pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṁ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṁ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṁ anulimpitabbaṁ.


nikaya: mil

layer: root

title_pli: Milindapañha Opammakathāpañha

pli: Idaṁ, mahārāja, nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Tasmā sakaṁ paresampi,


pli: kātabbā mettabhāvanā;


pli: Mettacittena pharitabbaṁ,


pli: etaṁ buddhāna sāsanan’”ti.


pli: Nakulaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 6. Jarasiṅgālaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṁ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṁ āharayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, jarasiṅgālassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahākassapena—


pli: ‘Senāsanamhā oruyha,


pli: gāmaṁ piṇḍāya pāvisiṁ;


pli: Bhuñjantaṁ purisaṁ kuṭṭhiṁ,


pli: sakkacca naṁ upaṭṭhahiṁ.


pli: So me pakkena hatthena,


pli: ālopaṁ upanāmayi;


pli: Ālopaṁ pakkhipantassa,


pli: aṅgulipettha chijjatha.


pli: Kuṭṭamūlañca nissāya,


pli: ālopaṁ taṁ abhuñjisaṁ;


pli: Bhuñjamāne vā bhutte vā,


pli: jegucchaṁ me na vijjatī’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṁ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṁ vā paṇītaṁ vāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ paṭilabhitvā na vicinitabbaṁ ‘lūkhaṁ vā paṇītaṁ vā sampannaṁ vā asampannaṁ vā’ti, yathāladdhena santussitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, jarasiṅgālassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—


pli: ‘Lūkhenapi ca santusse,


pli: nāññaṁ patthe rasaṁ bahuṁ;


pli: Rasesu anugiddhassa,


pli: jhāne na ramate mano;


pli: Itarītarena santuṭṭho,


pli: sāmaññaṁ paripūratī’”ti.


pli: Jarasiṅgālaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 7. Migaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, migo divā araññe carati, rattiṁ abbhokāse;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṁ, rattiṁ abbhokāse.


pli: Idaṁ, mahārāja, migassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena lomahaṁsanapariyāye—


pli: ‘So kho ahaṁ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā, tathārūpāsu rattīsu rattiṁ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe.


pli: Gimhānaṁ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṁ vanasaṇḍe’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti palāyati, na kāyamupaneti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṁ palāyitabbaṁ, na cittamupanetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, migassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘mā maṁ te addasaṁsū’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṁ ‘mā maṁ te addasaṁsu, ahañca te mā addasan’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, migassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Mā me kadāci pāpiccho,


pli: kusīto hīnavīriyo;


pli: Appassuto anācāro,


pli: sammato ahu katthacī’”ti.


pli: Migaṅgapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 8. Gorūpaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, gorūpo sakaṁ gehaṁ na vijahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṁsanadhammo ayaṁ kāyo’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, gorūpassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṁ vahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyena sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṁ brahmacariyaṁ caritabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, gorūpassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṁ pivati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṁ anusiṭṭhi chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, gorūpassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, gorūpassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Tadahu pabbajito santo,


pli: jātiyā sattavassiko;


pli: Sopi maṁ anusāseyya,


pli: sampaṭicchāmi matthake.


pli: Tibbaṁ chandañca pemañca,


pli: tasmiṁ disvā upaṭṭhape;


pli: Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne,


pli: sakkacca naṁ punappunan’”ti.


pli: Gorūpaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 9. Varāhaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, varāho santattakaṭhite gimhasamaye sampatte udakaṁ upagacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṁ upagantabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, varāhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṁ khaṇitvā doṇiṁ katvā doṇikāya sayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kāyaṁ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, varāhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena—


pli: ‘Kāye sabhāvaṁ disvāna,


pli: vicinitvā vipassako;


pli: Ekākiyo adutiyo,


pli: seti ārammaṇantare’”ti.


pli: Varāhaṅgapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 1. Sīhaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘sīhassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, sīho nāma setavimalaparisuddhapaṇḍaro;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena setavimalaparisuddhapaṇḍaracittena byapagatakukkuccena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho catucaraṇo vikkantacārī;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena caturiddhipādacaraṇena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho abhirūparucirakesarī;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhirūparucirasīlakesarinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho jīvitapariyādānepi na kassaci onamati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārapariyādānepi na kassaci onamitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho sapadānabhakkho yasmiṁ okāse nipatati, tattheva yāvadatthaṁ bhakkhayati, na varamaṁsaṁ vicināti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sapadānabhakkhena bhavitabbaṁ, na kulāni vicinitabbāni, na pubbagehaṁ hitvā kulāni upasaṅkamitabbāni, na bhojanaṁ vicinitabbaṁ, yasmiṁ okāse kabaḷaṁ ādīyati, tasmiṁyeva okāse bhuñjitabbaṁ sarīrayāpanatthaṁ, na varabhojanaṁ vicinitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho asannidhibhakkho, sakiṁ gocaraṁ bhakkhayitvā na puna taṁ upagacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena asannidhikāraparibhoginā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sīho bhojanaṁ aladdhā na paritassati, laddhāpi bhojanaṁ agadhito amucchito anajjhosanno paribhuñjati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ aladdhā na paritassitabbaṁ, laddhāpi bhojanaṁ agadhitena amucchitena anajjhosannena ādīnavadassāvinā nissaraṇapaññena paribhuñjitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sīhassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare theraṁ mahākassapaṁ parikittayamānena—


pli: ‘Santuṭṭhoyaṁ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’”ti.


pli: Sīhaṅgapañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 10. Ajagaraṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, ajagaro mahatimahākāyo bahūpi divase ūnūdaro dīnataro kucchipūraṁ āhāraṁ na labhati, aparipuṇṇo yeva yāvadeva sarīrayāpanamattakena yāpeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa bhikkhācariyappasutassa parapiṇḍamupagatassa paradinnappāṭikaṅkhissa sayaṅgāhappaṭiviratassa dullabhaṁ udaraparipūraṁ āhāraṁ, api ca atthavasikena kulaputtena cattāro pañca ālope abhuñjitvā avasesaṁ udakena paripūretabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Allaṁ sukkhaṁ vā bhuñjanto,


pli: Na bāḷhaṁ suhito siyā;


pli: Ūnūdaro mitāhāro,


pli: Sato bhikkhu paribbaje.


pli: Cattāro pañca ālope,


pli: abhutvā udakaṁ pive;


pli: Alaṁ phāsu vihārāya,


pli: pahitattassa bhikkhuno’”ti.


pli: Ajagaraṅgapañho dasamo.


pli: Sīhavaggo pañcamo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Kesarī cakkavāko ca,


pli: peṇāhi gharakapotako;


pli: Ulūko satapatto ca,


pli: vagguli ca jalūpikā;


pli: Sappo ajagaro ceva,


pli: vaggo tena pavuccatīti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 2. Cakkavākaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānīti”?


pli: “Yathā, mahārāja, cakkavāko yāva jīvitapariyādānā dutiyikaṁ na vijahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yāva jīvitapariyādānā yoniso manasikāro na vijahitabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavāko sevālapaṇakabhakkho, tena ca santuṭṭhiṁ āpajjati, tāya ca santuṭṭhiyā balena ca vaṇṇena ca na parihāyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathālābhasantoso karaṇīyo, yathālābhasantuṭṭho kho, mahārāja, yogī yogāvacaro na parihāyati sīlena, na parihāyati samādhinā, na parihāyati paññāya, na parihāyati vimuttiyā, na parihāyati vimuttiñāṇadassanena, na parihāyati sabbehi kusalehi dhammehi.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavāko pāṇe na viheṭhayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nihitadaṇḍena nihitasatthena lajjinā dayāpannena sabbapāṇabhūtahitānukampinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cakkavākajātake—


pli: ‘Yo na hanti na ghāteti,


pli: na jināti na jāpaye;


pli: Mettaṁso sabbabhūtesu,


pli: veraṁ tassa na kenacī’”ti.


pli: Cakkavākaṅgapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 3. Peṇāhikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, peṇāhikā sakapatimhi usūyāya chāpake na posayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamane kilese uppanne usūyāyitabbaṁ, satipaṭṭhānena sammāsaṁvarasusire pakkhipitvā manodvāre kāyagatāsati bhāvetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, peṇāhikāya paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, peṇāhikā pavane divasaṁ gocaraṁ caritvā sāyaṁ pakkhigaṇaṁ upeti attano guttiyā;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekakena pavivekaṁ sevitabbaṁ saṁyojanaparimuttiyā, tatra ratiṁ alabhamānena upavādabhayaparirakkhaṇāya saṅghaṁ osaritvā saṅgharakkhitena vasitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, peṇāhikāya dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, brahmunā sahampatinā bhagavato santike—


pli: ‘Sevetha pantāni senāsanāni,


pli: Careyya saṁyojanavippamokkhā;


pli: Sace ratiṁ nādhigaccheyya tattha,


pli: Saṅghe vase rakkhitatto satīmā’”ti.


pli: Peṇāhikaṅgapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 4. Gharakapotaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, gharakapoto paragehe vasamāno na tesaṁ kiñci bhaṇḍassa nimittaṁ gaṇhāti, majjhatto vasati saññābahulo;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parakulaṁ upagatena tasmiṁ kule itthīnaṁ vā purisānaṁ vā mañce vā pīṭhe vā vatthe vā alaṅkāre vā upabhoge vā paribhoge vā bhojanavikatīsu vā na nimittaṁ gahetabbaṁ, majjhattena bhavitabbaṁ, samaṇasaññā paccupaṭṭhapetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cūḷanāradajātake—


pli: ‘Pavisitvā parakulaṁ,


pli: pānatthaṁ bhojanāya vā;


pli: Mitaṁ khāde mitaṁ bhuñje,


pli: na ca rūpe manaṁ kare’”ti.


pli: Gharakapotaṅgapañho catuttho.


pli: 5. Ulūkaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘ulūkassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, ulūko kākehi paṭiviruddho, rattiṁ kākasaṅghaṁ gantvā bahūpi kāke hanati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena aññāṇena paṭiviruddho kātabbo, ekena raho nisīditvā aññāṇaṁ sampamadditabbaṁ, mūlato chinditabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ulūkassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, ulūko suppaṭisallīno hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānārāmena bhavitabbaṁ paṭisallānaratena.


pli: Idaṁ, mahārāja, ulūkassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—


pli: ‘Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisallānārāmo paṭisallānarato “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānātī’”ti.


pli: Ulūkaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 6. Satapattaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, satapatto ravitvā paresaṁ khemaṁ vā bhayaṁ vā ācikkhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṁ dhammaṁ desayamānena vinipātaṁ bhayato dassayitabbaṁ, nibbānaṁ khemato dassayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena—


pli: ‘Niraye bhayasantāsaṁ,


pli: nibbāne vipulaṁ sukhaṁ;


pli: Ubhayānetānatthāni,


pli: dassetabbāni yoginā’”ti.


pli: Satapattaṅgapañho chaṭṭho.


pli: 7. Vagguliṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘vaggulissa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, vagguli gehaṁ pavisitvā vicaritvā nikkhamati, na tattha palibuddhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmaṁ piṇḍāya pavisitvā sapadānaṁ vicaritvā paṭiladdhalābhena khippameva nikkhamitabbaṁ, na tattha palibuddhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vaggulissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vagguli paragehe vasamāno na tesaṁ parihāniṁ karoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kulāni upasaṅkamitvā atiyācanāya vā viññattibahulatāya vā kāyadosabahulatāya vā atibhāṇitāya vā samānasukhadukkhatāya vā na tesaṁ koci vippaṭisāro karaṇīyo, napi tesaṁ mūlakammaṁ parihāpetabbaṁ, sabbathā vaḍḍhiyeva icchitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, vaggulissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare lakkhaṇasuttante—


pli: ‘Suddhāya sīlena sutena buddhiyā,


pli: Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;


pli: Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,


pli: Puttehi dārehi catuppadehi ca.


pli: Ñātīhi mittehi ca bandhavehi,


pli: Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṁ;


pli: Kathaṁ na hāyeyyuṁ pareti icchati,


pli: Atthasamiddhiñca panābhikaṅkhatī’”ti.


pli: Vagguliṅgapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Sīhavagga


pli: 8. Jalūkaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, jalūkā yattha allīyati, tattheva daḷhaṁ allīyitvā ruhiraṁ pivati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yasmiṁ ārammaṇe cittaṁ allīyati, taṁ ārammaṇaṁ vaṇṇato ca saṇṭhānato ca disato ca okāsato ca paricchedato ca liṅgato ca nimittato ca daḷhaṁ patiṭṭhāpetvā tenevārammaṇena vimuttirasamasecanakaṁ pātabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—


pli: ‘Parisuddhena cittena,


pli: Ārammaṇe patiṭṭhāya;


pli: Tena cittena pātabbaṁ,


pli: Vimuttirasamasecanan’”ti.


pli: Jalūkaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: 9. Sappaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, sappo urena gacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paññāya caritabbaṁ, paññāya caramānassa kho, mahārāja, yogino cittaṁ ñāye carati, vilakkhaṇaṁ vivajjeti, salakkhaṇaṁ bhāveti.


pli: Idaṁ, mahārāja, sappassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sappo caramāno osadhaṁ parivajjento carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaṁ parivajjentena caritabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sappassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sappo manusse disvā tappati socati cintayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuvitakke, vitakketvā aratiṁ uppādayitvā tappitabbaṁ socitabbaṁ cintayitabbaṁ ‘pamādena me divaso vītināmito, na so puna sakkā laddhun’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, sappassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhallāṭiyajātake dvinnaṁ kinnarānaṁ—


pli: ‘Mayekarattaṁ vippavasimha ludda,


pli: Akāmakā aññamaññaṁ sarantā;


pli: Tamekarattaṁ anutappamānā,


pli: Socāmasā ratti puna na hessatī’”ti.


pli: Sappaṅgapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 1. Panthamakkaṭakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, panthamakkaṭako panthe makkaṭajālavitānaṁ katvā yadi tattha jālake laggati kimi vā makkhikā vā paṭaṅgo vā, taṁ gahetvā bhakkhayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena chasu dvāresu satipaṭṭhānajālavitānaṁ katvā yadi tattha kilesamakkhikā bajjhanti, tattheva ghātetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—


pli: ‘Cittaṁ niyame chasu dvāresu,


pli: Satipaṭṭhānavaruttame;


pli: Kilesā tattha laggā ce,


pli: Hantabbā te vipassinā’”ti.


pli: Panthamakkaṭakaṅgapañho paṭhamo.


pli: 10. Tacchakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘tacchakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, tacchako kāḷasuttaṁ anulometvā rukkhaṁ tacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena jinasāsanamanulomayitvā sīlapathaviyaṁ patiṭṭhahitvā saddhāhatthena paññāvāsiṁ gahetvā kilesā tacchetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, tacchakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tacchako phegguṁ apaharitvā sāramādiyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sassataṁ ucchedaṁ taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ taduttamaṁ aññaduttamaṁ akatamabhabbaṁ apurisakāraṁ abrahmacariyavāsaṁ sattavināsaṁ navasattapātubhāvaṁ saṅkhārasassatabhāvaṁ yo karoti, so paṭisaṁvedeti, añño karoti, añño paṭisaṁvedeti, kammaphaladassanā ca kiriyaphaladiṭṭhi ca iti evarūpāni ceva aññāni ca vivādapathāni apanetvā saṅkhārānaṁ sabhāvaṁ paramasuññataṁ nirīhanijjīvataṁ accantaṁ suññataṁ ādiyitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, tacchakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—


pli: ‘Kāraṇḍavaṁ niddhamatha,


pli: Kasambuṁ apakassatha;


pli: Tato palāpe vāhetha,


pli: Assamaṇe samaṇamānine.


pli: Niddhamitvāna pāpicche,


pli: pāpaācāragocare;


pli: Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ,


pli: kappayavho patissatā;


pli: Tato samaggā nipakā,


pli: dukkhassantaṁ karissathā’”ti.


pli: Tacchakaṅgapañho dasamo.


pli: Makkaṭakavaggo chaṭṭho.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Makkaṭo dārako kummo,


pli: vanaṁ rukkho ca pañcamo;


pli: Megho maṇi māgaviko,


pli: bāḷisī tacchakena cāti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 2. Thanassitadārakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘thanassitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, thanassitadārako sadatthe laggati, khīratthiko rodati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sadatthe laggitabbaṁ, sabbattha dhammañāṇena bhavitabbaṁ, uddese paripucchāya sammappayoge paviveke garusaṁvāse kalyāṇamittasevane.


pli: Idaṁ, mahārāja, thanassitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare parinibbānasuttante—


pli: ‘Iṅgha tumhe, ānanda, sāratthe ghaṭatha, sāratthe anuyuñjatha, sāratthe appamattā ātāpino pahitattā viharathā’”ti.


pli: Thanassitadārakaṅgapañho dutiyo.


pli: 3. Cittakadharakummaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, cittakadharakummo udakabhayā udakaṁ parivajjetvā vicarati, tāya ca pana udakaṁ parivajjanāya āyunā na parihāyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pamāde bhayadassāvinā bhavitabbaṁ, appamāde guṇavisesadassāvinā.


pli: Tāya ca pana bhayadassāvitāya na parihāyati sāmaññā, nibbānassa santike upeti.


pli: Idaṁ, mahārāja, cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade—


pli: ‘Appamādarato bhikkhu,


pli: pamāde bhayadassi vā;


pli: Abhabbo parihānāya,


pli: nibbānasseva santike’”ti.


pli: Cittakadharakummaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 4. Pavanaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘pavanassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, pavanaṁ nāma asucijanaṁ paṭicchādeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṁ aparaddhaṁ khalitaṁ paṭicchādetabbaṁ na vivaritabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pavanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ suññaṁ pacurajanehi;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhijālehi sabbehi ca kilesehi suññena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pavanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ vivittaṁ janasambādharahitaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpakehi akusalehi dhammehi anariyehi pavivittena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pavanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ santaṁ parisuddhaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena santena parisuddhena bhavitabbaṁ, nibbutena pahīnamānena pahīnamakkhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pavanassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ ariyajanasaṁsevitaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ariyajanasaṁsevitena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pavanassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—


pli: ‘Pavivittehi ariyehi,


pli: pahitattehi jhāyibhi;


pli: Niccaṁ āraddhavīriyehi,


pli: paṇḍitehi sahāvase’”ti.


pli: Pavanaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 5. Rukkhaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, rukkho nāma pupphaphaladharo;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttipupphasāmaññaphaladhārinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, rukkhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, rukkho upagatānamanuppaviṭṭhānaṁ janānaṁ chāyaṁ deti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena upagatānamanuppaviṭṭhānaṁ puggalānaṁ āmisappaṭisandhārena vā dhammappaṭisanthārena vā paṭisantharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, rukkhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, rukkho chāyāvemattaṁ na karoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu vemattatā na kātabbā, coravadhakapaccatthikesupi attanipi samasamā mettābhāvanā kātabbā, ‘kinti ime sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṁ parihareyyun’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, rukkhassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Vadhake devadattamhi,


pli: core aṅgulimālake;


pli: Dhanapāle rāhule ca,


pli: sabbattha samako munī’”ti.


pli: Rukkhaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 6. Meghaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘meghassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, megho uppannaṁ rajojallaṁ vūpasameti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uppannaṁ kilesarajojallaṁ vūpasametabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, meghassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, megho pathaviyā uṇhaṁ nibbāpeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mettābhāvanāya sadevako loko nibbāpetabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, meghassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, megho sabbabījāni viruhāpeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṁ saddhaṁ uppādetvā taṁ saddhābījaṁ tīsu sampattīsu ropetabbaṁ, dibbamānusikāsu sukhasampattīsu yāvaparamatthanibbānasukhasampatti.


pli: Idaṁ, mahārāja, meghassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, megho ututo samuṭṭhahitvā dharaṇitalaruhe tiṇarukkhalatāgumbaosadhivanappatayo parirakkhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikāraṁ nibbattetvā tena yoniso manasikārena samaṇadhammo parirakkhitabbo, yoniso manasikāramūlakā sabbe kusalā dhammā.


pli: Idaṁ, mahārāja, meghassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, megho vassamāno naditaḷākapokkharaṇiyo kandarapadarasarasobbhaudapānāni ca paripūreti udakadhārāhi;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgamapariyattiyā dhammameghamabhivassayitvā adhigamakāmānaṁ mānasaṁ paripūrayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, meghassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Bodhaneyyaṁ janaṁ disvā,


pli: satasahassepi yojane;


pli: Khaṇena upagantvāna,


pli: bodheti taṁ mahāmunī’”ti.


pli: Meghaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 7. Maṇiratanaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, maṇiratanaṁ ekantaparisuddhaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantaparisuddhājīvena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ na kenaci saddhiṁ missīyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpehi pāpasahāyehi saddhiṁ na missitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ jātiratanehi yojīyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uttamavarajātimantehi saddhiṁ saṁvasitabbaṁ, paṭipannakaphalaṭṭhasekkhaphalasamaṅgīhi sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantatevijjachaḷabhiññasamaṇamaṇiratanehi saddhiṁ saṁvasitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—


pli: ‘Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ,


pli: Kappayavho patissatā;


pli: Tato samaggā nipakā,


pli: Dukkhassantaṁ karissathā’”ti.


pli: Maṇiratanaṅgapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 8. Māgavikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, māgaviko appamiddho hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamiddhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, māgavikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko migesuyeva cittaṁ upanibandhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇesuyeva cittaṁ upanibandhitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, māgavikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko kālaṁ kammassa jānāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānassa kālo jānitabbo ‘ayaṁ kālo paṭisallānassa, ayaṁ kālo nikkhamanāyā’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, māgavikassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko migaṁ disvā hāsamabhijaneti ‘imaṁ lacchāmī’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇe abhiramitabbaṁ, hāsamabhijanetabbaṁ ‘uttariṁ visesamadhigacchissāmī’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, māgavikassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mogharājena—


pli: ‘Ārammaṇe labhitvāna,


pli: Pahitattena bhikkhunā;


pli: Bhiyyo hāso janetabbo,


pli: Adhigacchissāmi uttarin’”ti.


pli: Māgavikaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Makkaṭakavagga


pli: 9. Bāḷisikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, bāḷisiko baḷisena macche uddharati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇena uttariṁ sāmaññaphalāni uddharitabbāni.


pli: Idaṁ, mahārāja, bāḷisikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, bāḷisiko parittakaṁ vadhitvā vipulaṁ lābhamadhigacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parittalokāmisamattaṁ pariccajitabbaṁ.


pli: Lokāmisamattaṁ, mahārāja, pariccajitvā yogī yogāvacaro vipulaṁ sāmaññaphalaṁ adhigacchati.


pli: Idaṁ, mahārāja, bāḷisikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—


pli: ‘Suññatañcānimittañca,


pli: Vimokkhañcāppaṇihitaṁ;


pli: Caturo phale chaḷabhiññā,


pli: Cajitvā lokāmisaṁ labhe’”ti.


pli: Bāḷisikaṅgapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 1. Kumbhaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kumbho sampuṇṇo na saṇati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgame adhigame pariyattiyaṁ sāmaññe pāramiṁ patvā na saṇitabbaṁ, na tena māno karaṇīyo, na dabbo dassetabbo, nihatamānena nihatadabbena bhavitabbaṁ, ujukena amukharena avikatthinā.


pli: Idaṁ, mahārāja, kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—


pli: ‘Yadūnakaṁ taṁ saṇati,


pli: Yaṁ pūraṁ santameva taṁ;


pli: Aḍḍhakumbhūpamo bālo,


pli: Rahado pūrova paṇḍito’”ti.


pli: Kumbhaṅgapañho paṭhamo.


pli: 2. Kāḷāyasaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kāḷāyaso supīto vamati;


pli: evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa mānasaṁ yoniso manasikārena apītaṁ vamati.


pli: Idaṁ, mahārāja, kāḷāyasassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kāḷāyaso sakiṁ pītaṁ udakaṁ na vamati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yo sakiṁ uppanno pasādo, na puna so vamitabbo ‘uḷāro so bhagavā sammāsambuddho, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti.


pli: ‘Rūpaṁ aniccaṁ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṁ aniccan’ti yaṁ sakiṁ uppannaṁ ñāṇaṁ, na puna taṁ vamitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kāḷāyasassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Dassanamhi parisodhito naro,


pli: Ariyadhamme niyato visesagū;


pli: Nappavedhati anekabhāgaso,


pli: Sabbaso ca mukhabhāvameva so’”ti.


pli: Kāḷāyasaṅgapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 3. Chattaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, chattaṁ upari muddhani carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesānaṁ upari muddhani carena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, chattassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, chattaṁ muddhanupatthambhaṁ hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikārupatthambhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, chattassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, chattaṁ vātātapameghavuṭṭhiyo paṭihanati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nānāvidhadiṭṭhiputhusamaṇabrāhmaṇānaṁ matavāta-tividhaggisantāpakilesavuṭṭhiyo paṭihantabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, chattassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Yathāpi chattaṁ vipulaṁ,


pli: acchiddaṁ thirasaṁhitaṁ;


pli: Vātātapaṁ nivāreti,


pli: mahatī meghavuṭṭhiyo.


pli: Tatheva buddhaputtopi,


pli: sīlachattadharo suci;


pli: Kilesavuṭṭhiṁ vāreti,


pli: santāpatividhaggayo’”ti.


pli: Chattaṅgapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 4. Khettaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, khettaṁ mātikāsampannaṁ hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, khettassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ mariyādāsampannaṁ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṁ rakkhitvā dhaññaṁ paripāceti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṁ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṁ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni.


pli: Idaṁ, mahārāja, khettassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ uṭṭhānasampannaṁ hoti, kassakassa hāsajanakaṁ appampi bījaṁ vuttaṁ bahu hoti, bahu vuttaṁ bahutaraṁ hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṁ, dāyakānaṁ hāsajanakena bhavitabbaṁ, yathā appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ hoti.


pli: Idaṁ, mahārāja, khettassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena—


pli: ‘Khettūpamena bhavitabbaṁ,


pli: Uṭṭhānavipuladāyinā;


pli: Esa khettavaro nāma,


pli: Yo dadāti vipulaṁ phalan’”ti.


pli: Khettaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 5. Agadaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘agadassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti.


pli: “Yathā, mahārāja, agade kimī na saṇṭhahanti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kilesā na saṇṭhapetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, agadassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, agado daṭṭhaphuṭṭhadiṭṭhaasitapītakhāyitasāyitaṁ sabbaṁ visaṁ paṭihanati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhivisaṁ sabbaṁ paṭihanitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, agadassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Saṅkhārānaṁ sabhāvatthaṁ,


pli: daṭṭhukāmena yoginā;


pli: Agadeneva hotabbaṁ,


pli: kilesavisanāsane’”ti.


pli: Agadaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 6. Bhojanaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ upatthambho;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṁ maggupatthambhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, bhojanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ balaṁ vaḍḍheti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena puññavaḍḍhiyā vaḍḍhitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, bhojanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ abhipatthitaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokābhipatthitena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, bhojanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahāmoggallānena—


pli: ‘Saṁyamena niyamena,


pli: sīlena paṭipattiyā;


pli: Patthitena bhavitabbaṁ,


pli: sabbalokassa yoginā’”ti.


pli: Bhojanaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Kumbhavagga


pli: 7. Issāsaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṁ daḷhaṁ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṁ karoti, sarakalāpaṁ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṁ upatthaddhaṁ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṁ āropeti, muṭṭhiṁ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṁ karoti, gīvaṁ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṁ ujuṁ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṁ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṁ, khantisoraccaṁ avekallaṁ kātabbaṁ, saṁvare cittaṁ ṭhapetabbaṁ, saṁyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṁ nirantaraṁ kātabbaṁ, vīriyaṁ paggahetabbaṁ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṁ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, issāso āḷakaṁ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṁ pariharitabbaṁ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya.


pli: Idaṁ, mahārāja, issāsassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.


pli: Kathaṁ, mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ?


pli: Aniccato upāsitabbaṁ, dukkhato upāsitabbaṁ, anattato upāsitabbaṁ, rogato …pe…


pli: gaṇḍato …


pli: sallato …


pli: aghato …


pli: ābādhato …


pli: parato …


pli: palokato …


pli: ītito …


pli: upaddavato …


pli: bhayato …


pli: upasaggato …


pli: calato …


pli: pabhaṅguto …


pli: addhuvato …


pli: atāṇato …


pli: aleṇato …


pli: asaraṇato …


pli: rittato …


pli: tucchato …


pli: suññato …


pli: ādīnavato …


pli: vipariṇāmadhammato …


pli: asārato …


pli: aghamūlato …


pli: vadhakato …


pli: vibhavato …


pli: sāsavato …


pli: saṅkhatato …


pli: mārāmisato …


pli: jātidhammato …


pli: jarādhammato …


pli: byādhidhammato …


pli: maraṇadhammato …


pli: sokadhammato …


pli: paridevadhammato …


pli: upāyāsadhammato …


pli: saṅkilesadhammato …


pli: evaṁ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, issāsassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, issāso sāyaṁ pātaṁ upāsati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṁ pātaṁ ārammaṇe upāsitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, issāsassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Yathā issāsako nāma,


pli: sāyaṁ pātaṁ upāsati;


pli: Upāsanaṁ ariñcanto,


pli: labhate bhattavetanaṁ.


pli: Tatheva buddhaputtopi,


pli: Karoti kāyupāsanaṁ;


pli: Kāyupāsanaṁ ariñcanto,


pli: Arahattamadhigacchatī’”ti.


pli: Issāsaṅgapañho sattamo.


pli: Kumbhavaggo sattamo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Kumbho ca kāḷāyaso ca,


pli: chattaṁ khettañca agado;


pli: Bhojanena ca issāso,


pli: vuttaṁ dāni vidūhīti.


pli: Opammakathāpañho niṭṭhito.


title_pli: Milindapañha Nigamana

pli: Milindapañha


pli: Iti chasu kaṇḍesu bāvīsativaggapatimaṇḍitesu dvāsaṭṭhiadhikā dvesatā imasmiṁ potthake āgatā milindapañhā samattā, anāgatā ca pana dvācattālīsā honti, āgatā ca anāgatā ca sabbā samodhānetvā catūhi adhikā tisatapañhā honti, sabbāva milindapañhāti saṅkhaṁ gacchanti.


pli: Rañño ca therassa ca pucchāvisajjanāvasāne caturāsītisatasahassayojanabahalā udakapariyantaṁ katvā ayaṁ mahāpathavī chadhā kampittha, vijjullatā nicchariṁsu, devatā dibbapupphavassaṁ pavassiṁsu, mahābrahmā sādhukāramadāsi, mahāsamuddakucchiyaṁ meghatthanitanigghoso viya mahāghoso ahosi, iti so milindo rājā ca orodhagaṇā ca sirasā añjaliṁ paṇāmetvā vandiṁsu.


pli: Milindo rājā ativiya pamuditahadayo sumathitamānahadayo buddhasāsane sāramatino ratanattaye sunikkaṅkho niggumbo nitthaddho hutvā therassa guṇesu pabbajjāsu paṭipadāiriyāpathesu ca ativiya pasanno vissattho nirālayo nihatamānatthambho uddhaṭadāṭho viya bhujagindo evamāha—


pli: “sādhu, bhante nāgasena, buddhavisayo pañho tayā visajjito, imasmiṁ buddhasāsane ṭhapetvā dhammasenāpatiṁ sāriputtattheraṁ añño tayā sadiso pañhavisajjane natthi, khamatha, bhante nāgasena, mama accayaṁ, upāsakaṁ maṁ, bhante nāgasena, dhāretha ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


pli: Tadā rājā saha balakāyehi nāgasenattheraṁ payirupāsitvā milindaṁ nāma vihāraṁ kāretvā therassa niyyātetvā catūhi paccayehi nāgasenaṁ koṭisatehi bhikkhūhi saddhiṁ paricari, punapi therassa paññāya pasīditvā puttassa rajjaṁ niyyātetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā vipassanaṁ vaḍḍhetvā arahattaṁ pāpuṇi, tena vuttaṁ—


pli: “Paññā pasatthā lokasmiṁ,


pli: katā saddhammaṭṭhitiyā;


pli: Paññāya vimatiṁ hantvā,


pli: santiṁ papponti paṇḍitā.


pli: Yasmiṁ khandhe ṭhitā paññā,


pli: sati tattha anūnakā;


pli: Pūjā visesassādhāro,


pli: aggo seṭṭho anuttaro;


pli: Tasmā hi paṇḍito poso,


pli: sampassaṁ hitamattano;


pli: Paññavantaṁbhipūjeyya,


pli: cetiyaṁ viya sādaro”ti.


pli: Laṅkāyaṁ doṇinagare,


pli: vasatā doṇināminā;


pli: Mahātherena lekhitvā,


pli: suṭṭhapitaṁ yathāsutaṁ;


pli: Milindarājapañho ca,


pli: nāgasenavisajjanaṁ;


pli: Milindo hi mahāpañño,


pli: nāgaseno supaṇḍito.


pli: Iminā puññakammena,


pli: Ito gacchāmi tussitaṁ;


pli: Metteyyaṁnāgate passe,


pli: Suṇeyyaṁ dhammamuttamanti.


pli: Milindapañho niṭṭhito.


nikaya: mn

title_pli: Majjhima Nikāya 1 Mūlapariyāyasutta

pli: Majjhima Nikāya 1


pli: Mūlapariyāyasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā ukkaṭṭhāyaṁ viharati subhagavane sālarājamūle.


pli: Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “bhikkhavo”ti.


pli: “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “sabbadhammamūlapariyāyaṁ vo, bhikkhave, desessāmi.


pli: Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: “Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—


pli: pathaviṁ pathavito sañjānāti;


pli: pathaviṁ pathavito saññatvā pathaviṁ maññati, pathaviyā maññati, pathavito maññati, pathaviṁ meti maññati, pathaviṁ abhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Apariññātaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Āpaṁ āpato sañjānāti;


pli: āpaṁ āpato saññatvā āpaṁ maññati, āpasmiṁ maññati, āpato maññati, āpaṁ meti maññati, āpaṁ abhinandati.


pli: Tejaṁ tejato sañjānāti;


pli: tejaṁ tejato saññatvā tejaṁ maññati, tejasmiṁ maññati, tejato maññati, tejaṁ meti maññati, tejaṁ abhinandati.


pli: Vāyaṁ vāyato sañjānāti;


pli: vāyaṁ vāyato saññatvā vāyaṁ maññati, vāyasmiṁ maññati, vāyato maññati, vāyaṁ meti maññati, vāyaṁ abhinandati.


pli: Bhūte bhūtato sañjānāti;


pli: bhūte bhūtato saññatvā bhūte maññati, bhūtesu maññati, bhūtato maññati, bhūte meti maññati, bhūte abhinandati.


pli: Deve devato sañjānāti;


pli: deve devato saññatvā deve maññati, devesu maññati, devato maññati, deve meti maññati, deve abhinandati.


pli: Pajāpatiṁ pajāpatito sañjānāti;


pli: pajāpatiṁ pajāpatito saññatvā pajāpatiṁ maññati, pajāpatismiṁ maññati, pajāpatito maññati, pajāpatiṁ meti maññati, pajāpatiṁ abhinandati.


pli: Brahmaṁ brahmato sañjānāti;


pli: brahmaṁ brahmato saññatvā brahmaṁ maññati, brahmasmiṁ maññati, brahmato maññati, brahmaṁ meti maññati, brahmaṁ abhinandati.


pli: Ābhassare ābhassarato sañjānāti;


pli: ābhassare ābhassarato saññatvā ābhassare maññati, ābhassaresu maññati, ābhassarato maññati, ābhassare meti maññati, ābhassare abhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Apariññātaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Subhakiṇhe subhakiṇhato sañjānāti;


pli: subhakiṇhe subhakiṇhato saññatvā subhakiṇhe maññati, subhakiṇhesu maññati, subhakiṇhato maññati, subhakiṇhe meti maññati, subhakiṇhe abhinandati.


pli: Vehapphale vehapphalato sañjānāti;


pli: vehapphale vehapphalato saññatvā vehapphale maññati, vehapphalesu maññati, vehapphalato maññati, vehapphale meti maññati, vehapphale abhinandati.


pli: Abhibhuṁ abhibhuto sañjānāti;


pli: abhibhuṁ abhibhuto saññatvā abhibhuṁ maññati, abhibhusmiṁ maññati, abhibhuto maññati, abhibhuṁ meti maññati, abhibhuṁ abhinandati.


pli: ākāsānañcāyatanaṁ ākāsānañcāyatanato saññatvā ākāsānañcāyatanaṁ maññati, ākāsānañcāyatanasmiṁ maññati, ākāsānañcāyatanato maññati, ākāsānañcāyatanaṁ meti maññati, ākāsānañcāyatanaṁ abhinandati.


pli: viññāṇañcāyatanaṁ viññāṇañcāyatanato saññatvā viññāṇañcāyatanaṁ maññati, viññāṇañcāyatanasmiṁ maññati, viññāṇañcāyatanato maññati, viññāṇañcāyatanaṁ meti maññati, viññāṇañcāyatanaṁ abhinandati.


pli: ākiñcaññāyatanaṁ ākiñcaññāyatanato saññatvā ākiñcaññāyatanaṁ maññati, ākiñcaññāyatanasmiṁ maññati, ākiñcaññāyatanato maññati, ākiñcaññāyatanaṁ meti maññati, ākiñcaññāyatanaṁ abhinandati.


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanato saññatvā nevasaññānāsaññāyatanaṁ maññati, nevasaññānāsaññāyatanasmiṁ maññati, nevasaññānāsaññāyatanato maññati, nevasaññānāsaññāyatanaṁ meti maññati, nevasaññānāsaññāyatanaṁ abhinandati.


pli: Diṭṭhaṁ diṭṭhato sañjānāti;


pli: diṭṭhaṁ diṭṭhato saññatvā diṭṭhaṁ maññati, diṭṭhasmiṁ maññati, diṭṭhato maññati, diṭṭhaṁ meti maññati, diṭṭhaṁ abhinandati.


pli: Sutaṁ sutato sañjānāti;


pli: sutaṁ sutato saññatvā sutaṁ maññati, sutasmiṁ maññati, sutato maññati, sutaṁ meti maññati, sutaṁ abhinandati.


pli: Mutaṁ mutato sañjānāti;


pli: mutaṁ mutato saññatvā mutaṁ maññati, mutasmiṁ maññati, mutato maññati, mutaṁ meti maññati, mutaṁ abhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Apariññātaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Viññātaṁ viññātato sañjānāti;


pli: viññātaṁ viññātato saññatvā viññātaṁ maññati, viññātasmiṁ maññati, viññātato maññati, viññātaṁ meti maññati, viññātaṁ abhinandati.


pli: Ekattaṁ ekattato sañjānāti;


pli: ekattaṁ ekattato saññatvā ekattaṁ maññati, ekattasmiṁ maññati, ekattato maññati, ekattaṁ meti maññati, ekattaṁ abhinandati.


pli: Nānattaṁ nānattato sañjānāti;


pli: nānattaṁ nānattato saññatvā nānattaṁ maññati, nānattasmiṁ maññati, nānattato maññati, nānattaṁ meti maññati, nānattaṁ abhinandati.


pli: Sabbaṁ sabbato sañjānāti;


pli: sabbaṁ sabbato saññatvā sabbaṁ maññati, sabbasmiṁ maññati, sabbato maññati, sabbaṁ meti maññati, sabbaṁ abhinandati.


pli: Nibbānaṁ nibbānato sañjānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato saññatvā nibbānaṁ maññati, nibbānasmiṁ maññati, nibbānato maññati, nibbānaṁ meti maññati, nibbānaṁ abhinandati.


pli: Yopi so, bhikkhave, bhikkhu sekkho appattamānaso anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamāno viharati, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ mā maññi, pathaviyā mā maññi, pathavito mā maññi, pathaviṁ meti mā maññi, pathaviṁ mābhinandi.


pli: ‘Pariññeyyaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ mā maññi, nibbānasmiṁ mā maññi, nibbānato mā maññi, nibbānaṁ meti mā maññi, nibbānaṁ mābhinandi.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Pariññeyyaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Yopi so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: ‘Pariññātaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Pariññātaṁ tassā’ti vadāmi.


pli: Yopi so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññā vimutto, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: Khayā rāgassa, vītarāgattā.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Khayā rāgassa, vītarāgattā.


pli: Yopi so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: Khayā dosassa, vītadosattā.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Khayā dosassa, vītadosattā.


pli: Yopi so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: Khayā mohassa, vītamohattā.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Khayā mohassa, vītamohattā.


pli: Tathāgatopi, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: ‘Pariññātantaṁ tathāgatassā’ti vadāmi.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Pariññātantaṁ tathāgatassā’ti vadāmi.


pli: Tathāgatopi, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho pathaviṁ pathavito abhijānāti;


pli: pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati.


pli: ‘Nandī dukkhassa mūlan’ti—


pli: iti viditvā ‘bhavā jāti bhūtassa jarāmaraṇan’ti.


pli: Tasmātiha, bhikkhave, ‘tathāgato sabbaso taṇhānaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti vadāmi.


pli: Āpaṁ …pe…


pli: tejaṁ …


pli: vāyaṁ …


pli: bhūte …


pli: deve …


pli: pajāpatiṁ …


pli: brahmaṁ …


pli: ābhassare …


pli: subhakiṇhe …


pli: vehapphale …


pli: abhibhuṁ …


pli: ākāsānañcāyatanaṁ …


pli: viññāṇañcāyatanaṁ …


pli: ākiñcaññāyatanaṁ …


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ …


pli: diṭṭhaṁ …


pli: sutaṁ …


pli: mutaṁ …


pli: viññātaṁ …


pli: ekattaṁ …


pli: nānattaṁ …


pli: sabbaṁ …


pli: nibbānaṁ nibbānato abhijānāti;


pli: nibbānaṁ nibbānato abhiññāya nibbānaṁ na maññati, nibbānasmiṁ na maññati, nibbānato na maññati, nibbānaṁ meti na maññati, nibbānaṁ nābhinandati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: ‘Nandī dukkhassa mūlan’ti—


pli: iti viditvā ‘bhavā jāti bhūtassa jarāmaraṇan’ti.


pli: Tasmātiha, bhikkhave, ‘tathāgato sabbaso taṇhānaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti vadāmī”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Na te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


pli: Mūlapariyāyasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 10 Satipaṭṭhānasutta

pli: Majjhima Nikāya 10


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…


pli: Satipaṭṭhānasutta


pli: Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.


pli: Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “bhikkhavo”ti.


pli: “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā, sokaparidevānaṁ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.


pli: Katame cattāro?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: Uddeso niṭṭhito.


pli: 1. Kāyānupassanā


pli: 1.1. Kāyānupassanāānāpānapabba


pli: Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati, pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.


pli: So satova assasati, satova passasati.


pli: Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti,


pli: rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.


pli: ‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati.


pli: ‘Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṁ vā añchanto ‘dīghaṁ añchāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā añchanto ‘rassaṁ añchāmī’ti pajānāti;


pli: evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;


pli: ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;


pli: ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Ānāpānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.2. Kāyānupassanāiriyāpathapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti.


pli: Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.


pli: Iriyāpathapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.3. Kāyānupassanāsampajānapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…


pli: evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Sampajānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ. Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya: ‘ime sālī ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti.


pli: Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… muttan’ti.


pli: Paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.5. Kāyānupassanādhātumanasikārapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa.


pli: Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:


pli: Dhātumanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.6. Kāyānupassanānavasivathikapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.


pli: So imameva kāyaṁ upasaṁharati:


pli: ‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…


pli: evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.


pli: Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.


pli: Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…


pli: Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Cuddasakāyānupassanā niṭṭhitā.


pli: 2. Vedanānupassanā


pli: Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Dukkhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati.


pli: ‘Atthi vedanā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.


pli: Vedanānupassanā niṭṭhitā.


pli: 3. Cittānupassanā


pli: Kathañca, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi cittan’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati.


pli: Cittānupassanā niṭṭhitā.


pli: 4. Dhammānupassanā


pli: 4.1. Dhammānupassanānīvaraṇapabba


pli: Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti; yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.


pli: Nīvaraṇapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.2. Dhammānupassanākhandhapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu:


pli: ‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;


pli: iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;


pli: iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;


pli: iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;


pli: iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;


pli: iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.


pli: Khandhapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.3. Dhammānupassanāāyatanapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.


pli: Āyatanapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.4. Dhammānupassanābojjhaṅgapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.


pli: Bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.5. Dhammānupassanāsaccapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati;


pli: samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.


pli: Saccapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Dhammānupassanā niṭṭhitā.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta vassāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.


pli: Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta vassāni.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha vassāni …pe…


pli: pañca vassāni …


pli: cattāri vassāni …


pli: tīṇi vassāni …


pli: dve vassāni …


pli: ekaṁ vassaṁ …


pli: tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṁ vassaṁ.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya satta māsāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha māsāni …pe…


pli: pañca māsāni …


pli: cattāri māsāni …


pli: tīṇi māsāni …


pli: dve māsāni …


pli: ekaṁ māsaṁ …


pli: aḍḍhamāsaṁ …


pli: tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattāhaṁ, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitāti.


pli: ‘Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā’ti.


pli: Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttan”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


pli: Satipaṭṭhānasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.


pli: Mūlapariyāyavaggo niṭṭhito paṭhamo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Mūlasusaṁvaradhammadāyādā,


pli: Bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṁ;


pli: Sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṁ,


pli: Vaggavaro asamo susamatto.


title_pli: Majjhima Nikāya 100 Saṅgāravasutta

pli: Majjhima Nikāya 100


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā balaṁ gahetvā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.


pli: So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.


pli: Saṅgāravasutta


pli: Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …


pli: So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi …pe…


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …


pli: ayaṁ kho me, bhāradvāja, rattiyā majjhime yāme dutiyā


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.


pli: vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.


pli: Tena kho pana samayena dhanañjānī nāma brāhmaṇī cañcalikappe paṭivasati abhippasannā buddhe ca dhamme ca saṅghe ca.


pli: Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī upakkhalitvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:


pli: “Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.


pli: Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma māṇavo cañcalikappe paṭivasati tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.


pli: Assosi kho saṅgāravo māṇavo dhanañjāniyā brāhmaṇiyā evaṁ vācaṁ bhāsamānāya.


pli: Sutvā dhanañjāniṁ brāhmaṇiṁ etadavoca:


pli: “avabhūtāva ayaṁ dhanañjānī brāhmaṇī, parabhūtāva ayaṁ dhanañjānī brāhmaṇī, vijjamānānaṁ tevijjānaṁ brāhmaṇānaṁ, atha ca pana tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṁ bhāsissatī”ti.


pli: “Na hi pana tvaṁ, tāta bhadramukha, tassa bhagavato sīlapaññāṇaṁ jānāsi.


pli: Sace tvaṁ, tāta bhadramukha, tassa bhagavato sīlapaññāṇaṁ jāneyyāsi, na tvaṁ, tāta bhadramukha, taṁ bhagavantaṁ akkositabbaṁ paribhāsitabbaṁ maññeyyāsī”ti.


pli: “Tena hi, bhoti, yadā samaṇo gotamo cañcalikappaṁ anuppatto hoti atha me āroceyyāsī”ti.


pli: “Evaṁ, bhadramukhā”ti kho dhanañjānī brāhmaṇī saṅgāravassa māṇavassa paccassosi.


pli: Atha kho bhagavā kosalesu anupubbena cārikaṁ caramāno yena cañcalikappaṁ tadavasari.


pli: Tatra sudaṁ bhagavā cañcalikappe viharati todeyyānaṁ brāhmaṇānaṁ ambavane.


pli: Assosi kho dhanañjānī brāhmaṇī: “bhagavā kira cañcalikappaṁ anuppatto, cañcalikappe viharati todeyyānaṁ brāhmaṇānaṁ ambavane”ti.


pli: Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī yena saṅgāravo māṇavo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṅgāravaṁ māṇavaṁ etadavoca:


pli: “ayaṁ, tāta bhadramukha, so bhagavā cañcalikappaṁ anuppatto, cañcalikappe viharati todeyyānaṁ brāhmaṇānaṁ ambavane.


pli: Yassadāni, tāta bhadramukha, kālaṁ maññasī”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho saṅgāravo māṇavo dhanañjāniyā brāhmaṇiyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “Santi kho, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti.


pli: Tatra, bho gotama, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti, tesaṁ bhavaṁ gotamo katamo”ti?


pli: “Diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattānaṁ, ādibrahmacariyaṁ paṭijānantānampi kho ahaṁ, bhāradvāja, vemattaṁ vadāmi.


pli: Santi, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā anussavikā.


pli: Te anussavena diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti;


pli: seyyathāpi brāhmaṇā tevijjā.


pli: Santi pana, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā kevalaṁ saddhāmattakena diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti;


pli: seyyathāpi takkī vīmaṁsī.


pli: Santi, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁyeva dhammaṁ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti.


pli: Tatra, bhāradvāja, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁyeva dhammaṁ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti, tesāhamasmi.


pli: Tadamināpetaṁ, bhāradvāja, pariyāyena veditabbaṁ, yathā ye te samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁyeva dhammaṁ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṁ paṭijānanti, tesāhamasmi.


pli: Idha me, bhāradvāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:


pli: ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.


pli: Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.


pli: Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.


pli: So evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.


pli: Evaṁ vutte, bhāradvāja, āḷāro kālāmo maṁ etadavoca:


pli: ‘viharatāyasmā.


pli: Tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ‘ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi, passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: ‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti;


pli: addhā āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ viharatī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, bhāradvāja, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?


pli: Evaṁ vutte, bhāradvāja, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṁ pavedesi.


pli: ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhampatthi saddhā;


pli: na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṁ …pe…


pli: sati …


pli: samādhi …


pli: paññā, mayhampatthi paññā.


pli: Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.


pli: ‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?


pli: ‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.


pli: ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.


pli: ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,


pli: ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.


pli: Iti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi;


pli: yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.


pli: Iti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi, yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi.


pli: Iti yādiso ahaṁ tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.


pli: Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.


pli: Iti kho, bhāradvāja, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.


pli: Evaṁ vutte, bhāradvāja, udako rāmaputto maṁ etadavoca:


pli: ‘viharatāyasmā.


pli: Tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ‘ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi, passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.


pli: ‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;


pli: addhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, bhāradvāja, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?


pli: Evaṁ vutte, bhāradvāja, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.


pli: ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;


pli: na kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ …pe…


pli: sati …


pli: samādhi …


pli: paññā, mayhampatthi paññā.


pli: Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.


pli: ‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?


pli: ‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.


pli: ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.


pli: ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,


pli: ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.


pli: Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi;


pli: yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.


pli: Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi, yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.


pli: Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.


pli: Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.


pli: Iti kho, bhāradvāja, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.


pli: Tatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ ramaṇīyaṁ, samantā ca gocaragāmaṁ.


pli: ‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo.


pli: Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, tattheva nisīdiṁ:


pli: ‘alamidaṁ padhānāyā’ti.


pli: Apissu maṁ, bhāradvāja, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ.


pli: Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:


pli: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, bhāradvāja,


pli: api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aduñhi, bho gotama, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, tañca pana udake nikkhittaṁ;


pli: yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.


pli: “Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: Ayaṁ kho maṁ, bhāradvāja, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Aparāpi kho maṁ, bhāradvāja, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.


pli: api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya tejo pātukareyyā”ti?


pli: Aduñhi, bho gotama, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ, kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ;


pli: yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti. “Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: Ayaṁ kho maṁ, bhāradvāja, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Aparāpi kho maṁ, bhāradvāja, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.


pli: Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:


pli: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, bhāradvāja,


pli: api nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?


pli: “Evaṁ, bho gotama.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aduñhi, bho gotama, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhittan”ti.


pli: “Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ suppahīno hoti suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: Ayaṁ kho maṁ, bhāradvāja, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Imā kho maṁ, bhāradvāja, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: ‘yannūnāhaṁ dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya;


pli: evameva kho me, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.


pli: Āraddhaṁ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā; sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.


pli: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.


pli: Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti;


pli: evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, balavā puriso, tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya;


pli: evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya;


pli: evameva kho, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya;


pli: evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.


pli: Āraddhaṁ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā; sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.


pli: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ;


pli: evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.


pli: Āraddhaṁ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.


pli: Apissu maṁ, bhāradvāja, devatā disvā evamāhaṁsu:


pli: ‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti.


pli: Ekaccā devatā evamāhaṁsu:


pli: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṁ karotī’ti.


pli: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṁ karoti;


pli: arahaṁ samaṇo gotamo, vihāro tveva so arahato evarūpo hotī’ti.


pli: ‘yannūnāhaṁ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyan’ti.


pli: Atha kho maṁ, bhāradvāja, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ:


pli: ‘mā kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji.


pli: Sace kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāressāma.


pli: Tāya tvaṁ yāpessasī’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi:


pli: ‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṁ paṭijāneyyaṁ, imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāreyyuṁ, tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ.


pli: Taṁ mamassa musā’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, tā devatā paccācikkhāmi, ‘halan’ti vadāmi.


pli: ‘yannūnāhaṁ thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsan’ti.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsaṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhārayato pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ, yadi vā kulatthayūsaṁ, yadi vā kaḷāyayūsaṁ, yadi vā hareṇukayūsaṁ, adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.


pli: Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya;


pli: seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi; yāvassu me, bhāradvāja, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, bhāradvāja, imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya.


pli: Apissu maṁ, bhāradvāja, manussā disvā evamāhaṁsu: ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti.


pli: Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti.


pli: Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti;


pli: yāvassu me, bhāradvāja, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.


pli: Tassa mayhaṁ, bhāradvāja, etadahosi: