pli: Idaṁ kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.


nikaya: dn

layer: root

title_pli: Dīgha Nikāya 2 Sāmaññaphalasutta

pli: Imasmā ca pana, mahārāja, sandiṭṭhikā sāmaññaphalā aññaṁ sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā natthī”ti.


pli: 5. Ajātasattuupāsakattapaṭivedanā


pli: Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.


pli: Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.


pli: Accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yohaṁ pitaraṁ dhammikaṁ dhammarājānaṁ issariyakāraṇā jīvitā voropesiṁ.


pli: Tassa me, bhante bhagavā, accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyā”ti.


pli: “Taggha tvaṁ, mahārāja, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yaṁ tvaṁ pitaraṁ dhammikaṁ dhammarājānaṁ jīvitā voropesi.


pli: Yato ca kho tvaṁ, mahārāja, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi, taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.


pli: Vuddhihesā, mahārāja, ariyassa vinaye, yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti, āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjatī”ti.


pli: “handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa bhikkhū āmantesi:


pli: “khatāyaṁ, bhikkhave, rājā.


pli: Upahatāyaṁ, bhikkhave, rājā.


pli: Sacāyaṁ, bhikkhave, rājā pitaraṁ dhammikaṁ dhammarājānaṁ jīvitā na voropessatha, imasmiññeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ uppajjissathā”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


pli: Sāmaññaphalasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 20 Mahāsamayasutta

pli: Dīgha Nikāya 20


pli: Mahāsamayasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi;


pli: dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṁ dassanāya bhikkhusaṅghañca.


pli: Atha kho catunnaṁ suddhāvāsakāyikānaṁ devatānaṁ etadahosi:


pli: “ayaṁ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi;


pli: Yannūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṁ gāthaṁ bhāseyyāmā”ti.


pli: Atha kho tā devatā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṁ.


pli: Atha kho tā devatā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.


pli: Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:


pli: “Mahāsamayo pavanasmiṁ,


pli: Devakāyā samāgatā;


pli: Āgatamha imaṁ dhammasamayaṁ,


pli: Dakkhitāye aparājitasaṅghan”ti.


pli: Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:


pli: “Tatra bhikkhavo samādahaṁsu,


pli: Cittamattano ujukaṁ akaṁsu;


pli: Sārathīva nettāni gahetvā,


pli: Indriyāni rakkhanti paṇḍitā”ti.


pli: “Chetvā khīlaṁ chetvā palighaṁ,


pli: Indakhīlaṁ ūhacca manejā;


pli: Te caranti suddhā vimalā,


pli: Cakkhumatā sudantā susunāgā”ti.


pli: “Ye keci buddhaṁ saraṇaṁ gatāse,


pli: Na te gamissanti apāyabhūmiṁ;


pli: Pahāya mānusaṁ dehaṁ,


pli: Devakāyaṁ paripūressantī”ti.


pli: 1. Devatāsannipāta


pli: Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “yebhuyyena, bhikkhave, dasasu lokadhātūsu devatā sannipatitā honti, tathāgataṁ dassanāya bhikkhusaṅghañca.


pli: Yepi te, bhikkhave, ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṁ etapparamāyeva devatā sannipatitā ahesuṁ seyyathāpi mayhaṁ etarahi.


pli: Yepi te, bhikkhave, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṁ etapparamāyeva devatā sannipatitā bhavissanti seyyathāpi mayhaṁ etarahi.


pli: Ācikkhissāmi, bhikkhave, devakāyānaṁ nāmāni;


pli: kittayissāmi, bhikkhave, devakāyānaṁ nāmāni;


pli: desessāmi, bhikkhave, devakāyānaṁ nāmāni.


pli: Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasikarotha, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “Silokamanukassāmi,


pli: yattha bhummā tadassitā;


pli: Ye sitā girigabbharaṁ,


pli: pahitattā samāhitā.


pli: Puthūsīhāva sallīnā,


pli: lomahaṁsābhisambhuno;


pli: Odātamanasā suddhā,


pli: vippasannamanāvilā.


pli: Bhiyyo pañcasate ñatvā,


pli: vane kāpilavatthave;


pli: Tato āmantayī satthā,


pli: sāvake sāsane rate.


pli: ‘Devakāyā abhikkantā,


pli: te vijānātha bhikkhavo’;


pli: Te ca ātappamakaruṁ,


pli: sutvā buddhassa sāsanaṁ.


pli: Tesaṁ pāturahu ñāṇaṁ,


pli: amanussānadassanaṁ;


pli: Appeke satamaddakkhuṁ,


pli: sahassaṁ atha sattariṁ.


pli: Sataṁ eke sahassānaṁ,


pli: amanussānamaddasuṁ;


pli: Appekenantamaddakkhuṁ,


pli: disā sabbā phuṭā ahuṁ.


pli: Tañca sabbaṁ abhiññāya,


pli: vavatthitvāna cakkhumā;


pli: te vijānātha bhikkhavo;


pli: Ye vohaṁ kittayissāmi,


pli: girāhi anupubbaso’.


pli: Sattasahassā te yakkhā,


pli: bhummā kāpilavatthavā;


pli: Iddhimanto jutimanto,


pli: vaṇṇavanto yasassino;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Chasahassā hemavatā,


pli: yakkhā nānattavaṇṇino;


pli: Sātāgirā tisahassā,


pli: Iccete soḷasasahassā,


pli: Vessāmittā pañcasatā,


pli: Kumbhīro rājagahiko,


pli: vepullassa nivesanaṁ;


pli: Bhiyyo naṁ satasahassaṁ,


pli: yakkhānaṁ payirupāsati;


pli: sopāgā samitiṁ vanaṁ.


pli: Purimañca disaṁ rājā,


pli: dhataraṭṭho pasāsati;


pli: Gandhabbānaṁ adhipati,


pli: mahārājā yasassiso.


pli: Puttāpi tassa bahavo,


pli: indanāmā mahabbalā;


pli: Iddhimanto jutimanto,


pli: vaṇṇavanto yasassino;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Dakkhiṇañca disaṁ rājā,


pli: virūḷho taṁ pasāsati;


pli: Kumbhaṇḍānaṁ adhipati,


pli: Pacchimañca disaṁ rājā,


pli: virūpakkho pasāsati;


pli: Nāgānañca adhipati,


pli: Uttarañca disaṁ rājā,


pli: kuvero taṁ pasāsati;


pli: Yakkhānañca adhipati,


pli: Purimaṁ disaṁ dhataraṭṭho,


pli: dakkhiṇena virūḷhako;


pli: Pacchimena virūpakkho,


pli: kuvero uttaraṁ disaṁ.


pli: Cattāro te mahārājā,


pli: samantā caturo disā;


pli: Daddallamānā aṭṭhaṁsu,


pli: vane kāpilavatthave.


pli: Tesaṁ māyāvino dāsā,


pli: āguṁ vañcanikā saṭhā;


pli: Māyā kuṭeṇḍu viṭeṇḍu,


pli: viṭucca viṭuṭo saha.


pli: Candano kāmaseṭṭho ca,


pli: kinnighaṇḍu nighaṇḍu ca;


pli: Panādo opamañño ca,


pli: devasūto ca mātali.


pli: Cittaseno ca gandhabbo,


pli: naḷorājā janesabho;


pli: Āgā pañcasikho ceva,


pli: timbarū sūriyavacchasā.


pli: Ete caññe ca rājāno,


pli: gandhabbā saha rājubhi;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Athāguṁ nāgasā nāgā,


pli: vesālā sahatacchakā;


pli: Kambalassatarā āguṁ,


pli: pāyāgā saha ñātibhi.


pli: Yāmunā dhataraṭṭhā ca,


pli: āgū nāgā yasassino;


pli: Erāvaṇo mahānāgo,


pli: sopāgā samitiṁ vanaṁ.


pli: Ye nāgarāje sahasā haranti,


pli: Dibbā dijā pakkhi visuddhacakkhū;


pli: Vehāyasā te vanamajjhapattā,


pli: Citrā supaṇṇā iti tesa nāmaṁ.


pli: Abhayaṁ tadā nāgarājānamāsi,


pli: Supaṇṇato khemamakāsi buddho;


pli: Saṇhāhi vācāhi upavhayantā,


pli: Nāgā supaṇṇā saraṇamakaṁsu buddhaṁ.


pli: Jitā vajirahatthena,


pli: samuddaṁ asurāsitā;


pli: Bhātaro vāsavassete,


pli: iddhimanto yasassino.


pli: Kālakañcā mahābhismā,


pli: asurā dānaveghasā;


pli: Vepacitti sucitti ca,


pli: pahārādo namucī saha.


pli: Satañca baliputtānaṁ,


pli: sabbe verocanāmakā;


pli: Sannayhitvā balisenaṁ,


pli: rāhubhaddamupāgamuṁ;


pli: ‘Samayo dāni bhaddante,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ’.


pli: Āpo ca devā pathavī,


pli: tejo vāyo tadāgamuṁ;


pli: Varuṇā vāraṇā devā,


pli: somo ca yasasā saha.


pli: Mettā karuṇā kāyikā,


pli: āguṁ devā yasassino;


pli: Dasete dasadhā kāyā,


pli: sabbe nānattavaṇṇino.


pli: Iddhimanto jutimanto,


pli: vaṇṇavanto yasassino;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Veṇḍudevā sahali ca,


pli: asamā ca duve yamā;


pli: Candassūpanisā devā,


pli: candamāguṁ purakkhatvā.


pli: Sūriyassūpanisā devā,


pli: sūriyamāguṁ purakkhatvā;


pli: Nakkhattāni purakkhatvā,


pli: āguṁ mandavalāhakā.


pli: Vasūnaṁ vāsavo seṭṭho,


pli: sakkopāgā purindado;


pli: Athāguṁ sahabhū devā,


pli: jalamaggi sikhāriva;


pli: Ariṭṭhakā ca rojā ca,


pli: umāpupphanibhāsino.


pli: Varuṇā sahadhammā ca,


pli: accutā ca anejakā;


pli: Sūleyyarucirā āguṁ,


pli: āguṁ vāsavanesino;


pli: Dasete dasadhā kāyā,


pli: sabbe nānattavaṇṇino.


pli: Iddhimanto jutimanto,


pli: vaṇṇavanto yasassino;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Samānā mahāsamanā,


pli: mānusā mānusuttamā;


pli: Khiḍḍāpadosikā āguṁ,


pli: āguṁ manopadosikā.


pli: Athāguṁ harayo devā,


pli: ye ca lohitavāsino;


pli: Pāragā mahāpāragā,


pli: āguṁ devā yasassino;


pli: Sukkā karambhā aruṇā,


pli: āguṁ veghanasā saha;


pli: Odātagayhā pāmokkhā,


pli: āguṁ devā vicakkhaṇā.


pli: Sadāmattā hāragajā,


pli: missakā ca yasassino;


pli: Thanayaṁ āga pajjunno,


pli: yo disā abhivassati.


pli: Dasete dasadhā kāyā,


pli: sabbe nānattavaṇṇino;


pli: Iddhimanto jutimanto,


pli: vaṇṇavanto yasassino;


pli: Modamānā abhikkāmuṁ,


pli: bhikkhūnaṁ samitiṁ vanaṁ.


pli: Khemiyā tusitā yāmā,


pli: kaṭṭhakā ca yasassino;


pli: Lambītakā lāmaseṭṭhā,


pli: jotināmā ca āsavā;


pli: Nimmānaratino āguṁ,


pli: athāguṁ paranimmitā.


pli: Saṭṭhete devanikāyā,


pli: Nāmanvayena āgacchuṁ,


pli: ye caññe sadisā saha.


pli: ‘Pavuṭṭhajātimakhilaṁ,


pli: oghatiṇṇamanāsavaṁ;


pli: Dakkhemoghataraṁ nāgaṁ,


pli: candaṁva asitātigaṁ’.


pli: Subrahmā paramatto ca,


pli: puttā iddhimato saha;


pli: Sanaṅkumāro tisso ca,


pli: sopāga samitiṁ vanaṁ.


pli: Sahassaṁ brahmalokānaṁ,


pli: mahābrahmābhitiṭṭhati;


pli: Upapanno jutimanto,


pli: bhismākāyo yasassiso.


pli: Dasettha issarā āguṁ,


pli: paccekavasavattino;


pli: Tesañca majjhato āga,


pli: hārito parivārito.


pli: Te ca sabbe abhikkante,


pli: sainde deve sabrahmake;


pli: Mārasenā abhikkāmi,


pli: passa kaṇhassa mandiyaṁ.


pli: ‘Etha gaṇhatha bandhatha,


pli: rāgena baddhamatthu vo;


pli: Samantā parivāretha,


pli: mā vo muñcittha koci naṁ’.


pli: Iti tattha mahāseno,


pli: kaṇho senaṁ apesayi;


pli: Pāṇinā talamāhacca,


pli: saraṁ katvāna bheravaṁ.


pli: Yathā pāvussako megho,


pli: thanayanto savijjuko;


pli: Tadā so paccudāvatti,


pli: saṅkuddho asayaṁvase.


pli: Tañca sabbaṁ abhiññāya,


pli: vavatthitvāna cakkhumā;


pli: Tato āmantayī satthā,


pli: sāvake sāsane rate.


pli: ‘Mārasenā abhikkantā,


pli: te vijānātha bhikkhavo’;


pli: Te ca ātappamakaruṁ,


pli: sutvā buddhassa sāsanaṁ;


pli: Vītarāgehi pakkāmuṁ,


pli: nesaṁ lomāpi iñjayuṁ.


pli: ‘Sabbe vijitasaṅgāmā,


pli: bhayātītā yasassino;


pli: Modanti saha bhūtehi,


pli: sāvakā te janesutā’”ti.


pli: Mahāsamayasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 21 Sakkapañhasutta

pli: Dīgha Nikāya 21


pli: Sakkapañhasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati, pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.


pli: Tena kho pana samayena sakkassa devānamindassa ussukkaṁ udapādi bhagavantaṁ dassanāya.


pli: Atha kho sakkassa devānamindassa etadahosi:


pli: “kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?


pli: Addasā kho sakko devānamindo bhagavantaṁ magadhesu viharantaṁ pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.


pli: Disvāna deve tāvatiṁse āmantesi:


pli: “ayaṁ, mārisā, bhagavā magadhesu viharati, pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.


pli: Yadi pana, mārisā, mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti?


pli: “Evaṁ, bhaddantavā”ti kho devā tāvatiṁsā sakkassa devānamindassa paccassosuṁ.


pli: Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ āmantesi:


pli: “ayaṁ, tāta pañcasikha, bhagavā magadhesu viharati pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.


pli: Yadi pana, tāta pañcasikha, mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti?


pli: “Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya sakkassa devānamindassa anucariyaṁ upāgami.


pli: Atha kho sakko devānamindo devehi tāvatiṁsehi parivuto pañcasikhena gandhabbadevaputtena purakkhato—


pli: seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—devesu tāvatiṁsesu antarahito magadhesu pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate paccuṭṭhāsi.


pli: Tena kho pana samayena vediyako pabbato atiriva obhāsajāto hoti ambasaṇḍā ca brāhmaṇagāmo yathā taṁ devānaṁ devānubhāvena.


pli: Apissudaṁ parito gāmesu manussā evamāhaṁsu:


pli: “ādittassu nāmajja vediyako pabbato jhāyatisu nāmajja vediyako pabbato jalatisu. Nāmajja vediyako pabbato.


pli: Kiṁsu nāmajja vediyako pabbato atiriva obhāsajāto ambasaṇḍā ca brāhmaṇagāmo”ti;


pli: saṁviggā lomahaṭṭhajātā ahesuṁ.


pli: “durupasaṅkamā kho, tāta pañcasikha, tathāgatā mādisena, jhāyī jhānaratā, tadantaraṁ paṭisallīnā.


pli: Yadi pana tvaṁ, tāta pañcasikha, bhagavantaṁ paṭhamaṁ pasādeyyāsi, tayā, tāta, paṭhamaṁ pasāditaṁ pacchā mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.


pli: “Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya yena indasālaguhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā:


pli: “ettāvatā me bhagavā neva atidūre bhavissati nāccāsanne, saddañca me sossatī”ti—


pli: ekamantaṁ aṭṭhāsi.


pli: 1. Pañcasikhagītagāthā


pli: Ekamantaṁ ṭhito kho pañcasikho gandhabbadevaputto beluvapaṇḍuvīṇaṁ assāvesi, imā ca gāthā abhāsi buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā:


pli: “Vande te pitaraṁ bhadde,


pli: timbaruṁ sūriyavacchase;


pli: Yena jātāsi kalyāṇī,


pli: ānandajananī mama.


pli: Vātova sedataṁ kanto,


pli: pānīyaṁva pipāsato;


pli: Aṅgīrasi piyāmesi,


pli: dhammo arahatāmiva.


pli: Āturasseva bhesajjaṁ,


pli: bhojanaṁva jighacchato;


pli: Parinibbāpaya maṁ bhadde,


pli: jalantamiva vārinā.


pli: Sītodakaṁ pokkharaṇiṁ,


pli: yuttaṁ kiñjakkhareṇunā;


pli: Nāgo ghammābhitattova,


pli: ogāhe te thanūdaraṁ.


pli: Accaṅkusova nāgova,


pli: jitaṁ me tuttatomaraṁ;


pli: Kāraṇaṁ nappajānāmi,


pli: sammatto lakkhaṇūruyā.


pli: Tayi gedhitacittosmi,


pli: cittaṁ vipariṇāmitaṁ;


pli: Paṭigantuṁ na sakkomi,


pli: vaṅkaghastova ambujo.


pli: Vāmūru saja maṁ bhadde,


pli: saja maṁ mandalocane;


pli: Palissaja maṁ kalyāṇi,


pli: etaṁ me abhipatthitaṁ.


pli: Appako vata me santo,


pli: kāmo vellitakesiyā;


pli: Anekabhāvo samuppādi,


pli: arahanteva dakkhiṇā.


pli: Yaṁ me atthi kataṁ puññaṁ,


pli: arahantesu tādisu;


pli: Taṁ me sabbaṅgakalyāṇi,


pli: tayā saddhiṁ vipaccataṁ.


pli: asmiṁ pathavimaṇḍale;


pli: Sakyaputtova jhānena,


pli: ekodi nipako sato;


pli: Amataṁ muni jigīsāno,


pli: tamahaṁ sūriyavacchase.


pli: Yathāpi muni nandeyya,


pli: patvā sambodhimuttamaṁ;


pli: Evaṁ nandeyyaṁ kalyāṇi,


pli: missībhāvaṁ gato tayā.


pli: Sakko ce me varaṁ dajjā,


pli: tāvatiṁsānamissaro;


pli: Tāhaṁ bhadde vareyyāhe,


pli: evaṁ kāmo daḷho mama.


pli: Sālaṁva na ciraṁ phullaṁ,


pli: pitaraṁ te sumedhase;


pli: Vandamāno namassāmi,


pli: yassāsetādisī pajā”ti.


pli: Evaṁ vutte, bhagavā pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ etadavoca:


pli: “saṁsandati kho te, pañcasikha, tantissaro gītassarena, gītassaro ca tantissarena;


pli: na ca pana te, pañcasikha, tantissaro gītassaraṁ ativattati, gītassaro ca tantissaraṁ.


pli: Kadā saṁyūḷhā pana te, pañcasikha, imā gāthā buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā”ti?


pli: “Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.


pli: Tena kho panāhaṁ, bhante, samayena bhaddā nāma sūriyavacchasā timbaruno gandhabbarañño dhītā, tamabhikaṅkhāmi.


pli: Sā kho pana, bhante, bhaginī parakāminī hoti;


pli: sikhaṇḍī nāma mātalissa saṅgāhakassa putto, tamabhikaṅkhati.


pli: Yato kho ahaṁ, bhante, taṁ bhaginiṁ nālatthaṁ kenaci pariyāyena.


pli: Athāhaṁ beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya yena timbaruno gandhabbarañño nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ assāvesiṁ, imā ca gāthā abhāsiṁ buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā—


pli: Vande te pitaraṁ bhadde,


pli: timbaruṁ sūriyavacchase;


pli: Yena jātāsi kalyāṇī,


pli: ānandajananī mama.


pli: …pe…


pli: Sālaṁva na ciraṁ phullaṁ,


pli: pitaraṁ te sumedhase;


pli: Vandamāno namassāmi,


pli: yassāsetādisī pajāti.


pli: Evaṁ vutte, bhante, bhaddā sūriyavacchasā maṁ etadavoca:


pli: ‘na kho me, mārisa, so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sudhammāyaṁ sabhāyaṁ upanaccantiyā.


pli: Yato kho tvaṁ, mārisa, taṁ bhagavantaṁ kittesi, hotu no ajja samāgamo’ti.


pli: Soyeva no, bhante, tassā bhaginiyā saddhiṁ samāgamo ahosi.


pli: Na ca dāni tato pacchā”ti.


pli: 2. Sakkūpasaṅkama


pli: Atha kho sakkassa devānamindassa etadahosi:


pli: “paṭisammodati pañcasikho gandhabbadevaputto bhagavatā, bhagavā ca pañcasikhenā”ti.


pli: Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ āmantesi:


pli: “abhivādehi me tvaṁ, tāta pañcasikha, bhagavantaṁ:


pli: ‘sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī’”ti.


pli: “Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā bhagavantaṁ abhivādeti:


pli: “sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.


pli: “Evaṁ sukhī hotu, pañcasikha, sakko devānamindo sāmacco saparijano;


pli: sukhakāmā hi devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā”ti.


pli: Evañca pana tathāgatā evarūpe mahesakkhe yakkhe abhivadanti.


pli: Abhivadito sakko devānamindo bhagavato indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.


pli: Devāpi tāvatiṁsā indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.


pli: Pañcasikhopi gandhabbadevaputto indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.


pli: Tena kho pana samayena indasālaguhā visamā santī samā samapādi, sambādhā santī urundā samapādi, andhakāro guhāyaṁ antaradhāyi, āloko udapādi yathā taṁ devānaṁ devānubhāvena.


pli: Atha kho bhagavā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:


pli: “acchariyamidaṁ āyasmato kosiyassa, abbhutamidaṁ āyasmato kosiyassa tāva bahukiccassa bahukaraṇīyassa yadidaṁ idhāgamanan”ti.


pli: “Cirapaṭikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitukāmo; api ca devānaṁ tāvatiṁsānaṁ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo; evāhaṁ nāsakkhiṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati salaḷāgārake.


pli: Atha khvāhaṁ, bhante, sāvatthiṁ agamāsiṁ bhagavantaṁ dassanāya.


pli: Tena kho pana, bhante, samayena bhagavā aññatarena samādhinā nisinno hoti, bhūjati ca nāma vessavaṇassa mahārājassa paricārikā bhagavantaṁ paccupaṭṭhitā hoti, pañjalikā namassamānā tiṭṭhati.


pli: Atha khvāhaṁ, bhante, bhūjatiṁ etadavocaṁ:


pli: ‘abhivādehi me tvaṁ, bhagini, bhagavantaṁ:


pli: “sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī”’ti.


pli: Evaṁ vutte, bhante, sā bhūjati maṁ etadavoca:


pli: ‘akālo kho, mārisa, bhagavantaṁ dassanāya;


pli: paṭisallīno bhagavā’ti.


pli: ‘Tena hi, bhagini, yadā bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhito hoti, atha mama vacanena bhagavantaṁ abhivādehi:


pli: Kacci me sā, bhante, bhaginī bhagavantaṁ abhivādesi?


pli: Sarati bhagavā tassā bhaginiyā vacanan”ti?


pli: “Abhivādesi maṁ sā, devānaminda, bhaginī, sarāmahaṁ tassā bhaginiyā vacanaṁ.


pli: Api cāhaṁ āyasmato nemisaddena tamhā samādhimhā vuṭṭhito”ti.


pli: “Ye te, bhante, devā amhehi paṭhamataraṁ tāvatiṁsakāyaṁ upapannā, tesaṁ me sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:


pli: ‘yadā tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā, dibbā kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’ti.


pli: Taṁ me idaṁ, bhante, sakkhidiṭṭhaṁ yato tathāgato loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho, dibbā kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyāti.


pli: 2.1. Gopakavatthu


pli: Idheva, bhante, kapilavatthusmiṁ gopikā nāma sakyadhītā ahosi buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī.


pli: Sā itthittaṁ virājetvā purisattaṁ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā.


pli: Devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ amhākaṁ puttattaṁ ajjhupagatā.


pli: Tatrapi naṁ evaṁ jānanti:


pli: ‘gopako devaputto, gopako devaputto’ti.


pli: Aññepi, bhante, tayo bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ caritvā hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapannā.


pli: Te pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārayamānā amhākaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti amhākaṁ pāricariyaṁ.


pli: Te amhākaṁ upaṭṭhānaṁ āgate amhākaṁ pāricariyaṁ gopako devaputto paṭicodesi:


pli: ‘kutomukhā nāma tumhe, mārisā, tassa bhagavato dhammaṁ assuttha—


pli: ahañhi nāma itthikā samānā buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī itthittaṁ virājetvā purisattaṁ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ sakkassa devānamindassa puttattaṁ ajjhupagatā.


pli: Idhāpi maṁ evaṁ jānanti:


pli: “gopako devaputto gopako devaputto”ti.


pli: Tumhe pana, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapannā.


pli: Duddiṭṭharūpaṁ vata bho addasāma, ye mayaṁ addasāma sahadhammike hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapanne’ti.


pli: Tesaṁ, bhante, gopakena devaputtena paṭicoditānaṁ dve devā diṭṭheva dhamme satiṁ paṭilabhiṁsu kāyaṁ brahmapurohitaṁ, eko pana devo kāme ajjhāvasi.


pli: ‘Upāsikā cakkhumato ahosiṁ,


pli: Nāmampi mayhaṁ ahu “gopikā”ti;


pli: Buddhe ca dhamme ca abhippasannā,


pli: Saṅghañcupaṭṭhāsiṁ pasannacittā.


pli: Tasseva buddhassa sudhammatāya,


pli: Sakkassa puttomhi mahānubhāvo;


pli: Mahājutīko tidivūpapanno,


pli: Jānanti maṁ idhāpi “gopako”ti.


pli: Athaddasaṁ bhikkhavo diṭṭhapubbe,


pli: Gandhabbakāyūpagate vasīne;


pli: Imehi te gotamasāvakāse,


pli: Ye ca mayaṁ pubbe manussabhūtā.


pli: Annena pānena upaṭṭhahimhā,


pli: Pādūpasaṅgayha sake nivesane;


pli: Kutomukhā nāma ime bhavanto,


pli: Buddhassa dhammāni paṭiggahesuṁ.


pli: Paccattaṁ veditabbo hi dhammo,


pli: Sudesito cakkhumatānubuddho;


pli: Ahañhi tumheva upāsamāno,


pli: Sutvāna ariyāna subhāsitāni.


pli: Sakkassa puttomhi mahānubhāvo,


pli: Mahājutīko tidivūpapanno;


pli: Tumhe pana seṭṭhamupāsamānā,


pli: Anuttaraṁ brahmacariyaṁ caritvā.


pli: Hīnaṁ kāyaṁ upapannā bhavanto,


pli: Anānulomā bhavatūpapatti;


pli: Duddiṭṭharūpaṁ vata addasāma,


pli: Sahadhammike hīnakāyūpapanne.


pli: Gandhabbakāyūpagatā bhavanto,


pli: Devānamāgacchatha pāricariyaṁ;


pli: Agāre vasato mayhaṁ,


pli: Imaṁ passa visesataṁ.


pli: Itthī hutvā svajja pumomhi devo,


pli: Dibbehi kāmehi samaṅgibhūto’;


pli: Te coditā gotamasāvakena,


pli: Saṁvegamāpādu samecca gopakaṁ.


pli: ‘Handa viyāyāma byāyāma,


pli: Mā no mayaṁ parapessā ahumhā’;


pli: Tesaṁ duve vīriyamārabhiṁsu,


pli: Anussaraṁ gotamasāsanāni.


pli: Idheva cittāni virājayitvā,


pli: Kāmesu ādīnavamaddasaṁsu;


pli: Te kāmasaṁyojanabandhanāni,


pli: Pāpimayogāni duraccayāni.


pli: Nāgova sannāni guṇāni chetvā,


pli: Deve tāvatiṁse atikkamiṁsu;


pli: Saindā devā sapajāpatikā,


pli: Sabbe sudhammāya sabhāyupaviṭṭhā.


pli: Tesaṁ nisinnānaṁ abhikkamiṁsu,


pli: Vīrā virāgā virajaṁ karontā;


pli: Te disvā saṁvegamakāsi vāsavo,


pli: Devābhibhū devagaṇassa majjhe.


pli: ‘Imehi te hīnakāyūpapannā,


pli: Deve tāvatiṁse abhikkamanti’;


pli: Saṁvegajātassa vaco nisamma,


pli: So gopako vāsavamajjhabhāsi.


pli: ‘Buddho janindatthi manussaloke,


pli: Kāmābhibhū sakyamunīti ñāyati;


pli: Tasseva te puttā satiyā vihīnā,


pli: Coditā mayā te satimajjhalatthuṁ’.


pli: Tiṇṇaṁ tesaṁ āvasinettha eko,


pli: Gandhabbakāyūpagato vasīno;


pli: Dve ca sambodhipathānusārino,


pli: Devepi hīḷenti samāhitattā.


pli: Etādisī dhammappakāsanettha,


pli: Na tattha kiṅkaṅkhati koci sāvako;


pli: Nitiṇṇaoghaṁ vicikicchachinnaṁ,


pli: Buddhaṁ namassāma jinaṁ janindaṁ.


pli: Yaṁ te dhammaṁ idhaññāya,


pli: visesaṁ ajjhagaṁsu te;


pli: Kāyaṁ brahmapurohitaṁ,


pli: duve tesaṁ visesagū.


pli: Tassa dhammassa pattiyā,


pli: āgatamhāsi mārisa;


pli: Katāvakāsā bhagavatā,


pli: pañhaṁ pucchemu mārisā”ti.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “dīgharattaṁ visuddho kho ayaṁ yakkho, yaṁ kiñci maṁ pañhaṁ pucchissati, sabbaṁ taṁ atthasañhitaṁyeva pucchissati, no anatthasañhitaṁ.


pli: Yañcassāhaṁ puṭṭho byākarissāmi, taṁ khippameva ājānissatī”ti.


pli: Atha kho bhagavā sakkaṁ devānamindaṁ gāthāya ajjhabhāsi:


pli: “Puccha vāsava maṁ pañhaṁ,


pli: yaṁ kiñci manasicchasi;


pli: Tassa tasseva pañhassa,


pli: ahaṁ antaṁ karomi te”ti.


pli: Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.


pli: Katāvakāso sakko devānamindo bhagavatā imaṁ bhagavantaṁ paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi:


pli: “Kiṁsaṁyojanā nu kho, mārisa, devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te:


pli: ‘averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averino’ti iti ca nesaṁ hoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverino”ti?


pli: Itthaṁ sakko devānamindo bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi.


pli: Tassa bhagavā pañhaṁ puṭṭho byākāsi:


pli: “Issāmacchariyasaṁyojanā kho, devānaminda, devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te:


pli: ‘averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averino’ti iti ca nesaṁ hoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverino”ti.


pli: Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.


pli: Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:


pli: “evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.


pli: Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.


pli: Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:


pli: “Issāmacchariyaṁ pana, mārisa, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ;


pli: kismiṁ sati issāmacchariyaṁ hoti;


pli: kismiṁ asati issāmacchariyaṁ na hotī”ti?


pli: “Issāmacchariyaṁ kho, devānaminda, piyāppiyanidānaṁ piyāppiyasamudayaṁ piyāppiyajātikaṁ piyāppiyapabhavaṁ;


pli: piyāppiye sati issāmacchariyaṁ hoti,


pli: piyāppiye asati issāmacchariyaṁ na hotī”ti.


pli: “Piyāppiyaṁ pana, mārisa, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ;


pli: kismiṁ sati piyāppiyaṁ hoti;


pli: kismiṁ asati piyāppiyaṁ na hotī”ti?


pli: “Piyāppiyaṁ kho, devānaminda, chandanidānaṁ chandasamudayaṁ chandajātikaṁ chandapabhavaṁ;


pli: chande sati piyāppiyaṁ hoti;


pli: chande asati piyāppiyaṁ na hotī”ti.


pli: “Chando pana, mārisa, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo;


pli: kismiṁ sati chando hoti;


pli: kismiṁ asati chando na hotī”ti?


pli: “Chando kho, devānaminda, vitakkanidāno vitakkasamudayo vitakkajātiko vitakkapabhavo;


pli: vitakke sati chando hoti;


pli: vitakke asati chando na hotī”ti.


pli: “Vitakko pana, mārisa, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo;


pli: kismiṁ sati vitakko hoti;


pli: kismiṁ asati vitakko na hotī”ti?


pli: “Vitakko kho, devānaminda, papañcasaññāsaṅkhānidāno papañcasaññāsaṅkhāsamudayo papañcasaññāsaṅkhājātiko papañcasaññāsaṅkhāpabhavo;


pli: papañcasaññāsaṅkhāya sati vitakko hoti;


pli: papañcasaññāsaṅkhāya asati vitakko na hotī”ti.


pli: “Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ paṭipanno hotī”ti?


pli: 2.2. Vedanākammaṭṭhāna


pli: “Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: sevitabbampi, asevitabbampi.


pli: Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?


pli: Tattha yaṁ jaññā somanassaṁ


pli: ‘imaṁ kho me somanassaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṁ somanassaṁ na sevitabbaṁ.


pli: ‘imaṁ kho me somanassaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṁ somanassaṁ sevitabbaṁ.


pli: Tattha yañce savitakkaṁ savicāraṁ, yañce avitakkaṁ avicāraṁ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare.


pli: Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti.


pli: Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.


pli: Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?


pli: Tattha yaṁ jaññā domanassaṁ


pli: ‘imaṁ kho me domanassaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṁ domanassaṁ na sevitabbaṁ.


pli: ‘imaṁ kho me domanassaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṁ domanassaṁ sevitabbaṁ.


pli: Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti


pli: iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.


pli: Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?


pli: Tattha yaṁ jaññā upekkhaṁ


pli: ‘imaṁ kho me upekkhaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpā upekkhā na sevitabbā.


pli: ‘imaṁ kho me upekkhaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpā upekkhā sevitabbā.


pli: Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti


pli: Evaṁ paṭipanno kho, devānaminda, bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ paṭipanno hotī”ti.


pli: Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.


pli: Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:


pli: “evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.


pli: Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.


pli: 2.3. Pātimokkhasaṁvara


pli: Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:


pli: “Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu pātimokkhasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti?


pli: “Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: sevitabbampi, asevitabbampi.


pli: Vacīsamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Pariyesanaṁpāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?


pli: Tattha yaṁ jaññā kāyasamācāraṁ


pli: ‘imaṁ kho me kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo kāyasamācāro na sevitabbo.


pli: ‘imaṁ kho me kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo kāyasamācāro sevitabbo.


pli: Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: sevitabbampi, asevitabbampīti


pli: iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.


pli: sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?


pli: Tattha yaṁ jaññā vacīsamācāraṁ ‘imaṁ kho me vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo vacīsamācāro na sevitabbo.


pli: Tattha yaṁ jaññā vacīsamācāraṁ ‘imaṁ kho me vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo vacīsamācāro sevitabbo.


pli: Tattha yaṁ jaññā pariyesanaṁ ‘imaṁ kho me pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpā pariyesanā na sevitabbā.


pli: Tattha yaṁ jaññā pariyesanaṁ ‘imaṁ kho me pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpā pariyesanā sevitabbā.


pli: Evaṁ paṭipanno kho, devānaminda, bhikkhu pātimokkhasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti.


pli: Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.


pli: Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:


pli: “evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.


pli: Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.


pli: 2.4. Indriyasaṁvara


pli: Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:


pli: “Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu indriyasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti?


pli: “Cakkhuviññeyyaṁ rūpampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: sevitabbampi, asevitabbampi.


pli: Sotaviññeyyaṁ saddampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Ghānaviññeyyaṁ gandhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Jivhāviññeyyaṁ rasampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Kāyaviññeyyaṁ phoṭṭhabbampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: Manoviññeyyaṁ dhammampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—


pli: sevitabbampi, asevitabbampī”ti.


pli: Evaṁ vutte, sakko devānamindo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “Imassa kho ahaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.


pli: Yathārūpaṁ, bhante, cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ na sevitabbaṁ.


pli: Yathārūpañca kho, bhante, cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevitabbaṁ.


pli: Yathārūpañca kho, bhante, sotaviññeyyaṁ saddaṁ sevato …pe…


pli: ghānaviññeyyaṁ gandhaṁ sevato …


pli: jivhāviññeyyaṁ rasaṁ sevato …


pli: kāyaviññeyyaṁ phoṭṭhabbaṁ sevato …


pli: manoviññeyyaṁ dhammaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpo manoviññeyyo dhammo na sevitabbo.


pli: Yathārūpañca kho, bhante, manoviññeyyaṁ dhammaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpo manoviññeyyo dhammo sevitabbo.


pli: Imassa kho me, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānato


pli: tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.


pli: Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:


pli: “Sabbeva nu kho, mārisa, samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti?


pli: “Na kho, devānaminda, sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti.


pli: “Kasmā pana, mārisa, na sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti?


pli: “Anekadhātu nānādhātu kho, devānaminda, loko.


pli: Tasmiṁ anekadhātunānādhātusmiṁ loke yaṁ yadeva sattā dhātuṁ abhinivisanti, taṁ tadeva thāmasā parāmāsā abhinivissa voharanti:


pli: ‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.


pli: Tasmā na sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti.


pli: “Sabbeva nu kho, mārisa, samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti?


pli: “Na kho, devānaminda, sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti.


pli: “Kasmā pana, mārisa, na sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti?


pli: “Ye kho, devānaminda, bhikkhū taṇhāsaṅkhayavimuttā te accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā.


pli: Tasmā na sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti.


pli: Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.


pli: Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:


pli: “evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.


pli: Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.


pli: Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “Ejā, bhante, rogo, ejā gaṇḍo, ejā sallaṁ, ejā imaṁ purisaṁ parikaḍḍhati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā.


pli: Tasmā ayaṁ puriso uccāvacamāpajjati.


pli: Yesāhaṁ, bhante, pañhānaṁ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu okāsakammampi nālatthaṁ, te me bhagavatā byākatā.


pli: Dīgharattānusayitañca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṁ, tañca bhagavatā abbuḷhan”ti.


pli: “Abhijānāsi no tvaṁ, devānaminda, ime pañhe aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā”ti?


pli: “Abhijānāmahaṁ, bhante, ime pañhe aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā”ti.


pli: “Yathā kathaṁ pana te, devānaminda, byākaṁsu? Sace te agaru bhāsassū”ti.


pli: “Na kho me, bhante, garu yatthassa bhagavā nisinno bhagavantarūpo vā”ti.


pli: “Tena hi, devānaminda, bhāsassū”ti.


pli: “Yesvāhaṁ, bhante, maññāmi samaṇabrāhmaṇā āraññikā pantasenāsanāti, tyāhaṁ upasaṅkamitvā ime pañhe pucchāmi, te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaṁyeva paṭipucchanti:


pli: ‘ko nāmo āyasmā’ti?


pli: Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:


pli: ‘ahaṁ kho, mārisa, sakko devānamindo’ti.


pli: Te mamaṁyeva uttari paṭipucchanti:


pli: ‘kiṁ panāyasmā, devānaminda, kammaṁ katvā imaṁ ṭhānaṁ patto’ti?


pli: Tesāhaṁ yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ desemi.


pli: Te tāvatakeneva attamanā honti:


pli: ‘sakko ca no devānamindo diṭṭho, yañca no apucchimhā, tañca no byākāsī’ti.


pli: Te aññadatthu mamaṁyeva sāvakā sampajjanti, na cāhaṁ tesaṁ.


pli: Ahaṁ kho pana, bhante, bhagavato sāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.


pli: 2.5. Somanassapaṭilābhakathā


pli: “Abhijānāsi no tvaṁ, devānaminda, ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti?


pli: “Abhijānāmahaṁ, bhante, ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti.


pli: “Yathā kathaṁ pana tvaṁ, devānaminda, abhijānāsi ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti?


pli: “Bhūtapubbaṁ, bhante, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi.


pli: Tasmiṁ kho pana, bhante, saṅgāme devā jiniṁsu, asurā parājayiṁsu.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmassa etadahosi:


pli: ‘yā ceva dāni dibbā ojā yā ca asurā ojā, ubhayametaṁ devā paribhuñjissantī’ti.


pli: So kho pana me, bhante, vedapaṭilābho somanassapaṭilābho sadaṇḍāvacaro sasatthāvacaro na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.


pli: Yo kho pana me ayaṁ, bhante, bhagavato dhammaṁ sutvā vedapaṭilābho somanassapaṭilābho, so adaṇḍāvacaro asatthāvacaro ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattatī”ti.


pli: “Kiṁ pana tvaṁ, devānaminda, atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedesī”ti?


pli: “Cha kho ahaṁ, bhante, atthavase sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Idheva tiṭṭhamānassa,


pli: devabhūtassa me sato;


pli: Punarāyu ca me laddho,


pli: evaṁ jānāhi mārisa.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, paṭhamaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Cutāhaṁ diviyā kāyā,


pli: āyuṁ hitvā amānusaṁ;


pli: Amūḷho gabbhamessāmi,


pli: yattha me ramatī mano.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, dutiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Svāhaṁ amūḷhapaññassa,


pli: viharaṁ sāsane rato;


pli: Ñāyena viharissāmi,


pli: sampajāno paṭissato.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, tatiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Ñāyena me carato ca,


pli: sambodhi ce bhavissati;


pli: Aññātā viharissāmi,


pli: sveva anto bhavissati.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, catutthaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Cutāhaṁ mānusā kāyā,


pli: āyuṁ hitvāna mānusaṁ;


pli: Puna devo bhavissāmi,


pli: devalokamhi uttamo.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, pañcamaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Te paṇītatarā devā,


pli: akaniṭṭhā yasassino;


pli: Antime vattamānamhi,


pli: so nivāso bhavissati.


pli: Imaṁ kho ahaṁ, bhante, chaṭṭhaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Ime kho ahaṁ, bhante, cha atthavase sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.


pli: Apariyositasaṅkappo,


pli: vicikiccho kathaṅkathī;


pli: Vicariṁ dīghamaddhānaṁ,


pli: anvesanto tathāgataṁ.


pli: Yassu maññāmi samaṇe,


pli: pavivittavihārino;


pli: Sambuddhā iti maññāno,


pli: gacchāmi te upāsituṁ.


pli: ‘Kathaṁ ārādhanā hoti,


pli: kathaṁ hoti virādhanā’;


pli: Iti puṭṭhā na sampāyanti,


pli: magge paṭipadāsu ca.


pli: Tyassu yadā maṁ jānanti,


pli: sakko devānamāgato;


pli: Tyassu mameva pucchanti,


pli: ‘kiṁ katvā pāpuṇī idaṁ’.


pli: Tesaṁ yathāsutaṁ dhammaṁ,


pli: desayāmi jane sutaṁ;


pli: Tena attamanā honti,


pli: ‘diṭṭho no vāsavoti ca’.


pli: Yadā ca buddhamaddakkhiṁ,


pli: vicikicchāvitāraṇaṁ;


pli: Somhi vītabhayo ajja,


pli: sambuddhaṁ payirupāsiya.


pli: Taṇhāsallassa hantāraṁ,


pli: buddhaṁ appaṭipuggalaṁ;


pli: Ahaṁ vande mahāvīraṁ,


pli: buddhamādiccabandhunaṁ.


pli: Yaṁ karomasi brahmuno,


pli: samaṁ devehi mārisa;


pli: Tadajja tuyhaṁ kassāma,


pli: handa sāmaṁ karoma te.


pli: Tvameva asi sambuddho,


pli: tuvaṁ satthā anuttaro;


pli: Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,


pli: natthi te paṭipuggalo”ti.


pli: Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbaputtaṁ āmantesi:


pli: “bahūpakāro kho mesi tvaṁ, tāta pañcasikha, yaṁ tvaṁ bhagavantaṁ paṭhamaṁ pasādesi.


pli: Tayā, tāta, paṭhamaṁ pasāditaṁ pacchā mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamimhā arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.


pli: Pettike vā ṭhāne ṭhapayissāmi, gandhabbarājā bhavissasi, bhaddañca te sūriyavacchasaṁ dammi, sā hi te abhipatthitā”ti.


pli: Atha kho sakko devānamindo pāṇinā pathaviṁ parāmasitvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:


pli: “Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.


pli: Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne sakkassa devānamindassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.


pli: Aññesañca asītiyā devatāsahassānaṁ;


pli: iti ye sakkena devānamindena ajjhiṭṭhapañhā puṭṭhā, te bhagavatā byākatā.


pli: Tasmā imassa veyyākaraṇassa sakkapañhātveva adhivacananti.


pli: Sakkapañhasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.


title_pli: Dīgha Nikāya 22 Mahāsatipaṭṭhānasutta

pli: Dīgha Nikāya 22


pli: Mahāsatipaṭṭhānasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.


pli: Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “bhikkhavo”ti.


pli: “Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā, sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.


pli: Katame cattāro?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,


pli: dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: Uddeso niṭṭhito.


pli: 1. Kāyānupassanā


pli: 1.1. Kāyānupassanāānāpānapabba


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.


pli: So satova assasati, satova passasati.


pli: Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti.


pli: Rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.


pli: ‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati.


pli: ‘Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṁ vā añchanto ‘dīghaṁ añchāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā añchanto ‘rassaṁ añchāmī’ti pajānāti;


pli: evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.


pli: ‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Ānāpānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.2. Kāyānupassanāiriyāpathapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti,


pli: yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.


pli: Iriyāpathapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.3. Kāyānupassanāsampajānapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā …pe…


pli: Sampajānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo, assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ. Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya: ‘ime sālī, ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti.


pli: Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… muttan’ti.


pli: Paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.5. Kāyānupassanādhātumanasikārapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:


pli: ‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.


pli: Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa;


pli: evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Dhātumanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 1.6. Kāyānupassanānavasivathikapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.


pli: So imameva kāyaṁ upasaṁharati:


pli: ‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā …pe…


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…


pli: Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.


pli: viharati.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…


pli: Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…


pli: Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.


pli: Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.


pli: Navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Cuddasa kāyānupassanā niṭṭhitā.


pli: 2. Vedanānupassanā


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Dukkhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati.


pli: ‘Atthi vedanā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.


pli: Vedanānupassanā niṭṭhitā.


pli: 3. Cittānupassanā


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati.


pli: ‘Atthi cittan’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati.


pli: Cittānupassanā niṭṭhitā.


pli: 4. Dhammānupassanā


pli: 4.1. Dhammānupassanānīvaraṇapabba


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.


pli: Nīvaraṇapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.2. Dhammānupassanākhandhapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu:


pli: ‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;


pli: iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;


pli: iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;


pli: iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo,


pli: iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti,


pli: iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.


pli: Khandhapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.3. Dhammānupassanāāyatanapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.


pli: Āyatanapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.4. Dhammānupassanābojjhaṅgapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.


pli: Bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: 4.5. Dhammānupassanāsaccapabba


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.


pli: Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.


pli: Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.


pli: 4.5.1. Dukkhasaccaniddesa


pli: Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?


pli: Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.


pli: Katamā ca, bhikkhave, jāti?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, jāti.


pli: Katamā ca, bhikkhave, jarā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, jarā.


pli: Katamañca, bhikkhave, maraṇaṁ?


pli: Yaṁ tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo,


pli: idaṁ vuccati, bhikkhave, maraṇaṁ.


pli: Katamo ca, bhikkhave, soko?


pli: Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, soko.


pli: Katamo ca, bhikkhave, paridevo?


pli: Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, paridevo.


pli: Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ?


pli: Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ dukkhaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,


pli: idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ.


pli: Katamañca, bhikkhave, domanassaṁ?


pli: Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ dukkhaṁ cetasikaṁ asātaṁ manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,


pli: idaṁ vuccati, bhikkhave, domanassaṁ.


pli: Katamo ca, bhikkhave, upāyāso?


pli: Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, upāyāso.


pli: Katamo ca, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho?


pli: Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṁ saṅgati samāgamo samodhānaṁ missībhāvo,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho.


pli: Katamo ca, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho?


pli: Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātisālohitā vā, yā tehi saddhiṁ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṁ amissībhāvo,


pli: ayaṁ vuccati, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho.


pli: Katamañca, bhikkhave, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?


pli: Jātidhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:


pli: ‘aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā’ti.


pli: Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ,


pli: idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.


pli: Jarādhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:


pli: ‘aho vata mayaṁ na jarādhammā assāma, na ca vata no jarā āgaccheyyā’ti.


pli: Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ, idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.


pli: Byādhidhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na byādhidhammā assāma, na ca vata no byādhi āgaccheyyā’ti.


pli: Maraṇadhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na maraṇadhammā assāma, na ca vata no maraṇaṁ āgaccheyyā’ti.


pli: Sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsaā āgaccheyyun’ti.


pli: Katame ca, bhikkhave, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?


pli: Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.


pli: Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.


pli: Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.


pli: 4.5.2. Samudayasaccaniddesa


pli: Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?


pli: Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—


pli: kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā.


pli: Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati?


pli: Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?


pli: Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Sotaṁ loke …pe…


pli: ghānaṁ loke …


pli: jivhā loke …


pli: kāyo loke …


pli: mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpā loke …


pli: saddā loke …


pli: gandhā loke …


pli: rasā loke …


pli: phoṭṭhabbā loke …


pli: dhammā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Cakkhuviññāṇaṁ loke …


pli: sotaviññāṇaṁ loke …


pli: ghānaviññāṇaṁ loke …


pli: jivhāviññāṇaṁ loke …


pli: kāyaviññāṇaṁ loke …


pli: manoviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Cakkhusamphasso loke …


pli: sotasamphasso loke …


pli: ghānasamphasso loke …


pli: jivhāsamphasso loke …


pli: kāyasamphasso loke …


pli: manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Cakkhusamphassajā vedanā loke …


pli: sotasamphassajā vedanā loke …


pli: ghānasamphassajā vedanā loke …


pli: jivhāsamphassajā vedanā loke …


pli: kāyasamphassajā vedanā loke …


pli: manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpasaññā loke …


pli: saddasaññā loke …


pli: gandhasaññā loke …


pli: rasasaññā loke …


pli: phoṭṭhabbasaññā loke …


pli: dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpasañcetanā loke …


pli: saddasañcetanā loke …


pli: gandhasañcetanā loke …


pli: rasasañcetanā loke …


pli: phoṭṭhabbasañcetanā loke …


pli: dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpataṇhā loke …


pli: saddataṇhā loke …


pli: gandhataṇhā loke …


pli: rasataṇhā loke …


pli: phoṭṭhabbataṇhā loke …


pli: dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpavitakko loke …


pli: saddavitakko loke …


pli: gandhavitakko loke …


pli: rasavitakko loke …


pli: phoṭṭhabbavitakko loke …


pli: dhammavitakko loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Rūpavicāro loke …


pli: saddavicāro loke …


pli: gandhavicāro loke …


pli: rasavicāro loke …


pli: phoṭṭhabbavicāro loke …


pli: dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.


pli: Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ.


pli: 4.5.3. Nirodhasaccaniddesa


pli: Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?


pli: Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.


pli: Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati?


pli: Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?


pli: Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Sotaṁ loke …pe…


pli: ghānaṁ loke …


pli: jivhā loke …


pli: kāyo loke …


pli: mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpā loke …


pli: saddā loke …


pli: gandhā loke …


pli: rasā loke …


pli: phoṭṭhabbā loke …


pli: dhammā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Cakkhuviññāṇaṁ loke …


pli: sotaviññāṇaṁ loke …


pli: ghānaviññāṇaṁ loke …


pli: jivhāviññāṇaṁ loke …


pli: kāyaviññāṇaṁ loke …


pli: manoviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Cakkhusamphasso loke …


pli: sotasamphasso loke …


pli: ghānasamphasso loke …


pli: jivhāsamphasso loke …


pli: kāyasamphasso loke …


pli: manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Cakkhusamphassajā vedanā loke …


pli: sotasamphassajā vedanā loke …


pli: ghānasamphassajā vedanā loke …


pli: jivhāsamphassajā vedanā loke …


pli: kāyasamphassajā vedanā loke …


pli: manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpasaññā loke …


pli: saddasaññā loke …


pli: gandhasaññā loke …


pli: rasasaññā loke …


pli: phoṭṭhabbasaññā loke …


pli: dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpasañcetanā loke …


pli: saddasañcetanā loke …


pli: gandhasañcetanā loke …


pli: rasasañcetanā loke …


pli: phoṭṭhabbasañcetanā loke …


pli: dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpataṇhā loke …


pli: saddataṇhā loke …


pli: gandhataṇhā loke …


pli: rasataṇhā loke …


pli: phoṭṭhabbataṇhā loke …


pli: dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpavitakko loke …


pli: saddavitakko loke …


pli: gandhavitakko loke …


pli: rasavitakko loke …


pli: phoṭṭhabbavitakko loke …


pli: dhammavitakko loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Rūpavicāro loke …


pli: saddavicāro loke …


pli: gandhavicāro loke …


pli: rasavicāro loke …


pli: phoṭṭhabbavicāro loke …


pli: dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.


pli: Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ.


pli: 4.5.4. Maggasaccaniddesa


pli: Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?


pli: Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.


pli: Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi?


pli: Yaṁ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.


pli: Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo?


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.


pli: Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā?


pli: Musāvādā veramaṇī pisuṇāya vācāya veramaṇī pharusāya vācāya veramaṇī samphappalāpā veramaṇī.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.


pli: Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto?


pli: Pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī kāmesumicchācārā veramaṇī.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.


pli: Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo?


pli: Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvitaṁ kappeti.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.


pli: Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;


pli: uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;


pli: anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;


pli: uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.


pli: Katamā ca, bhikkhave, sammāsati?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;


pli: dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsati.


pli: Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi?


pli: Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhi.


pli: Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.


pli: Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.


pli: Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.


pli: ‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.


pli: Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.


pli: Saccapabbaṁ niṭṭhitaṁ.


pli: Dhammānupassanā niṭṭhitā.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattavassāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.


pli: Tiṭṭhantu, bhikkhave, sattavassāni.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha vassāni …pe…


pli: pañca vassāni …


pli: cattāri vassāni …


pli: tīṇi vassāni …


pli: dve vassāni …


pli: ekaṁ vassaṁ …


pli: tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṁ vassaṁ.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattamāsāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha māsāni …pe…


pli: pañca māsāni …


pli: cattāri māsāni …


pli: tīṇi māsāni …


pli: dve māsāni …


pli: ekaṁ māsaṁ …


pli: aḍḍhamāsaṁ …


pli: tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso.


pli: Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattāhaṁ, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ


pli: diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitāti.


pli: Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānāti.


pli: Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttan”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


title_pli: Dīgha Nikāya 23 Pāyāsisutta

pli: Dīgha Nikāya 23


pli: Pāyāsisutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ āyasmā kumārakassapo kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena setabyā nāma kosalānaṁ nagaraṁ tadavasari.


pli: Tatra sudaṁ āyasmā kumārakassapo setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.


pli: Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño setabyaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.


pli: 1. Pāyāsirājaññavatthu


pli: Tena kho pana samayena pāyāsissa rājaññassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:


pli: “itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: Assosuṁ kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā:


pli: “samaṇo khalu bho kumārakassapo samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṁ anuppatto setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.


pli: Taṁ kho pana bhavantaṁ kumārakassapaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:


pli: ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca.


pli: Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’”ti.


pli: Atha kho setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṁsapāvanaṁ.


pli: Tena kho pana samayena pāyāsi rājañño uparipāsāde divāseyyaṁ upagato hoti.


pli: Addasā kho pāyāsi rājañño setabyake brāhmaṇagahapatike setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte uttarenamukhe gacchante yena siṁsapāvanaṁ,


pli: disvā khattaṁ āmantesi:


pli: “kiṁ nu kho, bho khatte, setabyakā brāhmaṇagahapatikā setabyāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā uttarenamukhā gacchanti yena siṁsapāvanan”ti?


pli: “Atthi kho, bho, samaṇo kumārakassapo, samaṇassa gotamassa sāvako kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi setabyaṁ anuppatto setabyāyaṁ viharati uttarena setabyaṁ siṁsapāvane.


pli: ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā cā’ti.


pli: Tamete bhavantaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamantī”ti.


pli: “Tena hi, bho khatte, yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike evaṁ vadehi:


pli: ‘pāyāsi, bho, rājañño evamāha—


pli: āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’ti.


pli: Purā samaṇo kumārakassapo setabyake brāhmaṇagahapatike bāle abyatte saññāpeti:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti.


pli: Natthi hi, bho khatte, paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho so khattā pāyāsissa rājaññassa paṭissutvā yena setabyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā setabyake brāhmaṇagahapatike etadavoca:


pli: “pāyāsi, bho, rājañño evamāha, āgamentu kira bhavanto, pāyāsipi rājañño samaṇaṁ kumārakassapaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.


pli: Atha kho pāyāsi rājañño setabyakehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena siṁsapāvanaṁ yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā kumārakassapena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Setabyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce āyasmantaṁ kumārakassapaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu;


pli: appekacce āyasmatā kumārakassapena saddhiṁ sammodiṁsu;


pli: sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: Appekacce yenāyasmā kumārakassapo tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: Appekacce nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: 2. Natthikavāda


pli: Ekamantaṁ nisinno kho pāyāsi rājañño āyasmantaṁ kumārakassapaṁ etadavoca:


pli: “ahañhi, bho kassapa, evaṁvādī evaṁdiṭṭhī:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Nāhaṁ, rājañña, evaṁvādiṁ evaṁdiṭṭhiṁ addasaṁ vā assosiṁ vā.


pli: Kathañhi nāma evaṁ vadeyya:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti?


pli: 2.1. Candimasūriyaupamā


pli: Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,


pli: ime candimasūriyā imasmiṁ vā loke parasmiṁ vā, devā vā te manussā vā”ti?


pli: “Ime, bho kassapa, candimasūriyā parasmiṁ loke, na imasmiṁ; devā te na manussā”ti.


pli: “Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu—


pli: itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo, yena te pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?


pli: “Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: “Yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī.


pli: Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.


pli: Yadāhaṁ jānāmi:


pli: ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: “ye te pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantī”ti.


pli: Bhavanto kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī.


pli: Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissanti.


pli: Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha:


pli: “itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: 2.2. Coraupamā


pli: “Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,


pli: idha te purisā coraṁ āgucāriṁ gahetvā dasseyyuṁ:


pli: ‘ayaṁ te, bhante, coro āgucārī;


pli: imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:


pli: ‘tena hi, bho, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane sīsaṁ chindathā’ti.


pli: Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa āghātane nisīdāpeyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so coro coraghātesu:


pli: ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti, udāhu vippalapantasseva coraghātā sīsaṁ chindeyyun”ti?


pli: “Na hi so, bho kassapa, coro labheyya coraghātesu:


pli: ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti.


pli: Atha kho naṁ vippalapantasseva coraghātā sīsaṁ chindeyyun”ti.


pli: “So hi nāma, rājañña, coro manusso manussabhūtesu coraghātesu na labhissati:


pli: ‘āgamentu tāva bhavanto coraghātā, amukasmiṁ me gāme vā nigame vā mittāmaccā ñātisālohitā, yāvāhaṁ tesaṁ uddisitvā āgacchāmī’ti.


pli: Kiṁ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpī abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā labhissanti nirayapālesu:


pli: ‘āgamentu tāva bhavanto nirayapālā, yāva mayaṁ pāyāsissa rājaññassa gantvā ārocema:


pli: “itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”’ti?


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo yena te pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?


pli: “Atthi, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: “Yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī.


pli: Te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.


pli: Yadāhaṁ jānāmi:


pli: ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: “ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.


pli: Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī.


pli: Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissanti.


pli: Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyātha, yena me āgantvā āroceyyātha:


pli: “itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: 2.3. Gūthakūpapurisaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Seyyathāpi, rājañña, puriso gūthakūpe sasīsakaṁ nimuggo assa.


pli: Atha tvaṁ purise āṇāpeyyāsi:


pli: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ tamhā gūthakūpā uddharathā’ti.


pli: Te ‘sādhū’ti paṭissutvā taṁ purisaṁ tamhā gūthakūpā uddhareyyuṁ.


pli: Te tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:


pli: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṁ sunimmajjitaṁ nimmajjathā’ti.


pli: Te ‘sādhū’ti paṭissutvā tassa purisassa kāyā veḷupesikāhi gūthaṁ sunimmajjitaṁ nimmajjeyyuṁ.


pli: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kāyaṁ paṇḍumattikāya tikkhattuṁ subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭethā’ti.


pli: Te tassa purisassa kāyaṁ paṇḍumattikāya tikkhattuṁ subbaṭṭitaṁ ubbaṭṭeyyuṁ.


pli: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṁ suppadhotaṁ karothā’ti.


pli: Te taṁ purisaṁ telena abbhañjitvā sukhumena cuṇṇena tikkhattuṁ suppadhotaṁ kareyyuṁ.


pli: ‘tena hi, bho, tassa purisassa kesamassuṁ kappethā’ti.


pli: Te tassa purisassa kesamassuṁ kappeyyuṁ.


pli: ‘tena hi, bho, tassa purisassa mahagghañca mālaṁ mahagghañca vilepanaṁ mahagghāni ca vatthāni upaharathā’ti.


pli: Te tassa purisassa mahagghañca mālaṁ mahagghañca vilepanaṁ mahagghāni ca vatthāni upahareyyuṁ.


pli: ‘tena hi, bho, taṁ purisaṁ pāsādaṁ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpethā’ti.


pli: Te taṁ purisaṁ pāsādaṁ āropetvā pañcakāmaguṇāni upaṭṭhāpeyyuṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājañña,


pli: api nu tassa purisassa sunhātassa suvilittassa sukappitakesamassussa āmukkamālābharaṇassa odātavatthavasanassa uparipāsādavaragatassa pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa punadeva tasmiṁ gūthakūpe nimujjitukāmatā assā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho kassapa”.


pli: “Taṁ kissa hetu”?


pli: “Asuci, bho kassapa, gūthakūpo asuci ceva asucisaṅkhāto ca duggandho ca duggandhasaṅkhāto ca jeguccho ca jegucchasaṅkhāto ca paṭikūlo ca paṭikūlasaṅkhāto cā”ti.


pli: “Evameva kho, rājañña, manussā devānaṁ asucī ceva asucisaṅkhātā ca, duggandhā ca duggandhasaṅkhātā ca, jegucchā ca jegucchasaṅkhātā ca, paṭikūlā ca paṭikūlasaṅkhātā ca.


pli: Yojanasataṁ kho, rājañña, manussagandho deve ubbādhati.


pli: Kiṁ pana te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā te āgantvā ārocessanti:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’ti?


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: “atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññāti?


pli: “Idha me, bho kassapa, mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā,


pli: te aparena samayena ābādhikā honti dukkhitā bāḷhagilānā.


pli: Yadāhaṁ jānāmi:


pli: ‘na dānime imamhā ābādhā vuṭṭhahissantī’ti tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘santi kho, bho, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:


pli: “ye te pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyatan”ti.


pli: Bhavanto kho pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā.


pli: Sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, bhavanto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissanti, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.


pli: Sace, bho, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyātha devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ, yena me āgantvā āroceyyātha:


pli: “itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti.


pli: Bhavanto kho pana me saddhāyikā paccayikā, yaṁ bhavantehi diṭṭhaṁ, yathā sāmaṁ diṭṭhaṁ evametaṁ bhavissatī’ti.


pli: Te me ‘sādhū’ti paṭissutvā neva āgantvā ārocenti, na pana dūtaṁ pahiṇanti.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: 2.4. Tāvatiṁsadevaupamā


pli: “Tena hi, rājañña, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.


pli: Yaṁ kho pana, rājañña, mānussakaṁ vassasataṁ, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ eso eko rattindivo, tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso, tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo, tena saṁvaccharena dibbaṁ vassasahassaṁ devānaṁ tāvatiṁsānaṁ āyuppamāṇaṁ.


pli: Ye te mittāmaccā ñātisālohitā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.


pli: Sace pana tesaṁ evaṁ bhavissati:


pli: ‘yāva mayaṁ dve vā tīṇi vā rattindivā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārema, atha mayaṁ pāyāsissa rājaññassa gantvā āroceyyāma:


pli: Api nu te āgantvā āroceyyuṁ—


pli: itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho kassapa.


pli: Api hi mayaṁ, bho kassapa, ciraṁ kālaṅkatāpi bhaveyyāma.


pli: Ko panetaṁ bhoto kassapassa āroceti:


pli: ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā.


pli: Na mayaṁ bhoto kassapassa saddahāma:


pli: ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā”ti.


pli: 2.5. Jaccandhaupamā


pli: “Seyyathāpi, rājañña, jaccandho puriso na passeyya kaṇha—sukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakāni rūpāni, na passeyya candimasūriye.


pli: So evaṁ vadeyya:


pli: ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi samavisamaṁ, natthi samavisamassa dassāvī.


pli: Natthi tārakāni rūpāni, natthi tārakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṁ dassāvī.


pli: Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi, tasmā taṁ natthī’ti.


pli: Sammā nu kho so, rājañña, vadamāno vadeyyā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho kassapa.


pli: Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī …pe…


pli: atthi samavisamaṁ, atthi samavisamassa dassāvī.


pli: Atthi tārakāni rūpāni, atthi tārakānaṁ rūpānaṁ dassāvī.


pli: Atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṁ dassāvī.


pli: ‘Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi, tasmā taṁ natthī’ti.


pli: Na hi so, bho kassapa, sammā vadamāno vadeyyā”ti.


pli: “Evameva kho tvaṁ, rājañña, jaccandhūpamo maññe paṭibhāsi yaṁ maṁ tvaṁ evaṁ vadesi.


pli: Ko panetaṁ bhoto kassapassa āroceti:


pli: ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā, ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā?


pli: Na mayaṁ bhoto kassapassa saddahāma:


pli: ‘atthi devā tāvatiṁsā’ti vā ‘evaṁdīghāyukā devā tāvatiṁsā’ti vā”ti.


pli: “Na kho, rājañña, evaṁ paro loko daṭṭhabbo, yathā tvaṁ maññasi iminā maṁsacakkhunā.


pli: Ye kho te, rājañña, samaṇabrāhmaṇā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, te tattha appamattā ātāpino pahitattā viharantā dibbacakkhuṁ visodhenti.


pli: Te dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena imañceva lokaṁ passanti parañca satte ca opapātike.


pli: Evañca kho, rājañña, paro loko daṭṭhabbo;


pli: na tveva yathā tvaṁ maññasi iminā maṁsacakkhunā.


pli: Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṁ hotu:


pli: ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Kiñcāpi bhavaṁ kassapo evamāha, atha kho evaṁ me ettha hoti:


pli: ‘itipi natthi paro loko, natthi sattā opapātikā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko’”ti.


pli: “Atthi pana, rājañña, pariyāyo …pe…


pli: atthi, bho kassapa, pariyāyo …pe…


pli: yathā kathaṁ viya, rājaññā”ti?


pli: “Idhāhaṁ, bho kassapa, passāmi samaṇabrāhmaṇe sīlavante kalyāṇadhamme jīvitukāme amaritukāme sukhakāme dukkhapaṭikūle.


pli: Tassa mayhaṁ, bho kassapa, evaṁ hoti—


pli: sace kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā evaṁ jāneyyuṁ:


pli: ‘ito no matānaṁ seyyo bhavissatī’ti.


pli: Idānime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā visaṁ vā khādeyyuṁ, satthaṁ vā āhareyyuṁ, ubbandhitvā vā kālaṁ kareyyuṁ, papāte vā papateyyuṁ.


pli: Yasmā ca kho ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā na evaṁ jānanti:


pli: ‘ito no matānaṁ seyyo bhavissatī’ti, tasmā ime bhonto samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā jīvitukāmā amaritukāmā sukhakāmā dukkhapaṭikūlā attānaṁ na mārenti.


pli: Ayampi kho, bho kassapa, pariyāyo, yena me pariyāyena evaṁ hoti:


pli: 2.6. Gabbhinīupamā


pli: “Tena hi, rājañña, upamaṁ te karissāmi.


pli: Upamāya m’idhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.


pli: Bhūtapubbaṁ, rājañña, aññatarassa brāhmaṇassa dve pajāpatiyo ahesuṁ.


pli: Ekissā putto ahosi dasavassuddesiko vā dvādasavassuddesiko vā, ekā gabbhinī upavijaññā.


pli: Atha kho so brāhmaṇo kālamakāsi.


pli: Atha kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:


pli: ‘yamidaṁ, bhoti, dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, sabbaṁ taṁ mayhaṁ;


pli: natthi tuyhettha kiñci.


pli: Pitu me, bhoti, dāyajjaṁ niyyādehī’ti.


pli: Evaṁ vutte, sā brāhmaṇī taṁ māṇavakaṁ etadavoca:


pli: ‘āgamehi tāva, tāta, yāva vijāyāmi.


pli: Sace kumārako bhavissati, tassapi ekadeso bhavissati;


pli: sace kumārikā bhavissati, sāpi te opabhoggā bhavissatī’ti.


pli: Dutiyampi kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:


pli: Dutiyampi kho sā brāhmaṇī taṁ māṇavakaṁ etadavoca:


pli: sace kumārikā bhavissati sāpi te opabhoggā bhavissatī’ti.


pli: Tatiyampi kho so māṇavako mātusapattiṁ etadavoca:


pli: Atha kho sā brāhmaṇī satthaṁ gahetvā ovarakaṁ pavisitvā udaraṁ opādesi:


pli: ‘yāva vijāyāmi yadi vā kumārako yadi vā kumārikā’ti.


pli: Sā attānañceva jīvitañca gabbhañca sāpateyyañca vināsesi.