarati.


pli: So evamāha:


pli: “yo kho so bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ, yena mayaṁ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva ṭhassati.


pli: Ye pana mayaṁ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṁ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.


pli: Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.


pli: Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi.


pli: Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.


pli: Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti,


pli: tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:


pli: ‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṁ ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati, satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati,


pli: itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati,


pli: agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati; tato paraṁ nānussarati.


pli: So evamāha:


pli: “ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṁ nātivelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti,


pli: niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ tatheva ṭhassanti.


pli: Ye pana mayaṁ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṁ ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṁ no ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati, satiyā sammosā evaṁ mayaṁ tamhā kāyā cutā,


pli: aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.


pli: Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.


pli: Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi …pe…


pli: yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.


pli: Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.


pli: Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:


pli: ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyanti. Te ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṁ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.


pli: Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.


pli: Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati, tato paraṁ nānussarati.


pli: So evamāha:


pli: “ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyanti. Te nātivelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṁ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti,


pli: niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ tatheva ṭhassanti.


pli: Ye pana mayaṁ ahumhā manopadosikā, te mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyimhā. Te mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā. Te mayaṁ aññamaññaṁ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṁ mayaṁ tamhā kāyā cutā,


pli: aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.


pli: Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.


pli: Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi …pe…


pli: yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.


pli: Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.


pli: Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:


pli: ‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.


pli: Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:


pli: ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā.


pli: Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.


pli: Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.


pli: Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ saññuppādaṁ anussarati, tato paraṁ nānussarati’.


pli: So evamāha:


pli: ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Ahañhi pubbe nāhosiṁ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti.


pli: ‘Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ yathevāyasmā gotamo āhā’ti.


pli: Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā.


pli: Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.


pli: Evaṁvādiṁ kho maṁ, bhaggava, evamakkhāyiṁ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti:


pli: ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca.


pli: Samaṇo gotamo evamāha—


pli: yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, sabbaṁ tasmiṁ samaye asubhantveva pajānātī’ti.


pli: Na kho panāhaṁ, bhaggava, evaṁ vadāmi:


pli: ‘yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, sabbaṁ tasmiṁ samaye asubhantveva pajānātī’ti.


pli: Evañca khvāhaṁ, bhaggava, vadāmi:


pli: ‘yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṁ samaye pajānātī’”ti.


pli: “Te ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṁ viparītato dahanti bhikkhavo ca.


pli: Evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṁ desetuṁ, yathā ahaṁ subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja vihareyyan”ti.


pli: “Dukkaraṁ kho etaṁ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharituṁ.


pli: Iṅgha tvaṁ, bhaggava, yo ca te ayaṁ mayi pasādo, tameva tvaṁ sādhukamanurakkhā”ti.


pli: “Sace taṁ, bhante, mayā dukkaraṁ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharituṁ.


pli: Yo ca me ayaṁ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṁ sādhukamanurakkhissāmī”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.


pli: Pāthikasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 25 Udumbarikasutta

pli: Dīgha Nikāya 25


pli: Udumbarikasutta


pli: 1. Nigrodhaparibbājakavatthu


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.


pli: Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ tiṁsamattehi paribbājakasatehi.


pli: Atha kho sandhāno gahapati divā divassa rājagahā nikkhami bhagavantaṁ dassanāya.


pli: Atha kho sandhānassa gahapatissa etadahosi:


pli: “akālo kho bhagavantaṁ dassanāya.


pli: Paṭisallīno bhagavā.


pli: Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṁ asamayo dassanāya.


pli: Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū.


pli: Yannūnāhaṁ yena udumbarikāya paribbājakārāmo, yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.


pli: Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo, tenupasaṅkami.


pli: Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā.


pli: Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.


pli: Addasā kho nigrodho paribbājako sandhānaṁ gahapatiṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvā sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:


pli: “appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.


pli: Ayaṁ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati sandhāno gahapati.


pli: Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṁ tesaṁ aññataro sandhāno gahapati.


pli: Appasaddakāmā kho panete āyasmanto appasaddavinītā, appasaddassa vaṇṇavādino.


pli: Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.


pli: Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.


pli: Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā nigrodhena paribbājakena saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṁ paribbājakaṁ etadavoca:


pli: “aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā viharanti.


pli: Seyyathidaṁ—rājakathaṁ …pe… itibhavābhavakathaṁ iti vā.


pli: Aññathā kho pana so bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānī”ti.


pli: Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako sandhānaṁ gahapatiṁ etadavoca:


pli: “yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṁ sallapati, kena sākacchaṁ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṁ samāpajjati?


pli: Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṁ sallāpāya.


pli: So antamantāneva sevati.


pli: Seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati.


pli: Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā;


pli: aparisāvacaro samaṇo gotamo;


pli: nālaṁ sallāpāya.


pli: Iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, ekapañheneva naṁ saṁsādeyyāma, tucchakumbhīva naṁ maññe orodheyyāmā”ti.


pli: Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.


pli: Atha kho bhagavā gijjhakūṭā pabbatā orohitvā yena sumāgadhāya tīre moranivāpo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkami.


pli: Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṁ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṁ.


pli: Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:


pli: “appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha, ayaṁ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamati.


pli: Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī.


pli: Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyya.


pli: Sace samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, imaṁ taṁ pañhaṁ puccheyyāma:


pli: ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan’”ti?


pli: Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.


pli: 2. Tapojigucchāvāda


pli: Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami.


pli: Atha kho nigrodho paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “etu kho, bhante, bhagavā, svāgataṁ, bhante, bhagavato.


pli: Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.


pli: Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṁ paññattan”ti.


pli: Nisīdi bhagavā paññatte āsane.


pli: Nigrodhopi kho paribbājako aññataraṁ nīcāsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nigrodhaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:


pli: “kāya nuttha, nigrodha, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?


pli: Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “idha mayaṁ, bhante, addasāma bhagavantaṁ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṁ, disvāna evaṁ avocumhā:


pli: ‘sace samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, imaṁ taṁ pañhaṁ puccheyyāma:


pli: “ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan”’ti?


pli: Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.


pli: “Dujjānaṁ kho etaṁ, nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena, yenāhaṁ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ.


pli: Iṅgha tvaṁ maṁ, nigrodha, sake ācariyake adhijegucche pañhaṁ puccha:


pli: ‘kathaṁ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṁ aparipuṇṇā’”ti?


pli: Evaṁ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṁ:


pli: “acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma sakavādaṁ ṭhapessati, paravādena pavāressatī”ti.


pli: Atha kho nigrodho paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “mayaṁ kho, bhante, tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharāma.


pli: Kathaṁ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṁ aparipuṇṇā”ti?


pli: “Idha, nigrodha, tapassī acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, naehibhaddantiko, natiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṁ, na uddissakataṁ, na nimantanaṁ sādiyati,


pli: so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ, na maṁsaṁ, na suraṁ, na merayaṁ, na thusodakaṁ pivati,


pli: so ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko, sattāgāriko vā hoti sattālopiko, ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti, sattahipi dattīhi yāpeti;


pli: ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti, sattāhikampi āhāraṁ āhāreti, iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.


pli: So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti; vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.


pli: So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti,


pli: ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto,


pli: kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti,


pli: phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti,


pli: ekapassayikopi hoti


pli: rajojalladharo,


pli: abbhokāsikopi hoti


pli: yathāsanthatiko,


pli: apānakopi hoti apānakattamanuyutto,


pli: Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,


pli: yadi evaṁ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā”ti?


pli: “Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti, no aparipuṇṇā”ti.


pli: “Evaṁ paripuṇṇāyapi kho ahaṁ, nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadāmī”ti.


pli: 2.1. Upakkilesa


pli: “Yathā kathaṁ pana, bhante, bhagavā evaṁ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadatī”ti?


pli: “Idha, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṁseti paraṁ vambheti.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṁseti paraṁ vambheti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī bhojanesu vodāsaṁ āpajjati:


pli: ‘idaṁ me khamati, idaṁ me nakkhamatī’ti.


pli: So yañca khvassa nakkhamati, taṁ sāpekkho pajahati.


pli: Yaṁ panassa khamati, taṁ gadhito mucchito ajjhāpanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati …pe…


pli: ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu:


pli: ‘sakkarissanti maṁ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā apasādetā hoti:


pli: ‘kiṁ panāyaṁ sambahulājīvo sabbaṁ sambhakkheti.


pli: Seyyathidaṁ—mūlabījaṁ khandhabījaṁ phaḷubījaṁ aggabījaṁ bījabījameva pañcamaṁ, asanivicakkaṁ dantakūṭaṁ, samaṇappavādenā’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī passati aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā kulesu sakkariyamānaṁ garukariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ.


pli: Disvā tassa evaṁ hoti:


pli: ‘imañhi nāma sambahulājīvaṁ kulesu sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti.


pli: Maṁ pana tapassiṁ lūkhājīviṁ kulesu na sakkaronti na garuṁ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṁ kulesu uppādetā hoti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī āpāthakanisādī hoti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī attānaṁ adassayamāno kulesu carati:


pli: ‘idampi me tapasmiṁ idampi me tapasmin’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṁ sevati.


pli: So ‘khamati te idan’ti puṭṭho samāno akkhamamānaṁ āha: ‘khamatī’ti.


pli: Khamamānaṁ āha: ‘nakkhamatī’ti.


pli: Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti …pe…


pli: ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṁ desentassa santaṁyeva pariyāyaṁ anuññeyyaṁ nānujānāti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī.


pli: Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī makkhī hoti paḷāsī …pe…


pli: issukī hoti maccharī …


pli: saṭho hoti māyāvī …


pli: thaddho hoti atimānī …


pli: pāpiccho hoti pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gato …


pli: micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato …


pli: sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,


pli: yadime tapojigucchā upakkilesā vā anupakkilesā vā”ti?


pli: “Addhā kho ime, bhante, tapojigucchā upakkilesā, no anupakkilesā.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, bhante, vijjati yaṁ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa;


pli: ko pana vādo aññataraññatarenā”ti.


pli: 2.2. Parisuddhapapaṭikappattakathā


pli: “Idha, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.


pli: Evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attānukkaṁseti na paraṁ vambheti …pe…


pli: evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na majjati na mucchati na pamādamāpajjati …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti na paraṁ vambheti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī bhojanesu na vodāsaṁ āpajjati:


pli: ‘idaṁ me khamati, idaṁ me nakkhamatī’ti.


pli: So yañca khvassa nakkhamati, taṁ anapekkho pajahati.


pli: Yaṁ panassa khamati, taṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na tapaṁ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu:


pli: ‘sakkarissanti maṁ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā nāpasādetā hoti:


pli: ‘kiṁ panāyaṁ sambahulājīvo sabbaṁ sambhakkheti.


pli: Seyyathidaṁ—mūlabījaṁ khandhabījaṁ phaḷubījaṁ aggabījaṁ bījabījameva pañcamaṁ, asanivicakkaṁ dantakūṭaṁ, samaṇappavādenā’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī passati aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā kulesu sakkariyamānaṁ garu kariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ.


pli: Disvā tassa na evaṁ hoti:


pli: ‘imañhi nāma sambahulājīvaṁ kulesu sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti.


pli: Maṁ pana tapassiṁ lūkhājīviṁ kulesu na sakkaronti na garuṁ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṁ kulesu nuppādetā hoti …pe…


pli: evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na āpāthakanisādī hoti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na attānaṁ adassayamāno kulesu carati:


pli: ‘idampi me tapasmiṁ, idampi me tapasmin’ti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na kiñcideva paṭicchannaṁ sevati, so:


pli: ‘khamati te idan’ti puṭṭho samāno akkhamamānaṁ āha:


pli: ‘nakkhamatī’ti.


pli: Khamamānaṁ āha:


pli: ‘khamatī’ti.


pli: Iti so sampajānamusā na bhāsitā hoti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṁ desentassa santaṁyeva pariyāyaṁ anuññeyyaṁ anujānāti …pe…


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.


pli: Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī amakkhī hoti apaḷāsī …pe…


pli: anissukī hoti amaccharī …


pli: asaṭho hoti amāyāvī …


pli: atthaddho hoti anatimānī …


pli: na pāpiccho hoti na pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gato …


pli: na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato …


pli: na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī.


pli: Yampi, nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī.


pli: Evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,