pli: “Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato agadāpaṇan”ti?


nikaya: mil

layer: root

title_pli: Milindapañha Anumānavagga

pli: “Agadāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi agadehi so bhagavā sadevakaṁ lokaṁ kilesavisato parimoceti.


pli: Katamāni pana tāni agadāni?


pli: Yānimāni, mahārāja, bhagavatā cattāri ariyasaccāni akkhātāni.


pli: Seyyathidaṁ—


pli: dukkhaṁ ariyasaccaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ, tattha ye keci aññāpekkhā catusaccaṁ dhammaṁ suṇanti, te jātiyā parimuccanti, jarāya parimuccanti, maraṇā parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato agadāpaṇan’ti.


pli: ‘Ye keci agadā loke,


pli: visānaṁ paṭibāhakā;


pli: Dhammāgadasamaṁ natthi,


pli: etaṁ pivatha bhikkhavo’”ti.


pli: “Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato osadhāpaṇan”ti?


pli: “Osadhāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi osadhehi so bhagavā devamanusse tikicchati.


pli: cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etehi osadhehi bhagavā micchādiṭṭhiṁ vireceti, micchāsaṅkappaṁ vireceti, micchāvācaṁ vireceti, micchākammantaṁ vireceti, micchāājīvaṁ vireceti, micchāvāyāmaṁ vireceti, micchāsatiṁ vireceti, micchāsamādhiṁ vireceti, lobhavamanaṁ kāreti, dosavamanaṁ kāreti, mohavamanaṁ kāreti, mānavamanaṁ kāreti, diṭṭhivamanaṁ kāreti, vicikicchāvamanaṁ kāreti, uddhaccavamanaṁ kāreti, thinamiddhavamanaṁ kāreti, ahirikānottappavamanaṁ kāreti, sabbakilesavamanaṁ kāreti, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato osadhāpaṇan’ti.


pli: ‘Ye keci osadhā loke,


pli: vijjanti vividhā bahū;


pli: Dhammosadhasamaṁ natthi,


pli: etaṁ pivatha bhikkhavo.


pli: Dhammosadhaṁ pivitvāna,


pli: ajarāmaraṇā siyuṁ;


pli: Bhāvayitvā ca passitvā,


pli: nibbutā upadhikkhaye’”ti.


pli: “Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato amatāpaṇan”ti?


pli: “Amataṁ kho, mahārāja, bhagavatā akkhātaṁ, yena amatena so bhagavā sadevakaṁ lokaṁ abhisiñci, yena amatena abhisittā devamanussā jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimucciṁsu.


pli: Katamaṁ taṁ amataṁ?


pli: Yadidaṁ kāyagatāsati.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘amataṁ te, bhikkhave, paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṁ paribhuñjantī’ti.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato amatāpaṇan’ti.


pli: ‘Byādhitaṁ janataṁ disvā,


pli: Amatāpaṇaṁ pasārayi;


pli: Kammena taṁ kiṇitvāna,


pli: Amataṁ ādetha bhikkhavo’”ti.


pli: “Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato ratanāpaṇan”ti?


pli: “Ratanāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi ratanehi vibhūsitā bhagavato puttā sadevakaṁ lokaṁ virocanti obhāsenti pabhāsenti jalanti pajjalanti uddhaṁ adho tiriyaṁ ālokaṁ dassenti.


pli: Katamāni tāni ratanāni?


pli: Sīlaratanaṁ samādhiratanaṁ paññāratanaṁ vimuttiratanaṁ vimuttiñāṇadassanaratanaṁ paṭisambhidāratanaṁ bojjhaṅgaratanaṁ.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato sīlaratanaṁ?


pli: Pātimokkhasaṁvarasīlaṁ indriyasaṁvarasīlaṁ ājīvapārisuddhisīlaṁ paccayasannissitasīlaṁ cūḷasīlaṁ majjhimasīlaṁ mahāsīlaṁ maggasīlaṁ phalasīlaṁ.


pli: Sīlaratanena kho, mahārāja, vibhūsitassa puggalassa sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā pihayati pattheti, sīlaratanapiḷandho kho, mahārāja, bhikkhu disampi anudisampi uddhampi adhopi tiriyampi virocati ativirocati, heṭṭhato avīciṁ uparito bhavaggaṁ upādāya etthantare sabbaratanāni atikkamitvā abhibhavitvā ajjhottharitvā tiṭṭhati, evarūpāni kho, mahārāja, sīlaratanāni bhagavato ratanāpaṇe pasāritāni, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato sīlaratanan’ti.


pli: ‘Evarūpāni sīlāni,


pli: santi buddhassa āpaṇe;


pli: ratanaṁ vo piḷandhathā’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato samādhiratanaṁ?


pli: Savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi, suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.


pli: Samādhiratanaṁ kho, mahārāja, piḷandhassa bhikkhuno ye te kāmavitakkabyāpādavitakkavihiṁsāvitakkamānuddhaccadiṭṭhivicikicchākilesavatthūni vividhāni ca kuvitakkāni, te sabbe samādhiṁ āsajja vikiranti vidhamanti viddhaṁsanti na saṇṭhanti na upalimpanti.


pli: Yathā, mahārāja, vāri pokkharapatte vikirati vidhamati viddhaṁsati na saṇṭhāti na upalimpati.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Parisuddhattā padumassa.


pli: Evameva kho, mahārāja, samādhiratanaṁ piḷandhassa bhikkhuno ye te kāmavitakkabyāpādavitakkavihiṁsāvitakkamānuddhaccadiṭṭhivicikicchākilesavatthūni vividhāni ca kuvitakkāni, te sabbe samādhiṁ āsajja vikiranti vidhamanti viddhaṁsanti na saṇṭhanti na upalimpanti.


pli: Parisuddhattā samādhissa.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato samādhiratanan’ti, evarūpāni kho, mahārāja, samādhiratanāni bhagavato ratanāpaṇe pasāritāni.


pli: ‘Samādhiratanamālassa,


pli: kuvitakkā na jāyare;


pli: Na ca vikkhipate cittaṁ,


pli: etaṁ tumhe piḷandhathā’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato paññāratanaṁ?


pli: Yāya, mahārāja, paññāya ariyasāvako ‘idaṁ kusalan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ akusalan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ sāvajjaṁ, idaṁ anavajjaṁ, idaṁ sevitabbaṁ, idaṁ na sevitabbaṁ, idaṁ hīnaṁ, idaṁ paṇītaṁ, idaṁ kaṇhaṁ, idaṁ sukkaṁ, idaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato paññāratanan’ti.


pli: ‘Paññāratanamālassa,


pli: na ciraṁ vattate bhavo;


pli: Khippaṁ phasseti amataṁ,


pli: na ca so rocate bhave’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiratanaṁ?


pli: Vimuttiratanaṁ kho, mahārāja, arahattaṁ vuccati, arahattaṁ patto kho, mahārāja, bhikkhu ‘vimuttiratanaṁ piḷandho’ti vuccati.


pli: Yathā, mahārāja, puriso muttākalāpamaṇikalāpapavāḷakalāpābharaṇappaṭimaṇḍito agalutagaratālīsakalohitacandanānulittagatto nāgapunnāgasālasalaḷacampakayūthikātimuttakapāṭaluppalavassikamallikāvicitto sesajane atikkamitvā virocati ativirocati obhāsati pabhāsati sampabhāsati jalati pajjalati abhibhavati ajjhottharati mālāgandharatanābharaṇehi;


pli: evameva kho, mahārāja, arahattaṁ patto khīṇāsavo vimuttiratanapiḷandho upādāyupādāya vimuttānaṁ bhikkhūnaṁ atikkamitvā samatikkamitvā virocati ativirocati obhāsati pabhāsati sampabhāsati jalati pajjalati abhibhavati ajjhottharati vimuttiyā.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aggaṁ, mahārāja, etaṁ piḷandhanaṁ sabbapiḷandhanānaṁ, yadidaṁ vimuttipiḷandhanaṁ.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato vimuttiratanan’ti.


pli: ‘Maṇimālādharaṁ geha,


pli: jano sāmiṁ udikkhati;


pli: Vimuttiratanamālantu,


pli: udikkhanti sadevakā’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiñāṇadassanaratanaṁ?


pli: Paccavekkhaṇañāṇaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiñāṇadassanaratananti vuccati, yena ñāṇena ariyasāvako maggaphalanibbānāni pahīnakilesāvasiṭṭhakilese ca paccavekkhati.


pli: ‘Yena ñāṇena bujjhanti,


pli: ariyā katakiccataṁ;


pli: Taṁ ñāṇaratanaṁ laddhuṁ,


pli: vāyametha jinorasā’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato paṭisambhidāratanaṁ?


pli: Catasso kho, mahārāja, paṭisambhidāyo atthapaṭisambhidā dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā paṭibhānapaṭisambhidāti.


pli: Imehi kho, mahārāja, catūhi paṭisambhidāratanehi samalaṅkato bhikkhu yaṁ yaṁ parisaṁ upasaṅkamati, yadi khattiyaparisaṁ, yadi brāhmaṇaparisaṁ, yadi gahapatiparisaṁ, yadi samaṇaparisaṁ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto abhīru acchambhī anutrāsī vigatalomahaṁso parisaṁ upasaṅkamati.


pli: Yathā, mahārāja, yodho saṅgāmasūro sannaddhapañcāvudho acchambhito saṅgāmaṁ otarati, ‘sace amittā dūre bhavissanti usunā pātayissāmi, tato orato bhavissanti sattiyā paharissāmi, tato orato bhavissanti kaṇayena paharissāmi, upagataṁ santaṁ maṇḍalaggena dvidhā chindissāmi, kāyūpagataṁ churikāya vinivijjhissāmī’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, catupaṭisambhidāratanamaṇḍito bhikkhu acchambhito parisaṁ upasaṅkamati.


pli: ‘Yo koci maṁ atthapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa atthena atthaṁ kathayissāmi, kāraṇena kāraṇaṁ kathayissāmi, hetunā hetuṁ kathayissāmi, nayena nayaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.


pli: Yo koci maṁ dhammapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa dhammena dhammaṁ kathayissāmi, amatena amataṁ kathayissāmi, asaṅkhatena asaṅkhataṁ kathayissāmi, nibbānena nibbānaṁ kathayissāmi, suññatena suññataṁ kathayissāmi, animittena animittaṁ kathayissāmi, appaṇihitena appaṇihitaṁ kathayissāmi, anejena anejaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.


pli: Yo koci maṁ niruttipaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa niruttiyā niruttiṁ kathayissāmi, padena padaṁ kathayissāmi, anupadena anupadaṁ kathayissāmi, akkharena akkharaṁ kathayissāmi, sandhiyā sandhiṁ kathayissāmi, byañjanena byañjanaṁ kathayissāmi, anubyañjanena anubyañjanaṁ kathayissāmi, vaṇṇena vaṇṇaṁ kathayissāmi, sarena saraṁ kathayissāmi, paññattiyā paññattiṁ kathayissāmi, vohārena vohāraṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.


pli: Yo koci maṁ paṭibhānapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa paṭibhānena paṭibhānaṁ kathayissāmi, opammena opammaṁ kathayissāmi, lakkhaṇena lakkhaṇaṁ kathayissāmi, rasena rasaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇenā’ti.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato paṭisambhidāratanan’ti.


pli: ‘Paṭisambhidā kiṇitvāna,


pli: Ñāṇena phassayeyya yo;


pli: Acchambhito anubbiggo,


pli: Atirocati sadevake’ti.


pli: Katamaṁ, mahārāja, bhagavato bojjhaṅgaratanaṁ?


pli: Sattime, mahārāja, bojjhaṅgā, satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.


pli: Imehi kho, mahārāja, sattahi bojjhaṅgaratanehi paṭimaṇḍito bhikkhu sabbaṁ tamaṁ abhibhuyya sadevakaṁ lokaṁ obhāseti pabhāseti ālokaṁ janeti.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato bojjhaṅgaratanan’ti.


pli: ‘Bojjhaṅgaratanamālassa,


pli: uṭṭhahanti sadevakā;


pli: Kammena taṁ kiṇitvāna,


pli: ratanaṁ vo piḷandhathā’”ti.


pli: “Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato sabbāpaṇan”ti?


pli: “Sabbāpaṇaṁ kho, mahārāja, bhagavato navaṅgaṁ buddhavacanaṁ sārīrikāni pāribhogikāni cetiyāni saṅgharatanañca.


pli: Sabbāpaṇe, mahārāja, bhagavatā jātisampatti pasāritā, bhogasampatti pasāritā, āyusampatti pasāritā, ārogyasampatti pasāritā, vaṇṇasampatti pasāritā, paññāsampatti pasāritā, mānusikasampatti pasāritā, dibbasampatti pasāritā, nibbānasampatti pasāritā.


pli: Tattha ye taṁ taṁ sampattiṁ icchanti, te kammamūlaṁ datvā patthitapatthitaṁ sampattiṁ kiṇanti, keci sīlasamādānena kiṇanti, keci uposathakammena kiṇanti, appamattakenapi kammamūlena upādāyupādāya sampattiyo paṭilabhanti.


pli: Yathā, mahārāja, āpaṇikassa āpaṇe tilamuggamāse parittakenapi taṇḍulamuggamāsena appakenapi mūlena upādāyupādāya gaṇhanti;


pli: evameva kho, mahārāja, bhagavato sabbāpaṇe appamattakenapi kammamūlena upādāyupādāya sampattiyo paṭilabhanti.


pli: Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato sabbāpaṇan’ti.


pli: ‘Āyu arogatā vaṇṇaṁ,


pli: saggaṁ uccākulīnatā;


pli: Asaṅkhatañca amataṁ,


pli: atthi sabbāpaṇe jine.


pli: Appena bahukenāpi,


pli: kammamūlena gayhati;


pli: Kiṇitvā saddhāmūlena,


pli: samiddhā hotha bhikkhavo’ti.


pli: Bhagavato kho, mahārāja, dhammanagare evarūpā janā paṭivasanti, suttantikā venayikā ābhidhammikā dhammakathikā jātakabhāṇakā dīghabhāṇakā majjhimabhāṇakā saṁyuttabhāṇakā aṅguttarabhāṇakā khuddakabhāṇakā sīlasampannā samādhisampannā paññāsampannā bojjhaṅgabhāvanāratā vipassakā sadatthamanuyuttā āraññikā rukkhamūlikā abbhokāsikā palālapuñjikā sosānikā nesajjikā paṭipannakā phalaṭṭhā sekkhā phalasamaṅgino sotāpannā sakadāgāmino anāgāmino arahanto tevijjā chaḷabhiññā iddhimanto paññāya pāramiṅgatā satipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādaindriyabalabojjhaṅgamaggavarajhānavimokkharūpārūpasantasukhasamāpattikusalā, tehi arahantehi ākulaṁ samākulaṁ ākiṇṇaṁ samākiṇṇaṁ naḷavanasaravanamiva dhammanagaraṁ ahosi.


pli: Bhavatīha—


pli: ‘Vītarāgā vītadosā,


pli: vītamohā anāsavā;


pli: Vītataṇhā anādānā,


pli: dhammanagare vasanti te.


pli: Āraññikā dhutadharā,


pli: jhāyino lūkhacīvarā;


pli: Vivekābhiratā dhīrā,


pli: Nesajjikā santhatikā,


pli: athopi ṭhānacaṅkamā;


pli: Paṁsukūladharā sabbe,


pli: Ticīvaradharā santā,


pli: cammakhaṇḍacatutthakā;


pli: Ratā ekāsane viññū,


pli: Appicchā nipakā dhīrā,


pli: appāhārā alolupā;


pli: Lābhālābhena santuṭṭhā,


pli: Jhāyī jhānaratā dhīrā,


pli: santacittā samāhitā;


pli: Ākiñcaññaṁ patthayānā,


pli: Paṭipannā phalaṭṭhā ca,


pli: sekkhā phalasamaṅgino;


pli: Āsīsakā uttamatthaṁ,


pli: dhammanagare vasanti te.


pli: Sotāpannā ca vimalā,


pli: sakadāgāmino ca ye;


pli: Anāgāmī ca arahanto,


pli: Satipaṭṭhānakusalā,


pli: bojjhaṅgabhāvanāratā;


pli: Vipassakā dhammadharā,


pli: Iddhipādesu kusalā,


pli: samādhibhāvanāratā;


pli: Sammappadhānānuyuttā,


pli: Abhiññāpāramippattā,


pli: pettike gocare ratā;


pli: Antalikkhamhi caraṇā,


pli: Okkhittacakkhū mitabhāṇī,


pli: guttadvārā susaṁvutā;


pli: Sudantā uttame damme,


pli: Tevijjā chaḷabhiññā ca,


pli: Iddhiyā pāramiṁ gatā;


pli: Paññāya pāramippattā,


pli: Dhammanagare vasanti te’ti.


pli: Ye kho te, mahārāja, bhikkhū aparimitañāṇavaradharā asaṅgā atulaguṇā atulayasā atulabalā atulatejā dhammacakkānuppavattakā paññāpāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammasenāpatino’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū iddhimanto adhigatappaṭisambhidāpattavesārajjā gaganacarā durāsadā duppasahā anālambacarā sasāgaramahidharapathavikampakā candasūriyaparimajjakā vikubbanādhiṭṭhānābhinīhārakusalā iddhiyā pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘purohitā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhutaṅgamanugatā appicchā santuṭṭhā viññattimanesanajigucchakā piṇḍāya sapadānacārino bhamarāva gandhamanughāyitvā pavisanti vivittakānanaṁ, kāye ca jīvite ca nirapekkhā arahattamanuppattā dhutaṅgaguṇe agganikkhittā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘akkhadassā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū parisuddhā vimalā nikkilesā cutūpapātakusalā dibbacakkhumhi pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagarajotakā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā sithiladhanitadīgharassagarukalahukakkharaparicchedakusalā navaṅgasāsanadharā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammarakkhā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vinayaññū vinayakovidā ṭhānāṭṭhānakusalā āpattānāpattigarukalahukasatekicchaatekicchavuṭṭhānadesanāniggahapaṭikammaosāraṇanissāraṇapaṭisāraṇakusalā vinaye pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘rūparakkhā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vimuttivarakusumamālabaddhā varapavaramahagghaseṭṭhabhāvamanuppattā bahujanakantamabhipatthitā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘pupphāpaṇikā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū catusaccābhisamayappaṭividdhā diṭṭhasaccā viññātasāsanā catūsu sāmaññaphalesu tiṇṇavicikicchā paṭiladdhaphalasukhā aññesampi paṭipannānaṁ te phale saṁvibhajanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘phalāpaṇikā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū sīlasaṁvaragandhamanulittā anekavidhabahuguṇadharā kilesamaladuggandhavidhamakā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘gandhāpaṇikā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammakāmā piyasamudāhārā abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi dhammavararasaṁ pivanti, kāyena vācāya manasā dhammavararasamogāḷhā adhimattapaṭibhānā dhammesu dhammesanappaṭipannā ito vā tato vā yattha yattha appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, tattha tattha gantvā taṁ taṁ kathārasaṁ pivanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘soṇḍā pipāsā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā nisajjaṭṭhānacaṅkamehi rattindivaṁ vītināmenti, bhāvanānuyogamanuyuttā kilesapaṭibāhanāya sadatthappasutā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagaraguttikā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū navaṅgaṁ buddhavacanaṁ atthato ca byañjanato ca nayato ca kāraṇato ca hetuto ca udāharaṇato ca vācenti anuvācenti bhāsanti anubhāsanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammāpaṇikā’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammaratanabhogena āgamapariyattisutabhogena bhogino dhanino niddiṭṭhasarabyañjanalakkhaṇappaṭivedhā viññū pharaṇā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammaseṭṭhino’</b>ti vuccanti.


pli: Ye pana te, mahārāja, bhikkhū uḷāradesanāpaṭivedhā pariciṇṇārammaṇavibhattiniddesā sikkhāguṇapāramippattā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘vissutadhammikā’</b>ti vuccanti.


pli: Evaṁ suvibhattaṁ kho, mahārāja, bhagavato dhammanagaraṁ evaṁ sumāpitaṁ evaṁ suvihitaṁ evaṁ suparipūritaṁ evaṁ suvavatthāpitaṁ evaṁ surakkhitaṁ evaṁ sugopitaṁ evaṁ duppasayhaṁ paccatthikehi paccāmittehi, iminā, mahārāja, kāraṇena iminā hetunā iminā nayena iminā anumānena ñātabbaṁ atthi so bhagavāti.


pli: ‘Yathāpi nagaraṁ disvā,


pli: suvibhattaṁ manoramaṁ;


pli: Anumānena jānanti,


pli: vaḍḍhakissa mahattanaṁ.


pli: Tatheva lokanāthassa,


pli: disvā dhammapuraṁ varaṁ;


pli: atthi so bhagavā iti.


pli: ūmiṁ disvāna sāgare;


pli: Yathāyaṁ dissate ūmi,


pli: mahanto so bhavissati.


pli: Tathā buddhaṁ sokanudaṁ,


pli: sabbatthamaparājitaṁ;


pli: Taṇhakkhayamanuppattaṁ,


pli: bhavasaṁsāramocanaṁ.


pli: Anumānena ñātabbaṁ,


pli: ūmiṁ disvā sadevake;


pli: Yathā dhammūmivipphāro,


pli: aggo buddho bhavissati.


pli: disvā accuggataṁ giriṁ;


pli: Yathā accuggato eso,


pli: himavā so bhavissati.


pli: Tathā disvā dhammagiriṁ,


pli: sītībhūtaṁ nirūpadhiṁ;


pli: Accuggataṁ bhagavato,


pli: acalaṁ suppatiṭṭhitaṁ.


pli: disvāna dhammapabbataṁ;


pli: Tathā hi so mahāvīro,


pli: Yathāpi gajarājassa,


pli: padaṁ disvāna mānusā;


pli: Anumānena jānanti,


pli: mahā eso gajo iti.


pli: Tatheva buddhanāgassa,


pli: padaṁ disvā vibhāvino;


pli: uḷāro so bhavissati.


pli: bhīte disvāna kummige;


pli: Migarājassa saddena,


pli: bhītāme kummigā iti.


pli: Tatheva titthiye disvā,


pli: vitthate bhītamānase;


pli: Anumānena ñātabbaṁ,


pli: dhammarājena gajjitaṁ.


pli: Nibbutaṁ pathaviṁ disvā,


pli: haritapattaṁ mahodikaṁ;


pli: mahāmeghena nibbutaṁ.


pli: Tathevimaṁ janaṁ disvā,


pli: āmoditapamoditaṁ;


pli: dhammameghena tappitaṁ.


pli: Laggaṁ disvā bhusaṁ paṅkaṁ,


pli: kalaladdagataṁ mahiṁ;


pli: Anumānena jānanti,


pli: vārikkhandho mahā gato.


pli: rajapaṅkasamohitaṁ;


pli: Vahitaṁ dhammanadiyā,


pli: visaṭṭhaṁ dhammasāgare.


pli: Dhammāmatagataṁ disvā,


pli: sadevakamimaṁ mahiṁ;


pli: Anumānena ñātabbaṁ,


pli: dhammakkhandho mahā gato.


pli: ghāyitvā gandhamuttamaṁ;


pli: Yathāyaṁ vāyate gandho,


pli: hessanti pupphitā dumā.


pli: Tathevāyaṁ sīlagandho,


pli: pavāyati sadevake;


pli: atthi buddho anuttaro’ti.


pli: Evarūpena kho, mahārāja, kāraṇasatena kāraṇasahassena hetusatena hetusahassena nayasatena nayasahassena opammasatena opammasahassena sakkā buddhabalaṁ upadassayituṁ.


pli: Yathā, mahārāja, dakkho mālākāro nānāpuppharāsimhā ācariyānusiṭṭhiyā paccattapurisakārena vicittaṁ mālāguṇarāsiṁ kareyya;


pli: evameva kho, mahārāja, so bhagavā vicittapuppharāsi viya anantaguṇo appameyyaguṇo, ahametarahi jinasāsane mālākāro viya pupphaganthako pubbakānaṁ ācariyānaṁ maggenapi mayhaṁ buddhibalenapi asaṅkhyeyyenapi kāraṇena anumānena buddhabalaṁ dīpayissāmi, tvaṁ panettha chandaṁ janehi savanāyā”ti.


pli: “Dukkaraṁ, bhante nāgasena, aññesaṁ evarūpena kāraṇena anumānena buddhabalaṁ upadassayituṁ, nibbutosmi, bhante nāgasena, tumhākaṁ paramavicittena pañhaveyyākaraṇenā”ti.


pli: Anumānapañho paṭhamo.


title_pli: Milindapañha Anumānapañha

pli: Milindapañha


pli: Anumānapañha


pli: Anumānavagga


pli: 2. Dhutaṅgapañha


pli: “Passatāraññake bhikkhū,


pli: ajjhogāḷhe dhute guṇe;


pli: Puna passati gihī rājā,


pli: anāgāmiphale ṭhite.


pli: Ubhopi te viloketvā,


pli: uppajji saṁsayo mahā;


pli: Bujjheyya ce gihī dhamme,


pli: dhutaṅgaṁ nipphalaṁ siyā.


pli: Paravādivādamathanaṁ,


pli: nipuṇaṁ piṭakattaye;


pli: Handa pucche kathiseṭṭhaṁ,


pli: so me kaṅkhaṁ vinessatī”ti.


pli: Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—


pli: “bhante nāgasena, atthi koci gihī agāriko kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārayanto jātarūparajataṁ sādiyanto maṇimuttākañcanavicittamoḷibaddho yena santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikatan”ti?


pli: “Na, mahārāja, ekaññeva sataṁ na dve satāni na tīṇi cattāri pañca satāni na sahassaṁ na satasahassaṁ na koṭisataṁ na koṭisahassaṁ na koṭisatasahassaṁ, tiṭṭhatu, mahārāja, dasannaṁ vīsatiyā satassa sahassassa abhisamayo, katamena te pariyāyena anuyogaṁ dammī”ti.


pli: “Tvamevetaṁ brūhī”ti.


pli: “Tena hi te, mahārāja, kathayissāmi satena vā sahassena vā satasahassena vā koṭiyā vā koṭisatena vā koṭisahassena vā koṭisatasahassena vā, yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutavaraṅgaguṇanissitā kathā, tā sabbā idha samosarissanti.


pli: Yathā, mahārāja, ninnunnatasamavisamathalāthaladesabhāge abhivuṭṭhaṁ udakaṁ, sabbaṁ taṁ tato vinigaḷitvā mahodadhiṁ sāgaraṁ samosarati;


pli: evameva kho, mahārāja, sampādake sati yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutaṅgaguṇadharanissitā kathā, tā sabbā idha samosarissanti.


pli: Mayhampettha, mahārāja, paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṁ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati.


pli: Yathā, mahārāja, kusalo lekhācariyo anusiṭṭho lekhaṁ osārento attano byattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanena lekhaṁ paripūreti, evaṁ sā lekhā samattā paripuṇṇā anūnikā bhavissati.


pli: Evameva mayhampettha paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṁ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati.


pli: Nagare, mahārāja, sāvatthiyā pañcakoṭimattā ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo sattapaṇṇāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni anāgāmiphale patiṭṭhitā, te sabbepi gihīyeva, na pabbajitā.


pli: Puna tattheva kaṇḍambamūle yamakapāṭihāriye vīsati pāṇakoṭiyo abhisamiṁsu, puna cūḷarāhulovāde, mahāmaṅgalasuttante, samacittapariyāye, parābhavasuttante, purābhedasuttante, kalahavivādasuttante, cūḷabyūhasuttante, mahābyūhasuttante, tuvaṭakasuttante, sāriputtasuttante gaṇanapathamatītānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi.


pli: Nagare rājagahe paññāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo, puna tattheva dhanapālahatthināgadamane navuti pāṇakoṭiyo, pārāyanasamāgame pāsāṇakacetiye cuddasa pāṇakoṭiyo, puna indasālaguhāyaṁ asīti devatākoṭiyo, puna bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye paṭhame dhammadesane aṭṭhārasa brahmakoṭiyo aparimāṇā ca devatāyo, puna tāvatiṁsabhavane paṇḍukambalasilāyaṁ abhidhammadesanāya asīti devatākoṭiyo, devorohaṇe saṅkassanagaradvāre lokavivaraṇapāṭihāriye pasannānaṁ naramarūnaṁ tiṁsa koṭiyo abhisamiṁsu.


pli: Puna sakkesu kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme buddhavaṁsadesanāya mahāsamayasuttantadesanāya ca gaṇanapathamatītānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi.


pli: Puna sumanamālākārasamāgame, garahadinnasamāgame, ānandaseṭṭhisamāgame, jambukājīvakasamāgame, maṇḍukadevaputtasamāgame, maṭṭhakuṇḍalidevaputtasamāgame, sulasānagarasobhinisamāgame, sirimānagarasobhinisamāgame, pesakāradhītusamāgame, cūḷasubhaddāsamāgame, sāketabrāhmaṇassa āḷāhanadassanasamāgame, sūnāparantakasamāgame, sakkapañhasamāgame, tirokuṭṭasamāgame, ratanasuttasamāgame paccekaṁ caturāsītiyā pāṇasahassānaṁ dhammābhisamayo ahosi, yāvatā, mahārāja, bhagavā loke aṭṭhāsi, tāva tīsu maṇḍalesu soḷasasu mahājanapadesu yattha yattha bhagavā vihāsi, tattha tattha yebhuyyena dve tayo cattāro pañca sataṁ sahassaṁ satasahassaṁ devā ca manussā ca santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikariṁsu.


pli: Ye te, mahārāja, devā gihīyeva, na te pabbajitā, etāni ceva, mahārāja, aññāni ca anekāni devatākoṭisatasahassāni gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikariṁsū”ti.


pli: “Yadi, bhante nāgasena, gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, atha imāni dhutaṅgāni kimatthaṁ sādhenti, tena kāraṇena dhutaṅgāni akiccakarāni honti.


pli: Yadi, bhante nāgasena, vinā mantosadhehi byādhayo vūpasamanti, kiṁ vamanavirecanādinā sarīradubbalakaraṇena?


pli: Yadi muṭṭhīhi paṭisattuniggaho bhavati, kiṁ asisattisaradhanukodaṇḍalaguḷamuggarehi?


pli: Yadi gaṇṭhikuṭilasusirakaṇṭalatāsākhā ālambitvā rukkhamabhirūhanaṁ bhavati, kiṁ dīghadaḷhanisseṇipariyesanena?


pli: Yadi thaṇḍilaseyyāya dhātusamatā bhavati, kiṁ sukhasamphassamahatimahāsirisayanapariyesanena?


pli: Yadi ekako sāsaṅkasappaṭibhayavisamakantārataraṇasamattho bhavati, kiṁ sannaddhasajjamahatimahāsatthapariyesanena?


pli: Yadi nadisaraṁ bāhunā tarituṁ samattho bhavati, kiṁ dhuvasetunāvāpariyesanena?


pli: Yadi sakasantakena ghāsacchādanaṁ kātuṁ pahoti, kiṁ parūpasevanapiyasamullāpapacchāpuredhāvanena?


pli: Yadi akhātataḷāke udakaṁ labhati, kiṁ udapānataḷākapokkharaṇikhaṇanena?


pli: Evameva kho, bhante nāgasena, yadi gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, kiṁ dhutaguṇavarasamādiyanenā”ti?


pli: “Aṭṭhavīsati kho panime, mahārāja, dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā, yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṁ pihayitāni patthitāni.


pli: Katame aṭṭhavīsati?


pli: Idha, mahārāja, dhutaṅgaṁ suddhājīvaṁ sukhaphalaṁ anavajjaṁ na paradukkhāpanaṁ abhayaṁ asampīḷanaṁ ekantavaḍḍhikaṁ aparihāniyaṁ amāyaṁ ārakkhā patthitadadaṁ sabbasattadamanaṁ saṁvarahitaṁ patirūpaṁ anissitaṁ vippamuttaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ mānappahānaṁ kuvitakkacchedanaṁ kaṅkhāvitaraṇaṁ kosajjaviddhaṁsanaṁ aratippahānaṁ khamanaṁ atulaṁ appamāṇaṁ sabbadukkhakkhayagamanaṁ, ime kho, mahārāja, aṭṭhavīsati dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṁ pihayitāni patthitāni.


pli: Ye kho te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti.


pli: Katamehi aṭṭhārasahi?


pli: Ācāro tesaṁ suvisuddho hoti, paṭipadā supūritā hoti, kāyikaṁ vācasikaṁ surakkhitaṁ hoti, manosamācāro suvisuddho hoti, vīriyaṁ supaggahitaṁ hoti, bhayaṁ vūpasammati, attānudiṭṭhibyapagatā hoti, āghāto uparato hoti, mettā upaṭṭhitā hoti, āhāro pariññāto hoti, sabbasattānaṁ garukato hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hoti, aniketo hoti, yattha phāsu tattha vihārī hoti, pāpajegucchī hoti, vivekārāmo hoti, satataṁ appamatto hoti, ye te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te imehi aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti.


pli: Dasa ime, mahārāja, puggalā dhutaguṇārahā.


pli: Katame dasa?


pli: Saddho hoti hirimā dhitimā akuho atthavasī alolo sikkhākāmo daḷhasamādāno anujjhānabahulo mettāvihārī, ime kho, mahārāja, dasa puggalā dhutaguṇārahā.


pli: Ye te, mahārāja, gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, sabbe te purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattha cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti.


pli: Yathā, mahārāja, kusalo issāso antevāsike paṭhamaṁ tāva upāsanasālāyaṁ cāpabhedacāpāropanaggahaṇamuṭṭhippaṭipīḷanaaṅgulivināmanapādaṭhapanasaraggahaṇasannahanaākaḍḍhanasandhāraṇalakkhaniyamanakhipane tiṇapurisakachakaṇatiṇapalālamattikāpuñjaphalakalakkhavedhe anusikkhāpetvā rañño santike upāsanaṁ ārādhayitvā ājaññarathagajaturaṅgadhanadhaññahiraññasuvaṇṇadāsidāsabhariyagāmavaraṁ labhati;


pli: evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti.


pli: Na, mahārāja, dhutaguṇesu pubbāsevanaṁ vinā ekissāyeva jātiyā arahattaṁ sacchikiriyā hoti, uttamena pana vīriyena uttamāya paṭipattiyā tathārūpena ācariyena kalyāṇamittena arahattaṁ sacchikiriyā hoti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, bhisakko sallakatto ācariyaṁ dhanena vā vattappaṭipattiyā vā ārādhetvā satthaggahaṇachedanalekhanavedhanasalluddharaṇavaṇadhovanasosanabhesajjānulimpanavamanavirecanānuvāsanakiriyamanusikkhitvā vijjāsu katasikkho katūpāsano katahattho āture upasaṅkamati tikicchāya;


pli: evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, na, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṁ dhammābhisamayo hoti.


pli: Yathā, mahārāja, udakassa asecanena bījānaṁ avirūhanaṁ hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṁ dhammābhisamayo na hoti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, akatakusalānaṁ akatakalyāṇānaṁ sugatigamanaṁ na hoti;


pli: Pathavisamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ patiṭṭhānaṭṭhena.


pli: Āposamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamaladhovanaṭṭhena.


pli: Tejosamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesavanajjhāpanaṭṭhena.


pli: Vāyosamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamalarajopavāhanaṭṭhena.


pli: Agadasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesabyādhivūpasamanaṭṭhena.


pli: Amatasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesavisanāsanaṭṭhena.


pli: Khettasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇasassavirūhanaṭṭhena.


pli: Manoharasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ patthiticchitasabbasampattivaradadaṭṭhena.


pli: Nāvāsamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ saṁsāramahaṇṇavapāragamanaṭṭhena.


pli: Bhīruttāṇasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ jarāmaraṇabhītānaṁ assāsakaraṇaṭṭhena.


pli: Mātusamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesadukkhappaṭipīḷitānaṁ anuggāhakaṭṭhena.


pli: Pitusamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kusalavaḍḍhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇajanakaṭṭhena.


pli: Mittasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇapariyesanaavisaṁvādakaṭṭhena.


pli: Padumasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamalehi anupalittaṭṭhena.


pli: Catujjātiyavaragandhasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesaduggandhapaṭivinodanaṭṭhena.


pli: Girirājavarasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ aṭṭhalokadhammavātehi akampiyaṭṭhena.


pli: Ākāsasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbattha gahaṇāpagatauruvisaṭavitthatamahantaṭṭhena.


pli: Nadīsamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesamalapavāhanaṭṭhena.


pli: Sudesakasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ jātikantārakilesavanagahananittharaṇaṭṭhena.


pli: Mahāsatthavāhasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbabhayasuññakhemaabhayavarapavaranibbānanagarasampāpanaṭṭhena.


pli: Sumajjitavimalādāsasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ saṅkhārānaṁ sabhāvadassanaṭṭhena.


pli: Phalakasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesalaguḷasarasattipaṭibāhanaṭṭhena.


pli: Chattasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesavassatividhaggisantāpātapapaṭibāhanaṭṭhena.


pli: Candasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ pihayitapatthitaṭṭhena.


pli: Sūriyasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ mohatamatimiranāsanaṭṭhena.


pli: Sāgarasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ anekavidhasāmaññaguṇavararatanuṭṭhānaṭṭhena, aparimitaasaṅkhyeyyaappameyyaṭṭhena ca.


pli: Evaṁ kho, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ bahūpakāraṁ sabbadarathapariḷāhanudaṁ aratinudaṁ bhayanudaṁ bhavanudaṁ khīlanudaṁ malanudaṁ sokanudaṁ dukkhanudaṁ rāganudaṁ dosanudaṁ mohanudaṁ mānanudaṁ diṭṭhinudaṁ sabbākusaladhammanudaṁ yasāvahaṁ hitāvahaṁ sukhāvahaṁ phāsukaraṁ pītikaraṁ yogakkhemakaraṁ anavajjaṁ iṭṭhasukhavipākaṁ guṇarāsiguṇapuñjaaparimitaasaṅkhyeyyaappameyyaguṇaṁ varaṁ pavaraṁ aggaṁ.


pli: Yathā, mahārāja, manussā upatthambhavasena bhojanaṁ upasevanti, hitavasena bhesajjaṁ upasevanti, upakāravasena mittaṁ upasevanti, tāraṇavasena nāvaṁ upasevanti, sugandhavasena mālāgandhaṁ upasevanti, abhayavasena bhīruttāṇaṁ upasevanti, patiṭṭhāvasena pathaviṁ upasevanti, sippavasena ācariyaṁ upasevanti, yasavasena rājānaṁ upasevanti, kāmadadavasena maṇiratanaṁ upasevanti;


pli: evameva kho, mahārāja, sabbasāmaññaguṇadadavasena ariyā dhutaguṇaṁ upasevanti.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, udakaṁ bījavirūhanāya, aggi jhāpanāya, āhāro balāharaṇāya, latā bandhanāya, satthaṁ chedanāya, pānīyaṁ pipāsāvinayanāya, nidhi assāsakaraṇāya, nāvā tīrasampāpanāya, bhesajjaṁ byādhivūpasamanāya, yānaṁ sukhagamanāya, bhīruttāṇaṁ bhayavinodanāya, rājā ārakkhatthāya, phalakaṁ daṇḍaleḍḍulaguḷasarasattipaṭibāhanāya, ācariyo anusāsanāya, mātā posanāya, ādāso olokanāya, alaṅkāro sobhanāya, vatthaṁ paṭicchādanāya, nisseṇī ārohanāya, tulā visamavikkhepanāya, mantaṁ parijappanāya, āvudhaṁ tajjanīyapaṭibāhanāya, padīpo andhakāravidhamanāya, vāto pariḷāhanibbāpanāya, sippaṁ vuttinipphādanāya, agadaṁ jīvitarakkhaṇāya, ākaro ratanuppādanāya, ratanaṁ alaṅkarāya, āṇā anatikkamanāya, issariyaṁ vasavattanāya;


pli: evameva kho, mahārāja, dhutaguṇaṁ sāmaññabījavirūhanāya, kilesamalajhāpanāya, iddhibalāharaṇāya, satisaṁvaranibandhanāya, vimativicikicchāsamucchedanāya, taṇhāpipāsāvinayanāya, abhisamayaassāsakaraṇāya, caturoghanittharaṇāya, kilesabyādhivūpasamāya, nibbānasukhappaṭilābhāya, jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsabhayavinodanāya, sāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, aratikuvitakkapaṭibāhanāya, sakalasāmaññatthānusāsanāya, sabbasāmaññaguṇaposanāya, samathavipassanāmaggaphalanibbānadassanāya, sakalalokathutathomitamahatimahāsobhanakaraṇāya, sabbāpāyapidahanāya, sāmaññatthaselasikharamuddhani abhirūhanāya, vaṅkakuṭilavisamacittavikkhepanāya, sevitabbāsevitabbadhamme sādhusajjhāyakaraṇāya, sabbakilesapaṭisattutajjanāya, avijjandhakāravidhamanāya, tividhaggisantāpapariḷāhanibbāpanāya, saṇhasukhumasantasamāpattinipphādanāya, sakalasāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, bojjhaṅgavararatanuppādanāya, yogijanālaṅkaraṇāya, anavajjanipuṇasukhumasantisukhamanatikkamanāya, sakalasāmaññaariyadhammavasavattanāya.


pli: Iti, mahārāja, imesaṁ guṇānaṁ adhigamāya yadidaṁ ekamekaṁ dhutaguṇaṁ, evaṁ, mahārāja, atuliyaṁ dhutaguṇaṁ appameyyaṁ asamaṁ appaṭisamaṁ appaṭibhāgaṁ appaṭiseṭṭhaṁ uttaraṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ adhikaṁ āyataṁ puthulaṁ visaṭaṁ vitthataṁ garukaṁ bhāriyaṁ mahantaṁ.


pli: Yo kho, mahārāja, puggalo pāpiccho icchāpakato kuhako luddho odariko lābhakāmo yasakāmo kittikāmo ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo dhutaṅgaṁ samādiyati, so diguṇaṁ daṇḍamāpajjati, sabbaguṇaghātamāpajjati, diṭṭhadhammikaṁ hīḷanaṁ khīḷanaṁ garahanaṁ uppaṇḍanaṁ khipanaṁ asambhogaṁ nissāraṇaṁ nicchubhanaṁ pavāhanaṁ pabbājanaṁ paṭilabhati, samparāyepi satayojanike avīcimahāniraye uṇhakaṭhitatattasantattaaccijālāmālake anekavassakoṭisatasahassāni uddhamadho tiriyaṁ pheṇuddehakaṁ samparivattakaṁ paccati, tato muccitvā kisapharusakāḷaṅgapaccaṅgo sūnuddhumātasusiruttamaṅgo chāto pipāsito visamabhīmarūpavaṇṇo bhaggakaṇṇasoto ummīlitanimīlitanettanayano arugattapakkagatto pulavākiṇṇasabbakāyo vātamukhe jalamāno viya aggikkhandho anto jalamāno pajjalamāno atāṇo asaraṇo āruṇṇaruṇṇakāruññaravaṁ paridevamāno nijjhāmataṇhiko samaṇamahāpeto hutvā āhiṇḍamāno mahiyā aṭṭassaraṁ karoti.


pli: Yathā, mahārāja, koci ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko khattiyābhisekena abhisiñcati, so labhati hatthacchedaṁ pādacchedaṁ hatthapādacchedaṁ kaṇṇacchedaṁ nāsacchedaṁ kaṇṇanāsacchedaṁ bilaṅgathālikaṁ saṅkhamuṇḍikaṁ rāhumukhaṁ jotimālikaṁ hatthapajjotikaṁ erakavattikaṁ cīrakavāsikaṁ eṇeyyakaṁ baḷisamaṁsikaṁ kahāpaṇakaṁ khārāpatacchikaṁ palighaparivattikaṁ palālapīṭhakaṁ tattena telena osiñcanaṁ sunakhehi khādāpanaṁ jīvasūlāropanaṁ asinā sīsacchedaṁ anekavihitampi kammakāraṇaṁ anubhavati.


pli: Kiṁ kāraṇā?


pli: Ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko mahante issariye ṭhāne attānaṁ ṭhapesi, velaṁ ghātesi.


pli: Evameva kho, mahārāja, yo koci puggalo pāpiccho …pe…


pli: mahiyā aṭṭassaraṁ karoti.


pli: Yo pana, mahārāja, puggalo yutto patto anucchaviko araho patirūpo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo pahitatto asaṭho amāyo anodariko alābhakāmo ayasakāmo akittikāmo saddho saddhāpabbajito jarāmaraṇā muccitukāmo ‘sāsanaṁ paggaṇhissāmī’ti dhutaṅgaṁ samādiyati, so diguṇaṁ pūjaṁ arahati devānañca piyo hoti manāpo pihayito patthito, jātisumanamallikādīnaṁ viya pupphaṁ nahātānulittassa, jighacchitassa viya paṇītabhojanaṁ, pipāsitassa viya sītalavimalasurabhipānīyaṁ, visagatassa viya osadhavaraṁ, sīghagamanakāmassa viya ājaññarathavaruttamaṁ, atthakāmassa viya manoharamaṇiratanaṁ, abhisiñcitukāmassa viya paṇḍaravimalasetacchattaṁ, dhammakāmassa viya arahattaphalādhigamamanuttaraṁ.


pli: Tassa cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṁ gacchati, samathavipassanā adhigacchati, adhigamappaṭipatti pariṇamati, cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā tisso vijjā chaḷabhiññā kevalo ca samaṇadhammo sabbe tassādheyyā honti, vimuttipaṇḍaravimalasetacchattena abhisiñcati.


pli: Yathā, mahārāja, rañño khattiyassa abhijātakulakulīnassa khattiyābhisekena abhisittassa paricaranti saraṭṭhanegamajānapadabhaṭabalā aṭṭhattiṁsā ca rājaparisā naṭanaccakā mukhamaṅgalikā sotthivācakā samaṇabrāhmaṇasabbapāsaṇḍagaṇā abhigacchanti, yaṁ kiñci pathaviyā paṭṭanaratanākaranagarasuṅkaṭṭhānaverajjakachejjabhejjajanamanusāsanaṁ sabbattha sāmiko bhavati;


pli: evameva kho, mahārāja, yo koci puggalo yutto patto …pe…


pli: Terasimāni, mahārāja, dhutaṅgāni, yehi suddhikato nibbānamahāsamuddaṁ pavisitvā bahuvidhaṁ dhammakīḷamabhikīḷati, rūpārūpaaṭṭhasamāpattiyo vaḷañjeti, iddhividhaṁ dibbasotadhātuṁ paracittavijānanaṁ pubbenivāsānussatiṁ dibbacakkhuṁ sabbāsavakkhayañca pāpuṇāti.


pli: Katame terasa?


pli: Paṁsukūlikaṅgaṁ tecīvarikaṅgaṁ piṇḍapātikaṅgaṁ sapadānacārikaṅgaṁ ekāsanikaṅgaṁ pattapiṇḍikaṅgaṁ khalupacchābhattikaṅgaṁ āraññikaṅgaṁ rukkhamūlikaṅgaṁ abbhokāsikaṅgaṁ sosānikaṅgaṁ yathāsanthatikaṅgaṁ nesajjikaṅgaṁ, imehi kho, mahārāja, terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṁ sāmaññaṁ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.


pli: Yathā, mahārāja, sadhano nāviko paṭṭane suṭṭhu katasuṅko mahāsamuddaṁ pavisitvā vaṅgaṁ takkolaṁ cīnaṁ sovīraṁ suraṭṭhaṁ alasandaṁ kolapaṭṭanaṁ suvaṇṇabhūmiṁ gacchati aññampi yaṁ kiñci nāvāsañcaraṇaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṁ sāmaññaṁ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.


pli: Yathā, mahārāja, kassako paṭhamaṁ khettadosaṁ tiṇakaṭṭhapāsāṇaṁ apanetvā kasitvā vapitvā sammā udakaṁ pavesetvā rakkhitvā gopetvā lavanamaddanena bahudhaññako hoti, tassādheyyā bhavanti ye keci adhanā kapaṇā daliddā duggatajanā;


pli: evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi …pe…


pli: kevalā santā sukhā samāpattiyo.


pli: Yathā vā pana, mahārāja, khattiyo muddhāvasitto abhijātakulīno chejjabhejjajanamanusāsane issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca mahāpathavī tassādheyyā hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi jinasāsanavare issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca samaṇaguṇā tassādheyyā honti.


pli: Nanu, mahārāja, thero upaseno vaṅgantaputto sallekhadhutaguṇe paripūrakāritāya anādiyitvā sāvatthiyā saṅghassa katikaṁ sapariso naradammasārathiṁ paṭisallānagataṁ upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā vanditvā ekamantaṁ nisīdi, bhagavā ca taṁ suvinītaṁ parisaṁ oloketvā haṭṭhatuṭṭho pamudito udaggo parisāya saddhiṁ sallāpaṁ sallapitvā asambhinnena brahmassarena etadavoca—


pli: ‘pāsādikā kho pana tyāyaṁ, upasena, parisā, kathaṁ tvaṁ, upasena, parisaṁ vinesī’ti.


pli: Sopi sabbaññunā dasabalena devātidevena puṭṭho yathābhūtasabhāvaguṇavasena bhagavantaṁ etadavoca—


pli: ‘Yo koci maṁ, bhante, upasaṅkamitvā pabbajjaṁ vā nissayaṁ vā yācati, tamahaṁ evaṁ vadāmi “ahaṁ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko.


pli: Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko, evāhaṁ taṁ pabbājessāmi nissayaṁ dassāmī”ti, sace so me, bhante, paṭissuṇitvā nandati oramati, evāhaṁ taṁ pabbājemi nissayaṁ demi, sace na nandati na oramati, na taṁ pabbājemi, na nissayaṁ demi, evāhaṁ, bhante, parisaṁ vinemī’ti.


pli: Evaṁ kho, mahārāja, dhutaguṇavarasamādiṇṇo jinasāsanavare issaro hoti.


pli: Vasavattī sāmiko icchākaraṇo, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.


pli: Yathā, mahārāja, padumaṁ abhivuddhaparisuddhaudiccajātippabhavaṁ siniddhaṁ mudu lobhanīyaṁ sugandhaṁ piyaṁ patthitaṁ pasatthaṁ jalakaddamamanupalittaṁ aṇupattakesarakaṇṇikābhimaṇḍitaṁ bhamaragaṇasevitaṁ sītalasalilasaṁvaddhaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi ariyasāvako tiṁsaguṇavarehi samupeto hoti.


pli: Katamehi tiṁsaguṇavarehi?


pli: Siniddhamudumaddavamettacitto hoti, ghātitahatavihatakileso hoti, hatanihatamānadabbo hoti, acaladaḷhaniviṭṭhanibbematikasaddho hoti, paripuṇṇapīṇitapahaṭṭhalobhanīyasantasukhasamāpattilābhī hoti, sīlavarapavaraasamasucigandhaparibhāvito hoti, devamanussānaṁ piyo hoti manāpo, khīṇāsavaariyavarapuggalapatthito, devamanussānaṁ vanditapūjito, budhavibudhapaṇḍitajanānaṁ thutathavitathomitapasattho, idha vā huraṁ vā lokena anupalitto, appathokavajjepi bhayadassāvī, vipulavarasampattikāmānaṁ maggaphalavaratthasādhano, āyācitavipulapaṇītapaccayabhāgī, aniketasayano, jhānajjhositatappavaravihārī, vijaṭitakilesajālavatthu, bhinnabhaggasaṅkuṭitasañchinnagatinīvaraṇo, akuppadhammo, abhinītavāso, anavajjabhogī, gativimutto, uttiṇṇasabbavicikiccho, vimuttijjhositattho, diṭṭhadhammo, acaladaḷhabhīruttāṇamupagato, samucchinnānusayo, sabbāsavakkhayaṁ patto, santasukhasamāpattivihārabahulo, sabbasamaṇaguṇasamupeto, imehi tiṁsaguṇavarehi samupeto hoti.


pli: Nanu, mahārāja, thero sāriputto dasasahassilokadhātuyā aggapuriso ṭhapetvā dasabalaṁ lokācariyaṁ, sopi aparimitamasaṅkhyeyyakappe samācitakusalamūlo brāhmaṇakulakulīno manāpikaṁ kāmaratiṁ anekasatasaṅkhaṁ dhanavarañca ohāya jinasāsane pabbajitvā imehi terasahi dhutaguṇehi kāyavacīcittaṁ damayitvā ajjetarahi anantaguṇasamannāgato gotamassa bhagavato sāsanavare dhammacakkamanuppavattako jāto.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ekaṅguttaranikāyavaralañchake—


pli: ‘Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṁ tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavatteti, yathayidaṁ, bhikkhave, sāriputto, sāriputto, bhikkhave, tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavattetī’”ti.


pli: “Sādhu, bhante nāgasena, yaṁ kiñci navaṅgaṁ buddhavacanaṁ, yā ca lokuttarā kiriyā, yā ca loke adhigamavipulavarasampattiyo, sabbaṁ taṁ terasasu dhutaguṇesu samodhānopagatan”ti.


pli: Dhutaṅgapañho dutiyo.


pli: Anumānavaggo catuttho.


title_pli: Milindapañha 7 Opammakathāpañha

pli: Milindapañha


pli: 7 Opammakathāpañha


pli: Mātikā


pli: “Bhante nāgasena, katihaṅgehi samannāgato bhikkhu arahattaṁ sacchikarotī”ti?


pli: “Idha, mahārāja, arahattaṁ sacchikātukāmena bhikkhunā—


pli: Gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Dīpikassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kummassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Vāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Gadrabhavaggo paṭhamo.


pli: Lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Bījassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Samuddassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Samuddavaggo dutiyo.


pli: Pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Āpassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Tejassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Vāyussa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Candassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Sūriyassa satta aṅgāni gahetabbāni.


pli: Sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbāni.


pli: Pathavīvaggo tatiyo.


pli: Upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Biḷārassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Migassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.


pli: Varāhassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Hatthissa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Upacikāvaggo catuttho.


pli: Sīhassa satta aṅgāni gahetabbāni.


pli: Cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Ulūkassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Vaggulissa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Sīhavaggo pañcamo.


pli: Panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Thanasitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Pavanassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Meghassa pañca aṅgāni gahetabbāni.


pli: Maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.


pli: Bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Tacchakassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Makkaṭavaggo chaṭṭho.


pli: Kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Agadassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kumbhavaggo sattamo.


pli: Rañño cattāri aṅgāni gahetabbāni.


pli: Dovārikassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Nisadāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Tulāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Iṇaggāhakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Usabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Suṅkasāyikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Sakuṇagghiyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Sunakhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Camariyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Jambukasiṅgāliyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Dabbiyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.


pli: Anuvicinakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.


pli: Tunnavāyassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Nāvikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbānī”ti.


pli: Mātikā niṭṭhitā.


title_pli: Milindapañha Opammakathāpañha

pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 1. Gadrabhaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, gadrabho nāma saṅkārakūṭepi catukkepi siṅghāṭakepi gāmadvārepi thusarāsimhipi yattha katthaci sayati, na sayanabahulo hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiṇasanthārepi paṇṇasanthārepi kaṭṭhamañcakepi chamāyapi yattha katthaci cammakhaṇḍaṁ pattharitvā yattha katthaci sayitabbaṁ, na sayanabahulena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi mama sāvakā viharanti appamattā ātāpino padhānasmin’ti.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi—


pli: ‘Pallaṅkena nisinnassa,


pli: jaṇṇuke nābhivassati;


pli: Alaṁ phāsuvihārāya,


pli: pahitattassa bhikkhuno’”ti.


pli: Gadrabhaṅgapañho paṭhamo.


pli: 10. Makkaṭaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lajjiṁ pesalaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ bahussutaṁ dhammadharaṁ vinayadharaṁ piyaṁ garubhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ ovādakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ evarūpaṁ kalyāṇamittaṁ ācariyaṁ nissāya viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, makkaṭo rukkheyeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṁ okkamati, tattheva rattiṁ vāsamanubhavati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṁ, pavaneyeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṁ niddaṁ okkamitabbaṁ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto,


pli: nisajjāsayanena vā;


pli: Pavane sobhate bhikkhu,


pli: pavanantaṁva vaṇṇitan’”ti.


pli: Makkaṭaṅgapañho dasamo.


pli: Gadrabhavaggo paṭhamo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Gadrabho ceva kukkuṭo,


pli: kalando dīpini dīpiko;


pli: Kummo vaṁso ca cāpo ca,


pli: vāyaso atha makkaṭoti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 2. Kukkuṭaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṁ sammajjitvā pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapetvā sarīraṁ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṁ vanditvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṁ pavisitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṁ sammajjitvā pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapetvā sarīraṁ paṭijaggitvā cetiyaṁ vanditvā punadeva suññāgāraṁ pavisitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṁ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṁ ajjhoharati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṁ ajjhoharitabbaṁ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Kantāre puttamaṁsaṁva,


pli: akkhassabbhañjanaṁ yathā;


pli: Evaṁ āhari āhāraṁ,


pli: yāpanatthamamucchito’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṁ andho hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṁ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṁ, na nimittaṁ gahetabbaṁ, nānubyañjanaṁ gahetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahākaccāyanena—


pli: ‘Cakkhumāssa yathā andho,


pli: sotavā badhiro yathā;


pli: Paññavāssa yathā mūgo,


pli: balavā dubbaloriva;


pli: Attaatthe samuppanne,


pli: sayetha matasāyikan’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṁ gehaṁ na vijahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṁ karontenapi navakammaṁ karontenapi vattappaṭivattaṁ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṁ kho panetaṁ, mahārāja, yogino gehaṁ, yadidaṁ yoniso manasikāro.


pli: Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo?


pli: Yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā’ti.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi—


pli: ‘Yathā sudanto mātaṅgo,


pli: sakaṁ soṇḍaṁ na maddati;


pli: Bhakkhābhakkhaṁ vijānāti,


pli: attano vuttikappanaṁ.


pli: Tatheva buddhaputtena,


pli: Appamattena vā pana;


pli: Jinavacanaṁ na madditabbaṁ,


pli: Manasikāravaruttaman’”ti.


pli: Kukkuṭaṅgapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 3. Kalandakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kalandako paṭisattumhi opatante naṅguṭṭhaṁ papphoṭetvā mahantaṁ katvā teneva naṅguṭṭhalaguḷena paṭisattuṁ paṭibāhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesasattumhi opatante satipaṭṭhānalaguḷaṁ papphoṭetvā mahantaṁ katvā teneva satipaṭṭhānalaguḷena sabbakilesā paṭibāhitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena cūḷapanthakena—


pli: ‘Yadā kilesā opatanti,


pli: sāmaññaguṇadhaṁsanā;


pli: Satipaṭṭhānalaguḷena,


pli: hantabbā te punappunan’”ti.


pli: Kalandakaṅgapañho tatiyo.


pli: 4. Dīpiniyaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, dīpinī sakiṁyeva gabbhaṁ gaṇhāti, na punappunaṁ purisaṁ upeti?


pli: Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyatiṁ paṭisandhiṁ uppattiṁ gabbhaseyyaṁ cutiṁ bhedaṁ khayaṁ vināsaṁ saṁsārabhayaṁ duggatiṁ visamaṁ sampīḷitaṁ disvā ‘punabbhave nappaṭisandahissāmī’ti yoniso manasikāro karaṇīyo.


pli: Idaṁ, mahārāja, dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte dhaniyagopālakasutte—


pli: ‘Usabhoriva chetva bandhanāni,


pli: Nāgo pūtilataṁva dālayitvā;


pli: Nāhaṁ punupessaṁ gabbhaseyyaṁ,


pli: Atha ce patthayasī pavassa devā’”ti.


pli: Dīpiniyaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 5. Dīpikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘dīpikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, dīpiko araññe tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā pabbatagahanaṁ vā nissāya nilīyitvā mige gaṇhāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vivekaṁ sevitabbaṁ araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhaseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ;


pli: vivekaṁ sevamāno hi, mahārāja, yogī yogāvacaro nacirasseva chaḷabhiññāsu ca vasibhāvaṁ pāpuṇāti.


pli: Idaṁ, mahārāja, dīpikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therehi dhammasaṅgāhakehi—


pli: ‘Yathāpi dīpiko nāma,


pli: nilīyitvā gaṇhate mige;


pli: Tathevāyaṁ buddhaputto,


pli: yuttayogo vipassako;


pli: Araññaṁ pavisitvāna,


pli: gaṇhāti phalamuttaman’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, dīpiko yaṁ kiñci pasuṁ vadhitvā vāmena passena patitaṁ na bhakkheti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā mattikādānena vā cuṇṇadānena vā dantakaṭṭhadānena vā mukhodakadānena vā cātukamyatāya vā muggasupyatāya vā pāribhaṭyatāya vā jaṅghapesanīyena vā vejjakammena vā dūtakammena vā pahiṇagamanena vā piṇḍapaṭipiṇḍena vā dānānuppadānena vā vatthuvijjāya vā nakkhattavijjāya vā aṅgavijjāya vā aññataraññatarena vā buddhappaṭikuṭṭhena micchājīvena nipphāditaṁ bhojanaṁ na bhuñjitabbaṁ vāmena passena patitaṁ pasuṁ viya dīpiko.


pli: Idaṁ, mahārāja, dīpikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Vacīviññattivipphārā,


pli: uppannaṁ madhupāyasaṁ;


pli: Sace bhutto bhaveyyāhaṁ,


pli: sājīvo garahito mama.


pli: Yadipi me antaguṇaṁ,


pli: nikkhamitvā bahī care;


pli: Neva bhindeyyamājīvaṁ,


pli: cajamānopi jīvitan’”ti.


pli: Dīpikaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 6. Kummaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṁ kappeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṁ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṁ lokaṁ pharitvā viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kummassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṁ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṁ te puna passeyyun’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṁ gāḷhamogāhitabbaṁ ‘mā maṁ kilesā puna passeyyun’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, kummassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṁ otāpeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṁ nīharitvā sammappadhāne mānasaṁ otāpetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kummassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kummo pathaviṁ khaṇitvā vivitte vāsaṁ kappeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṁ pajahitvā suññaṁ vivittaṁ kānanaṁ vanapatthaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṁ upagantabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kummassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—


pli: ‘Vivittaṁ appanigghosaṁ,


pli: vāḷamiganisevitaṁ;


pli: Seve senāsanaṁ bhikkhu,


pli: paṭisallānakāraṇā’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, kummo cārikaṁ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṁ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṁvarakavāṭaṁ anugghāṭetvā mānasaṁ samodahitvā saṁvaraṁ katvā satena sampajānena vihātabbaṁ samaṇadhammaṁ anurakkhamānena.


pli: Idaṁ, mahārāja, kummassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare kummūpamasuttante—


pli: ‘Kummova aṅgāni sake kapāle,


pli: Samodahaṁ bhikkhu manovitakke;


pli: Anissito aññamaheṭhayāno,


pli: Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’”ti.


pli: Kummaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 7. Vaṁsaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, vaṁso yattha vāto, tattha anulometi, nāññatthamanudhāvati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yaṁ buddhena bhagavatā bhāsitaṁ navaṅgaṁ satthusāsanaṁ, taṁ anulomayitvā kappiye anavajje ṭhatvā samaṇadhammaṁyeva pariyesitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—


pli: ‘Navaṅgaṁ buddhavacanaṁ,


pli: anulometvāna sabbadā;


pli: Kappiye anavajjasmiṁ,


pli: ṭhatvāpāyaṁ samuttarin’”ti.


pli: Vaṁsaṅgapañho sattamo.


pli: 8. Cāpaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, cāpo sutacchito namito yāvaggamūlaṁ samakameva anunamati nappaṭitthambhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimasamakesu anunamitabbaṁ nappaṭipharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena vidhura (puṇṇaka) jātake—


pli: ‘Cāpovūnudaro dhīro,


pli: vaṁso vāpi pakampaye;


pli: Paṭilomaṁ na vatteyya,


pli: sa rājavasatiṁ vase’”ti.


pli: Cāpaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Gadrabhavagga


pli: 9. Vāyasaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘vāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, vāyaso āsaṅkitaparisaṅkito yattappayatto carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āsaṅkitaparisaṅkitena yattapayattena upaṭṭhitāya satiyā saṁvutehi indriyehi caritabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyasassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vāyaso yaṁ kiñci bhojanaṁ disvā ñātīhi saṁvibhajitvā bhuñjati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi paṭivibhattabhoginā bhavitabbaṁ sīlavantehi sabrahmacārīhi.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyasassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Sace me upanāmenti,


pli: yathāladdhaṁ tapassino;


pli: Sabbe saṁvibhajitvāna,


pli: tato bhuñjāmi bhojanan’”ti.


pli: Vāyasaṅgapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 1. Lābulataṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, lābulatā tiṇe vā kaṭṭhe vā latāya vā soṇḍikāhi ālambitvā tassūpari vaḍḍhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena arahatte abhivaḍḍhitukāmena manasā ārammaṇaṁ ālambitvā arahatte abhivaḍḍhitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: ‘Yathā lābulatā nāma,


pli: tiṇe kaṭṭhe latāya vā;


pli: Ālambitvā soṇḍikāhi,


pli: tato vaḍḍhati uppari.


pli: Tatheva buddhaputtena,


pli: Arahattaphalakāminā;


pli: Ārammaṇaṁ ālambitvā,


pli: Vaḍḍhitabbaṁ asekkhaphale’”ti.


pli: Lābulataṅgapañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 10. Samuddaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṁ na saṁvasati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṁ na saṁvasitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṁ dhārento pidahati, na bahi vikirati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni.


pli: Idaṁ, mahārāja, samuddassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṁ saṁvasati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṁ santuṭṭhaṁ dhutavādaṁ sallekhavuttiṁ ācārasampannaṁ lajjiṁ pesalaṁ garuṁ bhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ codakaṁ pāpagarahiṁ ovādakaṁ anusāsakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ kalyāṇamittaṁ sabrahmacāriṁ nissāya vasitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṁ velaṁ nātivattati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo.


pli: Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Seyyathāpi, mahārāja, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātikkamati;


pli: evameva kho, mahārāja, yaṁ mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṁ suṇantenāpi na tappitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake—


pli: ‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṁ dahanto,


pli: Na tappati sāgaro vā nadīhi;


pli: Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha,


pli: Sutvā na tappanti subhāsitenā’”ti.


pli: Samuddaṅgapañho dasamo.


pli: Samuddavaggo dutiyo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Lābulatā ca padumaṁ,


pli: bījaṁ sālakalyāṇikā;


pli: Nāvā ca nāvālagganaṁ,


pli: kūpo niyāmako tathā;


pli: Kammakāro samuddo ca,


pli: vaggo tena pavuccatīti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 2. Padumaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, padumaṁ udake jātaṁ udake saṁvaddhaṁ anupalittaṁ udakena;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe yase sakkāre sammānanāya paribhogapaccayesu ca sabbattha anupalittena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, padumassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, padumaṁ udakā accuggamma ṭhāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokaṁ abhibhavitvā accuggamma lokuttaradhamme ṭhātabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, padumassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, padumaṁ appamattakenapi anilena eritaṁ calati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamattakesupi kilesesu saṁyamo karaṇīyo, bhayadassāvinā viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, padumassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’”ti.


pli: Padumaṅgapañho dutiyo.


pli: 3. Bījaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, bījaṁ appakampi samānaṁ bhaddake khette vuttaṁ deve sammā dhāraṁ pavecchante subahūni phalāni anudassati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṁ sīlaṁ kevalaṁ sāmaññaphalamanudassati.


pli: Evaṁ sammā paṭipajjitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, bījassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, bījaṁ suparisodhite khette ropitaṁ khippameva saṁvirūhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṁ supariggahitaṁ suññāgāre parisodhitaṁ satipaṭṭhānakhettavare khittaṁ khippameva virūhati.


pli: Idaṁ, mahārāja, bījassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—


pli: ‘Yathāpi khette parisuddhe,


pli: bījañcassa patiṭṭhitaṁ;


pli: Vipulaṁ tassa phalaṁ hoti,


pli: api toseti kassakaṁ.


pli: Tatheva yogino cittaṁ,


pli: suññāgāre visodhitaṁ;


pli: Satipaṭṭhānakhettamhi,


pli: khippameva virūhatī’”ti.


pli: Bījaṅgapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 4. Sālakalyāṇikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, sālakalyāṇikā nāma antopathaviyaṁyeva abhivaḍḍhati hatthasatampi bhiyyopi;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā chaḷabhiññāyo kevalañca samaṇadhammaṁ suññāgāreyeva paripūrayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—


pli: ‘Sālakalyāṇikā nāma,


pli: pādapo dharaṇīruho;


pli: Antopathaviyaṁyeva,


pli: satahatthopi vaḍḍhati.


pli: Yathā kālamhi sampatte,


pli: paripākena so dumo;


pli: Uggañchitvāna ekāhaṁ,


pli: Evamevāhaṁ mahāvīra,


pli: sālakalyāṇikā viya;


pli: Abbhantare suññāgāre,


pli: dhammato abhivaḍḍhayin’”ti.


pli: Sālakalyāṇikaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 5. Nāvaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṁ tārayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṁ sahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṁ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṁsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, nāvāya dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭadvādasākāracatusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, nāvāya tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare saccasaṁyutte—


pli: ‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, “idaṁ dukkhan”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhanirodho”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti vitakkeyyāthā’”ti.


pli: Nāvaṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 6. Nāvālagganakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, nāvālagganakaṁ bahuūmijālākulavikkhobhitasalilatale mahatimahāsamudde nāvaṁ laggeti ṭhapeti, na deti disāvidisaṁ harituṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohūmijāle mahatimahāvitakkasampahāre cittaṁ laggetabbaṁ, na dātabbaṁ disāvidisaṁ harituṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, nāvālagganakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, nāvālagganakaṁ na plavati visīdati, hatthasatepi udake nāvaṁ laggeti ṭhānamupaneti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhayasasakkāramānanavandanapūjanaapacitīsu lābhaggayasaggepi na plavitabbaṁ, sarīrayāpanamattake yeva cittaṁ ṭhapetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, nāvālagganakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Yathā samudde lagganakaṁ,


pli: na plavati visīdati;


pli: Tatheva lābhasakkāre,


pli: mā plavatha visīdathā’”ti.


pli: Nāvālagganakaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 7. Kūpaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kūpo rajjuñca varattañca laṅkārañca dhāreti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satisampajaññasamannāgatena bhavitabbaṁ, abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno, ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī’”ti.


pli: Kūpaṅgapañho sattamo.


pli: 8. Niyāmakaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṁ satataṁ samitaṁ appamatto yattappayatto nāvaṁ sāreti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṁ niyāmayamānena rattindivaṁ satataṁ samitaṁ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṁ niyāmetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade—


pli: ‘Appamādaratā hotha,


pli: sacittamanurakkhatha;


pli: Duggā uddharathattānaṁ,


pli: paṅke sannova kuñjaro’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, niyāmakassa yaṁ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā, sabbaṁ taṁ viditaṁ hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṁ sāvajjānavajjaṁ hīnappaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ vijānitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṁ deti ‘mā koci yantaṁ āmasitthā’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṁvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṁ akusalavitakkaṁ vitakkesī’ti, idaṁ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—


pli: ‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathidaṁ—


pli: Niyāmakaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Samuddavagga


pli: 9. Kammakāraṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, kammakāro evaṁ cintayati ‘bhatako ahaṁ imāya nāvāya kammaṁ karomi, imāyāhaṁ nāvāya vāhasā bhattavetanaṁ labhāmi, na me pamādo karaṇīyo, appamādena me ayaṁ nāvā vāhetabbā’ti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena evaṁ cintayitabbaṁ ‘imaṁ kho ahaṁ cātumahābhūtikaṁ kāyaṁ sammasanto satataṁ samitaṁ appamatto upaṭṭhitassati sato sampajāno samāhito ekaggacitto jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccissāmīti appamādo me karaṇīyo’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—


pli: ‘Kāyaṁ imaṁ sammasatha,


pli: parijānātha punappunaṁ;


pli: Kāye sabhāvaṁ disvāna,


pli: dukkhassantaṁ karissathā’”ti.


pli: Kammakāraṅgapañho navamo.


pli: Pathavīvagga


pli: 1. Pathavīaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, pathavī iṭṭhāniṭṭhāni kappūrāgarutagaracandanakuṅkumādīni ākirantepi pittasemhapubbaruhirasedamedakheḷasiṅghāṇikalasikamuttakarīsādīni ākirantepi tādisāyeva;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena iṭṭhāniṭṭhe lābhālābhe yasāyase nindāpasaṁsāya sukhadukkhe sabbattha tādināyeva bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pathaviyā paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī maṇḍanavibhūsanāpagatā sakagandhaparibhāvitā;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vibhūsanāpagatena sakasīlagandhaparibhāvitena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pathaviyā dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī nirantarā akhaṇḍacchiddā asusirā bahalā ghanā vitthiṇṇā;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirantaramakhaṇḍacchiddamasusirabahalaghanavitthiṇṇasīlena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pathaviyā tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī gāmanigamanagarajanapadarukkhapabbatanadītaḷākapokkharaṇīmigapakkhimanujanaranārigaṇaṁ dhārentīpi akilāsu hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ovadantenapi anusāsantenapi viññāpentenapi sandassentenapi samādapentenapi samuttejentenapi sampahaṁsentenapi dhammadesanāsu akilāsunā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pathaviyā catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī anunayappaṭighavippamuttā;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena pathavisamena cetasā viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pathaviyā pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya—


pli: ‘Ekañce bāhaṁ vāsiyā,


pli: tacche kupitamānasā;


pli: Ekañce bāhaṁ gandhena,


pli: ālimpeyya pamoditā.


pli: Amusmiṁ paṭigho natthi,


pli: rāgo asmiṁ na vijjati;


pli: Pathavīsamacittā te,


pli: tādisā samaṇā mamā’”ti.


pli: Pathavīaṅgapañho paṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 10. Cakkavattiṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṁ saṅgaṇhāti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena catassannaṁ parisānaṁ mānasaṁ saṅgahetabbaṁ anuggahetabbaṁ sampahaṁsetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṁsāvitakkā na uppādetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Vitakkūpasame ca yo rato,


pli: Asubhaṁ bhāvayate sadā sato;


pli: Esa kho byanti kāhiti,


pli: Esa checchati mārabandhanan’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattī divase divase samuddapariyantaṁ mahāpathaviṁ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ divase divase paccavekkhitabbaṁ ‘kiṁ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi anupavajjassa divaso vītivattatī’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare—


pli: ‘Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti pabbajitena abhiṇhaṁ paccavekkhitabban’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṁvihitā hoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abbhantarānaṁ bāhirānaṁ kilesānaṁ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: ‘Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṁ pajahati kusalaṁ bhāveti, sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti, suddhamattānaṁ pariharatī’”ti.


pli: Cakkavattiṅgapañho dasamo.


pli: Pathavīvaggo tatiyo.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Pathavī āpo ca tejo ca,


pli: vāyo ca pabbatena ca;


pli: Ākāso candasūriyo ca,


pli: sakko ca cakkavattināti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 2. Āpaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘āpassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, āpo susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddho;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuhanalapananemittakanippesikataṁ apanetvā susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddhācārena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, āpassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, āpo sītalasabhāvasaṇṭhito;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu khantimettānuddayasampannena hitesinā anukampakena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, āpassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, āpo asuciṁ suciṁ karoti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāme vā araññe vā upajjhāye upajjhāyamattesu ācariye ācariyamattesu sabbattha anadhikaraṇena bhavitabbaṁ anavasesakārinā.


pli: Idaṁ, mahārāja, āpassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, āpo bahujanapatthito;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchasantuṭṭhapavivittapaṭisallānena satataṁ sabbalokamabhipatthitena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, āpassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, āpo na kassaci ahitamupadahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parabhaṇḍanakalahaviggahavivādarittajjhānaaratijananaṁ kāyavacīcittehi pāpakaṁ na karaṇīyaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, āpassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā, devātidevena kaṇhajātake—


pli: ‘Varañce me ado sakka,


pli: sabbabhūtānamissara;


pli: Na mano vā sarīraṁ vā,


pli: maṁ-kate sakka kassaci;


pli: Kadāci upahaññetha,


pli: etaṁ sakka varaṁ vare’”ti.


pli: Āpaṅgapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 3. Tejaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘tejassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, tejo tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ ḍahati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te abbhantarā vā bāhirā vā kilesā iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavanā, sabbe te ñāṇagginā ḍahitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, tejassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tejo niddayo akāruṇiko;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesesu kāruññānuddayā na kātabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, tejassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tejo sītaṁ paṭihanati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vīriyasantāpatejaṁ abhijanetvā kilesā paṭihantabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, tejassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tejo anunayappaṭighavippamutto uṇhamabhijaneti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena tejosamena cetasā viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, tejassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, tejo andhakāraṁ vidhamitvā ālokaṁ dassayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena avijjandhakāraṁ vidhamitvā ñāṇālokaṁ dassayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, tejassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṁ puttaṁ rāhulaṁ ovadantena—


pli: ‘Tejosamaṁ, rāhula, bhāvanaṁ bhāvehi.


pli: Tejosamaṁ hi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassantī’”ti.


pli: Tejaṅgapañho tatiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 4. Vāyuṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘vāyussa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, vāyu supupphitavanasaṇḍantaraṁ abhivāyati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttivarakusumapupphitārammaṇavanantare ramitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyussa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu dharaṇīruhapādapagaṇe mathayati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vanantaragatena saṅkhāre vicinantena kilesā mathayitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyussa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu ākāse carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lokuttaradhammesu mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyussa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu gandhaṁ anubhavati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena attano sīlavarasurabhigandho anubhavitabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyussa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu nirālayo aniketavāsī;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirālayamaniketamasanthavena sabbattha vimuttena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vāyussa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—


pli: ‘Santhavāto bhayaṁ jātaṁ,


pli: niketā jāyate rajo;


pli: Aniketamasanthavaṁ,


pli: etaṁ ve munidassanan’”ti.


pli: Vāyuṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 5. Pabbataṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, pabbato acalo akampito asampavedhī;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sammānane vimānane sakkāre asakkāre garukāre agarukāre yase ayase nindāya pasaṁsāya sukhe dukkhe iṭṭhāniṭṭhesu sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu rajanīyesu na rajjitabbaṁ, dussanīyesu na dussitabbaṁ, muyhanīyesu na muyhitabbaṁ, na kampitabbaṁ na calitabbaṁ, pabbatena viya acalena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pabbatassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Selo yathā ekaghano,


pli: vātena na samīrati;


pli: Evaṁ nindāpasaṁsāsu,


pli: na samiñjanti paṇḍitā’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato thaddho na kenaci saṁsaṭṭho;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena thaddhena asaṁsaṭṭhena bhavitabbaṁ, na kenaci saṁsaggo karaṇīyo.


pli: Idaṁ, mahārāja, pabbatassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: ‘Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,


pli: anāgārehi cūbhayaṁ;


pli: Anokasārimappicchaṁ,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇan’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pabbate bījaṁ na virūhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamānase kilesā na virūhāpetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, pabbatassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena subhūtinā—


pli: ‘Rāgūpasaṁhitaṁ cittaṁ,


pli: yadā uppajjate mama;


pli: Sayaṁva paccavekkhāmi,


pli: ekaggo taṁ damemahaṁ.


pli: Rajjase rajanīye ca,


pli: dussanīye ca dussase;


pli: Muyhase mohanīye ca,


pli: nikkhamassu vanā tuvaṁ.


pli: Visuddhānaṁ ayaṁ vāso,


pli: nimmalānaṁ tapassinaṁ;


pli: Mā kho visuddhaṁ dūsesi,


pli: nikkhamassu vanā tuvan’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato accuggato;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇaccuggatena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, pabbatassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Pamādaṁ appamādena,


pli: yadā nudati paṇḍito;


pli: Paññāpāsādamāruyha,


pli: asoko sokiniṁ pajaṁ;


pli: Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe,


pli: dhīro bāle avekkhatī’ti.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato anunnato anonato;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena unnatāvanati na karaṇīyā.


pli: Idaṁ, mahārāja, pabbatassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya—


pli: ‘Lābhena unnato loko,


pli: alābhena ca onato;


pli: Lābhālābhena ekaṭṭhā,


pli: tādisā samaṇā mamā’”ti.


pli: Pabbataṅgapañho pañcamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 6. Ākāsaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, ākāso sabbaso agayho;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaso kilesehi agayhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ākāsassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso isitāpasabhūtadijagaṇānusañcarito;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ‘aniccaṁ dukkhaṁ anattā’ti saṅkhāresu mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ākāsassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso santāsanīyo;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbabhavapaṭisandhīsu mānasaṁ ubbejayitabbaṁ, assādo na kātabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, ākāsassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso ananto appamāṇo aparimeyyo;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anantasīlena aparimitañāṇena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ākāsassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso alaggo asatto appatiṭṭhito apalibuddho;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe āvāse palibodhe paccaye sabbakilesesu ca sabbattha alaggena bhavitabbaṁ, anāsattena appatiṭṭhitena apalibuddhena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, ākāsassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṁ puttaṁ rāhulaṁ ovadantena—


pli: ‘Seyyathāpi, rāhula, ākāso na katthaci patiṭṭhito;


pli: evameva kho tvaṁ, rāhula, ākāsasamaṁ bhāvanaṁ bhāvehi.


pli: Ākāsasamaṁ hi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ pariyādāya ṭhassantī’”ti.


pli: Ākāsaṅgapañho chaṭṭho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 7. Candaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṁ vaḍḍhati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṁ vaḍḍhitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, candassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cando uḷārādhipati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, candassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cando nisāya carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, candassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cando vimānaketu;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, candassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni.


pli: Idaṁ, mahārāja, candassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṁ apakassa cittaṁ niccanavakā kulesu appagabbhā’”ti.


pli: Candaṅgapañho sattamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 8. Sūriyaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘sūriyassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṁ udakaṁ parisoseti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṁ parisosetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṁ vidhamati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ sabbaṁ duccaritatamaṁ vidhamayitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṁ carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṁ yoniso manasikāro kātabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo raṁsimālī;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṁ santāpento carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne satte disvā mahatā saṁvegabhayena mānasaṁ saṁvejetabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, sūriyassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena vaṅgīsena—


pli: ‘Yathāpi sūriyo udayanto,


pli: Rūpaṁ dasseti pāṇinaṁ;


pli: Suciñca asuciñcāpi,


pli: Kalyāṇañcāpi pāpakaṁ.


pli: Tathā bhikkhu dhammadharo,


pli: avijjāpihitaṁ janaṁ;


pli: Pathaṁ dasseti vividhaṁ,


pli: ādiccovudayaṁ yathā’”ti.


pli: Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Pathavīvagga


pli: 9. Sakkaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, sakko ekantasukhasamappito;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantapavivekasukhābhiratena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sakkassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sakko deve disvā paggaṇhāti, hāsamabhijaneti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalesu dhammesu alīnamatanditaṁ santaṁ mānasaṁ paggahetabbaṁ, hāsamabhijanetabbaṁ, uṭṭhahitabbaṁ ghaṭitabbaṁ vāyamitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, sakkassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, sakkassa anabhirati nuppajjati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena suññāgāre anabhirati na uppādetabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, sakkassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena subhūtinā—


pli: ‘Sāsane te mahāvīra,


pli: yato pabbajito ahaṁ;


pli: Nābhijānāmi uppannaṁ,


pli: mānasaṁ kāmasaṁhitan’”ti.


pli: Sakkaṅgapañho navamo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 1. Upacikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, upacikā upari chadanaṁ katvā attānaṁ pidahitvā gocarāya carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlasaṁvarachadanaṁ katvā mānasaṁ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṁ, sīlasaṁvarachadanena kho, mahārāja, yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti.


pli: Idaṁ, mahārāja, upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—


pli: ‘Sīlasaṁvarachadanaṁ,


pli: yogī katvāna mānasaṁ;


pli: Anupalitto lokena,


pli: bhayā ca parimuccatī’”ti.


pli: Upacikaṅgapañho paṭhamo.


pli: 10. Hatthiṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṁ dāleti;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṁ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṁyeva pekkhati, na disāvidisā viloketi;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṁ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṁ ulloketabbaṁ, na adho oloketabbaṁ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, hatthissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṁ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṁ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṁ, yadi passati vipassako manuññaṁ patirūpaṁ ruciradese bhavaṁ maṇḍapaṁ vā rukkhamūlaṁ vā guhaṁ vā pabbhāraṁ vā, tattheva vāsamupagantabbaṁ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo.


pli: Idaṁ, mahārāja, hatthissa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī udakaṁ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṁ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṁ mahatimahantaṁ padumasaraṁ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṁ;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṁ vimuttikusumasañchannaṁ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṁ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā.


pli: Idaṁ, mahārāja, hatthissa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sato pādaṁ uddharati, sato pādaṁ nikkhipati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṁ uddharitabbaṁ, satena sampajānena pādaṁ nikkhipitabbaṁ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, hatthissa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—


pli: ‘Kāyena saṁvaro sādhu,


pli: sādhu vācāya saṁvaro;


pli: Manasā saṁvaro sādhu,


pli: sādhu sabbattha saṁvaro;


pli: Sabbattha saṁvuto lajjī,


pli: rakkhitoti pavuccatī’”ti.


pli: Hatthiṅgapañho dasamo.


pli: Upacikāvaggo catuttho.


pli: Tassuddānaṁ


pli: Upacikā biḷāro ca,


pli: Undūro vicchikena ca;


pli: Nakulo siṅgālo migo,


pli: Gorūpo varāho hatthinā dasāti.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 2. Biḷāraṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṁyeva pariyesati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṁ samitaṁ appamattena kāyagatāsatibhojanaṁyeva pariyesitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, biḷārassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Puna caparaṁ, mahārāja, biḷāro āsanneyeva gocaraṁ pariyesati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imesuyeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṁ ‘iti rūpaṁ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṁ samudayo iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo, iti viññāṇaṁ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti.


pli: Idaṁ, mahārāja, biḷārassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—


pli: ‘Na ito dūre bhavitabbaṁ,


pli: bhavaggaṁ kiṁ karissati;


pli: Paccuppannamhi vohāre,


pli: sake kāyamhi vindathā’”ti.


pli: Biḷāraṅgapañho dutiyo.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 3. Undūraṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—


pli: ‘Dhammāsīsaṁ karitvāna,


pli: viharanto vipassako;


pli: Anolīno viharati,


pli: upasanto sadā sato’”ti.


pli: Undūraṅgapañho tatiyo.


pli: 4. Vicchikaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṁ ussāpetvā carati;


pli: evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṁ, ñāṇaṁ ussāpetvā viharitabbaṁ.


pli: Idaṁ, mahārāja, vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.


pli: ‘Ñāṇakhaggaṁ gahetvāna,


pli: Parimuccati sabbabhayā,


pli: duppasaho ca so bhave’”ti.


pli: Vicchikaṅgapañho catuttho.


pli: Milindapañha


pli: Opammakathāpañha


pli: Upacikāvagga


pli: 5. Nakulaṅgapañha


pli: “Bhante nāgasena, ‘nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?


pli: “Yathā, mahārāja, nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṁ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṁ;