pli: “Evaṁ, bho”ti kho so khatto caṅkissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena opāsādakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā opāsādake brāhmaṇagahapatike etadavoca:


nikaya: mn

layer: root

title_pli: Majjhima Nikāya 95 Caṅkīsutta

pli: “caṅkī, bho, brāhmaṇo evamāha:


pli: ‘āgamentu kira bhonto, caṅkīpi brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.


pli: Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni opāsāde paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.


pli: Assosuṁ kho te brāhmaṇā:


pli: “caṅkī kira brāhmaṇo samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.


pli: Atha kho te brāhmaṇā yena caṅkī brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā caṅkiṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:


pli: “saccaṁ kira bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti?


pli: “Evaṁ kho me, bho, hoti:


pli: ‘ahaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmī’”ti.


pli: “Mā bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkami.


pli: Na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṁ caṅkiṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Bhavañhi caṅkī ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.


pli: Yampi bhavaṁ caṅkī ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: Bhavañhi caṅkī aḍḍho mahaddhano mahābhogo …pe…


pli: bhavañhi caṅkī tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo …pe…


pli: bhavañhi caṅkī abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…


pli: bhavañhi caṅkī sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato …pe…


pli: bhavañhi caṅkī kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…


pli: bhavañhi caṅkī bahūnaṁ ācariyapācariyo, tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti …pe…


pli: bhavañhi caṅkī rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…


pli: bhavañhi caṅkī brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito …pe…


pli: bhavañhi caṅkī opāsādaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.


pli: Yampi bhavaṁ caṅkī opāsādaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ, imināpaṅgena na arahati bhavaṁ caṅkī samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṁ caṅkiṁ dassanāya upasaṅkamitun”ti.


pli: Evaṁ vutte, caṅkī brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca:


pli: “tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: na tveva arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.


pli: Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhañca …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalena sīlena samannāgato …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṁ ācariyapācariyo …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnā khattiyakulā …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ tiroraṭṭhā tirojanapadā saṁpucchituṁ āgacchanti …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṁ gatāni …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:


pli: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ rājā pasenadi kosalo saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…


pli: Samaṇaṁ khalu, bho, gotamaṁ brāhmaṇo pokkharasāti saputtadāro pāṇehi saraṇaṁ gato …pe…


pli: Samaṇo khalu, bho, gotamo opāsādaṁ anuppatto opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.


pli: Ye kho te samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṁ gāmakkhettaṁ āgacchanti, atithī no te honti.


pli: Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā.


pli: Yampi samaṇo gotamo opāsādaṁ anuppatto opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane, atithimhākaṁ samaṇo gotamo.


pli: Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo.


pli: Imināpaṅgena na arahati so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.


pli: Ettake kho ahaṁ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṁ gotamo ettakavaṇṇo;


pli: aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṁ gotamo.


pli: Ekamekenapi tena aṅgena samannāgato na arahati, so bhavaṁ gotamo amhākaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ;


pli: atha kho mayameva arahāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamitunti.


pli: Tena hi, bho, sabbeva mayaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā”ti.


pli: Atha kho caṅkī brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.


pli: Tena kho pana samayena bhagavā vuddhehi vuddhehi brāhmaṇehi saddhiṁ kiñci kiñci kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā nisinno hoti.


pli: Tena kho pana samayena kāpaṭiko nāma māṇavo daharo vuttasiro soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.


pli: So vuddhānaṁ vuddhānaṁ brāhmaṇānaṁ bhagavatā saddhiṁ mantayamānānaṁ antarantarā kathaṁ opāteti.


pli: Atha kho bhagavā kāpaṭikaṁ māṇavaṁ apasādeti:


pli: “māyasmā bhāradvājo vuddhānaṁ vuddhānaṁ brāhmaṇānaṁ mantayamānānaṁ antarantarā kathaṁ opātetu.


pli: Kathāpariyosānaṁ āyasmā bhāradvājo āgametū”ti.


pli: Evaṁ vutte, caṅkī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “mā bhavaṁ gotamo kāpaṭikaṁ māṇavaṁ apasādesi.


pli: kulaputto ca kāpaṭiko māṇavo, bahussuto ca kāpaṭiko māṇavo, paṇḍito ca kāpaṭiko māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca kāpaṭiko māṇavo, pahoti ca kāpaṭiko māṇavo bhotā gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.


pli: Atha kho bhagavato etadahosi:


pli: “addhā kho kāpaṭikassa māṇavassa tevijjake pāvacane kathā bhavissati.


pli: Tathā hi naṁ brāhmaṇā sampurekkharontī”ti.


pli: Atha kho kāpaṭikassa māṇavassa etadahosi:


pli: “yadā me samaṇo gotamo cakkhuṁ upasaṁharissati, athāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ pucchissāmī”ti.


pli: Atha kho bhagavā kāpaṭikassa māṇavassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena kāpaṭiko māṇavo tena cakkhūni upasaṁhāsi.


pli: “samannāharati kho maṁ samaṇo gotamo.


pli: Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ pañhaṁ puccheyyan”ti.


pli: Atha kho kāpaṭiko māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “yadidaṁ, bho gotama, brāhmaṇānaṁ porāṇaṁ mantapadaṁ itihitihaparamparāya piṭakasampadāya, tattha ca brāhmaṇā ekaṁsena niṭṭhaṁ gacchanti:


pli: ‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?


pli: “Kiṁ pana, bhāradvāja, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:


pli: ‘ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi.


pli: Idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Kiṁ pana, bhāradvāja, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi, ekācariyapācariyopi, yāva sattamā ācariyamahayugāpi, yo evamāha:


pli: “Kiṁ pana, bhāradvāja, yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,


pli: tepi evamāhaṁsu:


pli: ‘mayametaṁ jānāma, mayametaṁ passāma.


pli: “Iti kira, bhāradvāja, natthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:


pli: Idameva saccaṁ, moghamaññan’ti;


pli: natthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi, yāva sattamā ācariyamahayugāpi, yo evamāha:


pli: yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṁsu:


pli: Idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.


pli: Seyyathāpi, bhāradvāja, andhaveṇi paramparāsaṁsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati;


pli: evameva kho, bhāradvāja, andhaveṇūpamaṁ maññe brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ sampajjati—purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, bhāradvāja,


pli: nanu evaṁ sante brāhmaṇānaṁ amūlikā saddhā sampajjatī”ti?


pli: “Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā saddhāyeva payirupāsanti, anussavāpettha brāhmaṇā payirupāsantī”ti.


pli: “Pubbeva kho tvaṁ, bhāradvāja, saddhaṁ agamāsi, anussavaṁ idāni vadesi.


pli: Pañca kho ime, bhāradvāja, dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.


pli: Katame pañca?


pli: Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—


pli: ime kho, bhāradvāja, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.


pli: Api ca, bhāradvāja, susaddahitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;


pli: no cepi susaddahitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.


pli: Api ca, bhāradvāja, surucitaṁyeva hoti …pe…


pli: svānussutaṁyeva hoti …pe…


pli: suparivitakkitaṁyeva hoti …pe…


pli: sunijjhāyitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;


pli: no cepi sunijjhāyitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.


pli: Saccamanurakkhatā, bhāradvāja, viññunā purisena nālamettha ekaṁsena niṭṭhaṁ gantuṁ:


pli: ‘idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti.


pli: “Kittāvatā pana, bho gotama, saccānurakkhaṇā hoti, kittāvatā saccamanurakkhati?


pli: Saccānurakkhaṇaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Saddhā cepi, bhāradvāja, purisassa hoti;


pli: ‘evaṁ me saddhā’ti—


pli: iti vadaṁ saccamanurakkhati, na tveva tāva ekaṁsena niṭṭhaṁ gacchati:


pli: ‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti (…).


pli: Ruci cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…


pli: anussavo cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…


pli: ākāraparivitakko cepi, bhāradvāja, purisassa hoti …pe…


pli: diṭṭhinijjhānakkhanti cepi, bhāradvāja, purisassa hoti;


pli: ‘evaṁ me diṭṭhinijjhānakkhantī’ti—


pli: ‘idameva saccaṁ, moghamaññan’ti.


pli: Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ paññapema;


pli: na tveva tāva saccānubodho hotī”ti.


pli: “Ettāvatā, bho gotama, saccānurakkhaṇā hoti, ettāvatā saccamanurakkhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānurakkhaṇaṁ pekkhāma.


pli: Kittāvatā pana, bho gotama, saccānubodho hoti, kittāvatā saccamanubujjhati?


pli: Saccānubodhaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Idha, bhāradvāja, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.


pli: Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā tīsu dhammesu samannesati—


pli: lobhanīyesu dhammesu, dosanīyesu dhammesu, mohanīyesu dhammesu.


pli: Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: jānāmīti, apassaṁ vā vadeyya—


pli: passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti?


pli: Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:


pli: ‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā lobhanīyā dhammā yathārūpehi lobhanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: passāmīti, paraṁ vā tadatthāya samādapeyya yaṁ paresaṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.


pli: Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ aluddhassa.


pli: Yaṁ kho pana ayamāyasmā dhammaṁ deseti, gambhīro so dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo;


pli: na so dhammo sudesiyo luddhenā’ti.


pli: Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ lobhanīyehi dhammehi samanupassati tato naṁ uttari samannesati dosanīyesu dhammesu.


pli: Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: ‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā dosanīyā dhammā yathārūpehi dosanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ aduṭṭhassa.


pli: na so dhammo sudesiyo duṭṭhenā’ti.


pli: Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ dosanīyehi dhammehi samanupassati, tato naṁ uttari samannesati mohanīyesu dhammesu.


pli: Atthi nu kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: ‘natthi kho imassāyasmato tathārūpā mohanīyā dhammā yathārūpehi mohanīyehi dhammehi pariyādinnacitto ajānaṁ vā vadeyya—


pli: Tathārūpo kho panimassāyasmato kāyasamācāro tathārūpo vacīsamācāro yathā taṁ amūḷhassa.


pli: na so dhammo sudesiyo mūḷhenā’ti.


pli: Yato naṁ samannesamāno visuddhaṁ mohanīyehi dhammehi samanupassati;


pli: atha tamhi saddhaṁ niveseti, saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṁ odahati, ohitasoto dhammaṁ suṇāti, sutvā dhammaṁ dhāreti, dhatānaṁ dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati, atthaṁ upaparikkhato dhammā nijjhānaṁ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussahitvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti paññāya ca naṁ ativijjha passati.


pli: Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānubodho hoti, ettāvatā saccamanubujjhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānubodhaṁ paññapema;


pli: na tveva tāva saccānuppatti hotī”ti.


pli: “Ettāvatā, bho gotama, saccānubodho hoti, ettāvatā saccamanubujjhati, ettāvatā ca mayaṁ saccānubodhaṁ pekkhāma.


pli: Kittāvatā pana, bho gotama, saccānuppatti hoti, kittāvatā saccamanupāpuṇāti?


pli: Saccānuppattiṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Tesaṁyeva, bhāradvāja, dhammānaṁ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ saccānuppatti hoti.


pli: Ettāvatā kho, bhāradvāja, saccānuppatti hoti, ettāvatā saccamanupāpuṇāti, ettāvatā ca mayaṁ saccānuppattiṁ paññapemā”ti.


pli: “Ettāvatā, bho gotama, saccānuppatti hoti, ettāvatā saccamanupāpuṇāti, ettāvatā ca mayaṁ saccānuppattiṁ pekkhāma.


pli: Saccānuppattiyā pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Saccānuppattiyā kho, bhāradvāja, padhānaṁ bahukāraṁ.


pli: No cetaṁ padaheyya, nayidaṁ saccamanupāpuṇeyya.


pli: Yasmā ca kho padahati tasmā saccamanupāpuṇāti.


pli: Tasmā saccānuppattiyā padhānaṁ bahukāran”ti.


pli: “Padhānassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Padhānassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Padhānassa kho, bhāradvāja, tulanā bahukārā.


pli: No cetaṁ tuleyya, nayidaṁ padaheyya.


pli: Yasmā ca kho tuleti tasmā padahati.


pli: Tasmā padhānassa tulanā bahukārā”ti.


pli: “Tulanāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Tulanāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Tulanāya kho, bhāradvāja, ussāho bahukāro.


pli: No cetaṁ ussaheyya, nayidaṁ tuleyya.


pli: Yasmā ca kho ussahati tasmā tuleti.


pli: Tasmā tulanāya ussāho bahukāro”ti.


pli: “Ussāhassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Ussāhassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Ussāhassa kho, bhāradvāja, chando bahukāro.


pli: No cetaṁ chando jāyetha, nayidaṁ ussaheyya.


pli: Yasmā ca kho chando jāyati tasmā ussahati.


pli: Tasmā ussāhassa chando bahukāro”ti.


pli: “Chandassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Chandassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Chandassa kho, bhāradvāja, dhammanijjhānakkhanti bahukārā.


pli: No cete dhammā nijjhānaṁ khameyyuṁ, nayidaṁ chando jāyetha.


pli: Yasmā ca kho dhammā nijjhānaṁ khamanti tasmā chando jāyati.


pli: Tasmā chandassa dhammanijjhānakkhanti bahukārā”ti.


pli: “Dhammanijjhānakkhantiyā pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Dhammanijjhānakkhantiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Dhammanijjhānakkhantiyā kho, bhāradvāja, atthūpaparikkhā bahukārā.


pli: No cetaṁ atthaṁ upaparikkheyya, nayidaṁ dhammā nijjhānaṁ khameyyuṁ.


pli: Yasmā ca kho atthaṁ upaparikkhati tasmā dhammā nijjhānaṁ khamanti.


pli: Tasmā dhammanijjhānakkhantiyā atthūpaparikkhā bahukārā”ti.


pli: “Atthūpaparikkhāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Atthūpaparikkhāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Atthūpaparikkhāya kho, bhāradvāja, dhammadhāraṇā bahukārā.


pli: No cetaṁ dhammaṁ dhāreyya, nayidaṁ atthaṁ upaparikkheyya.


pli: Yasmā ca kho dhammaṁ dhāreti tasmā atthaṁ upaparikkhati.


pli: Tasmā atthūpaparikkhāya dhammadhāraṇā bahukārā”ti.


pli: “Dhammadhāraṇāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Dhammadhāraṇāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Dhammadhāraṇāya kho, bhāradvāja, dhammassavanaṁ bahukāraṁ.


pli: No cetaṁ dhammaṁ suṇeyya, nayidaṁ dhammaṁ dhāreyya.


pli: Yasmā ca kho dhammaṁ suṇāti tasmā dhammaṁ dhāreti.


pli: Tasmā dhammadhāraṇāya dhammassavanaṁ bahukāran”ti.


pli: “Dhammassavanassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Dhammassavanassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Dhammassavanassa kho, bhāradvāja, sotāvadhānaṁ bahukāraṁ.


pli: No cetaṁ sotaṁ odaheyya, nayidaṁ dhammaṁ suṇeyya.


pli: Yasmā ca kho sotaṁ odahati tasmā dhammaṁ suṇāti.


pli: Tasmā dhammassavanassa sotāvadhānaṁ bahukāran”ti.


pli: “Sotāvadhānassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Sotāvadhānassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Sotāvadhānassa kho, bhāradvāja, payirupāsanā bahukārā.


pli: No cetaṁ payirupāseyya, nayidaṁ sotaṁ odaheyya.


pli: Yasmā ca kho payirupāsati tasmā sotaṁ odahati.


pli: Tasmā sotāvadhānassa payirupāsanā bahukārā”ti.


pli: “Payirupāsanāya pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Payirupāsanāya bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Payirupāsanāya kho, bhāradvāja, upasaṅkamanaṁ bahukāraṁ.


pli: No cetaṁ upasaṅkameyya, nayidaṁ payirupāseyya.


pli: Yasmā ca kho upasaṅkamati tasmā payirupāsati.


pli: Tasmā payirupāsanāya upasaṅkamanaṁ bahukāran”ti.


pli: “Upasaṅkamanassa pana, bho gotama, katamo dhammo bahukāro?


pli: Upasaṅkamanassa bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.


pli: “Upasaṅkamanassa kho, bhāradvāja, saddhā bahukārā.


pli: No cetaṁ saddhā jāyetha, nayidaṁ upasaṅkameyya.


pli: Yasmā ca kho saddhā jāyati tasmā upasaṅkamati.


pli: Tasmā upasaṅkamanassa saddhā bahukārā”ti.


pli: “Saccānurakkhaṇaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānurakkhaṇaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;


pli: tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca tena camha attamanā.


pli: Saccānubodhaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānubodhaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;


pli: Saccānuppattiṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānuppattiṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;


pli: Saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha, saccānuppattiyā bahukāraṁ dhammaṁ bhavaṁ gotamo byākāsi;


pli: Yaṁyadeva ca mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ apucchimha taṁtadeva bhavaṁ gotamo byākāsi;


pli: Mayañhi, bho gotama, pubbe evaṁ jānāma:


pli: ‘ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, ke ca dhammassa aññātāro’ti?


pli: Ajanesi vata me bhavaṁ gotamo samaṇesu samaṇapemaṁ, samaṇesu samaṇapasādaṁ, samaṇesu samaṇagāravaṁ.


pli: Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


pli: upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


pli: Caṅkīsuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 96 Esukārīsutta

pli: Majjhima Nikāya 96


pli: Esukārīsutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Atha kho esukārī brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “brāhmaṇā, bho gotama, catasso pāricariyā paññapenti—


pli: brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti, khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti, vessassa pāricariyaṁ paññapenti, suddassa pāricariyaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti:


pli: ‘brāhmaṇo vā brāhmaṇaṁ paricareyya, khattiyo vā brāhmaṇaṁ paricareyya, vesso vā brāhmaṇaṁ paricareyya, suddo vā brāhmaṇaṁ paricareyyā’ti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti:


pli: ‘khattiyo vā khattiyaṁ paricareyya, vesso vā khattiyaṁ paricareyya, suddo vā khattiyaṁ paricareyyā’ti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā vessassa pāricariyaṁ paññapenti:


pli: ‘vesso vā vessaṁ paricareyya, suddo vā vessaṁ paricareyyā’ti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā vessassa pāricariyaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā suddassa pāricariyaṁ paññapenti:


pli: ‘suddova suddaṁ paricareyya.


pli: Ko panañño suddaṁ paricarissatī’ti?


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā suddassa pāricariyaṁ paññapenti.


pli: Brāhmaṇā, bho gotama, imā catasso pāricariyā paññapenti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?


pli: “Kiṁ pana, brāhmaṇa, sabbo loko brāhmaṇānaṁ etadabbhanujānāti: ‘imā catasso pāricariyā paññapentū’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso daliddo assako anāḷhiyo. Tassa akāmassa bilaṁ olaggeyyuṁ: ‘idaṁ te, ambho purisa, maṁsaṁ khāditabbaṁ, mūlañca anuppadātabban’ti.


pli: Evameva kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā appaṭiññāya tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ, atha ca panimā catasso pāricariyā paññapenti.


pli: Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ paricaritabban’ti vadāmi; nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ na paricaritabban’ti vadāmi.


pli: Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, nāhaṁ taṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi;


pli: yañca khvāssa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi.


pli: Khattiyañcepi, brāhmaṇa, evaṁ puccheyyuṁ:


pli: ‘yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo;


pli: kamettha paricareyyāsī’ti, khattiyopi hi, brāhmaṇa, sammā byākaramāno evaṁ byākareyya:


pli: ‘yañhi me paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, nāhaṁ taṁ paricareyyaṁ; yañca kho me paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ paricareyyan’ti.


pli: Brāhmaṇañcepi, brāhmaṇa …pe…


pli: vessañcepi, brāhmaṇa …pe…


pli: suddañcepi, brāhmaṇa, evaṁ puccheyyuṁ:


pli: kamettha paricareyyāsī’ti, suddopi hi, brāhmaṇa, sammā byākaramāno evaṁ byākareyya:


pli: Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uccākulīnatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uccākulīnatā pāpiyaṁso’ti vadāmi;


pli: nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷāravaṇṇatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷāravaṇṇatā pāpiyaṁso’ti vadāmi;


pli: nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷārabhogatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷārabhogatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.


pli: Uccākulīnopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇāvāco hoti, pharusāvāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhi hoti.


pli: Tasmā ‘na uccākulīnatā seyyaṁso’ti vadāmi.


pli: Uccākulīnopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti.


pli: Tasmā ‘na uccākulīnatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.


pli: Uḷāravaṇṇopi hi, brāhmaṇa …


pli: pe…


pli: uḷārabhogopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātī hoti …


pli: micchādiṭṭhi hoti.


pli: Tasmā ‘na uḷārabhogatā seyyaṁso’ti vadāmi.


pli: Uḷārabhogopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti.


pli: Tasmā ‘na uḷārabhogatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.


pli: Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ paricaritabban’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ na paricaritabban’ti vadāmi.


pli: Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu saddhā vaḍḍhati, sīlaṁ vaḍḍhati, sutaṁ vaḍḍhati, cāgo vaḍḍhati, paññā vaḍḍhati, tamahaṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi.


pli: Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu na saddhā vaḍḍhati, na sīlaṁ vaḍḍhati, na sutaṁ vaḍḍhati, na cāgo vaḍḍhati, na paññā vaḍḍhati, nāhaṁ taṁ ‘paricaritabban’ti vadāmī”ti.


pli: Evaṁ vutte, esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “brāhmaṇā, bho gotama, cattāri dhanāni paññapenti—


pli: brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti, khattiyassa sandhanaṁ paññapenti, vessassa sandhanaṁ paññapenti, suddassa sandhanaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti bhikkhācariyaṁ;


pli: bhikkhācariyañca pana brāhmaṇo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa sandhanaṁ paññapenti dhanukalāpaṁ;


pli: dhanukalāpañca pana khattiyo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa sandhanaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā vessassa sandhanaṁ paññapenti kasigorakkhaṁ;


pli: kasigorakkhañca pana vesso sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā vessassa sandhanaṁ paññapenti.


pli: Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā suddassa sandhanaṁ paññapenti asitabyābhaṅgiṁ;


pli: asitabyābhaṅgiñca pana suddo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.


pli: Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā suddassa sandhanaṁ paññapenti.


pli: Brāhmaṇā, bho gotama, imāni cattāri dhanāni paññapenti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?


pli: “Kiṁ pana, brāhmaṇa, sabbo loko brāhmaṇānaṁ etadabbhanujānāti: ‘imāni cattāri dhanāni paññapentū’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso daliddo assako anāḷhiyo. Tassa akāmassa bilaṁ olaggeyyuṁ: ‘idaṁ te, ambho purisa, maṁsaṁ khāditabbaṁ, mūlañca anuppadātabban’ti.


pli: Evameva kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā appaṭiññāya tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ, atha ca panimāni cattāri dhanāni paññapenti.


pli: Ariyaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, lokuttaraṁ dhammaṁ purisassa sandhanaṁ paññapemi.


pli: Porāṇaṁ kho panassa mātāpettikaṁ kulavaṁsaṁ anussarato yattha yattheva attabhāvassa abhinibbatti hoti tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.


pli: Khattiyakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘khattiyo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: brāhmaṇakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘brāhmaṇo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: vessakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘vesso’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: suddakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘suddo’tveva saṅkhyaṁ gacchati.


pli: Seyyathāpi, brāhmaṇa, yaṁyadeva paccayaṁ paṭicca aggi jalati tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.


pli: Kaṭṭhañce paṭicca aggi jalati ‘kaṭṭhaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: sakalikañce paṭicca aggi jalati ‘sakalikaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: tiṇañce paṭicca aggi jalati ‘tiṇaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;


pli: gomayañce paṭicca aggi jalati ‘gomayaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati.


pli: Evameva kho ahaṁ, brāhmaṇa, ariyaṁ lokuttaraṁ dhammaṁ purisassa sandhanaṁ paññapemi.


pli: Khattiyakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Vessakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,


pli: brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ, no khattiyo no vesso no suddo”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ;


pli: brāhmaṇopi hi, bho gotama …


pli: vessopi hi, bho gotama …


pli: suddopi hi, bho gotama …


pli: sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetun”ti.


pli: “Evameva kho, brāhmaṇa, khattiyakulā cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa …


pli: vessakulā cepi, brāhmaṇa …


pli: suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: brāhmaṇova nu kho pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, no khattiyo no vesso no suddo”ti?


pli: Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ;


pli: sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetun”ti.


pli: idha rājā khattiyo muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya:


pli: ‘āyantu bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannā sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontu;


pli: āyantu pana bhonto ye tattha caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannā sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontū’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,


pli: yo evaṁ nu kho so khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato so eva nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;


pli: yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi na ceva accimā na ca vaṇṇavā na ca pabhassaro na ca tena sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Yopi hi so, bho gotama, khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;


pli: yopi so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ.


pli: Sabbopi hi, bho gotama, aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca sabbenapi sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti.


pli: “Evameva kho, brāhmaṇa, khattiyakulā cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa …


pli: vessakulā cepi, brāhmaṇa …


pli: suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.


pli: Evaṁ vutte, esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


pli: upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


pli: Esukārīsuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 97 Dhanañjānisutta

pli: Majjhima Nikāya 97


pli: Puna caparaṁ, dhanañjāni, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…


pli: Dhanañjānisutta


pli: muditāsahagatena cetasā …


pli: upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.


pli: Ayaṁ kho, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo”ti.


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.


pli: Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.


pli: Atha kho aññataro bhikkhu rājagahe vassaṁvuṭṭho yena dakkhiṇāgiri yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ bhikkhuṁ āyasmā sāriputto etadavoca:


pli: “kaccāvuso, bhagavā arogo ca balavā cā”ti?


pli: “Arogo cāvuso, bhagavā balavā cā”ti.


pli: “Kacci panāvuso, bhikkhusaṅgho arogo ca balavā cā”ti?


pli: “Bhikkhusaṅghopi kho, āvuso, arogo ca balavā cā”ti.


pli: “Ettha, āvuso, taṇḍulapālidvārāya dhanañjāni nāma brāhmaṇo atthi.


pli: Kaccāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo arogo ca balavā cā”ti?


pli: “Dhanañjānipi kho, āvuso, brāhmaṇo arogo ca balavā cā”ti.


pli: “Kacci panāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo appamatto”ti?


pli: “Kuto panāvuso, dhanañjānissa brāhmaṇassa appamādo?


pli: Dhanañjāni, āvuso, brāhmaṇo rājānaṁ nissāya brāhmaṇagahapatike vilumpati, brāhmaṇagahapatike nissāya rājānaṁ vilumpati.


pli: Yāpissa bhariyā saddhā saddhakulā ānītā sāpi kālaṅkatā;


pli: aññāssa bhariyā assaddhā assaddhakulā ānītā”ti.


pli: “Dussutaṁ vatāvuso, assumha, dussutaṁ vatāvuso, assumha;


pli: ye mayaṁ dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ pamattaṁ assumha.


pli: Appeva ca nāma mayaṁ kadāci karahaci dhanañjāninā brāhmaṇena saddhiṁ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo”ti?


pli: Atha kho āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.


pli: Anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari.


pli: Tatra sudaṁ āyasmā sāriputto rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.


pli: Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.


pli: Tena kho pana samayena dhanañjāni brāhmaṇo bahinagare gāvo goṭṭhe duhāpeti.


pli: Atha kho āyasmā sāriputto rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena dhanañjāni brāhmaṇo tenupasaṅkami.


pli: Addasā kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmantaṁ sāriputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:


pli: “ito, bho sāriputta, payo, pīyataṁ tāva bhattassa kālo bhavissatī”ti.


pli: “Alaṁ, brāhmaṇa.


pli: Kataṁ me ajja bhattakiccaṁ.


pli: Amukasmiṁ me rukkhamūle divāvihāro bhavissati.


pli: Tattha āgaccheyyāsī”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi.


pli: Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ āyasmā sāriputto etadavoca:


pli: “kaccāsi, dhanañjāni, appamatto”ti?


pli: “Kuto, bho sāriputta, amhākaṁ appamādo yesaṁ no mātāpitaro posetabbā, puttadāro posetabbo, dāsakammakarā posetabbā, mittāmaccānaṁ mittāmaccakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, ñātisālohitānaṁ ñātisālohitakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, atithīnaṁ atithikaraṇīyaṁ kātabbaṁ, pubbapetānaṁ pubbapetakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, devatānaṁ devatākaraṇīyaṁ kātabbaṁ, rañño rājakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, ayampi kāyo pīṇetabbo brūhetabbo”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni,


pli: idhekacco mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, mātāpitaro vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho sāriputta.


pli: Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.


pli: idhekacco puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, puttadāro vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, dāsakammakaraporisā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, mittāmaccā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, ñātisālohitā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, atithī vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, pubbapetā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, devatā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho rañño hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, rājā vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho sāriputta.


pli: Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.


pli: Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, pare vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mātāpitūnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: katamaṁ seyyo”ti?


pli: “Yo hi, bho sāriputta, mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, mātāpitūnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mātāpitaro ceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā yehi sakkā puttadārañceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā dāsakammakaraporise ceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mittāmaccānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, mittāmaccānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mittāmaccānañceva mittāmaccakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā ñātisālohitānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: katamaṁ seyyo”ti?


pli: “Yo hi, bho sāriputta, ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, ñātisālohitānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā ñātisālohitānañceva ñātisālohitakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā atithīnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, atithīnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā atithīnañceva atithikaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā pubbapetānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, pubbapetānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā pubbapetānañceva pubbapetakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā devatānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, devatānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā devatānañceva devatākaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā rañño hetu dhammacārī samacārī assa;


pli: katamaṁ seyyo”ti?


pli: “Yo hi, bho sāriputta, rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, rañño hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā rañño ceva rājakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa;


pli: “Yo hi, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;


pli: yo ca kho, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.


pli: “Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā kāyañceva pīṇetuṁ brūhetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjitun”ti.


pli: Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.


pli: Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aparena samayena ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno.


pli: Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:


pli: “ehi tvaṁ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:


pli: ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.


pli: So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.


pli: Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandāhi:


pli: So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti.


pli: Evañca vadehi:


pli: ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.


pli: “Evaṁ, bhante”ti kho so puriso dhanañjānissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.


pli: So bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.


pli: Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:


pli: So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti:


pli: Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.


pli: Atha kho āyasmā sāriputto nivāsetvā pattacīvaramādāya yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:


pli: “kacci te, dhanañjāni, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti? Paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?


pli: “Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.


pli: Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā muddhani ca ūhananti.


pli: Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.


pli: Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā.


pli: Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.


pli: Seyyathāpi, bho sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.


pli: Seyyathāpi, bho sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ; evameva kho, bho sāriputta, adhimatto kāyasmiṁ ḍāho.


pli: Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—


pli: nirayo vā tiracchānayoni vā”ti?


pli: “Nirayā, bho sāriputta, tiracchānayoni seyyo”ti.


pli: tiracchānayoni vā pettivisayo vā”ti?


pli: “Tiracchānayoniyā, bho sāriputta, pettivisayo seyyo”ti.


pli: pettivisayo vā manussā vā”ti?


pli: “Pettivisayā, bho sāriputta, manussā seyyo”ti.


pli: manussā vā cātumahārājikā vā devā”ti?


pli: “Manussehi, bho sāriputta, cātumahārājikā devā seyyo”ti.


pli: cātumahārājikā vā devā tāvatiṁsā vā devā”ti?


pli: “Cātumahārājikehi, bho sāriputta, devehi tāvatiṁsā devā seyyo”ti.


pli: tāvatiṁsā vā devā yāmā vā devā”ti?


pli: “Tāvatiṁsehi, bho sāriputta, devehi yāmā devā seyyo”ti.


pli: yāmā vā devā tusitā vā devā”ti?


pli: “Yāmehi, bho sāriputta, devehi tusitā devā seyyo”ti.


pli: tusitā vā devā nimmānaratī vā devā”ti?


pli: “Tusitehi, bho sāriputta, devehi nimmānaratī devā seyyo”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—


pli: nimmānaratī vā devā paranimmitavasavattī vā devā”ti?


pli: “Nimmānaratīhi, bho sāriputta, devehi paranimmitavasavattī devā seyyo”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo


pli: paranimmitavasavattī vā devā brahmaloko vā”ti?


pli: “‘Brahmaloko’ti—bhavaṁ sāriputto āha;


pli: ‘brahmaloko’ti—bhavaṁ sāriputto āhā”ti.


pli: Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:


pli: “ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā.


pli: Yannūnāhaṁ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ deseyyan”ti.


pli: “Brahmānaṁ te, dhanañjāni, sahabyatāya maggaṁ desessāmi;


pli: taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi.


pli: Āyasmā sāriputto etadavoca:


pli: “katamo ca, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo?


pli: Idha, dhanañjāni, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.


pli: Ayaṁ kho, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.


pli: “Tena hi, bho sāriputta, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:


pli: ‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.


pli: So bhagavato pāde sirasā vandatī’”ti.


pli: Atha kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.


pli: Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo acirapakkante āyasmante sāriputte kālamakāsi, brahmalokañca upapajji.


pli: Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


pli: “eso, bhikkhave, sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti.


pli: Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno,


pli: so bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.


pli: “Kiṁ pana tvaṁ, sāriputta, dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?


pli: “Mayhaṁ kho, bhante, evaṁ ahosi:


pli: ‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā, yannūnāhaṁ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ deseyyan’”ti.


pli: “Kālaṅkato ca, sāriputta, dhanañjāni brāhmaṇo, brahmalokañca upapanno”ti.


pli: Dhanañjānisuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 98 Vāseṭṭhasutta

pli: Majjhima Nikāya 98


pli: Vāseṭṭhasutta


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.


pli: Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṁ—


pli: caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.


pli: Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ ayamantarākathā udapādi:


pli: “kathaṁ, bho, brāhmaṇo hotī”ti?


pli: Bhāradvājo māṇavo evamāha:


pli: “yato kho, bho, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena—


pli: ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī”ti.


pli: Vāseṭṭho māṇavo evamāha:


pli: “yato kho, bho, sīlavā ca hoti vattasampanno ca—


pli: Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ.


pli: Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi:


pli: “ayaṁ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.


pli: Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:


pli: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.


pli: Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ etamatthaṁ pucchissāma.


pli: Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.


pli: Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.


pli: Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:


pli: “Anuññātapaṭiññātā,


pli: tevijjā mayamasmubho;


pli: Ahaṁ pokkharasātissa,


pli: tārukkhassāyaṁ māṇavo.


pli: Tevijjānaṁ yadakkhātaṁ,


pli: tatra kevalinosmase;


pli: Padakasmā veyyākaraṇā,


pli: jappe ācariyasādisā;


pli: Tesaṁ no jātivādasmiṁ,


pli: vivādo atthi gotama.


pli: Jātiyā brāhmaṇo hoti,


pli: bhāradvājo iti bhāsati;


pli: Ahañca kammunā brūmi,


pli: evaṁ jānāhi cakkhuma.


pli: Te na sakkoma ñāpetuṁ,


pli: aññamaññaṁ mayaṁ ubho;


pli: Bhavantaṁ puṭṭhumāgamā,


pli: sambuddhaṁ iti vissutaṁ.


pli: Candaṁ yathā khayātītaṁ,


pli: pecca pañjalikā janā;


pli: Vandamānā namassanti,


pli: lokasmiṁ gotamaṁ.


pli: Cakkhuṁ loke samuppannaṁ,


pli: mayaṁ pucchāma gotamaṁ;


pli: udāhu bhavati kammunā;


pli: Ajānataṁ no pabrūhi,


pli: yathā jānemu brāhmaṇan”ti.


pli: “Tesaṁ vo ahaṁ byakkhissaṁ,


pli: (vāseṭṭhāti bhagavā)


pli: Anupubbaṁ yathātathaṁ;


pli: Jātivibhaṅgaṁ pāṇānaṁ,


pli: Aññamaññāhi jātiyo.


pli: Tiṇarukkhepi jānātha,


pli: na cāpi paṭijānare;


pli: Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,


pli: aññamaññā hi jātiyo.


pli: Tato kīṭe paṭaṅge ca,


pli: yāva kunthakipillike;


pli: Catuppadepi jānātha,


pli: khuddake ca mahallake;


pli: Pādudarepi jānātha,


pli: urage dīghapiṭṭhike;


pli: Tato macchepi jānātha,


pli: udake vārigocare;


pli: Tato pakkhīpi jānātha,


pli: pattayāne vihaṅgame;


pli: Yathā etāsu jātīsu,


pli: liṅgaṁ jātimayaṁ puthu;


pli: Evaṁ natthi manussesu,


pli: liṅgaṁ jātimayaṁ puthu.


pli: Na kesehi na sīsehi,


pli: na kaṇṇehi na akkhīhi;


pli: Na mukhena na nāsāya,


pli: na oṭṭhehi bhamūhi vā.


pli: Na gīvāya na aṁsehi,


pli: na udarena na piṭṭhiyā;


pli: Na soṇiyā na urasā,


pli: na sambādhe na methune.


pli: Na hatthehi na pādehi,


pli: naṅgulīhi nakhehi vā;


pli: Na jaṅghāhi na ūrūhi,


pli: na vaṇṇena sarena vā;


pli: Liṅgaṁ jātimayaṁ neva,


pli: yathā aññāsu jātisu.


pli: Paccattañca sarīresu,


pli: manussesvetaṁ na vijjati;


pli: Vokārañca manussesu,


pli: samaññāya pavuccati.


pli: Yo hi koci manussesu,


pli: gorakkhaṁ upajīvati;


pli: Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,


pli: kassako so na brāhmaṇo.


pli: puthusippena jīvati;


pli: sippiko so na brāhmaṇo.


pli: vohāraṁ upajīvati;


pli: vāṇijo so na brāhmaṇo.


pli: parapessena jīvati;


pli: pessako so na brāhmaṇo.


pli: adinnaṁ upajīvati;


pli: coro eso na brāhmaṇo.


pli: issatthaṁ upajīvati;


pli: yodhājīvo na brāhmaṇo.


pli: porohiccena jīvati;


pli: yājako so na brāhmaṇo.


pli: gāmaṁ raṭṭhañca bhuñjati;


pli: rājā eso na brāhmaṇo.


pli: Na cāhaṁ brāhmaṇaṁ brūmi,


pli: yonijaṁ mattisambhavaṁ;


pli: Bhovādi nāma so hoti,


pli: sace hoti sakiñcano;


pli: Akiñcanaṁ anādānaṁ,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


pli: Sabbasaṁyojanaṁ chetvā,


pli: yo ve na paritassati;


pli: Saṅgātigaṁ visaṁyuttaṁ,


pli: Chetvā naddhiṁ varattañca,


pli: sandānaṁ sahanukkamaṁ;


pli: Ukkhittapalighaṁ buddhaṁ,


pli: Akkosaṁ vadhabandhañca,


pli: aduṭṭho yo titikkhati;


pli: Khantībalaṁ balānīkaṁ,


pli: Akkodhanaṁ vatavantaṁ,


pli: sīlavantaṁ anussadaṁ;


pli: Dantaṁ antimasārīraṁ,


pli: Vāripokkharapatteva,


pli: āraggeriva sāsapo;


pli: Yo na limpati kāmesu,


pli: Yo dukkhassa pajānāti,


pli: idheva khayamattano;


pli: Pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


pli: Gambhīrapaññaṁ medhāviṁ,


pli: maggāmaggassa kovidaṁ;


pli: Uttamatthamanuppattaṁ,


pli: Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,


pli: anāgārehi cūbhayaṁ;


pli: Anokasārimappicchaṁ,


pli: Nidhāya daṇḍaṁ bhūtesu,


pli: tasesu thāvaresu ca;


pli: Yo na hanti na ghāteti,


pli: Aviruddhaṁ viruddhesu,


pli: attadaṇḍesu nibbutaṁ;


pli: Sādānesu anādānaṁ,


pli: Yassa rāgo ca doso ca,


pli: māno makkho ca ohito;


pli: Sāsaporiva āraggā,


pli: Akakkasaṁ viññāpaniṁ,


pli: giraṁ saccaṁ udīraye;


pli: Yāya nābhisajje kiñci,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


pli: Yo ca dīghaṁ va rassaṁ vā,


pli: aṇuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ;


pli: Loke adinnaṁ nādeti,


pli: Āsā yassa na vijjanti,


pli: asmiṁ loke paramhi ca;


pli: Nirāsāsaṁ visaṁyuttaṁ,


pli: Yassālayā na vijjanti,


pli: aññāya akathaṅkathiṁ;


pli: Amatogadhaṁ anuppattaṁ,


pli: Yodhapuññañca pāpañca,


pli: ubho saṅgaṁ upaccagā;


pli: Asokaṁ virajaṁ suddhaṁ,


pli: Candaṁ va vimalaṁ suddhaṁ,


pli: vippasannaṁ anāvilaṁ;


pli: Nandībhavaparikkhīṇaṁ,


pli: Yo imaṁ palipathaṁ duggaṁ,


pli: saṁsāraṁ mohamaccagā;


pli: Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī,


pli: anejo akathaṅkathī;


pli: Anupādāya nibbuto,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


pli: Yodhakāme pahantvāna,


pli: anāgāro paribbaje;


pli: Kāmabhavaparikkhīṇaṁ,


pli: Yodhataṇhaṁ pahantvāna,


pli: Taṇhābhavaparikkhīṇaṁ,


pli: Hitvā mānusakaṁ yogaṁ,


pli: dibbaṁ yogaṁ upaccagā;


pli: Sabbayogavisaṁyuttaṁ,


pli: Hitvā ratiñca aratiṁ,


pli: sītībhūtaṁ nirūpadhiṁ;


pli: Sabbalokābhibhuṁ vīraṁ,


pli: Cutiṁ yo vedi sattānaṁ,


pli: upapattiñca sabbaso;


pli: Asattaṁ sugataṁ buddhaṁ,


pli: Yassa gatiṁ na jānanti,


pli: devā gandhabbamānusā;


pli: Khīṇāsavaṁ arahantaṁ,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


pli: Yassa pure ca pacchā ca,


pli: majjhe ca natthi kiñcanaṁ;


pli: Akiñcanaṁ anādānaṁ,


pli: Usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ,


pli: mahesiṁ vijitāvinaṁ;


pli: Anejaṁ nhātakaṁ buddhaṁ,


pli: Pubbenivāsaṁ yo vedi,


pli: saggāpāyañca passati;


pli: Atho jātikkhayaṁ patto,


pli: Samaññā hesā lokasmiṁ,


pli: nāmagottaṁ pakappitaṁ;


pli: Sammuccā samudāgataṁ,


pli: tattha tattha pakappitaṁ.


pli: Dīgharattānusayitaṁ,


pli: diṭṭhigatamajānataṁ;


pli: Ajānantā no pabrunti,


pli: jātiyā hoti brāhmaṇo.


pli: Na jaccā brāhmaṇo hoti,


pli: na jaccā hoti abrāhmaṇo;


pli: Kammunā brāhmaṇo hoti,


pli: kammunā hoti abrāhmaṇo.


pli: Kassako kammunā hoti,


pli: sippiko hoti kammunā;


pli: Vāṇijo kammunā hoti,


pli: pessako hoti kammunā.


pli: Coropi kammunā hoti,


pli: yodhājīvopi kammunā;


pli: Yājako kammunā hoti,


pli: rājāpi hoti kammunā.


pli: Evametaṁ yathābhūtaṁ,


pli: kammaṁ passanti paṇḍitā;


pli: Paṭiccasamuppādadassā,


pli: kammavipākakovidā.


pli: Kammunā vattati loko,


pli: kammunā vattati pajā;


pli: Kammanibandhanā sattā,


pli: rathassāṇīva yāyato.


pli: Tapena brahmacariyena,


pli: saṁyamena damena ca;


pli: Etena brāhmaṇo hoti,


pli: etaṁ brāhmaṇamuttamaṁ.


pli: Tīhi vijjāhi sampanno,


pli: santo khīṇapunabbhavo;


pli: Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,


pli: brahmā sakko vijānatan”ti.


pli: Evaṁ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṁ etadavocuṁ:


pli: “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.


pli: Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Ete mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gate”ti.


pli: Vāseṭṭhasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.


title_pli: Majjhima Nikāya 99 Subhasutta

pli: Majjhima Nikāya 99


pli: “Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…


pli: Subhasutta


pli: muditāsahagatena cetasā …pe…


pli: upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.


pli: Evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.


pli: Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;


pli: evameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.


pli: Ayampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo”ti.


pli: Evaṁ me sutaṁ—


pli: ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Tena kho pana samayena subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṁ paṭivasati aññatarassa gahapatissa nivesane kenacideva karaṇīyena.


pli: Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yassa gahapatissa nivesane paṭivasati taṁ gahapatiṁ etadavoca:


pli: “sutaṁ metaṁ, gahapati:


pli: ‘avivittā sāvatthī arahantehī’ti.


pli: Kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāmā”ti?


pli: “Ayaṁ, bhante, bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.


pli: Taṁ, bhante, bhagavantaṁ payirupāsassū”ti.


pli: Atha kho subho māṇavo todeyyaputto tassa gahapatissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.


pli: Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:


pli: ‘gahaṭṭho ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ, na pabbajito ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan’ti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?


pli: “Vibhajjavādo kho ahamettha, māṇava;


pli: nāhamettha ekaṁsavādo.


pli: Gihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi.


pli: Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.


pli: Gihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi.


pli: Gihī vā hi, māṇava, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.


pli: “Brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:


pli: ‘mahaṭṭhamidaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahapphalaṁ hoti;


pli: appaṭṭhamidaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaphalaṁ hotī’ti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti.


pli: “Etthāpi kho ahaṁ, māṇava, vibhajjavādo;


pli: Atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;


pli: atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;


pli: atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;


pli: atthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.


pli: Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?


pli: Kasi kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.


pli: Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?


pli: Kasiyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.


pli: Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?


pli: Vaṇijjā kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.


pli: Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?


pli: Vaṇijjāyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.


pli: Seyyathāpi, māṇava, kasi kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;


pli: evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.


pli: Seyyathāpi, māṇava, kasiyeva kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;


pli: evameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.


pli: Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;


pli: evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.


pli: Seyyathāpi, māṇava, vaṇijjāyeva kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;


pli: evameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hotī”ti.


pli: “Brāhmaṇā, bho gotama, pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyā”ti.


pli: “Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya—


pli: sace te agaru—


pli: sādhu te pañca dhamme imasmiṁ parisati bhāsassū”ti.


pli: “Na kho me, bho gotama, garu yatthassu bhavanto vā nisinno bhavantarūpo vā”ti.


pli: “Tena hi, māṇava, bhāsassū”ti.


pli: “Saccaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā paṭhamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.


pli: Tapaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā dutiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.


pli: Brahmacariyaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā tatiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.


pli: Ajjhenaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā catutthaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.


pli: Cāgaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā pañcamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.


pli: Brāhmaṇā, bho gotama, ime pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyāti.


pli: Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?


pli: “Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:


pli: ‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:


pli: “Kiṁ pana, māṇava, yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,


pli: tepi evamāhaṁsu:


pli: ‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’”ti?


pli: “Iti kira, māṇava, natthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:


pli: ‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’ti;


pli: natthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:


pli: yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu.


pli: Tepi na evamāhaṁsu:


pli: ‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’ti.


pli: Seyyathāpi, māṇava, andhaveṇi paramparāsaṁsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati;


pli: evameva kho, māṇava, andhaveṇūpamaṁ maññe brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ sampajjati—purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passatī”ti.


pli: Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavatā andhaveṇūpamena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva vadamāno:


pli: “samaṇo gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “brāhmaṇo, bho gotama, pokkharasāti opamañño subhagavaniko evamāha:


pli: ‘evameva panidhekacce samaṇabrāhmaṇā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ paṭijānanti.


pli: Tesamidaṁ bhāsitaṁ hassakaṁyeva sampajjati, nāmakaṁyeva sampajjati, rittakaṁyeva sampajjati, tucchakaṁyeva sampajjati.


pli: Kathañhi nāma manussabhūto uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—


pli: netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’”ti?


pli: “Kiṁ pana, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānātī”ti?


pli: “Sakāyapi hi, bho gotama, puṇṇikāya dāsiyā brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko cetasā ceto paricca na pajānāti, kuto pana sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānissatī”ti?


pli: “Seyyathāpi, māṇava, jaccandho puriso na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.


pli: So evaṁ vadeyya:


pli: ‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi samavisamaṁ, natthi samavisamassa dassāvī;


pli: natthi tārakarūpāni, natthi tārakarūpānaṁ dassāvī;


pli: natthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṁ dassāvī.


pli: Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;


pli: tasmā taṁ natthī’ti.


pli: Sammā nu kho so, māṇava, vadamāno vadeyyā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama.


pli: Atthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi pītakāni rūpāni, atthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi lohitakāni rūpāni, atthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, atthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi samavisamaṁ, atthi samavisamassa dassāvī;


pli: atthi tārakarūpāni, atthi tārakarūpānaṁ dassāvī;


pli: atthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṁ dassāvī.


pli: ‘Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;


pli: tasmā taṁ natthī’ti;


pli: na hi so, bho gotama, sammā vadamāno vadeyyā”ti.


pli: “Evameva kho, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko andho acakkhuko.


pli: So vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,


pli: ye te kosalakā brāhmaṇamahāsālā, seyyathidaṁ—


pli: caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇussoṇi brāhmaṇo pitā ca te todeyyo, katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te sammuccā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā asammuccā”ti?


pli: “Sammuccā, bho gotama”.


pli: “Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te mantā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā amantā”ti?


pli: “Mantā, bho gotama”.


pli: “Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te paṭisaṅkhāya vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā appaṭisaṅkhāyā”ti?


pli: “Paṭisaṅkhāya, bho gotama”.


pli: “Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te atthasaṁhitaṁ vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā anatthasaṁhitan”ti?


pli: “Atthasaṁhitaṁ, bho gotama”.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,


pli: yadi evaṁ sante, brāhmaṇena pokkharasātinā opamaññena subhagavanikena sammuccā vācā bhāsitā asammuccā”ti?


pli: “Asammuccā, bho gotama”.


pli: “Mantā vācā bhāsitā amantā vā”ti?


pli: “Amantā, bho gotama”.


pli: “Paṭisaṅkhāya vācā bhāsitā appaṭisaṅkhāyā”ti?


pli: “Appaṭisaṅkhāya, bho gotama”.


pli: “Atthasaṁhitā vācā bhāsitā anatthasaṁhitā”ti?


pli: “Anatthasaṁhitā, bho gotama”.


pli: “Pañca kho ime, māṇava, nīvaraṇā.


pli: Katame pañca?


pli: Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—


pli: ime kho, māṇava, pañca nīvaraṇā.


pli: Imehi kho, māṇava, pañcahi nīvaraṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko āvuto nivuto ophuṭo pariyonaddho.


pli: So vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Pañca kho ime, māṇava, kāmaguṇā.


pli: Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;


pli: sotaviññeyyā saddā …pe…


pli: ghānaviññeyyā gandhā …


pli: jivhā viññeyyā rasā …


pli: kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—


pli: ime kho, māṇava, pañca kāmaguṇā.


pli: Imehi kho, māṇava, pañcahi kāmaguṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko gathito mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati.


pli: Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,


pli: yaṁ vā tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggiṁ jāleyya yaṁ vā nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya, katamo nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti?


pli: “Sace taṁ, bho gotama, ṭhānaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāletuṁ, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti.


pli: “Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, māṇava, anavakāso yaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya aññatra iddhimatā.


pli: Seyyathāpi, māṇava, tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti pañca kāmaguṇe paṭicca.


pli: Seyyathāpi, māṇava, nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.


pli: Katamā ca, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi?


pli: Idha, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Ayampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.


pli: Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.


pli: Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, katamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti?


pli: “Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cāgamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,


pli: idha aññatarassa brāhmaṇassa mahāyañño paccupaṭṭhito assa.


pli: Atha dve brāhmaṇā āgaccheyyuṁ:


pli: ‘itthannāmassa brāhmaṇassa mahāyaññaṁ anubhavissāmā’ti.


pli: Tatrekassa brāhmaṇassa evamassa:


pli: ‘aho vata ahameva labheyyaṁ bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti.


pli: Ṭhānaṁ kho panetaṁ, māṇava, vijjati yaṁ añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na so brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ.


pli: ‘Añño brāhmaṇo labhati bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, nāhaṁ labhāmi bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti—


pli: iti so kupito hoti anattamano.


pli: Imassa pana, māṇava, brāhmaṇā kiṁ vipākaṁ paññapentī”ti?


pli: “Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā evaṁ dānaṁ denti:


pli: ‘iminā paro kupito hotu anattamano’ti.


pli: Atha khvettha brāhmaṇā anukampājātikaṁyeva dānaṁ dentī”ti.


pli: “Evaṁ sante kho, māṇava, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—


pli: yadidaṁ anukampājātikan”ti.


pli: “Evaṁ sante, bho gotama, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—


pli: “Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, ime tvaṁ pañca dhamme kattha bahulaṁ samanupassasi—


pli: gahaṭṭhesu vā pabbajitesu vā”ti?


pli: “Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesu.


pli: Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho, na satataṁ samitaṁ saccavādī hoti;


pli: pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho, satataṁ samitaṁ saccavādī hoti.


pli: Gahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho na satataṁ samitaṁ tapassī hoti …


pli: brahmacārī hoti …


pli: sajjhāyabahulo hoti …


pli: cāgabahulo hoti;


pli: pabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho satataṁ samitaṁ tapassī hoti …


pli: cāgabahulo hoti.


pli: Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesū”ti.


pli: “Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—


pli: yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.


pli: Idha, māṇava, bhikkhu saccavādī hoti.


pli: So ‘saccavādīmhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.


pli: Yaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ, cittassāhaṁ etaṁ parikkhāraṁ vadāmi—


pli: Idha, māṇava, bhikkhu tapassī hoti …pe…


pli: brahmacārī hoti …pe…


pli: sajjhāyabahulo hoti …pe…


pli: So ‘cāgabahulomhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.


pli: Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—


pli: yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.


pli: Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “sutaṁ metaṁ, bho gotama:


pli: ‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ jānātī’”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,


pli: āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti?


pli: “Evaṁ, bho, āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti.


pli: “Taṁ, kiṁ maññasi, māṇava, idhassa puriso naḷakāragāme jātavaddho;


pli: tamenaṁ naḷakāragāmato tāvadeva avasaṭaṁ naḷakāragāmassa maggaṁ puccheyyuṁ;


pli: siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā”ti?


pli: “No hidaṁ, bho gotama”.


pli: “Taṁ kissa hetu”?


pli: “Amu hi, bho gotama, puriso naḷakāragāme jātavaddho. Tassa sabbāneva naḷakāragāmassa maggāni suviditānī”ti.


pli: “Siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vāti, na tveva tathāgatassa brahmalokaṁ vā brahmalokagāminiṁ vā paṭipadaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā.


pli: Brahmānañcāhaṁ, māṇava, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṁ; yathāpaṭipanno ca brahmalokaṁ upapanno tañca pajānāmī”ti.


pli: “Sutaṁ metaṁ, bho gotama:


pli: ‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetī’ti.


pli: Sādhu me bhavaṁ gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetū”ti.


pli: “Tena hi, māṇava, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evaṁ, bho”ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi.


pli: Bhagavā etadavoca:


pli: “Katamo ca, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo?


pli: Idha, māṇava, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.


pli: Evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.


pli: Seyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;


pli: evameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.


pli: Ayampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.


pli: Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:


pli: “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.


pli: Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.


pli: Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.


pli: Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.


pli: Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma;


pli: bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.


pli: “Yassadāni tvaṁ, māṇava, kālaṁ maññasī”ti.


pli: Atha kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.


pli: Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāti divā divassa.


pli: Addasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.


pli: Disvāna subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ etadavoca:


pli: “handa kuto nu bhavaṁ bhāradvājo āgacchati divā divassā”ti?


pli: “Ito hi kho ahaṁ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.


pli: “Taṁ kiṁ maññasi, bhavaṁ bhāradvājo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ paṇḍito maññeti”?


pli: “Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi?


pli: Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jāneyyā”ti.


pli: “Uḷārāya khalu bhavaṁ bhāradvājo samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya pasaṁsatī”ti.


pli: “Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi?


pli: Pasatthapasatthova so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānaṁ.


pli: Ye cime, bho, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya;


pli: cittassete samaṇo gotamo parikkhāre vadeti—


pli: yadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.


pli: Evaṁ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā udānaṁ udānesi:


pli: “lābhā rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā rañño pasenadissa kosalassa


pli: yassa vijite tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.


pli: Subhasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.


nikaya: mnd

title_pli: Mahāniddesa Aṭṭhakavagga

pli: Mahāniddesa


pli: Aṭṭhakavagga


pli: 1. Kāmasuttaniddesa


pli: Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.


pli: <b>Kāmaṁ kāmayamānassa,</b>


pli: <b>Tassa ce taṁ samijjhati;</b>


pli: <b>Addhā pītimano hoti,</b>


pli: <b>Laddhā macco yadicchati.</b>


pli: Kāmaṁ kāmayamānassāti kāmāti uddānato dve kāmā—


pli: vatthukāmā ca kilesakāmā ca.


pli: Katame <b>vatthukāmā?</b>


pli: Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā;


pli: attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, yaṁ kiñci rajanīyaṁ vatthu—


pli: vatthukāmā.


pli: Api ca atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā kāmā;


pli: ajjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā;


pli: hīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā;


pli: āpāyikā kāmā mānusikā kāmā dibbā kāmā;


pli: paccupaṭṭhitā kāmā nimmitā kāmā animmitā kāmā paranimmitā kāmā;


pli: pariggahitā kāmā apariggahitā kāmā mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā;


pli: sabbepi kāmāvacarā dhammā, sabbepi rūpāvacarā dhammā, sabbepi arūpāvacarā dhammā, taṇhāvatthukā taṇhārammaṇā kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena kāmā—


pli: ime vuccanti vatthukāmā.


pli: Katame <b>kilesakāmā?</b>


pli: Chando kāmo rāgo kāmo chandarāgo kāmo;


pli: saṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo;


pli: yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.


pli: “Addasaṁ kāma te mūlaṁ,


pli: Saṅkappā kāma jāyasi;


pli: Na taṁ saṅkappayissāmi,


pli: Evaṁ kāma na hehisī”ti.—


pli: Ime vuccanti kilesakāmā.


pli: <b>Kāmayamānassā</b>ti kāmayamānassa icchamānassa sādiyamānassa patthayamānassa pihayamānassa abhijappamānassāti—


pli: kāmaṁ kāmayamānassa.


pli: <b>Tassa ce taṁ samijjhatī</b>ti.


pli: <b>Tassa ce</b>ti tassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā.


pli: <b>Tan</b>ti vatthukāmā vuccanti—


pli: manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā.


pli: <b>Samijjhatī</b>ti ijjhati samijjhati labhati paṭilabhati adhigacchati vindatīti—


pli: tassa ce taṁ samijjhati.


pli: <b>Addhā pītimano hotī</b>ti.


pli: <b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyogavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—


pli: <b>Pītī</b>ti yā pañcakāmaguṇapaṭisaññuttā pīti pāmujjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti tuṭṭhi odagyaṁ attamanatā abhipharaṇatā cittassa.


pli: <b>Mano</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu, ayaṁ vuccati mano.


pli: Ayaṁ mano imāya pītiyā sahagato hoti sahajāto saṁsaṭṭho sampayutto ekuppādo ekanirodho ekavatthuko ekārammaṇo.


pli: <b>Pītimano hotī</b>ti pītimano hoti tuṭṭhamano haṭṭhamano pahaṭṭhamano attamano udaggamano muditamano pamoditamano hotīti—


pli: addhā pītimano hoti.


pli: <b>Laddhā macco yadicchatī</b>ti.


pli: <b>Laddhā</b>ti labhitvā paṭilabhitvā adhigantvā vinditvā.


pli: <b>Macco</b>ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.


pli: <b>Yadicchatī</b>ti yaṁ icchati yaṁ sādiyati yaṁ pattheti yaṁ piheti yaṁ abhijappati, rūpaṁ vā saddaṁ vā gandhaṁ vā rasaṁ vā phoṭṭhabbaṁ vāti, laddhā macco yadicchati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Kāmaṁ kāmayamānassa,


pli: tassa ce taṁ samijjhati;


pli: Addhā pītimano hoti,


pli: laddhā macco yadicchatī”ti.


pli: <b>Tassa ce kāmayānassa,</b>


pli: <b>chandajātassa jantuno;</b>


pli: <b>Te kāmā parihāyanti,</b>


pli: <b>sallaviddhova ruppati.</b>


pli: <b>Tassa ce kāmayānassā</b>ti.


pli: <b>Tassa ce</b>ti tassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā.


pli: <b>Kāmayānassā</b>ti kāme icchamānassa sādiyamānassa patthayamānassa pihayamānassa abhijappamānassa.


pli: Atha vā kāmataṇhāya yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati.


pli: Yathā hatthiyānena vā assayānena vā goyānena vā ajayānena vā meṇḍayānena vā oṭṭhayānena vā kharayānena vā yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati;


pli: evamevaṁ kāmataṇhāya yāyati niyyati vuyhati saṁharīyatīti—


pli: tassa ce kāmayānassa.


pli: <b>Chandajātassa jantuno</b>ti.


pli: <b>Chando</b>ti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ, tassa so kāmacchando jāto hoti sañjāto nibbatto abhinibbatto pātubhūto.


pli: <b>Jantuno</b>ti sattassa narassa mānavassa posassa puggalassa jīvassa jāgussa jantussa indagussa manujassāti—


pli: chandajātassa jantuno.


pli: <b>Te kāmā parihāyantī</b>ti—


pli: te vā kāmā parihāyanti, so vā kāmehi parihāyati.


pli: Kathaṁ te kāmā parihāyanti?


pli: Tassa tiṭṭhantasseva te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṁ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti, nihitaṁ vā nādhigacchati, duppayuttā vā kammantā bhijjanti, kule vā kulaṅgāro uppajjati, yo te bhoge vikirati vidhamati viddhaṁseti aniccatāyeva aṭṭhamī.


pli: Evaṁ te kāmā hāyanti parihāyanti paridhaṁsenti paripatanti antaradhāyanti vippalujjanti.


pli: Kathaṁ so kāmehi parihāyati?


pli: Tiṭṭhanteva te bhoge so cavati marati vippalujjati.


pli: Evaṁ so kāmehi hāyati parihāyati paridhaṁsati paripatati antaradhāyati vippalujjati.


pli: Corā haranti rājāno,


pli: aggi dahati nassati;


pli: Atha antena jahati,


pli: sarīraṁ sapariggahaṁ;


pli: Etadaññāya medhāvī,


pli: bhuñjetha ca dadetha ca.


pli: Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṁ, anindito saggamupeti ṭhānanti, te kāmā parihāyanti.


pli: <b>Sallaviddhova ruppatī</b>ti.


pli: Yathā ayomayena vā sallena viddho, aṭṭhimayena vā sallena dantamayena vā sallena visāṇamayena vā sallena kaṭṭhamayena vā sallena viddho ruppati kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati, byādhito domanassito hoti, evamevaṁ vatthukāmānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.


pli: So kāmasallena ca sokasallena ca viddho, ruppati kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati byādhito domanassito hotīti—


pli: sallaviddhova ruppati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Tassa ce kāmayānassa,


pli: chandajātassa jantuno;


pli: Te kāmā parihāyanti,


pli: sallaviddhova ruppatī”ti.


pli: <b>Yo kāme parivajjeti,</b>


pli: <b>sappasseva padā siro;</b>


pli: <b>Somaṁ visattikaṁ loke,</b>


pli: <b>sato samativattati.</b>


pli: <b>Yo kāme parivajjetī</b>ti.


pli: <b>Yo</b>ti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.


pli: <b>Kāme parivajjetī</b>ti.


pli: <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—


pli: vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…


pli: ime vuccanti vatthukāmā …pe…


pli: ime vuccanti kilesakāmā.


pli: <b>Kāme parivajjetī</b>ti dvīhi kāraṇehi kāme parivajjeti—


pli: vikkhambhanato vā samucchedato vā.


pli: Kathaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeti?


pli: “Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā appassādaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “maṁsapesūpamā kāmā bahusādhāraṇaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “tiṇukkūpamā kāmā anudahanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “aṅgārakāsūpamā kāmā mahāpariḷāhaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “supinakūpamā kāmā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “yācitakūpamā kāmā tāvakālikaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “rukkhaphalūpamā kāmā sambhañjanaparibhañjanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “asisūnūpamā kāmā adhikuṭṭanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “sattisūlūpamā kāmā vinivijjhanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “sappasirūpamā kāmā sappaṭibhayaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: “aggikkhandhūpamā kāmā mahābhitāpanaṭṭhenā”ti passanto vikkhambhanato kāme parivajjeti.


pli: Buddhānussatiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti,


pli: dhammānussatiṁ bhāventopi …pe…


pli: saṅghānussatiṁ bhāventopi …


pli: sīlānussatiṁ bhāventopi …


pli: cāgānussatiṁ bhāventopi …


pli: devatānussatiṁ bhāventopi …


pli: ānāpānassatiṁ bhāventopi …


pli: maraṇassatiṁ bhāventopi …


pli: kāyagatāsatiṁ bhāventopi …


pli: upasamānussatiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti.


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti …pe…


pli: dutiyaṁ jhānaṁ bhāventopi …


pli: tatiyaṁ jhānaṁ bhāventopi …


pli: catutthaṁ jhānaṁ bhāventopi …


pli: ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …


pli: viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …


pli: ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ bhāventopi …


pli: nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ bhāventopi vikkhambhanato kāme parivajjeti.


pli: Evaṁ vikkhambhanato kāme parivajjeti.


pli: Kathaṁ samucchedato kāme parivajjeti?


pli: Sotāpattimaggaṁ bhāventopi apāyagamanīye kāme samucchedato parivajjeti,


pli: sakadāgāmimaggaṁ bhāventopi oḷārike kāme samucchedato parivajjeti,


pli: anāgāmimaggaṁ bhāventopi anusahagate kāme samucchedato parivajjeti,


pli: arahattamaggaṁ bhāventopi sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ samucchedato kāme parivajjeti.


pli: Evaṁ samucchedato kāme parivajjetīti—


pli: yo kāme parivajjeti.


pli: <b>Sappasseva padā siro</b>ti.


pli: <b>Sappo</b> vuccati ahi.


pli: Kenaṭṭhena sappo?


pli: Saṁsappanto gacchatīti sappo;


pli: bhujanto gacchatīti bhujago;


pli: urena gacchatīti urago;


pli: pannasiro gacchatīti pannago;


pli: sirena supatīti sarīsapo;


pli: bile sayatīti bilāsayo;


pli: guhāyaṁ sayatīti guhāsayo;


pli: dāṭhā tassa āvudhoti dāṭhāvudho;


pli: visaṁ tassa ghoranti ghoraviso;


pli: jivhā tassa duvidhāti dvijivho;


pli: dvīhi jivhāhi rasaṁ sāyatīti dvirasaññū.


pli: Yathā puriso jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikkūlo pādena sappasiraṁ vajjeyya vivajjeyya parivajjeyya abhinivajjeyya;


pli: evamevaṁ sukhakāmo dukkhapaṭikkūlo kāme vajjeyya vivajjeyya parivajjeyya abhinivajjeyyāti—


pli: sappasseva padā siro.


pli: <b>Somaṁ visattikaṁ loke, sato samativattatī</b>ti.


pli: <b>So</b>ti yo kāme parivajjeti.


pli: Visattikā vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo, cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko, ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā, suttaṁ visatā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti, vanaṁ vanatho sandhavo sneho apekkhā paṭibandhu, āsā āsīsanā āsīsitattaṁ, rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā, lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā, jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā, adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā, kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā, rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ, upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ, dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo, taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddūlaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: <b>Visattikā</b>ti.


pli: Kenaṭṭhena visattikā?


pli: Visatāti visattikā;


pli: visālāti visattikā;


pli: visaṭāti visattikā;


pli: visakkatīti visattikā;


pli: visaṁharatīti visattikā;


pli: visaṁvādikāti visattikā;


pli: visamūlāti visattikā;


pli: visaphalāti visattikā;


pli: visaparibhogoti visattikā;


pli: visālā vā pana sā taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe, kule gaṇe āvāse lābhe yase, pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre, kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā, kāmabhave rūpabhave arūpabhave, saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave, ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave, atīte anāgate paccuppanne, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā vitthatāti visattikā.


pli: <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke, khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.


pli: <b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—


pli: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,


pli: vedanāsu …


pli: dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.


pli: Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—


pli: asatiparivajjanāya sato, satikaraṇīyānaṁ dhammānaṁ katattā sato, satiparibandhānaṁ dhammānaṁ hatattā sato, satinimittānaṁ dhammānaṁ asammuṭṭhattā sato.


pli: satiyā samannāgatattā sato, satiyā vasitattā sato, satiyā pāguññatāya sato, satiyā apaccorohaṇatāya sato.


pli: sattattā sato, santattā sato, samitattā sato, santadhammasamannāgatattā sato.


pli: Buddhānussatiyā sato, dhammānussatiyā sato, saṅghānussatiyā sato, sīlānussatiyā sato, cāgānussatiyā sato, devatānussatiyā sato, ānāpānassatiyā sato, maraṇassatiyā sato, kāyagatāsatiyā sato, upasamānussatiyā sato.


pli: Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo, ayaṁ vuccati sati.


pli: Imāya satiyā upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati sato.


pli: <b>Somaṁ visattikaṁ loke, sato samativattatī</b>ti.


pli: Loke vā sā visattikā, loke vā taṁ visattikaṁ sato tarati uttarati patarati samatikkamati vītivattatīti—


pli: somaṁ visattikaṁ loke, sato samativattati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yo kāme parivajjeti,


pli: sappasseva padā siro;


pli: Somaṁ visattikaṁ loke,


pli: sato samativattatī”ti.


pli: <b>Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,</b>


pli: <b>Gavāssaṁ dāsaporisaṁ;</b>


pli: <b>Thiyo bandhū puthu kāme,</b>


pli: <b>Yo naro anugijjhati.</b>


pli: <b>Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā</b>ti.


pli: <b>Khettan</b>ti sālikkhettaṁ vīhikkhettaṁ muggakkhettaṁ māsakkhettaṁ yavakkhettaṁ godhumakkhettaṁ tilakkhettaṁ.


pli: <b>Vatthun</b>ti gharavatthuṁ koṭṭhakavatthuṁ purevatthuṁ pacchāvatthuṁ ārāmavatthuṁ vihāravatthuṁ.


pli: <b>Hiraññan</b>ti hiraññaṁ vuccati kahāpaṇoti—


pli: khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā.


pli: <b>Gavāssaṁ dāsaporisan</b>ti.


pli: <b>Gavan</b>ti gavā vuccanti.


pli: <b>Assā</b>ti pasukādayo vuccanti.


pli: <b>Dāsā</b>ti cattāro dāsā—


pli: antojātako dāso, dhanakkītako dāso, sāmaṁ vā dāsabyaṁ upeti, akāmako vā dāsavisayaṁ upeti.


pli: “Āmāya dāsāpi bhavanti heke,


pli: Dhanena kītāpi bhavanti dāsā;


pli: Sāmañca eke upayanti dāsyaṁ,


pli: Bhayāpanuṇṇāpi bhavanti dāsā”ti.


pli: <b>Purisā</b>ti tayo purisā—


pli: bhatakā, kammakarā, upajīvinoti—


pli: gavāssaṁ dāsaporisaṁ.


pli: <b>Thiyo bandhū puthu kāme</b>ti.


pli: <b>Thiyo</b>ti itthipariggaho vuccati.


pli: <b>Bandhū</b>ti cattāro bandhū—


pli: ñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mantabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhu.


pli: <b>Puthu kāme</b>ti bahū kāme.


pli: Ete puthu kāmā manāpikā rūpā …pe…


pli: manāpikā phoṭṭhabbāti—


pli: thiyo bandhū puthu kāme.


pli: <b>Yo naro anugijjhatī</b>ti.