pli: idhassa brāhmaṇo …pe…


nikaya: mn

layer: root

title_pli: Majjhima Nikāya 84 Madhurasutta

pli: idhassa vesso …pe…


pli: idhassa suddo pāṇātipātī adinnādāyī …pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya no vā?


pli: Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?


pli: “Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātī adinnādāyī …pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.


pli: Evaṁ me ettha hoti, evañca pana me etaṁ arahataṁ sutan”ti.


pli: “Sādhu sādhu, mahārāja.


pli: Sādhu kho te etaṁ, mahārāja, evaṁ hoti, sādhu ca pana te etaṁ arahataṁ sutaṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?


pli: “Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.


pli: Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.


pli: “Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:


pli: ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe… brahmadāyādā’”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: idhassa khattiyo pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya no vā?


pli: “Khattiyopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.


pli: idhassa brāhmaṇo, idhassa vesso, idhassa suddo pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato …pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya no vā?


pli: “Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato …pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.


pli: idha khattiyo sandhiṁ vā chindeyya, nillopaṁ vā hareyya, ekāgārikaṁ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṁ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṁ:


pli: ‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī.


pli: Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.


pli: Kinti naṁ kareyyāsī”ti?


pli: “Ghāteyyāma vā, bho kaccāna, jāpeyyāma vā pabbājeyyāma vā yathāpaccayaṁ vā kareyyāma.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.


pli: idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo sandhiṁ vā chindeyya, nillopaṁ vā hareyya, ekāgārikaṁ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṁ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṁ:


pli: Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.


pli: yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?


pli: Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?


pli: “Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.


pli: Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.


pli: “Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:


pli: ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe… brahmadāyādā’”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: idha khattiyo kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā, virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo.


pli: “Abhivādeyyāma vā, bho kaccāna, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma abhinimanteyyāma vā naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi dhammikaṁ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma.


pli: Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.


pli: idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo.


pli: Kinti naṁ kareyyāsī”ti?


pli: Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.


pli: ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;


pli: brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;


pli: brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;


pli: brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti.


pli: Evaṁ vutte, rājā mādhuro avantiputto āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:


pli: “abhikkantaṁ, bho kaccāna, abhikkantaṁ, bho kaccāna.


pli: Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Esāhaṁ bhavantaṁ kaccānaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


pli: “Mā kho maṁ tvaṁ, mahārāja, saraṇaṁ agamāsi.


pli: Tameva tvaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gaccha yamahaṁ saraṇaṁ gato”ti.


pli: “Kahaṁ pana, bho kaccāna, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?


pli: “Parinibbuto kho, mahārāja, etarahi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho”ti.


pli: “Sacepi mayaṁ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ dasasu yojanesu, dasapi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.


pli: Sacepi mayaṁ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ vīsatiyā yojanesu, tiṁsāya yojanesu, cattārīsāya yojanesu, paññāsāya yojanesu, paññāsampi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.


pli: Yojanasate cepi mayaṁ bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ, yojanasatampi mayaṁ gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.


pli: Yato ca, bho kaccāna, parinibbuto so bhagavā, parinibbutampi mayaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Madhurasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 85 Bodhirājakumārasutta

pli: Majjhima Nikāya 85


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā balaṁ gahetvā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.


pli: Bodhirājakumārasutta


pli: Vitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ …


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.


pli: So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.


pli: So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi.


pli: Ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā


pli: vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.


pli: Tena kho pana samayena bodhissa rājakumārassa kokanado nāma pāsādo acirakārito hoti anajjhāvuṭṭho samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:


pli: “ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vanda, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:


pli: ‘bodhi, bhante, rājakumāro bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti.


pli: Evañca vadehi:


pli: ‘adhivāsetu kira, bhante, bhagavā bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sañjikāputto māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.


pli: Evañca vadeti:


pli: ‘adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.


pli: Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.


pli: Atha kho sañjikāputto māṇavo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā yena bodhi rājakumāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:


pli: “avocumha bhoto vacanena taṁ bhavantaṁ gotamaṁ:


pli: ‘bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.


pli: Evañca vadeti—


pli: adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.


pli: Adhivuṭṭhañca pana samaṇena gotamenā”ti.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā, kokanadañca pāsādaṁ odātehi dussehi santharāpetvā yāva pacchimasopānakaḷevarā, sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:


pli: “ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocehi:


pli: ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocesi:


pli: “kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.


pli: Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bodhissa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami.


pli: Tena kho pana samayena bodhi rājakumāro bahidvārakoṭṭhake ṭhito hoti bhagavantaṁ āgamayamāno.


pli: Addasā kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna paccuggantvā bhagavantaṁ abhivādetvā purakkhatvā yena kokanado pāsādo tenupasaṅkami.


pli: Atha kho bhagavā pacchimaṁ sopānakaḷevaraṁ nissāya aṭṭhāsi.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “abhiruhatu, bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni;


pli: yaṁ mama assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.


pli: Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.


pli: Dutiyampi kho …pe…


pli: tatiyampi kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:


pli: Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ apalokesi.


pli: Atha kho āyasmā ānando bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:


pli: “saṁharatu, rājakumāra, dussāni;


pli: na bhagavā celapaṭikaṁ akkamissati.


pli: Pacchimaṁ janataṁ tathāgato anukampatī”ti.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro dussāni saṁharāpetvā uparikokanadapāsāde āsanāni paññapesi.


pli: Atha kho bhagavā kokanadaṁ pāsādaṁ abhiruhitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.


pli: Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Ekamantaṁ nisinno kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “mayhaṁ kho, bhante, evaṁ hoti:


pli: ‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’”ti.


pli: “Mayhampi kho, rājakumāra, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:


pli: ‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.


pli: So evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo maṁ etadavoca:


pli: ‘viharatāyasmā,


pli: tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti;


pli: addhā āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ viharatī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṁ pavedesi.


pli: ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhampatthi saddhā;


pli: na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṁ …pe…


pli: sati …


pli: samādhi …


pli: paññā, mayhampatthi paññā.


pli: Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.


pli: ‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?


pli: ‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.


pli: ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.


pli: ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,


pli: ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.


pli: Iti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi, taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.


pli: Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.


pli: Iti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi.


pli: Iti yādiso ahaṁ, tādiso tuvaṁ; yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.


pli: Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.


pli: Iti kho, rājakumāra, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto maṁ etadavoca:


pli: ‘viharatāyasmā,


pli: tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.


pli: ‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;


pli: addhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.


pli: ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;


pli: na kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ …pe…


pli: sati …


pli: samādhi …


pli: paññā, mayhampatthi paññā.


pli: Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.


pli: ‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?


pli: ‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.


pli: ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.


pli: ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,


pli: ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.


pli: Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.


pli: Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.


pli: Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.


pli: Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.


pli: Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.


pli: Iti kho, rājakumāra, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno, magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno, yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.


pli: Tatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ, ramaṇīyaṁ samantā ca gocaragāmaṁ.


pli: ‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā, ramaṇīyā samantā ca gocaragāmo.


pli: Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, tattheva nisīdiṁ:


pli: ‘alamidaṁ padhānāyā’ti.


pli: Apissu maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ.


pli: Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:


pli: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?


pli: “No hidaṁ, bhante.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ tañca pana udake nikkhittaṁ,


pli: yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.


pli: “Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.


pli: Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.


pli: api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?


pli: Aduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ,


pli: “Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.


pli: Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.


pli: Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:


pli: ‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: api nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?


pli: “Evaṁ, bhante.


pli: Taṁ kissa hetu?


pli: Aduñhi, bhante, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhittan”ti.


pli: “Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ suppahīno hoti suppaṭippassaddho.


pli: Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.


pli: Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Imā kho maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘yannūnāhaṁ dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya;


pli: evameva kho me, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.


pli: Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.


pli: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.


pli: Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti;


pli: evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya;


pli: evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya;


pli: evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya;


pli: evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā, vātā kucchiṁ parikantanti.


pli: Āraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.


pli: ‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.


pli: Seyyathāpi, rājakumāra, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ;


pli: evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.


pli: Apissu maṁ, rājakumāra, devatā disvā evamāhaṁsu:


pli: ‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti.


pli: Ekaccā devatā evamāhaṁsu:


pli: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṁ karotī’ti.


pli: ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṁ karoti. Arahaṁ samaṇo gotamo. Vihāro tveva so arahato evarūpo hotī’ti.


pli: ‘yannūnāhaṁ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyan’ti.


pli: Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ:


pli: ‘mā kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji.


pli: Sace kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāressāma, tāya tvaṁ yāpessasī’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṁ paṭijāneyyaṁ. Imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāreyyuṁ, tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ, taṁ mamassa musā’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, tā devatā paccācikkhāmi. ‘Halan’ti vadāmi.


pli: ‘yannūnāhaṁ thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhārayato pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ, adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.


pli: Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.


pli: Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, rājakumāra, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṁ, rājakumāra, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya.


pli: Apissu maṁ, rājakumāra, manussā disvā evamāhaṁsu: ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti,


pli: ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti.


pli: Ekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti.


pli: Yāvassu me, rājakumāra, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṁsu, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.


pli: Yepi hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.


pli: Yepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.


pli: Na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ;


pli: siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti.


pli: ‘abhijānāmi kho panāhaṁ pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitā;


pli: siyā nu kho eso maggo bodhāyā’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, satānusāri viññāṇaṁ ahosi:


pli: ‘eseva maggo bodhāyā’ti.


pli: ‘kiṁ nu kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti?


pli: ‘na kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti.


pli: ‘na kho taṁ sukaraṁ sukhaṁ adhigantuṁ evaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyena. Yannūnāhaṁ oḷārikaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ odanakummāsan’ti.


pli: So kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ.


pli: Tena kho pana maṁ, rājakumāra, samayena pañcavaggiyā bhikkhū paccupaṭṭhitā honti:


pli: ‘yaṁ kho samaṇo gotamo dhammaṁ adhigamissati taṁ no ārocessatī’ti.


pli: Yato kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ, atha me te pañcavaggiyā bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu:


pli: ‘bāhulliko samaṇo gotamo padhānavibbhanto, āvatto bāhullāyā’ti.


pli: So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.


pli: So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi …pe…


pli: ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.


pli: So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.


pli: So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ;


pli: ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ.


pli: Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha.


pli: Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ ahosi.


pli: ‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññāsiṁ.


pli: Ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā pacchime yāme tatiyā


pli: vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.


pli: Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.


pli: Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ—idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.


pli: Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ—yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti.


pli: Apissu maṁ, rājakumāra, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:


pli: ‘Kicchena me adhigataṁ,


pli: halaṁ dāni pakāsituṁ;


pli: Rāgadosaparetehi,


pli: nāyaṁ dhammo susambudho.


pli: Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ,


pli: gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;


pli: Rāgarattā na dakkhanti,


pli: tamokhandhena āvuṭā’ti.


pli: Itiha me, rājakumāra, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāya.


pli: Atha kho, rājakumāra, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:


pli: ‘nassati vata bho loko; vinassati vata bho loko. Yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāyā’ti.


pli: Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.


pli: Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:


pli: ‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ.


pli: Santi sattā apparajakkhajātikā assavanatāya dhammassa parihāyanti;


pli: bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.


pli: Idamavoca, rājakumāra, brahmā sahampati;


pli: idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:


pli: ‘Pāturahosi magadhesu pubbe,


pli: Dhammo asuddho samalehi cintito;


pli: Apāpuretaṁ amatassa dvāraṁ,


pli: Suṇantu dhammaṁ vimalenānubuddhaṁ.


pli: Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,


pli: Yathāpi passe janataṁ samantato;


pli: Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,


pli: Pāsādamāruyha samantacakkhu.


pli: Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,


pli: Avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ;


pli: Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,


pli: Satthavāha aṇaṇa vicara loke;


pli: Desassu bhagavā dhammaṁ,


pli: Aññātāro bhavissantī’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesiṁ.


pli: Addasaṁ kho ahaṁ, rājakumāra, buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.


pli: Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena;


pli: evameva kho ahaṁ, rājakumāra; buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasaṁ satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmānaṁ sahampatiṁ gāthāya paccabhāsiṁ:


pli: ‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā,


pli: Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ;


pli: Vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ,


pli: Dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.


pli: Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?


pli: Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?


pli: ‘ayaṁ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.


pli: Yannūnāhaṁ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;


pli: so imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.


pli: Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:


pli: ‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti.


pli: Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:


pli: ‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti.


pli: ‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo.


pli: Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.


pli: ‘ayaṁ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.


pli: Yannūnāhaṁ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;


pli: ‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti.


pli: ‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti.


pli: ‘mahājāniyo kho udako rāmaputto.


pli: Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:


pli: ‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?


pli: Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?


pli: ‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū ye maṁ padhānapahitattaṁ upaṭṭhahiṁsu.


pli: Yannūnāhaṁ pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.


pli: ‘kahaṁ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti.


pli: Addasaṁ khvāhaṁ, rājakumāra, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharante isipatane migadāye.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkamiṁ.


pli: Addasā kho maṁ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggappaṭipannaṁ.


pli: Disvāna maṁ etadavoca:


pli: ‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.


pli: Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ:


pli: ‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,


pli: Sabbesu dhammesu anūpalitto;


pli: Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,


pli: Sayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ.


pli: Na me ācariyo atthi,


pli: sadiso me na vijjati;


pli: Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,


pli: natthi me paṭipuggalo.


pli: Ahañhi arahā loke,


pli: ahaṁ satthā anuttaro;


pli: Ekomhi sammāsambuddho,


pli: sītibhūtosmi nibbuto.


pli: Dhammacakkaṁ pavattetuṁ,


pli: Gacchāmi kāsinaṁ puraṁ;


pli: Andhībhūtasmiṁ lokasmiṁ,


pli: Āhañchaṁ amatadundubhin’ti.


pli: ‘Yathā kho tvaṁ, āvuso, paṭijānāsi arahasi anantajino’ti.


pli: ‘Mādisā ve jinā honti,


pli: ye pattā āsavakkhayaṁ;


pli: Jitā me pāpakā dhammā,


pli: tasmāhamupaka jino’ti.


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṁ okampetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.


pli: Atha khvāhaṁ, rājakumāra, anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṁ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṁ.


pli: Addasaṁsu kho maṁ, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna aññamaññaṁ saṇṭhapesuṁ:


pli: ‘ayaṁ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya.


pli: So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo, nāssa pattacīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ;


pli: api ca kho āsanaṁ ṭhapetabbaṁ—sace so ākaṅkhissati nisīdissatī’ti.


pli: Yathā yathā kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamiṁ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṁsu sakāya katikāya saṇṭhātuṁ.


pli: Appekacce maṁ paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahesuṁ. Appekacce āsanaṁ paññapesuṁ. Appekacce pādodakaṁ upaṭṭhapesuṁ.


pli: Api ca kho maṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:


pli: ‘mā, bhikkhave, tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha;


pli: arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.


pli: Odahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.


pli: Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.


pli: Evaṁ vutte, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:


pli: ‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?


pli: ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.


pli: Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.


pli: Dutiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:


pli: Dutiyampi kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:


pli: Tatiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:


pli: ‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṁ pabhāvitametan’ti?


pli: ‘No hetaṁ, bhante’.


pli: ‘Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.


pli: Asakkhiṁ kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṁ.


pli: Dvepi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi. Tayo bhikkhū piṇḍāya caranti.


pli: Yaṁ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti, tena chabbaggiyā yāpema.


pli: Tayopi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti.


pli: Yaṁ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.


pli: Atha kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṁsū”ti.


pli: Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “kīva cirena nu kho, bhante, bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā”ti?


pli: “Tena hi, rājakumāra, taṁyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: kusalo tvaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti?


pli: “Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: idha puriso āgaccheyya:


pli: ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;


pli: tassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.


pli: So cassa assaddho;


pli: yāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.


pli: So cassa bahvābādho;


pli: yāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.


pli: So cassa saṭho māyāvī;


pli: yāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.


pli: So cassa kusīto;


pli: yāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.


pli: So cassa duppañño;


pli: yāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?


pli: “Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso na mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: idha puriso āgaccheyya:


pli: ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;


pli: tassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.


pli: So cassa saddho;


pli: yāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.


pli: So cassa appābādho;


pli: yāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.


pli: So cassa asaṭho amāyāvī;


pli: yāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.


pli: So cassa āraddhavīriyo;


pli: yāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.


pli: So cassa paññavā;


pli: yāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,


pli: api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?


pli: “Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.


pli: “Evameva kho, rājakumāra, pañcimāni padhāniyaṅgāni.


pli: Katamāni pañca?


pli: Idha, rājakumāra, bhikkhu saddho hoti; saddahati tathāgatassa bodhiṁ:


pli: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti;


pli: appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;


pli: asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;


pli: āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;


pli: paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.


pli: Imāni kho, rājakumāra, pañca padhāniyaṅgāni.


pli: Imehi, rājakumāra, pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—


pli: yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta vassāni.


pli: Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta vassāni.


pli: Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—


pli: yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya chabbassāni …


pli: pañca vassāni …


pli: cattāri vassāni …


pli: tīṇi vassāni …


pli: dve vassāni …


pli: ekaṁ vassaṁ.


pli: Tiṭṭhatu, rājakumāra, ekaṁ vassaṁ.


pli: yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta māsāni.


pli: Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta māsāni.


pli: yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—


pli: brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha māsāni …


pli: pañca māsāni …


pli: cattāri māsāni …


pli: tīṇi māsāni …


pli: dve māsāni …


pli: ekaṁ māsaṁ …


pli: aḍḍhamāsaṁ.


pli: Tiṭṭhatu, rājakumāra, aḍḍhamāso.


pli: Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—


pli: brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta rattindivāni.


pli: Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta rattindivāni.


pli: brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha rattindivāni …


pli: pañca rattindivāni …


pli: cattāri rattindivāni …


pli: tīṇi rattindivāni …


pli: dve rattindivāni …


pli: ekaṁ rattindivaṁ.


pli: Tiṭṭhatu, rājakumāra, eko rattindivo.


pli: Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.


pli: Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā.


pli: Yatra hi nāma sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.


pli: Evaṁ vutte, sañjikāputto māṇavo bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:


pli: “evameva panāyaṁ bhavaṁ bodhi:


pli: ‘aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā’ti ca vadeti;


pli: atha ca pana na taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañcā”ti.


pli: “Mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca; mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca.


pli: Sammukhā metaṁ, samma sañjikāputta, ayyāya sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ”.


pli: “Ekamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.


pli: Atha kho me ayyā kucchimatī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho me ayyā bhagavantaṁ etadavoca:


pli: ‘yo me ayaṁ, bhante, kucchigato kumārako vā kumārikā vā so bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ taṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan’ti.


pli: Ekamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā idheva bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.


pli: Atha kho maṁ dhāti aṅkena haritvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho maṁ dhāti bhagavantaṁ etadavoca:


pli: ‘ayaṁ, bhante, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Esāhaṁ, samma sañjikāputta, tatiyakampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


title_pli: Majjhima Nikāya 86 Aṅgulimālasutta

pli: Majjhima Nikāya 86


pli: Aṅgulimālasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.


pli: Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.


pli: So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.


pli: Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṁ paṭipajji.


pli: Addasāsuṁ kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṁ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṁ.


pli: Disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ:


pli: “mā, samaṇa, etaṁ maggaṁ paṭipajji.


pli: Etasmiṁ, samaṇa, magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.


pli: Etañhi, samaṇa, maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.


pli: Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṁ gacchantī”ti.


pli: Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhībhūto agamāsi.


pli: Dutiyampi kho gopālakā …pe…


pli: tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṁ etadavocuṁ:


pli: “mā, samaṇa, etaṁ maggaṁ paṭipajji, etasmiṁ samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu, tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.


pli: Etañhi samaṇa maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.


pli: Atha kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi.


pli: Addasā kho coro aṅgulimālo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvānassa etadahosi:


pli: “acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.


pli: Imañhi maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti.


pli: Tepi mama hatthatthaṁ gacchanti.


pli: Atha ca panāyaṁ samaṇo eko adutiyo pasayha maññe āgacchati.


pli: Yannūnāhaṁ imaṁ samaṇaṁ jīvitā voropeyyan”ti.


pli: Atha kho coro aṅgulimālo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.


pli: Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi yathā coro aṅgulimālo bhagavantaṁ pakatiyā gacchantaṁ sabbathāmena gacchanto na sakkoti sampāpuṇituṁ.


pli: Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi:


pli: Ahañhi pubbe hatthimpi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, assampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, rathampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi, migampi dhāvantaṁ anupatitvā gaṇhāmi;


pli: atha ca panāhaṁ imaṁ samaṇaṁ pakatiyā gacchantaṁ sabbathāmena gacchanto na sakkomi sampāpuṇitun”ti.


pli: Ṭhitova bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “tiṭṭha, tiṭṭha, samaṇā”ti.


pli: “Ṭhito ahaṁ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā”ti.


pli: “ime kho samaṇā sakyaputtiyā saccavādino saccapaṭiññā.


pli: Atha panāyaṁ samaṇo gacchaṁ yevāha:


pli: ‘ṭhito ahaṁ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’ti.


pli: Yannūnāhaṁ imaṁ samaṇaṁ puccheyyan”ti.


pli: Atha kho coro aṅgulimālo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:


pli: “Gacchaṁ vadesi samaṇa ṭhitomhi,


pli: Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;


pli: Pucchāmi taṁ samaṇa etamatthaṁ,


pli: Kathaṁ ṭhito tvaṁ ahamaṭṭhitomhī”ti.


pli: “Ṭhito ahaṁ aṅgulimāla sabbadā,


pli: Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ;


pli: Tuvañca pāṇesu asaññatosi,


pli: Tasmā ṭhitohaṁ tuvamaṭṭhitosī”ti.


pli: “Cirassaṁ vata me mahito mahesī,


pli: Mahāvanaṁ pāpuṇi saccavādī;


pli: Sohaṁ carissāmi pahāya pāpaṁ,


pli: Sutvāna gāthaṁ tava dhammayuttaṁ”.


pli: Itveva coro asimāvudhañca,


pli: Sobbhe papāte narake akiri;


pli: Avandi coro sugatassa pāde,


pli: Tattheva naṁ pabbajjaṁ ayāci.


pli: Buddho ca kho kāruṇiko mahesi,


pli: Yo satthā lokassa sadevakassa;


pli: “Tamehi bhikkhū”ti tadā avoca,


pli: Eseva tassa ahu bhikkhubhāvoti.


pli: Atha kho bhagavā āyasmatā aṅgulimālena pacchāsamaṇena yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.


pli: Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi tadavasari.


pli: Tatra sudaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa antepuradvāre mahājanakāyo sannipatitvā uccāsaddo mahāsaddo hoti:


pli: “coro te, deva, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.


pli: Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā.


pli: So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti.


pli: Taṁ devo paṭisedhetū”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo pañcamattehi assasatehi sāvatthiyā nikkhami divā divassa.


pli: Yena ārāmo tena pāvisi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca:


pli: “kiṁ nu te, mahārāja, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro kupito vesālikā vā licchavī aññe vā paṭirājāno”ti?


pli: “Na kho me, bhante, rājā māgadho seniyo bimbisāro kupito, nāpi vesālikā licchavī, nāpi aññe paṭirājāno.


pli: Coro me, bhante, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.


pli: Tāhaṁ, bhante, paṭisedhissāmī”ti.


pli: “Sace pana tvaṁ, mahārāja, aṅgulimālaṁ passeyyāsi kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ, virataṁ pāṇātipātā, virataṁ adinnādānā, virataṁ musāvādā, ekabhattikaṁ, brahmacāriṁ, sīlavantaṁ, kalyāṇadhammaṁ, kinti naṁ kareyyāsī”ti?


pli: “Abhivādeyyāma vā, bhante, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma, abhinimanteyyāma vā naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikaṁ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma.


pli: Kuto panassa, bhante, dussīlassa pāpadhammassa evarūpo sīlasaṁyamo bhavissatī”ti?


pli: Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo bhagavato avidūre nisinno hoti.


pli: Atha kho bhagavā dakkhiṇaṁ bāhuṁ paggahetvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:


pli: “eso, mahārāja, aṅgulimālo”ti.


pli: Atha kho rañño pasenadissa kosalassa ahudeva bhayaṁ, ahu chambhitattaṁ, ahu lomahaṁso.


pli: Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhītaṁ saṁviggaṁ lomahaṭṭhajātaṁ viditvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:


pli: “mā bhāyi, mahārāja, natthi te ito bhayan”ti.


pli: Atha kho rañño pasenadissa kosalassa yaṁ ahosi bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā so paṭippassambhi.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo yenāyasmā aṅgulimālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ etadavoca:


pli: “ayyo no, bhante, aṅgulimālo”ti?


pli: “Evaṁ, mahārājā”ti.


pli: “Kathaṅgotto ayyassa pitā, kathaṅgottā mātā”ti?


pli: “Gaggo kho, mahārāja, pitā, mantāṇī mātā”ti.


pli: “Abhiramatu, bhante, ayyo gaggo mantāṇiputto.


pli: Ahamayyassa gaggassa mantāṇiputtassa ussukkaṁ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo āraññiko hoti piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:


pli: “alaṁ, mahārāja, paripuṇṇaṁ me cīvaran”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.


pli: Yāvañcidaṁ, bhante, bhagavā adantānaṁ dametā, asantānaṁ sametā, aparinibbutānaṁ parinibbāpetā.


pli: Yañhi mayaṁ, bhante, nāsakkhimhā daṇḍenapi satthenapi dametuṁ so bhagavatā adaṇḍena asattheneva danto.


pli: Handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma;


pli: bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Addasā kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno aññataraṁ itthiṁ mūḷhagabbhaṁ vighātagabbhaṁ.


pli: Disvānassa etadahosi:


pli: “kilissanti vata, bho, sattā;


pli: kilissanti vata, bho, sattā”ti.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā aṅgulimālo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisiṁ.


pli: Addasaṁ kho ahaṁ, bhante, sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno aññataraṁ itthiṁ mūḷhagabbhaṁ vighātagabbhaṁ.


pli: Disvāna mayhaṁ etadahosi:


pli: ‘kilissanti vata bho sattā, kilissanti vata bho sattā’”ti.


pli: “Tena hi tvaṁ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṁ itthiṁ evaṁ vadehi:


pli: ‘yatohaṁ, bhagini, jāto nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’”ti.


pli: “So hi nūna me, bhante, sampajānamusāvādo bhavissati.


pli: Mayā hi, bhante, bahū sañcicca pāṇā jīvitā voropitā”ti.


pli: ‘yatohaṁ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā aṅgulimālo bhagavato paṭissutvā yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ itthiṁ etadavoca:


pli: “yatohaṁ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṁ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā”ti.


pli: Atha khvāssā itthiyā sotthi ahosi, sotthi gabbhassa.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.


pli: “Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.


pli: Aññataro kho panāyasmā aṅgulimālo arahataṁ ahosi.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Tena kho pana samayena aññenapi leḍḍu khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi daṇḍo khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi sakkharā khittā āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo bhinnena sīsena, lohitena gaḷantena, bhinnena pattena, vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami.


pli: Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ etadavoca:


pli: “adhivāsehi tvaṁ, brāhmaṇa, adhivāsehi tvaṁ, brāhmaṇa.


pli: Yassa kho tvaṁ, brāhmaṇa, kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni niraye pacceyyāsi tassa tvaṁ, brāhmaṇa, kammassa vipākaṁ diṭṭheva dhamme paṭisaṁvedesī”ti.


pli: Atha kho āyasmā aṅgulimālo rahogato paṭisallīno vimuttisukhaṁ paṭisaṁvedi;


pli: tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:


pli: “Yo pubbeva pamajjitvā,


pli: pacchā so nappamajjati;


pli: Somaṁ lokaṁ pabhāseti,


pli: abbhā muttova candimā.


pli: Yassa pāpaṁ kataṁ kammaṁ,


pli: kusalena pidhīyati;


pli: Yo have daharo bhikkhu,


pli: yuñjati buddhasāsane;


pli: Disā hi me dhammakathaṁ suṇantu,


pli: Disā hi me yuñjantu buddhasāsane;


pli: Disā hi me te manujā bhajantu,


pli: Ye dhammamevādapayanti santo.


pli: Disā hi me khantivādānaṁ,


pli: avirodhappasaṁsīnaṁ;


pli: Suṇantu dhammaṁ kālena,


pli: tañca anuvidhīyantu.


pli: Na hi jātu so mamaṁ hiṁse,


pli: aññaṁ vā pana kiñci naṁ;


pli: Pappuyya paramaṁ santiṁ,


pli: rakkheyya tasathāvare.


pli: Udakañhi nayanti nettikā,


pli: Usukārā namayanti tejanaṁ;


pli: Dāruṁ namayanti tacchakā,


pli: Attānaṁ damayanti paṇḍitā.


pli: Daṇḍeneke damayanti,


pli: aṅkusehi kasāhi ca;


pli: Adaṇḍena asatthena,


pli: ahaṁ dantomhi tādinā.


pli: Ahiṁsakoti me nāmaṁ,


pli: hiṁsakassa pure sato;


pli: Ajjāhaṁ saccanāmomhi,


pli: na naṁ hiṁsāmi kiñci naṁ.


pli: Coro ahaṁ pure āsiṁ,


pli: aṅgulimāloti vissuto;


pli: Vuyhamāno mahoghena,


pli: buddhaṁ saraṇamāgamaṁ.


pli: Lohitapāṇi pure āsiṁ,


pli: Saraṇagamanaṁ passa,


pli: bhavanetti samūhatā.


pli: Tādisaṁ kammaṁ katvāna,


pli: bahuṁ duggatigāminaṁ;


pli: Phuṭṭho kammavipākena,


pli: aṇaṇo bhuñjāmi bhojanaṁ.


pli: Pamādamanuyuñjanti,


pli: bālā dummedhino janā;


pli: Appamādañca medhāvī,


pli: dhanaṁ seṭṭhaṁva rakkhati.


pli: Mā pamādamanuyuñjetha,


pli: mā kāmarati santhavaṁ;


pli: Appamatto hi jhāyanto,


pli: pappoti vipulaṁ sukhaṁ.


pli: Svāgataṁ nāpagataṁ,


pli: nayidaṁ dummantitaṁ mama;


pli: Saṁvibhattesu dhammesu,


pli: yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamaṁ.


pli: Tisso vijjā anuppattā,


pli: kataṁ buddhassa sāsanan”ti.


pli: Aṅgulimālasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 87 Piyajātikasutta

pli: Majjhima Nikāya 87


pli: Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.


pli: Piyajātikasutta


pli: Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi …


pli: Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi.


pli: bhātā kālamakāsi …


pli: So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:


pli: bhaginī kālamakāsi …


pli: ‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?


pli: putto kālamakāsi …


pli: dhītā kālamakāsi …


pli: Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi …


pli: sāmiko kālamakāsi.


pli: Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:


pli: ‘api me sāmikaṁ addassatha, api me sāmikaṁ addassathā’ti?


pli: pajāpati kālamakāsi.


pli: ‘api me pajāpatiṁ addassatha, api me pajāpatiṁ addassathā’ti?


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tena kho pana samayena aññatarassa gahapatissa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti.


pli: Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti na bhattaṁ paṭibhāti.


pli: So āḷāhanaṁ gantvā kandati:


pli: “kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā”ti.


pli: Atha kho so gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:


pli: “na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan”ti.


pli: “Kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;


pli: mayhañhi, bhante, ekaputto piyo manāpo kālaṅkato.


pli: Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṁ paṭibhāti.


pli: Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi:


pli: ‘kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’”ti.


pli: “Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.


pli: Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.


pli: “Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati:


pli: Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.


pli: Atha kho so gahapati bhagavato bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.


pli: Tena kho pana samayena sambahulā akkhadhuttā bhagavato avidūre akkhehi dibbanti.


pli: Atha kho so gahapati yena te akkhadhuttā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā akkhadhutte etadavoca:


pli: “idhāhaṁ, bhonto, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, bhonto, samaṇo gotamo etadavoca:


pli: ‘na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan’ti.


pli: Evaṁ vutte, ahaṁ, bhonto, samaṇaṁ gotamaṁ etadavocaṁ:


pli: ‘kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;


pli: mayhañhi, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato.


pli: Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi—


pli: kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’ti.


pli: ‘Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.


pli: Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.


pli: ‘Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati—


pli: Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā’ti.


pli: Atha khvāhaṁ, bhonto, samaṇassa gotamassa bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamin”ti.


pli: “Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.


pli: Piyajātikā hi, gahapati, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.


pli: Atha kho so gahapati “sameti me akkhadhuttehī”ti pakkāmi.


pli: Atha kho idaṁ kathāvatthu anupubbena rājantepuraṁ pāvisi.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṁ deviṁ āmantesi:


pli: “idaṁ te, mallike, samaṇena gotamena bhāsitaṁ:


pli: “Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ, evametan”ti.


pli: “Evameva panāyaṁ mallikā yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodati:


pli: ‘Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ evametan’ti.


pli: Seyyathāpi nāma, yaññadeva ācariyo antevāsissa bhāsati taṁ tadevassa antevāsī abbhanumodati:


pli: ‘evametaṁ, ācariya, evametaṁ, ācariyā’ti.


pli: Evameva kho tvaṁ, mallike, yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodasi:


pli: Cara pire, mallike, vinassā”ti.


pli: Atha kho mallikā devī nāḷijaṅghaṁ brāhmaṇaṁ āmantesi:


pli: “ehi tvaṁ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:


pli: ‘mallikā, bhante, devī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti;


pli: evañca vadehi:


pli: ‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā—


pli: Yathā te bhagavā byākaroti taṁ sādhukaṁ uggahetvā mama āroceyyāsi.


pli: Na hi tathāgatā vitathaṁ bhaṇantī”ti.


pli: “Evaṁ, bhotī”ti kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo mallikāya deviyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “mallikā, bho gotama, devī bhoto gotamassa pāde sirasā vandati; appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;


pli: evañca vadeti:


pli: “Evametaṁ, brāhmaṇa, evametaṁ, brāhmaṇa.


pli: Piyajātikā hi, brāhmaṇa, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.


pli: Tadamināpetaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā.


pli: Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi.


pli: Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:


pli: ‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?


pli: Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṁ agamāsi.


pli: Tassā te ñātakā sāmikaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.


pli: Sā ca taṁ na icchati.


pli: Atha kho sā itthī sāmikaṁ etadavoca:


pli: ‘ime, maṁ, ayyaputta, ñātakā tvaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.


pli: Ahañca taṁ na icchāmī’ti.


pli: Atha kho so puriso taṁ itthiṁ dvidhā chetvā attānaṁ upphālesi:


pli: ‘ubho pecca bhavissāmā’ti.


pli: Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.


pli: Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ mallikāya deviyā ārocesi. Atha kho mallikā devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: piyā te vajirī kumārī”ti?


pli: “Evaṁ, mallike, piyā me vajirī kumārī”ti.


pli: vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Vajiriyā me, mallike, kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:


pli: Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: piyā te vāsabhā khattiyā”ti?


pli: “Evaṁ, mallike, piyā me vāsabhā khattiyā”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Vāsabhāya me, mallike, khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyo te viṭaṭūbho senāpatī”ti?


pli: “Evaṁ, mallike, piyo me viṭaṭūbho senāpatī”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, viṭaṭūbhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Viṭaṭūbhassa me, mallike, senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyā te ahan”ti?


pli: “Evaṁ, mallike, piyā mesi tvan”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,


pli: mayhaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Tuyhañhi me, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: piyā te kāsikosalā”ti?


pli: “Evaṁ, mallike, piyā me kāsikosalā.


pli: Kāsikosalānaṁ, mallike, ānubhāvena kāsikacandanaṁ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṁ dhāremā”ti.


pli: kāsikosalānaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Kāsikosalānañhi, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?


pli: “Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:


pli: “Acchariyaṁ, mallike, abbhutaṁ, mallike.


pli: Yāvañca so bhagavā paññāya ativijjha maññe passati.


pli: Ehi, mallike, ācamehī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:


pli: “Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.


pli: Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.


pli: Piyajātikasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 88 Bāhitikasutta

pli: Majjhima Nikāya 88


pli: Bāhitikasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya.


pli: Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṁ nāgaṁ abhiruhitvā sāvatthiyā niyyāti divā divassa.


pli: Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna sirivaḍḍhaṁ mahāmattaṁ āmantesi:


pli: “āyasmā no eso, samma sirivaḍḍha, ānando”ti.


pli: “Evaṁ, mahārāja, āyasmā eso ānando”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:


pli: “ehi tvaṁ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vandāhi:


pli: ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti;


pli: evañca vadehi:


pli: ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṁ anukampaṁ upādāyā’”ti.


pli: “Evaṁ, devā”ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho so puriso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:


pli: “rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati;


pli: evañca vadeti:


pli: Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:


pli: “sace, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ, sādhu, bhante, āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.


pli: Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi.


pli: “idha, bhante, āyasmā ānando hatthatthare nisīdatū”ti.


pli: “Alaṁ, mahārāja.


pli: Nisīda tvaṁ;


pli: nisinno ahaṁ sake āsane”ti.


pli: Nisīdi kho rājā pasenadi kosalo paññatte āsane.


pli: Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:


pli: “kiṁ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṁ kāyasamācāraṁ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī”ti?


pli: “Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṁ kāyasamācāraṁ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Kiṁ pana, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṁ vacīsamācāraṁ …pe…


pli: manosamācāraṁ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī”ti?


pli: “Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṁ manosamācāraṁ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.


pli: Yañhi mayaṁ, bhante, nāsakkhimhā pañhena paripūretuṁ taṁ, bhante, āyasmatā ānandena pañhassa veyyākaraṇena paripūritaṁ.


pli: Ye te, bhante, bālā abyattā ananuvicca apariyogāhetvā paresaṁ vaṇṇaṁ vā avaṇṇaṁ vā bhāsanti, na mayaṁ taṁ sārato paccāgacchāma;


pli: ye pana te, bhante, paṇḍitā viyattā medhāvino anuvicca pariyogāhetvā paresaṁ vaṇṇaṁ vā avaṇṇaṁ vā bhāsanti, mayaṁ taṁ sārato paccāgacchāma.


pli: Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro akusalo”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro akusalo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sāvajjo”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sāvajjo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sabyābajjho”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sabyābajjho”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro dukkhavipāko”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro dukkhavipāko”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.


pli: Tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;


pli: evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro …pe…


pli: manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro akusalo”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro akusalo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro sāvajjo”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro sāvajjo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro sabyābajjho”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro sabyābajjho”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro dukkhavipāko”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro dukkhavipāko”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.


pli: evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Kiṁ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṁyeva akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ vaṇṇetī”ti?


pli: “Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato”ti.


pli: “Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro kusalo”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro anavajjo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro abyābajjho”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro abyābajjho”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sukhavipāko”.


pli: “Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sukhavipāko”?


pli: “Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.


pli: Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.


pli: Evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro …pe…


pli: manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro kusalo”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro kusalo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro anavajjo”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro anavajjo”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro abyābajjho”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro abyābajjho”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro sukhavipāko”.


pli: “Katamo pana, bhante, manosamācāro sukhavipāko”?


pli: “Yo kho, mahārāja, manosamācāro nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.


pli: Evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.


pli: “Kiṁ pana, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṁyeva kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ vaṇṇetī”ti?


pli: “Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato”ti.


pli: “Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.


pli: Yāva subhāsitañcidaṁ, bhante, āyasmatā ānandena.


pli: Iminā ca mayaṁ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena attamanābhiraddhā.


pli: Evaṁ attamanābhiraddhā ca mayaṁ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena.


pli: Sace, bhante, āyasmato ānandassa hatthiratanaṁ kappeyya, hatthiratanampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.


pli: Sace, bhante, āyasmato ānandassa assaratanaṁ kappeyya, assaratanampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.


pli: Sace, bhante, āyasmato ānandassa gāmavaraṁ kappeyya, gāmavarampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.


pli: Api ca, bhante, mayampetaṁ jānāma:


pli: ‘netaṁ āyasmato ānandassa kappatī’ti.


pli: Ayaṁ me, bhante, bāhitikā raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena vatthanāḷiyā pakkhipitvā pahitā soḷasasamā āyāmena, aṭṭhasamā vitthārena.


pli: Taṁ, bhante, āyasmā ānando paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.


pli: “Alaṁ, mahārāja, paripuṇṇaṁ me ticīvaran”ti.


pli: “Ayaṁ, bhante, aciravatī nadī diṭṭhā āyasmatā ceva ānandena amhehi ca.


pli: Yadā uparipabbate mahāmegho abhippavuṭṭho hoti, athāyaṁ aciravatī nadī ubhato kūlāni saṁvissandantī gacchati;


pli: evameva kho, bhante, āyasmā ānando imāya bāhitikāya attano ticīvaraṁ karissati.


pli: Yaṁ panāyasmato ānandassa purāṇaṁ ticīvaraṁ taṁ sabrahmacārīhi saṁvibhajissati.


pli: Evāyaṁ amhākaṁ dakkhiṇā saṁvissandantī maññe gamissati.


pli: Paṭiggaṇhātu, bhante, āyasmā ānando bāhitikan”ti.


pli: Paṭiggahesi kho āyasmā ānando bāhitikaṁ.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:


pli: “handa ca dāni mayaṁ, bhante ānanda, gacchāma;


pli: bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi raññā pasenadinā kosalena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.


pli: Tañca bāhitikaṁ bhagavato pādāsi.


pli: Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “lābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa;


pli: yaṁ rājā pasenadi kosalo labhati ānandaṁ dassanāya, labhati payirupāsanāyā”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


pli: Bāhitikasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 89 Dhammacetiyasutta

pli: Majjhima Nikāya 89


pli: Dhammacetiyasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.


pli: Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo nagarakaṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṁ kārāyanaṁ āmantesi:


pli: “yojehi, samma kārāyana, bhadrāni bhadrāni yānāni, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmiṁ dassanāyā”ti.


pli: “Evaṁ, devā”ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi:


pli: “yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.


pli: Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā niyyāsi mahaccā rājānubhāvena.


pli: Yena ārāmo tena pāyāsi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.


pli: Addasā kho rājā pasenadi kosalo ārāme jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.


pli: Disvāna bhagavantaṁyeva ārabbha sati udapādi:


pli: “imāni kho tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṁ mayaṁ taṁ bhagavantaṁ payirupāsāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.


pli: “imāni kho, samma kārāyana, tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṁ mayaṁ taṁ bhagavantaṁ payirupāsāma arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.


pli: Kahaṁ nu kho, samma kārāyana, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?


pli: “Atthi, mahārāja, medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.


pli: Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.


pli: “Kīvadūre pana, samma kārāyana, nagarakamhā medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo hotī”ti?


pli: “Na dūre, mahārāja;


pli: tīṇi yojanāni;


pli: sakkā divasāvasesena gantun”ti.


pli: “Tena hi, samma kārāyana, yojehi bhadrāni bhadrāni yānāni, gamissāma mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.


pli: “Evaṁ, devā”ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi:


pli: “yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.


pli: Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā yena medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo tena pāyāsi.


pli: Teneva divasāvasesena medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamaṁ sampāpuṇi.


pli: Yena ārāmo tena pāyāsi.


pli: Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.


pli: Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:


pli: “kahaṁ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho?


pli: Dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.


pli: “Eso, mahārāja, vihāro saṁvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭehi. Vivarissati bhagavā te dvāran”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo tattheva khaggañca uṇhīsañca dīghassa kārāyanassa pādāsi.


pli: Atha kho dīghassa kārāyanassa etadahosi:


pli: “rahāyati kho dāni rājā, idheva dāni mayā ṭhātabban”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṁvutadvāro tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṁ.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṁ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:


pli: “rājāhaṁ, bhante, pasenadi kosalo;


pli: rājāhaṁ, bhante, pasenadi kosalo”ti.


pli: “Kiṁ pana tvaṁ, mahārāja, atthavasaṁ sampassamāno imasmiṁ sarīre evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karosi, mittūpahāraṁ upadaṁsesī”ti?


pli: “Atthi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:


pli: ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.


pli: Idhāhaṁ, bhante, passāmi eke samaṇabrāhmaṇe pariyantakataṁ brahmacariyaṁ carante dasapi vassāni, vīsampi vassāni, tiṁsampi vassāni, cattārīsampi vassāni.


pli: Te aparena samayena sunhātā suvilittā kappitakesamassū pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti.


pli: Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṁ āpāṇakoṭikaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carante.


pli: Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ samanupassāmi.


pli: Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:


pli: Puna caparaṁ, bhante, rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatayopi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati.


pli: Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassante viharante.


pli: Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ samaggaṁ parisaṁ samanupassāmi.


pli: Puna caparāhaṁ, bhante, ārāmena ārāmaṁ, uyyānena uyyānaṁ anucaṅkamāmi anuvicarāmi.


pli: Sohaṁ tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte, na viya maññe cakkhuṁ bandhante janassa dassanāya.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:


pli: ‘addhā ime āyasmanto anabhiratā vā brahmacariyaṁ caranti, atthi vā tesaṁ kiñci pāpaṁ kammaṁ kataṁ paṭicchannaṁ;


pli: tathā hi ime āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṁ bandhanti janassa dassanāyā’ti.


pli: Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:


pli: ‘kiṁ nu kho tumhe āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṁ bandhatha janassa dassanāyā’ti?


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘bandhukarogo no, mahārājā’ti.


pli: Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe pīṇindriye appossukke pannalome paradattavutte migabhūtena cetasā viharante.


pli: ‘addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti;


pli: tathā hi ime āyasmanto haṭṭhapahaṭṭhā udaggudaggā abhiratarūpā pīṇindriyā appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharantī’ti.


pli: ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.


pli: Puna caparāhaṁ, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto;


pli: pahomi ghātetāyaṁ vā ghātetuṁ, jāpetāyaṁ vā jāpetuṁ, pabbājetāyaṁ vā pabbājetuṁ.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṁ opātenti.


pli: Sohaṁ na labhāmi:


pli: ‘mā me bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṁ opātetha, kathāpariyosānaṁ me bhonto āgamentū’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, antarantarā kathaṁ opātenti.


pli: Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi;


pli: yasmiṁ samaye bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye bhagavato sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.


pli: Bhūtapubbaṁ, bhante, bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti.


pli: Tatraññataro bhagavato sāvako ukkāsi.


pli: Tamenaṁ aññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi:


pli: ‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi; satthā no bhagavā dhammaṁ desetī’ti.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:


pli: ‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.


pli: Adaṇḍena vata kira, bho, asatthena evaṁ suvinītā parisā bhavissatī’ti.


pli: Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ suvinītaṁ parisaṁ samanupassāmi.


pli: Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:


pli: ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.


pli: Puna caparāhaṁ, bhante, passāmi idhekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.


pli: Te suṇanti:


pli: ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osarissatī’ti.


pli: Te pañhaṁ abhisaṅkharonti:


pli: ‘imaṁ mayaṁ pañhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pucchissāma.


pli: Evañce no puṭṭho evaṁ byākarissati, evamassa mayaṁ vādaṁ āropessāma;


pli: evañcepi no puṭṭho evaṁ byākarissati, evampissa mayaṁ vādaṁ āropessāmā’ti.


pli: ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osaṭo’ti.


pli: Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti.


pli: Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.


pli: Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā na ceva bhagavantaṁ pañhaṁ pucchanti, kuto vādaṁ āropessanti?


pli: Aññadatthu bhagavato sāvakā sampajjanti.


pli: Puna caparāhaṁ, bhante, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite …pe…


pli: gahapatipaṇḍite …pe…


pli: samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.


pli: Aññadatthu bhagavantaṁyeva okāsaṁ yācanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.


pli: Te bhagavā pabbājeti.


pli: Te tathāpabbajitā samānā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.


pli: Te evamāhaṁsu:


pli: ‘manaṁ vata, bho, anassāma; manaṁ vata, bho, panassāma’.


pli: Mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇāmhāti paṭijānimhā, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇāmhāti paṭijānimhā, anarahantova samānā arahantāmhāti paṭijānimhā.


pli: ‘Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti.


pli: Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:


pli: ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.


pli: Puna caparāhaṁ, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṁ nesaṁ jīvikāya dātā, yasassa āhattā;


pli: atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṁ karonti yathā bhagavati.


pli: Bhūtapubbāhaṁ, bhante, senaṁ abbhuyyāto samāno ime ca isidattapurāṇā thapatayo vīmaṁsamāno aññatarasmiṁ sambādhe āvasathe vāsaṁ upagacchiṁ.


pli: Atha kho, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā tato sīsaṁ katvā maṁ pādato karitvā nipajjiṁsu.


pli: Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:


pli: ‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.


pli: Ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṁ nesaṁ jīvikāya dātā, yasassa āhattā;


pli: Addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānantī’ti.


pli: Puna caparaṁ, bhante, bhagavāpi khattiyo, ahampi khattiyo;


pli: bhagavāpi kosalo, ahampi kosalo;


pli: bhagavāpi āsītiko, ahampi āsītiko.


pli: Yampi, bhante, bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, bhagavāpi kosalo ahampi kosalo, bhagavāpi āsītiko ahampi āsītiko;


pli: imināvārahāmevāhaṁ, bhante, bhagavati paramanipaccakāraṁ kātuṁ, mittūpahāraṁ upadaṁsetuṁ.


pli: Handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma;


pli: bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa bhikkhū āmantesi:


pli: “eso, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo dhammacetiyāni bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto.


pli: Uggaṇhatha, bhikkhave, dhammacetiyāni;


pli: dhāretha, bhikkhave, dhammacetiyāni.


pli: Atthasaṁhitāni, bhikkhave, dhammacetiyāni ādibrahmacariyakānī”ti.


pli: Idamavoca bhagavā.


pli: Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.


pli: Dhammacetiyasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 9 Sammādiṭṭhisutta

pli: Majjhima Nikāya 9


pli: Sammādiṭṭhisutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:


pli: “āvuso bhikkhave”ti.


pli: “Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.


pli: Āyasmā sāriputto etadavoca:


pli: “‘Sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī’ti, āvuso, vuccati.


pli: Kittāvatā nu kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti?


pli: “Dūratopi kho mayaṁ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.


pli: Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho.


pli: Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.


pli: “Tena hi, āvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.


pli: “Yato kho, āvuso, ariyasāvako akusalañca pajānāti, akusalamūlañca pajānāti, kusalañca pajānāti, kusalamūlañca pajānāti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhammaṁ.


pli: Katamaṁ panāvuso, akusalaṁ, katamaṁ akusalamūlaṁ, katamaṁ kusalaṁ, katamaṁ kusalamūlaṁ?


pli: Pāṇātipāto kho, āvuso, akusalaṁ, adinnādānaṁ akusalaṁ, kāmesumicchācāro akusalaṁ, musāvādo akusalaṁ, pisuṇā vācā akusalaṁ, pharusā vācā akusalaṁ, samphappalāpo akusalaṁ, abhijjhā akusalaṁ, byāpādo akusalaṁ, micchādiṭṭhi akusalaṁ—


pli: idaṁ vuccatāvuso akusalaṁ.


pli: Katamañcāvuso, akusalamūlaṁ?


pli: Lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ—


pli: idaṁ vuccatāvuso, akusalamūlaṁ.


pli: Katamañcāvuso, kusalaṁ?


pli: Pāṇātipātā veramaṇī kusalaṁ, adinnādānā veramaṇī kusalaṁ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṁ, musāvādā veramaṇī kusalaṁ, pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṁ, pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṁ, samphappalāpā veramaṇī kusalaṁ, anabhijjhā kusalaṁ, abyāpādo kusalaṁ, sammādiṭṭhi kusalaṁ—


pli: idaṁ vuccatāvuso, kusalaṁ.


pli: Katamañcāvuso, kusalamūlaṁ?


pli: Alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho kusalamūlaṁ—


pli: idaṁ vuccatāvuso, kusalamūlaṁ.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṁ akusalaṁ pajānāti, evaṁ akusalamūlaṁ pajānāti, evaṁ kusalaṁ pajānāti, evaṁ kusalamūlaṁ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṁ pahāya, paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṁ samūhanitvā, avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti.


pli: “Sādhāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ uttari pañhaṁ apucchuṁ:


pli: “siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti?


pli: “Siyā, āvuso.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako āhārañca pajānāti, āhārasamudayañca pajānāti, āhāranirodhañca pajānāti, āhāranirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhammaṁ.


pli: Katamo panāvuso, āhāro, katamo āhārasamudayo, katamo āhāranirodho, katamā āhāranirodhagāminī paṭipadā?


pli: Cattārome, āvuso, āhārā bhūtānaṁ vā sattānaṁ ṭhitiyā, sambhavesīnaṁ vā anuggahāya.


pli: Katame cattāro?


pli: Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṁ catutthaṁ.


pli: Taṇhāsamudayā āhārasamudayo, taṇhānirodhā āhāranirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto, sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṁ āhāraṁ pajānāti, evaṁ āhārasamudayaṁ pajānāti, evaṁ āhāranirodhaṁ pajānāti, evaṁ āhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṁ pahāya, paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṁ samūhanitvā, avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti—


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako dukkhañca pajānāti, dukkhasamudayañca pajānāti, dukkhanirodhañca pajānāti, dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—


pli: Katamaṁ panāvuso, dukkhaṁ, katamo dukkhasamudayo, katamo dukkhanirodho, katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā?


pli: Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā—


pli: idaṁ vuccatāvuso, dukkhaṁ.


pli: Katamo cāvuso, dukkhasamudayo?


pli: Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—


pli: kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā—


pli: ayaṁ vuccatāvuso, dukkhasamudayo.


pli: Katamo cāvuso, dukkhanirodho?


pli: Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo—


pli: ayaṁ vuccatāvuso, dukkhanirodho.


pli: Katamā cāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā?


pli: Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi—


pli: ayaṁ vuccatāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṁ dukkhaṁ pajānāti, evaṁ dukkhasamudayaṁ pajānāti, evaṁ dukkhanirodhaṁ pajānāti, evaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṁ pahāya, paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṁ samūhanitvā, avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti.


pli: “Sādhāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ uttari pañhaṁ apucchuṁ:


pli: “siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti?


pli: “Siyā, āvuso.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhammaṁ.


pli: Katamaṁ panāvuso, jarāmaraṇaṁ, katamo jarāmaraṇasamudayo, katamo jarāmaraṇanirodho, katamā jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—


pli: ayaṁ vuccatāvuso, jarā.


pli: Katamañcāvuso, maraṇaṁ?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo, kaḷevarassa nikkhepo, jīvitindriyassupacchedo—


pli: idaṁ vuccatāvuso, maraṇaṁ.


pli: Iti ayañca jarā idañca maraṇaṁ—


pli: idaṁ vuccatāvuso, jarāmaraṇaṁ.


pli: Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṁ jarāmaraṇaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇasamudayaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṁ pahāya …pe… dukkhassantakaro hoti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhamman”ti.


pli: “Sādhāvuso”ti kho …pe… apucchuṁ—


pli: siyā panāvuso …pe…


pli: “siyā, āvuso.


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—


pli: ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṁ saddhammaṁ.


pli: Katamā panāvuso, jāti, katamo jātisamudayo, katamo jātinirodho, katamā jātinirodhagāminī paṭipadā?


pli: Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo, āyatanānaṁ paṭilābho—


pli: ayaṁ vuccatāvuso, jāti.


pli: Bhavasamudayā jātisamudayo, bhavanirodhā jātinirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jātinirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṁ jātiṁ pajānāti, evaṁ jātisamudayaṁ pajānāti, evaṁ jātinirodhaṁ pajānāti, evaṁ jātinirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṁ pahāya …pe… dukkhassantakaro hoti—


pli: Yato kho, āvuso, ariyasāvako bhavañca pajānāti, bhavasamudayañca pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—


pli: Katamo panāvuso, bhavo, katamo bhavasamudayo, katamo bhavanirodho, katamā bhavanirodhagāminī paṭipadā?


pli: Tayome, āvuso, bhavā—


pli: kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.


pli: Upādānasamudayā bhavasamudayo, upādānanirodhā bhavanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.