pli: <b>Ñatvā</b>ti paracittañāṇena vā ñatvā pubbenivāsānussatiñāṇena vā ñatvā.


nikaya: mnd

layer: root

title_pli: Mahāniddesa Aṭṭhakavagga

pli: <b>Disvā</b>ti maṁsacakkhunā vā disvā dibbacakkhunā vā disvā.


pli: <b>Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītan</b>ti.


pli: Tassa idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—


pli: sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi ñatvā va disvā va samuggahītaṁ.


pli: <b>Na rāgarāgī na virāgaratto</b>ti.


pli: <b>Rāgarattā</b> vuccanti ye pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.


pli: Virāgarattā vuccanti ye rūpāvacaraarūpāvacarasamāpattīsu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.


pli: <b>Na rāgarāgī na virāgaratto</b>ti yato kāmarāgo ca rūparāgo ca arūparāgo ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Ettāvatā na rāgarāgī na virāgaratto.


pli: <b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.


pli: tassīdha natthi paramuggahītaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi,


pli: Ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;


pli: Na rāgarāgī na virāgaratto,


pli: Tassīdha natthi paramuggahītan”ti.


pli: Suddhaṭṭhakasuttaniddeso catuttho.


pli: Mahāniddesa


pli: Aṭṭhakavagga


pli: 5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa


pli: <b>Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,</b>


pli: <b>Yaduttariṁ kurute jantu loke;</b>


pli: <b>Hīnāti aññe tato sabbamāha,</b>


pli: <b>Tasmā vivādāni avītivatto.</b>


pli: Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā.


pli: Te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasanti.


pli: Yathā āgārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;


pli: evamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā.


pli: Te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasantīti—


pli: paramanti diṭṭhīsu paribbasāno.


pli: <b>Yaduttariṁ kurute jantu loke</b>ti.


pli: <b>Yadi</b>ti yaṁ.


pli: <b>Uttariṁ kurute</b>ti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti


pli: “ayaṁ satthā sabbaññū”ti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti.


pli: “Ayaṁ dhammo svākkhāto …,


pli: ayaṁ gaṇo suppaṭipanno …,


pli: ayaṁ diṭṭhi bhaddikā …,


pli: ayaṁ paṭipadā supaññattā …,


pli: ayaṁ maggo niyyāniko”ti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti nibbatteti abhinibbatteti.


pli: <b>Jantū</b>ti satto naro …pe… manujo.


pli: <b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—


pli: yaduttariṁ kurute jantu loke.


pli: <b>Hīnāti aññe tato sabbamāhā</b>ti attano satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe parappavāde khipati ukkhipati parikkhipati.


pli: “So satthā na sabbaññū ,


pli: dhammo na svākkhāto ,


pli: gaṇo na suppaṭipanno ,


pli: diṭṭhi na bhaddikā ,


pli: paṭipadā na supaññattā ,


pli: maggo na niyyāniko ,


pli: natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā ,


pli: natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā ,


pli: hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā”ti evamāha evaṁ katheti evaṁ bhaṇati evaṁ dīpayati evaṁ voharatīti—


pli: hīnāti aññe tato sabbamāha.


pli: <b>Tasmā vivādāni avītivatto</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā.


pli: <b>Vivādānī</b>ti diṭṭhikalahāni diṭṭhibhaṇḍanāni diṭṭhiviggahāni diṭṭhivivādāni diṭṭhimedhagāni ca.


pli: <b>Avītivatto</b>ti anatikkanto asamatikkanto avītivattoti—


pli: tasmā vivādāni avītivatto.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,


pli: Yaduttariṁ kurute jantu loke;


pli: Hīnāti aññe tato sabbamāha,


pli: Tasmā vivādāni avītivatto”ti.


pli: <b>Yadattanī passati ānisaṁsaṁ,</b>


pli: <b>Diṭṭhe sute sīlavate mute vā;</b>


pli: <b>Tadeva so tattha samuggahāya,</b>


pli: <b>Nihīnato passati sabbamaññaṁ.</b>


pli: <b>Yadattanī passati ānisaṁsaṁ, diṭṭhe sute sīlavate mute vā</b>ti.


pli: <b>Yadattanī</b>ti yaṁ attani.


pli: <b>Attā</b> vuccati diṭṭhigataṁ.


pli: Attano diṭṭhiyā dve ānisaṁse passati—


pli: diṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ, samparāyikañca ānisaṁsaṁ.


pli: Katamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso?


pli: Yaṁdiṭṭhiko satthā hoti, taṁdiṭṭhikā sāvakā honti.


pli: Taṁdiṭṭhikaṁ satthāraṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, labhati ca tatonidānaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ.


pli: Ayaṁ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.


pli: Katamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso?


pli: Ayaṁ diṭṭhi alaṁ nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya vā devattāya vā;


pli: ayaṁ diṭṭhi alaṁ suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā muttiyā vimuttiyā parimuttiyā;


pli: imāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti;


pli: imāya diṭṭhiyā sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi muccissāmi vimuccissāmi parimuccissāmi āyatiṁ phalapāṭikaṅkhī hoti.


pli: Ayaṁ diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso.


pli: Attano diṭṭhiyā ime dve ānisaṁse passati, diṭṭhasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, sutasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, sīlasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, vatasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, mutasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati—


pli: diṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ samparāyikañca ānisaṁsaṁ.


pli: Katamo mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso?


pli: Yaṁdiṭṭhiko satthā hoti taṁdiṭṭhikā sāvakā honti …pe…


pli: ayaṁ mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.


pli: Katamo mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso?


pli: Ayaṁ diṭṭhi alaṁ nāgattāya vā …pe…


pli: ayaṁ mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso.


pli: Mutasuddhiyāpi ime dve ānisaṁse passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—


pli: yadattanī passati ānisaṁsaṁ diṭṭhe sute sīlavate mute vā.


pli: <b>Tadeva so tattha samuggahāyā</b>ti.


pli: <b>Tadevā</b>ti taṁ diṭṭhigataṁ.


pli: <b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.


pli: <b>Samuggahāyā</b>ti idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—


pli: tadeva so tattha samuggahāya.


pli: <b>Nihīnato passati sabbamaññan</b>ti.


pli: Aññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—


pli: nihīnato passati sabbamaññaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yadattanī passati ānisaṁsaṁ,


pli: Diṭṭhe sute sīlavate mute vā;


pli: Tadeva so tattha samuggahāya,


pli: Nihīnato passati sabbamaññan”ti.


pli: <b>Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti,</b>


pli: <b>Yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ;</b>


pli: <b>Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,</b>


pli: <b>Sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.</b>


pli: <b>Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadantī</b>ti.


pli: <b>Kusalā</b>ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evaṁ vadanti—


pli: “gantho eso, lagganaṁ etaṁ, bandhanaṁ etaṁ, palibodho eso”ti.


pli: Evaṁ vadanti evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—


pli: taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti.


pli: <b>Yaṁ nissito passati hīnamaññan</b>ti.


pli: <b>Yaṁ nissito</b>ti yaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissito sannissito allīno upagato ajjhosito adhimutto.


pli: <b>Passati hīnamaññan</b>ti aññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upanijjhāyati upaparikkhatīti—


pli: yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ.


pli: <b>Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyyā</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā diṭṭhaṁ vā diṭṭhasuddhiṁ vā sutaṁ vā sutasuddhiṁ vā mutaṁ vā mutasuddhiṁ vā sīlaṁ vā sīlasuddhiṁ vā vataṁ vā vatasuddhiṁ vā na nissayeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniveseyyāti—


pli: tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti,


pli: Yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ;


pli: Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,


pli: Sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyyā”ti.


pli: <b>Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya,</b>


pli: <b>Ñāṇena vā sīlavatena vāpi;</b>


pli: <b>Samoti attānamanūpaneyya,</b>


pli: <b>Hīno na maññetha visesi vāpi.</b>


pli: <b>Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya, ñāṇena vā sīlavatena vāpī</b>ti.


pli: Aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā, sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā, diṭṭhiṁ na kappayeyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya na abhinibbatteyya.


pli: <b>Lokasmin</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—


pli: diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya ñāṇena vā sīlavatena vāpi.


pli: <b>Samoti attānamanūpaneyyā</b>ti.


pli: Sadisohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunāti—


pli: samoti attānamanūpaneyya.


pli: <b>Hīno na maññetha visesi vāpī</b>ti.


pli: Hīnohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.


pli: Seyyohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—


pli: hīno na maññetha visesi vāpi.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya,


pli: Ñāṇena vā sīlavatena vāpi;


pli: Samoti attānamanūpaneyya,


pli: Hīno na maññetha visesi vāpī”ti.


pli: <b>Attaṁ pahāya anupādiyāno,</b>


pli: <b>Ñāṇenapi so nissayaṁ no karoti;</b>


pli: <b>Sa ve viyattesu na vaggasārī,</b>


pli: <b>Diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.</b>


pli: <b>Attaṁ pahāya anupādiyāno</b>ti.


pli: <b>Attaṁ pahāyā</b>ti attadiṭṭhiṁ pahāya.


pli: <b>Attaṁ pahāyā</b>ti gāhaṁ pahāya.


pli: <b>Attaṁ pahāyā</b>ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: attaṁ pahāya.


pli: <b>Anupādiyāno</b>ti catūhi upādānehi anupādiyamāno agaṇhamāno aparāmāsamāno anabhinivisamānoti—


pli: attaṁ pahāya anupādiyāno.


pli: <b>Ñāṇenapi so nissayaṁ no karotī</b>ti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhānissayaṁ vā diṭṭhinissayaṁ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti na abhinibbattetīti—


pli: ñāṇenapi so nissayaṁ no karoti.


pli: <b>Sa ve viyattesu na vaggasārī</b>ti sa ve viyattesu bhinnesu dvejjhāpannesu dveḷhakajātesu nānādiṭṭhikesu nānākhantikesu nānārucikesu nānāladdhikesu nānādiṭṭhinissayaṁ nissitesu chandāgatiṁ gacchantesu dosāgatiṁ gacchantesu mohāgatiṁ gacchantesu bhayāgatiṁ gacchantesu na chandāgatiṁ gacchati na dosāgatiṁ gacchati na mohāgatiṁ gacchati na bhayāgatiṁ gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṁharīyatīti—


pli: sa ve viyattesu na vaggasārī.


pli: <b>Diṭṭhimpi so na pacceti kiñcī</b>ti.


pli: Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.


pli: So kiñci diṭṭhigataṁ na pacceti na paccāgacchatīti—


pli: diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Attaṁ pahāya anupādiyāno,


pli: Ñāṇenapi so nissayaṁ no karoti;


pli: Sa ve viyattesu na vaggasārī,


pli: Diṭṭhimpi so na pacceti kiñcī”ti.


pli: <b>Yassūbhayante paṇidhīdha natthi,</b>


pli: <b>Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā;</b>


pli: <b>Nivesanā tassa na santi keci,</b>


pli: <b>Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.</b>


pli: Yassūbhayante paṇidhīdha natthi, bhavābhavāya idha vā huraṁ vāti yassāti arahato khīṇāsavassa.


pli: <b>Anto</b>ti phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto;


pli: atīto eko anto, anāgato dutiyo anto;


pli: sukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto;


pli: nāmaṁ eko anto, rūpaṁ dutiyo anto;


pli: cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto;


pli: sakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto.


pli: <b>Paṇidhi</b> vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: <b>Bhavābhavāyā</b>ti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabbhavāya punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.


pli: <b>Idhā</b>ti sakattabhāvo,


pli: <b>hurā</b>ti parattabhāvo;


pli: <b>idhā</b>ti cha ajjhattikāni āyatanāni,


pli: <b>hurā</b>ti cha bāhirāni āyatanāni;


pli: <b>idhā</b>ti manussaloko,


pli: <b>hurā</b>ti devaloko;


pli: <b>idhā</b>ti kāmadhātu,


pli: <b>hurā</b>ti rūpadhātu arūpadhātu;


pli: <b>idhā</b>ti kāmadhātu rūpadhātu.


pli: <b>Hurā</b>ti arūpadhātu.


pli: <b>Yassūbhayante paṇidhīdha natthi bhavābhavāya idha vā huraṁ vā</b>ti.


pli: Yassa ubho ante ca bhavābhavāya ca idha hurañca paṇidhi taṇhā natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—


pli: yassūbhayante paṇidhīdha natthi bhavābhavāya idha vā huraṁ vā.


pli: <b>Nivesanā tassa na santi kecī</b>ti.


pli: <b>Nivesanā</b>ti dve nivesanā—


pli: taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhānivesanā …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhinivesanā.


pli: <b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.


pli: <b>Nivesanā tassa na santi kecī</b>ti nivesanā tassa na santi keci natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—


pli: nivesanā tassa na santi keci.


pli: <b>Niccheyyā</b>ti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.


pli: <b>Samuggahītan</b>ti odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho, “idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—


pli: dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yassūbhayante paṇidhīdha natthi,


pli: Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā;


pli: Nivesanā tassa na santi keci,


pli: Dhammesu niccheyya samuggahītan”ti.


pli: <b>Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā,</b>


pli: <b>Pakappitā natthi aṇūpi saññā;</b>


pli: <b>Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ,</b>


pli: <b>Kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.</b>


pli: <b>Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā, pakappitā natthi aṇūpi saññā</b>ti.


pli: Tassa diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā saññāpubbaṅgamatā saññāvikappayeyyatā saññāviggahena saññāya uṭṭhapitā samuṭṭhapitā kappitā pakappitā saṅkhatā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā, diṭṭhi natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—


pli: tassīdha diṭṭhe va sute mute vā pakappitā natthi aṇūpi saññā.


pli: Brāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—


pli: sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti …pe…


pli: asito tādi pavuccate sa brahmā.


pli: Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānanti.


pli: Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyantaṁ agaṇhantaṁ aparāmasantaṁ anabhinivesantanti—


pli: taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ.


pli: <b>Kenīdha lokasmiṁ vikappayeyyā</b>ti.


pli: <b>Kappā</b>ti dve kappā—


pli: taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhākappo …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhikappo.


pli: Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.


pli: Taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā kena rāgena kappeyya kena dosena kappeyya kena mohena kappeyya kena mānena kappeyya kāya diṭṭhiyā kappeyya kena uddhaccena kappeyya kāya vicikicchāya kappeyya kehi anusayehi kappeyya—


pli: rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.


pli: Te abhisaṅkhārā pahīnā.


pli: Abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena kappeyya—


pli: nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.


pli: So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi, yena kappeyya vikappeyya vikappaṁ āpajjeyya.


pli: <b>Lokasmin</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—


pli: kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā,


pli: Pakappitā natthi aṇūpi saññā;


pli: Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ,


pli: Kenīdha lokasmiṁ vikappayeyyā”ti.


pli: <b>Na kappayanti na purekkharonti,</b>


pli: <b>Dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse;</b>


pli: <b>Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo,</b>


pli: <b>Pāraṅgato na pacceti tādī.</b>


pli: <b>Na kappayanti na purekkharontī</b>ti.


pli: <b>Kappā</b>ti dve kappā—


pli: taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca.


pli: Katamo taṇhākappo?


pli: Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—


pli: idaṁ mamaṁ, etaṁ mamaṁ, ettakaṁ mamaṁ, ettāvatā mamaṁ, mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṁ—


pli: ayaṁ taṇhākappo.


pli: Katamo diṭṭhikappo?


pli: Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāraṁ diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho, ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—


pli: ayaṁ diṭṭhikappo.


pli: Tesaṁ taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.


pli: Taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā na kappenti na janenti na sañjanenti na nibbattenti na abhinibbattentīti—


pli: na kappayanti.


pli: <b>Na purekkharontī</b>ti.


pli: <b>Purekkhārā</b>ti dve purekkhārā—


pli: taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhipurekkhāro.


pli: Tesaṁ taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho.


pli: Taṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṁ vā na diṭṭhiṁ vā purato katvā caranti na taṇhādhajā na taṇhāketū na taṇhādhipateyyā na diṭṭhidhajā na diṭṭhiketū na diṭṭhādhipateyyā.


pli: Na taṇhāya vā na diṭṭhiyā vā parivāretvā carantīti—


pli: na kappayanti na purekkharonti.


pli: <b>Dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse</b>ti.


pli: <b>Dhammā</b> vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.


pli: <b>Tesan</b>ti tesaṁ arahantānaṁ khīṇāsavānaṁ.


pli: <b>Na paṭicchitāse</b>ti “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na paṭicchitāse.


pli: “Asassato loko …


pli: antavā loko …


pli: anantavā loko …


pli: taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …


pli: aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …


pli: hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na paṭicchitāseti—


pli: dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse.


pli: <b>Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo</b>ti.


pli: <b>Nā</b>ti paṭikkhepo.


pli: <b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—


pli: sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti …pe…


pli: asito tādi vuccate sa brahmā.


pli: Brāhmaṇo sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā na yāyati na niyyati na vuyhati na saṁharīyatīti—


pli: na brāhmaṇo sīlavatena neyyo.


pli: <b>Pāraṅgato na pacceti tādī</b>ti.


pli: <b>Pāraṁ</b> vuccati amataṁ nibbānaṁ.


pli: Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: So pāraṅgato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto (vitthāro) jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—


pli: pāraṅgato.


pli: <b>Na paccetī</b>ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.


pli: Sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.


pli: Anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.


pli: Arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—


pli: pāraṅgato na pacceti.


pli: <b>Tādī</b>ti arahā pañcahākārehi tādī—


pli: iṭṭhāniṭṭhe tādī, cattāvīti tādī, tiṇṇāvīti tādī, muttāvīti tādī, taṁniddesā tādī.


pli: Kathaṁ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī?


pli: Arahā lābhepi tādī, alābhepi tādī, yasepi tādī, ayasepi tādī, pasaṁsāyapi tādī, nindāyapi tādī, sukhepi tādī, dukkhepi tādī.


pli: Ekañce bāhaṁ gandhena limpeyyuṁ, ekañce bāhaṁ vāsiyā taccheyyuṁ—


pli: amusmiṁ natthi rāgo, amusmiṁ natthi paṭighaṁ, anunayapaṭighavippahīno ugghātinighātivītivatto anurodhavirodhasamatikkanto.


pli: Evaṁ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī.


pli: Kathaṁ arahā cattāvīti tādī?


pli: Arahato rāgo catto vanto mutto pahīno paṭinissaṭṭho.


pli: upanāho …


pli: macchariyaṁ …


pli: sāṭheyyaṁ …


pli: thambho …


pli: sārambho …


pli: atimāno …


pli: sabbe kilesā …


pli: sabbe duccaritā …


pli: sabbe darathā …


pli: sabbe pariḷāhā …


pli: sabbe santāpā …


pli: sabbākusalābhisaṅkhārā cattā vantā muttā pahīnā paṭinissaṭṭhā.


pli: Evaṁ arahā cattāvīti tādī.


pli: Kathaṁ arahā tiṇṇāvīti tādī?


pli: Arahā kāmoghaṁ tiṇṇo bhavoghaṁ tiṇṇo diṭṭhoghaṁ tiṇṇo avijjoghaṁ tiṇṇo sabbaṁ saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.


pli: So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti.


pli: Evaṁ arahā tiṇṇāvīti tādī.


pli: Kathaṁ arahā muttāvīti tādī?


pli: Arahato rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,


pli: dosā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,


pli: mohā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,


pli: upanāhā …


pli: macchariyā …


pli: sāṭheyyā …


pli: thambhā …


pli: sārambhā …


pli: atimānā …


pli: sabbakilesehi …


pli: sabbaduccaritehi …


pli: sabbadarathehi …


pli: sabbapariḷāhehi …


pli: sabbasantāpehi …


pli: sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ.


pli: Evaṁ arahā muttāvīti tādī.


pli: Kathaṁ arahā taṁniddesā tādī?


pli: Arahā sīle sati sīlavāti taṁniddesā tādī;


pli: saddhāya sati saddhoti taṁniddesā tādī;


pli: vīriye sati vīriyavāti taṁniddesā tādī;


pli: satiyā sati satimāti taṁniddesā tādī;


pli: samādhimhi sati samāhitoti taṁniddesā tādī;


pli: paññāya sati paññavāti taṁniddesā tādī;


pli: vijjāya sati tevijjoti taṁniddesā tādī;


pli: abhiññāya sati chaḷabhiññoti taṁniddesā tādī.


pli: Evaṁ arahā taṁniddesā tādīti—


pli: pāraṅgato na pacceti tādī.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Na kappayanti na purekkharonti,


pli: Dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse;


pli: Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo,


pli: Pāraṅgato na pacceti tādī”ti.


pli: Paramaṭṭhakasuttaniddeso pañcamo.


pli: Mahāniddesa


pli: Aṭṭhakavagga


pli: 6. Jarāsuttaniddesa


pli: Atha jarāsuttaniddesaṁ vakkhati—


pli: <b>Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,</b>


pli: <b>Oraṁ vassasatāpi miyyati;</b>


pli: <b>Yo cepi aticca jīvati,</b>


pli: <b>Atha kho so jarasāpi miyyati.</b>


pli: <b>Appaṁ vata jīvitaṁ idan</b>ti.


pli: <b>Jīvitan</b>ti āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ.


pli: Api ca dvīhi kāraṇehi appakaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ—


pli: ṭhitiparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ, sarasaparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ.


pli: Kathaṁ ṭhitiparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ?


pli: Atīte cittakkhaṇe jīvittha, na jīvati na jīvissati;


pli: anāgate cittakkhaṇe jīvissati, na jīvati na jīvittha;


pli: paccuppanne cittakkhaṇe jīvati, na jīvittha na jīvissati.


pli: “Jīvitaṁ attabhāvo ca,


pli: sukhadukkhā ca kevalā;


pli: Ekacittasamāyuttā,


pli: lahuso vattate khaṇo.


pli: Cullāsītisahassāni,


pli: kappā tiṭṭhanti ye marū;


pli: Na tveva tepi jīvanti,


pli: dvīhi cittehi saṁyutā.


pli: Ye niruddhā marantassa,


pli: tiṭṭhamānassa vā idha;


pli: Sabbepi sadisā khandhā,


pli: gatā appaṭisandhikā.


pli: Anantarā ca ye bhaggā,


pli: ye ca bhaggā anāgatā;


pli: Tadantare niruddhānaṁ,


pli: vesamaṁ natthi lakkhaṇe.


pli: Anibbattena na jāto,


pli: paccuppannena jīvati;


pli: Cittabhaggā mato loko,


pli: paññatti paramatthiyā.


pli: Yathā ninnā pavattanti,


pli: chandena pariṇāmitā;


pli: Acchinnadhārā vattanti,


pli: saḷāyatanapaccayā.


pli: Anidhānagatā bhaggā,


pli: puñjo natthi anāgate;


pli: Nibbattā ye ca tiṭṭhanti,


pli: āragge sāsapūpamā.


pli: Nibbattānañca dhammānaṁ,


pli: bhaṅgo nesaṁ purakkhato;


pli: Palokadhammā tiṭṭhanti,


pli: purāṇehi amissitā.


pli: Adassanato āyanti,


pli: bhaṅgā gacchantyadassanaṁ;


pli: Vijjuppādova ākāse,


pli: uppajjanti vayanti cā”ti.


pli: Evaṁ ṭhitiparittatāya appakaṁ jīvitaṁ.


pli: Kathaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ?


pli: Assāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, passāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, assāsapassāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, mahābhūtūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, kabaḷīkārāhārūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, usmūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, viññāṇūpanibaddhaṁ jīvitaṁ.


pli: Mūlampi imesaṁ dubbalaṁ, pubbahetūpi imesaṁ dubbalā, ye paccayā tepi dubbalā, yepi pabhāvikā tepi dubbalā, sahabhūpi imesaṁ dubbalā, sampayogāpi imesaṁ dubbalā, sahajāpi imesaṁ dubbalā, yāpi payojikā sāpi dubbalā.


pli: Aññamaññaṁ ime niccadubbalā, aññamaññaṁ anavaṭṭhitā ime.


pli: Aññamaññaṁ paripātayanti ime, aññamaññassa hi natthi tāyitā, na cāpi ṭhapenti aññamaññaṁ ime.


pli: Yopi nibbattako so na vijjati.


pli: “Na ca kenaci koci hāyati,


pli: Gandhabbā ca ime hi sabbaso;


pli: Purimehi pabhāvikā ime,


pli: Yepi pabhāvikā te pure matā;


pli: Purimāpi ca pacchimāpi ca,


pli: Aññamaññaṁ na kadāci maddasaṁsū”ti.


pli: Evaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ.


pli: Api ca cātumahārājikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.


pli: Tāvatiṁsānaṁ devānaṁ …pe…


pli: yāmānaṁ devānaṁ …


pli: tusitānaṁ devānaṁ …


pli: nimmānaratīnaṁ devānaṁ …


pli: paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ …


pli: brahmakāyikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “appamidaṁ, bhikkhave, manussānaṁ āyu, gamaniyo samparāyo, mantāya boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.


pli: Yo, bhikkhave, ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.


pli: Appamāyu manussānaṁ,


pli: hīḷeyya naṁ suporiso;


pli: Careyyādittasīsova,


pli: natthi maccussanāgamo.


pli: Accayanti ahorattā,


pli: jīvitaṁ uparujjhati;


pli: Āyu khiyyati maccānaṁ,


pli: kunnadīnaṁva odakan”ti.


pli: Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ.


pli: <b>Oraṁ vassasatāpi miyyatī</b>ti.


pli: Kalalakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: abbudakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: pesikālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: ghanakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: pasākhakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: jātamattopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: sūtigharepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: addhamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: māsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: dvemāsikopi …


pli: temāsikopi …


pli: catumāsikopi …


pli: pañcamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: chamāsikopi …


pli: sattamāsikopi …


pli: aṭṭhamāsikopi …


pli: navamāsikopi …


pli: dasamāsikopi …


pli: saṁvaccharikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,


pli: dvevassikopi …


pli: tivassikopi …


pli: catuvassikopi …


pli: pañcavassikopi …


pli: chavassikopi …


pli: sattavassikopi …


pli: aṭṭhavassikopi …


pli: navavassikopi …


pli: dasavassikopi …


pli: vīsativassikopi …


pli: tiṁsavassikopi …


pli: cattārīsavassikopi …


pli: paññāsavassikopi …


pli: saṭṭhivassikopi …


pli: sattativassikopi …


pli: asītivassikopi …


pli: navutivassikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjatīti—


pli: oraṁ vassasatāpi miyyati.


pli: <b>Yo cepi aticca jīvatī</b>ti.


pli: Yo vassasataṁ atikkamitvā jīvati so ekaṁ vā vassaṁ jīvati,


pli: dve vā vassāni jīvati,


pli: tīṇi vā vassāni jīvati,


pli: cattāri vā vassāni jīvati,


pli: pañca vā vassāni jīvati …pe…


pli: dasa vā vassāni jīvati,


pli: vīsati vā vassāni jīvati,


pli: tiṁsaṁ vā vassāni jīvati, cattārīsaṁ vā vassāni jīvatīti—


pli: yo cepi aticca jīvati.


pli: <b>Atha kho so jarasāpi miyyatī</b>ti.


pli: Yadā jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto khaṇḍadanto palitakeso vilūnaṁ khalitasiro valinaṁ tilakāhatagatto vaṅko bhoggo daṇḍaparāyano, so jarāyapi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, natthi maraṇamhā mokkho.


pli: “Phalānamiva pakkānaṁ,


pli: pāto patanato bhayaṁ;


pli: Evaṁ jātāna maccānaṁ,


pli: niccaṁ maraṇato bhayaṁ.


pli: Yathāpi kumbhakārassa,


pli: kataṁ mattikabhājanaṁ;


pli: Sabbaṁ bhedanapariyantaṁ,


pli: evaṁ maccāna jīvitaṁ.


pli: Daharā ca mahantā ca,


pli: ye bālā ye ca paṇḍitā;


pli: Sabbe maccuvasaṁ yanti,


pli: sabbe maccuparāyanā.


pli: Tesaṁ maccuparetānaṁ,


pli: gacchataṁ paralokato;


pli: Na pitā tāyate puttaṁ,


pli: ñātī vā pana ñātake.


pli: Pekkhataññeva ñātīnaṁ,


pli: passa lālappataṁ puthu;


pli: Ekamekova maccānaṁ,


pli: govajjho viya niyyati;


pli: Evamabbhāhato loko,


pli: maccunā ca jarāya cā”ti.


pli: Atha kho so jarasāpi miyyati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,


pli: Oraṁ vassasatāpi miyyati;


pli: Yo cepi aticca jīvati,


pli: Atha kho so jarasāpi miyyatī”ti.


pli: <b>Socanti janā mamāyite,</b>


pli: <b>Na hi santi niccā pariggahā;</b>


pli: <b>Vinābhāvaṁ santamevidaṁ,</b>


pli: <b>Iti disvā nāgāramāvase.</b>


pli: <b>Socanti janā mamāyite</b>ti.


pli: <b>Janā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.


pli: <b>Mamattā</b>ti dve mamattā—


pli: taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…


pli: idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…


pli: idaṁ diṭṭhimamattaṁ.


pli: Mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti.


pli: Mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—


pli: socanti janā mamāyite.


pli: <b>Na hi santi niccā pariggahā</b>ti.


pli: Dve pariggahā—


pli: taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhāpariggaho …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhipariggaho.


pli: Taṇhāpariggaho anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo.


pli: Diṭṭhipariggahopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ pariggahaṁ yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyā”ti?


pli: “No hetaṁ, bhante”.


pli: “Sādhu, bhikkhave.


pli: Ahampi kho taṁ, bhikkhave, pariggahaṁ na samanupassāmi, yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyā”ti.


pli: Pariggahā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā natthi na santi na saṁvijjanti na labbhantīti—


pli: na hi santi niccā pariggahā.


pli: <b>Vinābhāvaṁ santamevidan</b>ti.


pli: Nānābhāve vinābhāve aññathābhāve sante saṁvijjamāne upalabbhiyamāne.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā —


pli: “alaṁ, ānanda.


pli: Mā soci mā paridevi.


pli: Nanu etaṁ, ānanda, mayā paṭikacceva akkhātaṁ—


pli: ‘sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.


pli: Taṁ kutettha, ānanda, labbhā—


pli: yaṁ taṁ jātaṁ bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ taṁ vata mā palujjī’ti.


pli: Netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Purimānaṁ purimānaṁ khandhānaṁ dhātūnaṁ āyatanānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā pacchimā pacchimā khandhā ca dhātuyo ca āyatanāni ca pavattantī”ti—


pli: vinābhāvaṁ santamevidaṁ.


pli: <b>Iti disvā nāgāramāvase</b>ti.


pli: <b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatā metaṁ.


pli: <b>Itī</b>ti iti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti—


pli: iti disvā.


pli: <b>Nāgāramāvase</b>ti sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—


pli: iti disvā nāgāramāvase.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Socanti janā mamāyite,


pli: Na hi santi niccā pariggahā;


pli: Vinābhāvaṁ santamevidaṁ,


pli: Iti disvā nāgāramāvase”ti.


pli: <b>Maraṇenapi taṁ pahīyati,</b>


pli: <b>Yaṁ puriso mamidanti maññati;</b>


pli: <b>Etampi viditvāna paṇḍito,</b>


pli: <b>Na mamattāya nametha māmako.</b>


pli: <b>Maraṇenapi taṁ pahīyatī</b>ti.


pli: <b>Maraṇan</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccumaraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo.


pli: <b>Tan</b>ti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.


pli: <b>Pahīyatī</b>ti pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati.


pli: Bhāsitampi hetaṁ—


pli: “Pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā,


pli: Maccova ne pubbataraṁ jahāti;


pli: Asassatā bhogino kāmakāmī,


pli: Tasmā na socāmahaṁ sokakāle.


pli: Udeti āpūrati veti cando,


pli: Atthaṁ tapetvāna paleti sūriyo;


pli: Viditā mayā sattuka lokadhammā,


pli: Tasmā na socāmahaṁ sokakāle”ti.


pli: <b>Maraṇenapi taṁ pahīyati.</b>


pli: <b>Yaṁ puriso mamidanti maññatī</b>ti.


pli: <b>Yan</b>ti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.


pli: <b>Puriso</b>ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.


pli: <b>Mamidanti maññatī</b>ti taṇhāmaññanāya maññati, diṭṭhimaññanāya maññati, mānamaññanāya maññati, kilesamaññanāya maññati, duccaritamaññanāya maññati, payogamaññanāya maññati, vipākamaññanāya maññatīti—


pli: yaṁ puriso mamidanti maññati.


pli: <b>Etampi viditvāna paṇḍito</b>ti.


pli: Etaṁ ādīnavaṁ ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti, etampi viditvā paṇḍito dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—


pli: etampi viditvāna paṇḍito.


pli: <b>Na mamattāya nametha māmako</b>ti.


pli: <b>Mamattā</b>ti dve mamattā—


pli: taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…


pli: idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…


pli: idaṁ diṭṭhimamattaṁ.


pli: <b>Māmako</b>ti buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako.


pli: So bhagavantaṁ mamāyati, bhagavā taṁ puggalaṁ pariggaṇhāti.


pli: Vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā;


pli: apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā.


pli: Na ca te imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti.


pli: Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā;


pli: anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā.


pli: Te ca imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti.


pli: Kuhā thaddhā lapā siṅgī,


pli: unnaḷā asamāhitā;


pli: Na te dhamme virūhanti,


pli: sammāsambuddhadesite.


pli: Nikkuhā nillapā dhīrā,


pli: atthaddhā susamāhitā;


pli: Te ve dhamme virūhanti,


pli: sammāsambuddhadesite”.


pli: <b>Na mamattāya nametha māmako</b>ti.


pli: Māmako taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattāya na nameyya na onameyya, na tanninno assa na tappoṇo na tappabbhāro na tadadhimutto na tadadhipateyyoti—


pli: na mamattāya nametha māmako.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Maraṇenapi taṁ pahīyati,


pli: Yaṁ puriso mamidanti maññati;


pli: Etampi viditvāna paṇḍito,


pli: Na mamattāya nametha māmako”ti.


pli: <b>Supinena yathāpi saṅgataṁ,</b>


pli: <b>Paṭibuddho puriso na passati;</b>


pli: <b>Evampi piyāyitaṁ janaṁ,</b>


pli: <b>Petaṁ kālaṅkataṁ na passati.</b>


pli: <b>Supinena yathāpi saṅgatan</b>ti.


pli: Saṅgataṁ samāgataṁ samāhitaṁ sannipatitanti—


pli: supinena yathāpi saṅgataṁ.


pli: <b>Paṭibuddho puriso na passatī</b>ti yathā puriso supinagato candaṁ passati, sūriyaṁ passati, mahāsamuddaṁ passati, sineruṁ pabbatarājānaṁ passati, hatthiṁ passati, assaṁ passati, rathaṁ passati, pattiṁ passati, senābyūhaṁ passati, ārāmarāmaṇeyyakaṁ passati, vanarāmaṇeyyakaṁ … bhūmirāmaṇeyyakaṁ … pokkharaṇīrāmaṇeyyakaṁ passati;


pli: paṭibuddho na kiñci passatīti—


pli: paṭibuddho puriso na passati.


pli: <b>Evampi piyāyitaṁ janan</b>ti.


pli: <b>Evan</b>ti opammasampaṭipādanaṁ.


pli: <b>Piyāyitaṁ janan</b>ti mamāyitaṁ janaṁ mātaraṁ vā pitaraṁ vā bhātaraṁ vā bhaginiṁ vā puttaṁ vā dhītaraṁ vā mittaṁ vā amaccaṁ vā ñātiṁ vā sālohitaṁ vāti—


pli: evampi piyāyitaṁ janaṁ.


pli: <b>Petaṁ kālaṅkataṁ na passatī</b>ti.


pli: <b>Peto</b> vuccati mato.


pli: Kālaṅkataṁ na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—


pli: petaṁ kālaṅkataṁ na passati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Supinena yathāpi saṅgataṁ,


pli: Paṭibuddho puriso na passati;


pli: Evampi piyāyitaṁ janaṁ,


pli: Petaṁ kālaṅkataṁ na passatī”ti.


pli: <b>Diṭṭhāpi sutāpi te janā,</b>


pli: <b>Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati;</b>


pli: Nāmaṁyevāvasissati,


pli: <b>Akkheyyaṁ petassa jantuno.</b>


pli: <b>Diṭṭhāpi sutāpi te janā</b>ti.


pli: <b>Te janā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā cāti—


pli: diṭṭhāpi sutāpi te janā.


pli: <b>Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccatī</b>ti.


pli: <b>Yesan</b>ti yesaṁ khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ devānaṁ manussānaṁ.


pli: <b>Nāman</b>ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.


pli: <b>Pavuccatī</b>ti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—


pli: yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati.


pli: <b>Nāmaṁyevāvasissati akkheyyan</b>ti.


pli: Rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati, nāmaṁyevāvasissati.


pli: <b>Akkheyyan</b>ti.


pli: Akkhātuṁ kathetuṁ bhaṇituṁ dīpayituṁ voharitunti—


pli: nāmaṁ evāvasissati akkheyyaṁ.


pli: <b>Petassa jantuno</b>ti.


pli: <b>Petassā</b>ti matassa kālaṅkatassa.


pli: <b>Jantuno</b>ti sattassa narassa mānavassa posassa puggalassa jīvassa jāgussa jantussa indagussa manujassāti—


pli: petassa jantuno.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Diṭṭhāpi sutāpi te janā,


pli: Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati;


pli: Nāmaṁyevāvasissati,


pli: Akkheyyaṁ petassa jantuno”ti.


pli: <b>Sokapparidevamaccharaṁ,</b>


pli: <b>Na pajahanti giddhā mamāyite;</b>


pli: <b>Tasmā munayo pariggahaṁ,</b>


pli: <b>Hitvā acariṁsu khemadassino.</b>


pli: <b>Sokapparidevamaccharaṁ na pajahanti giddhā mamāyite</b>ti.


pli: <b>Soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antodāho antoparidāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.


pli: <b>Paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…


pli: diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṁ.


pli: āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.


pli: Yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati macchariyaṁ.


pli: Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho—


pli: Gedho vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: <b>Mamattā</b>ti dve mamattā—


pli: taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…


pli: idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…


pli: idaṁ diṭṭhimamattaṁ.


pli: Mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti, mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti, mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi paridevanti, acchijjantepi paridevanti, acchinnepi paridevanti.


pli: Mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi paridevanti, vipariṇāmantepi paridevanti, vipariṇatepi paridevanti.


pli: Mamāyitaṁ vatthuṁ rakkhanti gopenti pariggaṇhanti mamāyanti maccharāyanti;


pli: mamāyitasmiṁ vatthusmiṁ sokaṁ na jahanti, paridevaṁ na jahanti, macchariyaṁ na jahanti, gedhaṁ na jahanti na pajahanti na vinodenti na byantiṁ karonti na anabhāvaṁ gamentīti—


pli: sokapparidevamaccharaṁ na pajahanti giddhā mamāyite.


pli: <b>Tasmā munayo pariggahaṁ, hitvā acariṁsu khemadassino</b>ti.


pli: <b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā etaṁ ādīnavaṁ sampassamānā mamattesūti—


pli: Munayoti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: Tena ñāṇena samannāgatā munayo monappattā.


pli: Tīṇi moneyyāni—


pli: kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ …pe…


pli: saṅgajālamaticca so muni.


pli: <b>Pariggaho</b>ti dve pariggahā—


pli: taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhāpariggaho …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhipariggaho.


pli: Munayo taṇhāpariggahaṁ pariccajitvā diṭṭhipariggahaṁ paṭinissajjitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā acariṁsu vihariṁsu iriyiṁsu vattiṁsu pāliṁsu yapiṁsu yāpiṁsu.


pli: Khemadassinoti khemaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.


pli: Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: <b>Khemadassino</b>ti khemadassino tāṇadassino leṇadassino saraṇadassino abhayadassino accutadassino amatadassino nibbānadassinoti—


pli: tasmā munayo pariggahaṁ hitvā acariṁsu khemadassino.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Sokapparidevamaccharaṁ,


pli: Na jahanti giddhā mamāyite;


pli: Tasmā munayo pariggahaṁ,


pli: Hitvā acariṁsu khemadassino”ti.


pli: <b>Patilīnacarassa bhikkhuno,</b>


pli: <b>Bhajamānassa vivittamāsanaṁ;</b>


pli: <b>Sāmaggiyamāhu tassa taṁ,</b>


pli: <b>Yo attānaṁ bhavane na dassaye.</b>


pli: <b>Patilīnacarassa bhikkhuno</b>ti.


pli: Patilīnacarā vuccanti satta sekkhā.


pli: Arahā patilīno.


pli: Kiṅkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā?


pli: Te tato tato cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti,


pli: sotadvāre cittaṁ …pe…


pli: ghānadvāre cittaṁ …


pli: jivhādvāre cittaṁ …


pli: kāyadvāre cittaṁ …


pli: manodvāre cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti.


pli: Yathā kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativaṭṭati na sampasāriyati;


pli: evamevaṁ tato tato cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṁ …


pli: sotadvāre cittaṁ …


pli: Taṅkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā.


pli: <b>Bhikkhuno</b>ti puthujjanakalyāṇakassa vā bhikkhuno sekkhassa vā bhikkhunoti—


pli: patilīnacarassa bhikkhuno.


pli: Bhajamānassa vivittamāsananti āsanaṁ vuccati yattha nisīdanti—


pli: mañco pīṭhaṁ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro.


pli: Taṁ āsanaṁ asappāyarūpadassanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyasaddassavanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyagandhaghāyanena … asappāyarasasāyanena … asappāyaphoṭṭhabbaphusanena … asappāyehi pañcahi kāmaguṇehi rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ.


pli: Taṁ vivittaṁ āsanaṁ bhajato sambhajato sevato nisevato saṁsevato paṭisevatoti—


pli: bhajamānassa vivittamāsanaṁ.


pli: <b>Sāmaggiyamāhu tassa taṁ, yo attānaṁ bhavane na dassaye</b>ti.


pli: <b>Sāmaggiyo</b>ti tisso sāmaggiyo—


pli: Katamā gaṇasāmaggī?


pli: Bahū cepi bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharanti—


pli: ayaṁ gaṇasāmaggī.


pli: Katamā dhammasāmaggī?


pli: Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Te ekato pakkhandanti pasīdanti sampatiṭṭhanti vimuccanti;


pli: na tesaṁ dhammānaṁ vivādo pavivādo atthi—


pli: ayaṁ dhammasāmaggī.


pli: Katamā anabhinibbattisāmaggī?


pli: Bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti;


pli: na tesaṁ nibbānadhātuyā ūnattaṁ vā puṇṇattaṁ vā paññāyati—


pli: ayaṁ anabhinibbattisāmaggī.


pli: <b>Bhavane</b>ti nerayikānaṁ nirayo bhavanaṁ, tiracchānayonikānaṁ tiracchānayoni bhavanaṁ, pettivisayikānaṁ pettivisayo bhavanaṁ, manussānaṁ manussaloko bhavanaṁ, devānaṁ devaloko bhavananti.


pli: Tassesā sāmaggī etaṁ channaṁ etaṁ patirūpaṁ etaṁ anucchavikaṁ etaṁ anulomaṁ, yo evaṁ paṭicchanne niraye attānaṁ na dasseyya, tiracchānayoniyaṁ attānaṁ na dasseyya, pettivisaye attānaṁ na dasseyya, manussaloke attānaṁ na dasseyya, devaloke attānaṁ na dasseyyāti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—


pli: sāmaggiyamāhu tassa taṁ, yo attānaṁ bhavane na dassaye.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Patilīnacarassa bhikkhuno,


pli: Bhajamānassa vivittamāsanaṁ;


pli: Sāmaggiyamāhu tassa taṁ,


pli: Yo attānaṁ bhavane na dassaye”ti.


pli: <b>Sabbattha munī anissito,</b>


pli: <b>Na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ;</b>


pli: <b>Tasmiṁ paridevamaccharaṁ,</b>


pli: <b>Paṇṇe vāri yathā na limpati.</b>


pli: <b>Sabbattha munī anissito</b>ti.


pli: Sabbaṁ vuccati dvādasāyatanāni—


pli: cakkhuñceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca.


pli: <b>Munī</b>ti.


pli: Monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.


pli: <b>Anissito</b>ti.


pli: Dve nissayā—


pli: taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhānissayo …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhinissayo.


pli: Muni taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito sotaṁ anissito ghānaṁ anissito jivhaṁ anissito kāyaṁ anissito manaṁ anissito


pli: rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme …


pli: kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ …


pli: kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ …


pli: ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ …


pli: atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ …


pli: diṭṭhaṁ … sutaṁ … mutaṁ … viññātaṁ … sabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: sabbattha muni anissito.


pli: <b>Na piyaṁ kubbati nopi appiyan</b>ti.


pli: <b>Piyā</b>ti dve piyā—


pli: sattā vā saṅkhārā vā.


pli: Katame sattā piyā?


pli: Idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā puttā vā dhītarā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā—


pli: ime sattā piyā.


pli: Katame saṅkhārā piyā?


pli: Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā—


pli: ime saṅkhārā piyā.


pli: <b>Appiyā</b>ti dve appiyā—


pli: Katame sattā appiyā?


pli: Idha yassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā jīvitā voropetukāmā—


pli: ime sattā appiyā.


pli: Katame saṅkhārā appiyā?


pli: Amanāpikā rūpā amanāpikā saddā amanāpikā gandhā amanāpikā rasā amanāpikā phoṭṭhabbā—


pli: ime saṅkhārā appiyā.


pli: “Ayaṁ me satto piyo, ime ca saṅkhārā manāpā”ti rāgavasena piyaṁ na karoti;


pli: “ayaṁ me satto appiyo, ime ca saṅkhārā amanāpā”ti paṭighavasena appiyaṁ na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—


pli: na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ.


pli: <b>Tasmiṁ paridevamaccharaṁ paṇṇe vāri yathā na limpatī</b>ti.


pli: <b>Tasmin</b>ti tasmiṁ puggale arahante khīṇāsave.


pli: <b>Paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṁ.


pli: āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.


pli: Yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati macchariyaṁ.


pli: Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho—


pli: <b>Paṇṇe vāri yathā na limpatī</b>ti.


pli: <b>Paṇṇaṁ</b> vuccati padumapattaṁ.


pli: <b>Vāri</b> vuccati udakaṁ.


pli: Yathā vāri padumapattaṁ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittaṁ, evamevaṁ tasmiṁ puggale arahante khīṇāsave paridevo macchariyañca na limpati na palimpati na upalimpati alittā apalittā anupalittā.


pli: So ca puggalo arahanto tehi kilesehi na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: tasmiṁ paridevamaccharaṁ paṇṇe vāri yathā na limpati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Sabbattha munī anissito,


pli: Na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ;


pli: Tasmiṁ paridevamaccharaṁ,


pli: Paṇṇe vāri yathā na limpatī”ti.


pli: <b>Udabindu yathāpi pokkhare,</b>


pli: <b>Padume vāri yathā na limpati;</b>


pli: <b>Evaṁ muni nopalimpati,</b>


pli: <b>Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā.</b>


pli: <b>Udabindu yathāpi pokkhare</b>ti.


pli: Udabindu vuccati udakathevo.


pli: Pokkharaṁ vuccati padumapattaṁ.


pli: Yathā udabindu padumapatte na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittanti—


pli: udabindu yathāpi pokkhare.


pli: <b>Padume vāri yathā na limpatī</b>ti.


pli: Padumaṁ vuccati padumapupphaṁ.


pli: Vāri vuccati udakaṁ.


pli: Yathā vāri padumapupphaṁ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittanti—


pli: padume vāri yathā na limpati.


pli: <b>Evaṁ muni nopalimpati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā</b>ti.


pli: <b>Evan</b>ti opammasampaṭipādanaṁ.


pli: <b>Munī</b>ti.


pli: <b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.


pli: <b>Lepā</b>ti dve lepā—


pli: taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhālepo …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhilepo.


pli: Muni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: evaṁ muni nopalimpati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Udabindu yathāpi pokkhare,


pli: Padume vāri yathā na limpati;


pli: Evaṁ muni nopalimpati,


pli: Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā”ti.


pli: <b>Dhono na hi tena maññati,</b>


pli: <b>Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā;</b>


pli: <b>Nāññena visuddhimicchati,</b>


pli: <b>Na hi so rajjati no virajjati.</b>


pli: <b>Dhono na hi tena maññati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā</b>ti.


pli: Dhonoti dhonā vuccati paññā.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: Kiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā?


pli: Tāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca,


pli: vacīduccaritaṁ …


pli: manoduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca,


pli: rāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca,


pli: upanāho …


pli: macchariyaṁ …


pli: sāṭheyyaṁ …


pli: thambho …


pli: sārambho …


pli: atimāno …


pli: sabbe kilesā …


pli: sabbe duccaritā …


pli: sabbe darathā …


pli: sabbe pariḷāhā …


pli: sabbe santāpā …


pli: sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.


pli: Taṅkāraṇā dhonā vuccati paññā.


pli: Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca,


pli: sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca,


pli: sammāvācāya micchāvācā dhutā ca …


pli: sammākammantena micchākammanto dhuto ca …


pli: sammāājīvena micchāājīvo dhuto ca …


pli: sammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca …


pli: sammāsatiyā micchāsati dhutā ca …


pli: sammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca …


pli: sammāñāṇena micchāñāṇaṁ dhutañca …


pli: sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.


pli: Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā …


pli: sabbe duccaritā …


pli: sabbe darathā …


pli: sabbe pariḷāhā …


pli: sabbe santāpā …


pli: sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.


pli: Arahā imehi dhonehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato.


pli: Tasmā arahā dhono.


pli: So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—


pli: <b>Dhono na hi tena maññati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā</b>ti.


pli: Dhono diṭṭhaṁ na maññati, diṭṭhasmiṁ na maññati, diṭṭhato na maññati, diṭṭhā meti na maññati;


pli: sutaṁ na maññati, sutasmiṁ na maññati, sutato na maññati, sutaṁ meti na maññati;


pli: mutaṁ na maññati, mutasmiṁ na maññati, mutato na maññati, mutaṁ meti na maññati;


pli: viññātaṁ na maññati, viññātasmiṁ na maññati, viññātato na maññati, viññātaṁ meti na maññati.


pli: Vuttampi hetaṁ bhagavatā—


pli: “asmīti, bhikkhave, maññitametaṁ, ayamahamasmīti maññitametaṁ, bhavissanti maññitametaṁ, na bhavissanti maññitametaṁ, rūpī bhavissanti maññitametaṁ, arūpī bhavissanti maññitametaṁ, saññī bhavissanti maññitametaṁ, asaññī bhavissanti maññitametaṁ, nevasaññīnāsaññī bhavissanti maññitametaṁ.


pli: Maññitaṁ, bhikkhave, rogo, maññitaṁ gaṇḍo, maññitaṁ sallaṁ, maññitaṁ upaddavo.


pli: Tasmātiha, bhikkhave, amaññamānena cetasā viharissāmāti, evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti—


pli: dhono na hi tena maññati yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā.


pli: <b>Nāññena visuddhimicchatī</b>ti.


pli: Dhono aññena asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānikapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra sammappadhānehi aññatra iddhipādehi aññatra indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti—


pli: nāññena visuddhimicchati.


pli: <b>Na hi so rajjati no virajjatī</b>ti.


pli: Sabbe bālaputhujjanā rajjanti, puthujjanakalyāṇakaṁ upādāya satta sekkhā virajjanti;


pli: arahā neva rajjati no virajjati.


pli: Viratto so khayā rāgassa vītarāgattā, khayā dosassa vītadosattā, khayā mohassa vītamohattā.


pli: So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātijarāmaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—


pli: na hi so rajjati no virajjati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Dhono na hi tena maññati,


pli: Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā;


pli: Nāññena visuddhimicchati,


pli: Na hi so rajjati no virajjatī”ti.


pli: Jarāsuttaniddeso chaṭṭho.


pli: Mahāniddesa


pli: Aṭṭhakavagga


pli: 7. Tissametteyyasuttaniddesa


pli: <b>Methunamanuyuttassa,</b>


pli: (iccāyasmā tisso metteyyo)


pli: <b>Vighātaṁ brūhi mārisa;</b>


pli: <b>Sutvāna tava sāsanaṁ,</b>


pli: <b>Viveke sikkhissāmase.</b>


pli: <b>Methunamanuyuttassā</b>ti.


pli: <b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.


pli: Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo?


pli: Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti;


pli: evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—


pli: Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—


pli: methunamanuyuttassa.


pli: <b>Iccāyasmā tisso metteyyo</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—


pli: <b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ—


pli: āyasmāti.


pli: <b>Tisso</b>ti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.


pli: <b>Metteyyo</b>ti tassa therassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—


pli: iccāyasmā tisso metteyyo.


pli: <b>Vighātaṁ brūhi mārisā</b>ti.


pli: <b>Vighātan</b>ti vighātaṁ upaghātaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavaṁ upasaggaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehi.


pli: <b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ mārisāti—


pli: vighātaṁ brūhi mārisa.


pli: <b>Sutvāna tava sāsanan</b>ti.


pli: Tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—


pli: sutvāna tava sāsanaṁ.


pli: <b>Viveke sikkhissāmase</b>ti.


pli: <b>Viveko</b>ti tayo vivekā—


pli: kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.


pli: Katamo kāyaviveko?


pli: Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palāsapuñjaṁ, kāyena vivitto viharati.


pli: So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati, eko viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—


pli: ayaṁ kāyaviveko.


pli: Katamo cittaviveko?


pli: Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya sīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: anāgāmissa anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,


pli: arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ hoti—


pli: ayaṁ cittaviveko.


pli: Katamo upadhiviveko?


pli: <b>Upadhi</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.


pli: Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ.


pli: Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ—


pli: ayaṁ upadhiviveko.


pli: Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ;


pli: cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ;


pli: upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.


pli: <b>Viveke sikkhissāmase</b>ti.


pli: So thero pakatiyā sikkhitasikkho.


pli: Api ca dhammadesanaṁ upādāya dhammadesanaṁ sāvento evamāha—


pli: viveke sikkhissāmaseti.


pli: Tenāha thero tissametteyyo—


pli: “Methunamanuyuttassa,


pli: (iccāyasmā tisso metteyyo)


pli: Vighātaṁ brūhi mārisa;


pli: Sutvāna tava sāsanaṁ,


pli: Viveke sikkhissāmase”ti.


pli: <b>Methunamanuyuttassa</b>,


pli: (metteyyāti bhagavā)


pli: <b>Mussate vāpi sāsanaṁ;</b>


pli: <b>Micchā ca paṭipajjati,</b>


pli: <b>Etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.</b>


pli: <b>Methunamanuyuttassā</b>ti.


pli: Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.


pli: Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo?


pli: Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti;


pli: evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—


pli: Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—


pli: methunamanuyuttassa.


pli: <b>Metteyyā</b>ti bhagavā taṁ theraṁ gottena ālapati.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ.


pli: Api ca bhaggarāgoti bhagavā,


pli: bhaggadosoti bhagavā,


pli: bhaggamohoti bhagavā,


pli: bhaggamānoti bhagavā,


pli: bhaggadiṭṭhīti bhagavā,


pli: bhaggakaṇḍakoti bhagavā,


pli: bhaggakilesoti bhagavā,


pli: bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā,


pli: bhavānaṁ antakaroti bhagavā,


pli: bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā,


pli: bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā,


pli: bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā.


pli: Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ.


pli: Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—


pli: metteyyāti bhagavā.


pli: <b>Mussate vāpi sāsanan</b>ti.


pli: Dvīhi kāraṇehi sāsanaṁ mussati—


pli: pariyattisāsanampi mussati, paṭipattisāsanampi mussati.


pli: Katamaṁ pariyattisāsanaṁ?


pli: Yaṁ tassa pariyāpuṭaṁ—


pli: suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ—


pli: idaṁ pariyattisāsanaṁ.


pli: Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti—


pli: evampi mussate vāpi sāsanaṁ.


pli: Katamaṁ paṭipattisāsanaṁ?


pli: Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—


pli: idaṁ paṭipattisāsanaṁ.


pli: Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti.


pli: Evampi mussate vāpi sāsanaṁ.


pli: <b>Micchā ca paṭipajjatī</b>ti.


pli: Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇatīti—


pli: micchā ca paṭipajjati.


pli: <b>Etaṁ tasmiṁ anāriyan</b>ti.


pli: Etaṁ tasmiṁ puggale anariyadhammo bāladhammo mūḷhadhammo aññāṇadhammo amarāvikkhepadhammo, yadidaṁ micchāpaṭipadāti—


pli: etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Methunamanuyuttassa,


pli: (metteyyāti bhagavā)


pli: Mussate vāpi sāsanaṁ;


pli: Micchā ca paṭipajjati,


pli: Etaṁ tasmiṁ anāriyan”ti.


pli: <b>Eko pubbe caritvāna,</b>


pli: <b>methunaṁ yo nisevati;</b>


pli: <b>Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke,</b>


pli: <b>hīnamāhu puthujjanaṁ.</b>


pli: <b>Eko pubbe caritvānā</b>ti.


pli: Dvīhi kāraṇehi eko pubbe caritvāna—


pli: pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.


pli: Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna?


pli: Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.


pli: Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna.


pli: Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna?


pli: So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.


pli: So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.


pli: Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna.


pli: <b>Methunaṁ yo nisevatī</b>ti.


pli: <b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo …pe…


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: Yo aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunaṁ dhammaṁ sevati nisevati saṁsevati paṭisevatīti—


pli: methunaṁ yo nisevati.


pli: <b>Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke</b>ti.


pli: <b>Yānan</b>ti hatthiyānaṁ assayānaṁ goyānaṁ ajayānaṁ meṇḍayānaṁ oṭṭhayānaṁ kharayānaṁ bhantaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti, visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati, yānampi ārohanakampi bhañjati, papātepi papatati.


pli: Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti;


pli: evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo uppathaṁ gaṇhāti, micchādiṭṭhiṁ gaṇhāti …pe… micchāsamādhiṁ gaṇhāti.


pli: Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati;


pli: evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo visamaṁ kāyakammaṁ abhiruhati, visamaṁ vacīkammaṁ abhiruhati, visamaṁ manokammaṁ abhiruhati, visamaṁ pāṇātipātaṁ abhiruhati, visamaṁ adinnādānaṁ abhiruhati, visamaṁ kāmesumicchācāraṁ abhiruhati, visamaṁ musāvādaṁ abhiruhati, visamaṁ pisuṇavācaṁ abhiruhati, visamaṁ pharusavācaṁ abhiruhati, visamaṁ samphappalāpaṁ abhiruhati, visamaṁ abhijjhaṁ abhiruhati, visamaṁ byāpādaṁ abhiruhati, visamaṁ micchādiṭṭhiṁ abhiruhati, visame saṅkhāre abhiruhati, visame pañca kāmaguṇe abhiruhati, visame nīvaraṇe abhiruhati.


pli: Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ yānampi ārohanakampi bhañjati;


pli: evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo niraye attānaṁ bhañjati, tiracchānayoniyaṁ attānaṁ bhañjati, pettivisaye attānaṁ bhañjati, manussaloke attānaṁ bhañjati, devaloke attānaṁ bhañjati.


pli: Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ papāte papatati;


pli: evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo jātipapātampi papatati, jarāpapātampi papatati, byādhipapātampi papatati, maraṇapapātampi papatati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi papatati.


pli: <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloketi—


pli: yānaṁ bhantaṁva taṁ loke.


pli: <b>Hīnamāhu puthujjanan</b>ti.


pli: Puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu avihatasakkāyadiṭṭhikāti puthujjanā, puthu satthārānaṁ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhantīti puthujjanā, puthu nānāsantāpehi santapantīti puthujjanā, puthu nānāpariḷāhehi paridayhantīti puthujjanā, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti puthujjanā.


pli: Puthujjanaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittanti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—


pli: hīnamāhu puthujjanaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Eko pubbe caritvāna,


pli: methunaṁ yo nisevati;


pli: Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke,


pli: hīnamāhu puthujjanan”ti.


pli: <b>Yaso kitti ca yā pubbe,</b>


pli: <b>hāyate vāpi tassa sā;</b>


pli: <b>Etampi disvā sikkhetha,</b>


pli: <b>methunaṁ vippahātave.</b>


pli: <b>Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sā</b>ti.


pli: Katamo <b>yaso</b>?


pli: Idhekacco pubbe samaṇabhāve sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ—


pli: ayaṁ yaso.


pli: Katamā <b>kitti</b>?


pli: Idhekacco pubbe samaṇabhāve kittivaṇṇagato hoti paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno—


pli: suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā sapadānacārikoti vā khalupacchābhattikoti vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā


pli: paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ayaṁ kittīti—


pli: yaso kitti ca yā pubbe.


pli: <b>Hāyate vāpi tassa sā</b>ti.


pli: Tassa aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa so ca yaso sā ca kitti hāyati parihāyati paridhaṁsati paripatati antaradhāyati vippalujjatīti—


pli: yaso kitti ca yā pubbe hāyate vāpi tassa sā.


pli: <b>Etampi disvā sikkhetha methunaṁ vippahātave</b>ti.


pli: <b>Etan</b>ti pubbe samaṇabhāve yaso kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;


pli: etaṁ sampattiṁ vipattiṁ.


pli: <b>Disvā</b>ti passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: etampi disvā.


pli: <b>Sikkhethā</b>ti tisso sikkhā—


pli: Katamā adhisīlasikkhā?


pli: Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.


pli: Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho.


pli: Sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—


pli: ayaṁ adhisīlasikkhā.


pli: Katamā adhicittasikkhā?


pli: Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…


pli: dutiyaṁ jhānaṁ …


pli: tatiyaṁ jhānaṁ …


pli: catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—


pli: ayaṁ adhicittasikkhā.


pli: Katamā adhipaññāsikkhā?


pli: Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.


pli: So idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti,


pli: ime āsavāti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti—


pli: ayaṁ adhipaññāsikkhā.


pli: <b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo …pe…


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: <b>Etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave</b>ti.


pli: Methunadhammassa pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.


pli: Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya, passanto sikkheyya, paccavekkhanto sikkheyya, cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya, saddhāya adhimuccanto sikkheyya, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya, satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya, cittaṁ samādahanto sikkheyya, paññāya pajānanto sikkheyya, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya, pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya, pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—


pli: etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yaso kitti ca yā pubbe,


pli: hāyate vāpi tassa sā;


pli: Etampi disvā sikkhetha,


pli: methunaṁ vippahātave”ti.


pli: <b>Saṅkappehi pareto so,</b>


pli: <b>kapaṇo viya jhāyati;</b>


pli: <b>Sutvā paresaṁ nigghosaṁ,</b>


pli: <b>maṅku hoti tathāvidho.</b>


pli: <b>Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyatī</b>ti.


pli: Kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.


pli: Yathā ulūko rukkhasākhāyaṁ mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā kotthu nadītīre macche magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā biḷāro sandhisamalasaṅkaṭire mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā gadrabho vahacchinno sandhisamalasaṅkaṭire jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati;


pli: evamevaṁ so vibbhantako kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyatīti—


pli: saṅkappehi pareto so kapaṇo viya jhāyati.


pli: <b>Sutvā paresaṁ nigghosaṁ, maṅku hoti tathāvidho</b>ti.


pli: <b>Paresan</b>ti upajjhāyā vā ācariyā vā samānupajjhāyakā vā samānācariyakā vā mittā vā sandiṭṭhā vā sambhattā vā sahāyā vā codenti—


pli: “tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṁ, yaṁ tvaṁ evarūpaṁ uḷāraṁ satthāraṁ labhitvā evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā evarūpaṁ ariyagaṇaṁ labhitvā hīnassa methunadhammassa kāraṇā buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattosi.


pli: Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, satipi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesū”ti.


pli: Tesaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvā maṅku hoti, pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hoti.


pli: <b>Tathāvidho</b>ti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo.


pli: Yo so vibbhantakoti—


pli: sutvā paresaṁ nigghosaṁ maṅku hoti tathāvidho.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Saṅkappehi pareto so,


pli: kapaṇo viya jhāyati;


pli: Sutvā paresaṁ nigghosaṁ,


pli: maṅku hoti tathāvidho”ti.


pli: <b>Atha satthāni kurute,</b>


pli: <b>paravādehi codito;</b>


pli: <b>Esa khvassa mahāgedho,</b>


pli: <b>mosavajjaṁ pagāhati.</b>


pli: <b>Atha satthāni kurute, paravādehi codito</b>ti.


pli: <b>Athā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—


pli: <b>Satthānī</b>ti tīṇi satthāni—


pli: kāyasatthaṁ, vacīsatthaṁ, manosatthaṁ.


pli: Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyasatthaṁ, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīsatthaṁ, tividhaṁ manoduccaritaṁ manosatthaṁ.


pli: <b>Paravādehi codito</b>ti.


pli: Upajjhāyehi vā ācariyehi vā samānupajjhāyakehi vā samānācariyakehi vā mittehi vā sandiṭṭhehi vā sambhattehi vā sahāyehi vā codito sampajānamusā bhāsati.


pli: “Abhirato ahaṁ, bhante, ahosiṁ pabbajjāya.


pli: Mātā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.


pli: “Pitā me posetabbo, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.


pli: “Bhātā me posetabbo …


pli: bhaginī me posetabbā …


pli: putto me posetabbo …


pli: dhītā me posetabbā …


pli: mittā me posetabbā …


pli: amaccā me posetabbā …


pli: ñātakā me posetabbā …


pli: sālohitā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.


pli: Vacīsatthaṁ karoti saṅkaroti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—


pli: atha satthāni kurute, paravādehi codito.


pli: <b>Esa khvassa mahāgedho</b>ti.


pli: Eso tassa mahāgedho mahāvanaṁ mahāgahanaṁ mahākantāro mahāvisamo mahākuṭilo mahāpaṅko mahāpalipo mahāpalibodho mahābandhanaṁ, yadidaṁ sampajānamusāvādoti—


pli: esa khvassa mahāgedho.


pli: <b>Mosavajjaṁ pagāhatī</b>ti.


pli: Mosavajjaṁ vuccati musāvādo.


pli: Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—


pli: “ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,


pli: so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,


pli: jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,


pli: apassaṁ vā āha—“passāmī”ti,


pli: passaṁ vā āha—“na passāmī”ti.


pli: Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsati—


pli: idaṁ vuccati mosavajjaṁ.


pli: Api ca tīhākārehi musāvādo hoti.


pli: Pubbevassa hoti—


pli: “musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—


pli: “musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti.


pli: Imehi tīhākārehi musāvādo hoti.


pli: Api ca catūhākārehi musāvādo hoti.


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ.


pli: Imehi catūhākārehi musāvādo hoti.


pli: Api ca pañcahākārehi …


pli: chahākārehi …


pli: sattahākārehi …


pli: aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.


pli: “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya saññaṁ, vinidhāya bhāvaṁ.


pli: Imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.


pli: <b>Mosavajjaṁ pagāhatī</b>ti.


pli: Mosavajjaṁ pagāhati ogāhati ajjhogāhati pavisatīti—


pli: mosavajjaṁ pagāhati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Atha satthāni kurute,


pli: paravādehi codito;


pli: Esa khvassa mahāgedho,


pli: mosavajjaṁ pagāhatī”ti.


pli: <b>Paṇḍitoti samaññāto,</b>


pli: <b>ekacariyaṁ adhiṭṭhito;</b>


pli: <b>Sa cāpi methune yutto,</b>


pli: <b>mandova parikissati.</b>


pli: <b>Paṇḍitoti samaññāto</b>ti.


pli: Idhekacco pubbe samaṇabhāve kitti vaṇṇagato hoti—


pli: “paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā …pe…


pli: Evaṁ ñāto hoti paññāto samaññāto hotīti—


pli: paṇḍitoti samaññāto.


pli: <b>Ekaccariyaṁ adhiṭṭhito</b>ti.


pli: Dvīhi kāraṇehi ekaccariyaṁ adhiṭṭhito—


pli: pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.


pli: Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?


pli: Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā …pe…


pli: evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekaccariyaṁ adhiṭṭhito.


pli: Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?


pli: So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni …pe…


pli: evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhitoti—


pli: ekacariyaṁ adhiṭṭhito.


pli: <b>Sa cāpi methune yutto</b>ti.


pli: <b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: So aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunadhamme yutto payutto āyutto samāyuttoti—


pli: sa cāpi methune yutto.


pli: <b>Mandova parikissatī</b>ti.


pli: Kapaṇo viya mando viya momūho viya kissati parikissati parikilissati.


pli: Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.


pli: Evampi kissati parikissati parikilissati.


pli: Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—


pli: kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.


pli: Atha vā kāmataṇhāya abhibhūto pariyādinnacitto bhoge pariyesanto nāvāya mahāsamuddaṁ pakkhandati, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṁ gacchati, takkolaṁ gacchati, takkasīlaṁ gacchati, kālamukhaṁ gacchati, purapūraṁ gacchati, vesuṅgaṁ gacchati, verāpathaṁ gacchati, javaṁ gacchati, tāmaliṁ gacchati, vaṅgaṁ gacchati, eḷabandhanaṁ gacchati, suvaṇṇakūṭaṁ gacchati, suvaṇṇabhūmiṁ gacchati, tambapāṇiṁ gacchati, suppārakaṁ gacchati, bhārukacchaṁ gacchati, suraṭṭhaṁ gacchati, bhaṅgalokaṁ gacchati, bhaṅgaṇaṁ gacchati, paramabhaṅgaṇaṁ gacchati, yonaṁ gacchati, paramayonaṁ gacchati, vinakaṁ gacchati, mūlapadaṁ gacchati, marukantāraṁ gacchati, jaṇṇupathaṁ gacchati, ajapathaṁ gacchati, meṇḍapathaṁ gacchati, saṅkupathaṁ gacchati, chattapathaṁ gacchati, vaṁsapathaṁ gacchati, sakuṇapathaṁ gacchati, mūsikapathaṁ gacchati, daripathaṁ gacchati, vettācāraṁ gacchati.


pli: Gavesanto na vindati, alābhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.


pli: Gavesanto vindati, laddhāpi ārakkhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti—


pli: “kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi daheyya, na udakaṁ vaheyya, na apiyā dāyādā hareyyun”ti.


pli: Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti.


pli: So vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.


pli: Evampi kissati parikissati parikilissatīti—


pli: sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Paṇḍitoti samaññāto,


pli: ekacariyaṁ adhiṭṭhito;


pli: Sa cāpi methune yutto,


pli: mandova parikissatī”ti.


pli: <b>Etamādīnavaṁ ñatvā,</b>


pli: <b>Muni pubbāpare idha;</b>


pli: <b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,</b>


pli: <b>Na nisevetha methunaṁ.</b>


pli: <b>Etamādīnavaṁ ñatvā, muni pubbāpare idhā</b>ti.


pli: <b>Etan</b>ti pubbe samaṇabhāve yaso ca kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;


pli: etaṁ sampattiṁ vipattiñca.


pli: <b>Ñatvā</b>ti jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.


pli: <b>Munī</b>ti.


pli: <b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… saṅgajālamaticca so muni.


pli: <b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi—


pli: etamādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha.


pli: <b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā</b>ti.


pli: Dvīhi kāraṇehi ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya—


pli: pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.


pli: Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?


pli: Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.


pli: Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya.


pli: Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?


pli: So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭiseveyya appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.


pli: So eko gaccheyya, eko tiṭṭheyya, eko nisīdeyya, eko seyyaṁ kappeyya, eko gāmaṁ piṇḍāya paviseyya, eko paṭikkameyya, eko raho nisīdeyya, eko caṅkamaṁ adhiṭṭheyya, eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.


pli: Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena <b>ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti—


pli: ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya, thiraṁ kareyya, daḷhaṁ samādāno assa, avaṭṭhitasamādāno assa kusalesu dhammesūti—


pli: ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā.


pli: <b>Na nisevetha methunan</b>ti.


pli: <b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…


pli: taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.


pli: Methunadhammaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—


pli: na nisevetha methunaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Etamādīnavaṁ ñatvā,


pli: Muni pubbāpare idha;


pli: Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,


pli: Na nisevetha methunan”ti.


pli: <b>Vivekaññeva sikkhetha,</b>


pli: <b>etaṁ ariyānamuttamaṁ;</b>


pli: <b>Na tena seṭṭho maññetha,</b>


pli: <b>sa ve nibbānasantike.</b>


pli: <b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti.


pli: <b>Viveko</b>ti tayo vivekā—


pli: kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.


pli: Katamo kāyaviveko …pe…


pli: ayaṁ upadhiviveko.


pli: Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ.


pli: Cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ.


pli: Upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.


pli: <b>Sikkhā</b>ti tisso sikkhā—


pli: adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…


pli: ayaṁ adhipaññāsikkhā.


pli: <b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti vivekaññeva sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—


pli: vivekaññeva sikkhetha.


pli: <b>Etaṁ ariyānamuttaman</b>ti.


pli: <b>Ariyā</b> vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca.


pli: Ariyānaṁ etaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ yadidaṁ vivekacariyāti—


pli: etaṁ ariyānamuttamaṁ.


pli: <b>Na tena seṭṭho maññethā</b>ti.


pli: Kāyavivekacariyāya unnatiṁ na kareyya, unnamaṁ na kareyya, mānaṁ na kareyya, thāmaṁ na kareyya, thambhaṁ na kareyya, na tena mānaṁ janeyya, na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti—


pli: tena seṭṭho na maññetha.


pli: <b>Sa ve nibbānasantike</b>ti.


pli: So nibbānassa santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—


pli: sa ve nibbānasantike.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Vivekaññeva sikkhetha,


pli: etaṁ ariyānamuttamaṁ;


pli: Na tena seṭṭho maññetha,


pli: sa ve nibbānasantike”ti.


pli: <b>Rittassa munino carato,</b>


pli: <b>kāmesu anapekkhino;</b>


pli: <b>Oghatiṇṇassa pihayanti,</b>


pli: <b>kāmesu gadhitā pajā.</b>


pli: <b>Rittassa munino carato</b>ti.


pli: Rittassa vivittassa pavivittassa, kāyaduccaritena rittassa vivittassa pavivittassa.


pli: Vacīduccaritena …pe…


pli: manoduccaritena …


pli: kodhena …


pli: upanāhena …


pli: makkhena …


pli: paḷāsena …


pli: macchariyena …


pli: sāṭheyyena …


pli: thambhena …


pli: sārambhena …


pli: atimānena …


pli: pamādena …


pli: sabbakilesehi …


pli: sabbaduccaritehi …


pli: sabbadarathehi …


pli: sabbapariḷāhehi …


pli: sabbasantāpehi …


pli: sabbākusalābhisaṅkhārehi rittassa vivittassa pavivittassa.


pli: <b>Munino</b>ti.


pli: <b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.


pli: <b>Carato</b>ti carato viharato iriyato vattato pālayato yapayato yāpayatoti—


pli: rittassa munino carato.


pli: <b>Kāmesu anapekkhino</b>ti.


pli: <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—


pli: vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…


pli: ime vuccanti vatthukāmā …pe…


pli: ime vuccanti kilesakāmā.


pli: Vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā kāmesu anapekkhamāno cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo, vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—


pli: kāmesu anapekkhino.


pli: <b>Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā</b>ti.


pli: <b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.


pli: Te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa diṭṭhoghaṁ tiṇṇassa avijjoghaṁ tiṇṇassa sabbasaṅkhārapathaṁ tiṇṇassa uttiṇṇassa nittiṇṇassa atikkantassa samatikkantassa vītivattassa pāraṅgatassa pāraṁ pattassa antaṁ gatassa antaṁ pattassa koṭiṁ gatassa koṭiṁ pattassa pariyantaṁ gatassa pariyantaṁ pattassa vosānaṁ gatassa vosānaṁ pattassa tāṇaṁ gatassa tāṇaṁ pattassa leṇaṁ gatassa leṇaṁ pattassa saraṇaṁ gatassa saraṇaṁ pattassa abhayaṁ gatassa abhayaṁ pattassa accutaṁ gatassa accutaṁ pattassa amataṁ gatassa amataṁ pattassa nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti.


pli: Yathā iṇāyikā ānaṇyaṁ patthenti pihayanti, yathā ābādhikā ārogyaṁ patthenti pihayanti, yathā bandhanabaddhā bandhanamokkhaṁ patthenti pihayanti, yathā dāsā bhujissaṁ patthenti pihayanti, yathā kantāraddhānapakkhandā khemantabhūmiṁ patthenti pihayanti;


pli: evamevaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa …pe…


pli: nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappantīti—


pli: oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Rittassa munino carato,


pli: kāmesu anapekkhino;


pli: Oghatiṇṇassa pihayanti,


pli: kāmesu gadhitā pajā”ti.


pli: Tissametteyyasuttaniddeso sattamo.


pli: Mahāniddesa


pli: Aṭṭhakavagga


pli: 8. Pasūrasuttaniddesa


pli: Atha pasūrasuttaniddesaṁ vakkhati—


pli: <b>Idheva suddhiṁ iti vādayanti,</b>


pli: <b>Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;</b>


pli: <b>Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā,</b>


pli: <b>Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.</b>


pli: <b>Idheva suddhiṁ iti vādayantī</b>ti.


pli: Idheva suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.


pli: “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.


pli: “Asassato loko …


pli: antavā loko …


pli: anantavā loko …


pli: taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …


pli: aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …


pli: hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …


pli: neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—


pli: idheva suddhiṁ iti vādayanti.


pli: <b>Nāññesu dhammesu visuddhimāhū</b>ti.


pli: Attano satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe paravāde khipanti ukkhipanti parikkhipanti.


pli: “So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, na tattha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā”ti—


pli: evamāhaṁsu evaṁ vadanti evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—


pli: nāññesu dhammesu visuddhimāhu.


pli: <b>Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā</b>ti.


pli: <b>Yaṁ nissitā</b>ti yaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissitā sannissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.


pli: <b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.


pli: <b>Subhaṁ vadānā</b>ti subhavādā sobhanavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—


pli: yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā.


pli: <b>Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā</b>ti.


pli: Puthū samaṇabrāhmaṇā puthū paccekasaccesu niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.


pli: “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.


pli: “Asassato loko …pe…


pli: neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—


pli: paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Idheva suddhiṁ iti vādayanti,


pli: Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;


pli: Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā,


pli: Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā”ti.


pli: <b>Te vādakāmā parisaṁ vigayha,</b>


pli: <b>Bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ;</b>


pli: <b>Vadanti te aññasitā kathojjaṁ,</b>


pli: <b>Pasaṁsakāmā kusalāvadānā.</b>


pli: <b>Te vādakāmā parisaṁ vigayhā</b>ti.


pli: <b>Te vādakāmā</b>ti te vādakāmā vādatthikā vādādhippāyā vādapurekkhārā vādapariyesanaṁ carantā.


pli: <b>Parisaṁ vigayhā</b>ti khattiyaparisaṁ brāhmaṇaparisaṁ gahapatiparisaṁ samaṇaparisaṁ vigayha ogayha ajjhogāhetvā pavisitvāti—


pli: te vādakāmā parisaṁ vigayha.


pli: <b>Bālaṁ dahantī mithu aññamaññan</b>ti.


pli: <b>Mithū</b>ti dve janā dve kalahakārakā dve bhaṇḍanakārakā dve bhassakārakā dve vivādakārakā dve adhikaraṇakārakā dve vādino dve sallāpakā;


pli: te aññamaññaṁ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dahanti passanti dakkhanti olokenti nijjhāyanti upaparikkhantīti—


pli: bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ.


pli: <b>Vadanti te aññasitā kathojjan</b>ti.


pli: Aññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissitā sannissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.


pli: <b>Kathojjaṁ</b> vuccati kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ.


pli: Atha vā <b>kathojjan</b>ti anojavantī sā kathā kathojjaṁ vadanti, kalahaṁ vadanti, bhaṇḍanaṁ vadanti, viggahaṁ vadanti, vivādaṁ vadanti, medhagaṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—


pli: vadanti te aññasitā kathojjaṁ.


pli: <b>Pasaṁsakāmā kusalāvadānā</b>ti.


pli: <b>Pasaṁsakāmā</b>ti pasaṁsakāmā pasaṁsatthikā pasaṁsādhippāyā pasaṁsapurekkhārā pasaṁsapariyesanaṁ carantā.


pli: <b>Kusalāvadānā</b>ti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—


pli: pasaṁsakāmā kusalāvadānā.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Te vādakāmā parisaṁ vigayha,


pli: Bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ;


pli: Vadanti te aññasitā kathojjaṁ,


pli: Pasaṁsakāmā kusalāvadānā”ti.


pli: <b>Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe,</b>


pli: <b>Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti;</b>


pli: <b>Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti,</b>


pli: <b>Nindāya so kuppati randhamesī.</b>


pli: <b>Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe</b>ti.


pli: Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano kathāyaṁ yutto payutto āyutto samāyutto sampayutto kathetunti—


pli: yutto kathāyaṁ parisāya majjhe.


pli: <b>Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hotī</b>ti.


pli: <b>Pasaṁsamicchan</b>ti pasaṁsaṁ thomanaṁ kittiṁ vaṇṇahāriyaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappanto.


pli: <b>Vinighāti hotī</b>ti pubbeva sallāpā kathaṅkathī vinighātī hoti.


pli: “Jayo nu kho me bhavissati, parājayo nu kho me bhavissati, kathaṁ niggahaṁ karissāmi, kathaṁ paṭikammaṁ karissāmi, kathaṁ visesaṁ karissāmi, kathaṁ paṭivisesaṁ karissāmi, kathaṁ āveṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ nibbeṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ chedaṁ karissāmi, kathaṁ maṇḍalaṁ karissāmī”ti, evaṁ pubbeva sallāpā kathaṅkathī vinighāti hotīti—


pli: pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti.


pli: <b>Apāhatasmiṁ pana maṅku hotī</b>ti.


pli: Ye te pañhavīmaṁsakā parisā pārisajjā pāsārikā, te apaharanti.


pli: “Atthāpagataṁ bhaṇitan”ti atthato apaharanti,


pli: “byañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti byañjanato apaharanti,


pli: “atthabyañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti atthabyañjanato apaharanti,


pli: “attho te dunnīto, byañjanaṁ te duropitaṁ, atthabyañjanaṁ te dunnītaṁ duropitaṁ, niggaho te akato, paṭikammaṁ te dukkaṭaṁ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā, chedo te akato, maṇḍalaṁ te dukkaṭaṁ visamakathaṁ dukkathitaṁ dubbhaṇitaṁ dullapitaṁ duruttaṁ dubbhāsitan”ti apaharanti.


pli: Apāhatasmiṁ maṅku hoti pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hotīti—


pli: apāhatasmiṁ pana maṅku hoti.


pli: <b>Nindāya so kuppati randhamesī</b>ti.


pli: Nindāya garahāya akittiyā avaṇṇahārikāya kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotīti—


pli: nindāya so kuppati.


pli: <b>Randhamesī</b>ti virandhamesī aparaddhamesī khalitamesī gaḷitamesī vivaramesīti—


pli: nindāya so kuppati randhamesī.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe,


pli: Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti;


pli: Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti,


pli: Nindāya so kuppati randhamesī”ti.


pli: <b>Yamassa vādaṁ parihīnamāhu,</b>


pli: <b>Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;</b>


pli: <b>Paridevati socati hīnavādo,</b>


pli: <b>Upaccagā manti anutthunāti.</b>


pli: <b>Yamassa vādaṁ parihīnamāhū</b>ti yaṁ tassa vādaṁ hīnaṁ nihīnaṁ parihīnaṁ parihāpitaṁ na paripūritaṁ, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—


pli: yamassa vādaṁ parihīnamāhu.


pli: <b>Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse</b>ti.


pli: Ye te pañhavīmaṁsakā parisā pārisajjā pāsārikā, te apaharanti.


pli: “Atthāpagataṁ bhaṇitan”ti atthato apaharanti,


pli: “byañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti byañjanato apaharanti,


pli: “atthabyañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti atthabyañjanato apaharanti,


pli: “attho te dunnīto, byañjanaṁ te duropitaṁ, atthabyañjanaṁ te dunnītaṁ duropitaṁ, niggaho te akato, paṭikammaṁ te dukkaṭaṁ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā, chedo te akato, maṇḍalaṁ te dukkaṭaṁ visamakathaṁ dukkathitaṁ dubbhaṇitaṁ dullapitaṁ duruttaṁ dubbhāsitan”ti, apaharantīti—


pli: apāhataṁ pañhavimaṁsakāse.


pli: <b>Paridevati socati hīnavādo</b>ti.


pli: <b>Paridevatī</b>ti “aññaṁ mayā āvajjitaṁ aññaṁ cintitaṁ aññaṁ upadhāritaṁ, aññaṁ upalakkhitaṁ so mahāpakkho mahāpariso mahāparivāro;


pli: parisā cāyaṁ vaggā, na samaggā;


pli: samaggāya parisāya hetu kathāsallāpo puna bhañjissāmī”ti, yā evarūpā vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—


pli: paridevati.


pli: <b>Socatī</b>ti “tassa jayo”ti socati,


pli: “mayhaṁ parājayo”ti socati,


pli: “tassa lābho”ti socati,


pli: “mayhaṁ alābho”ti socati,


pli: “tassa yaso”ti socati,


pli: “mayhaṁ ayaso”ti socati,


pli: “tassa pasaṁsā”ti socati,


pli: “mayhaṁ nindā”ti socati,


pli: “tassa sukhan”ti socati,


pli: “mayhaṁ dukkhan”ti socati,


pli: “so sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, ahamasmi asakkato agarukato amānito apūjito anapacito na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjatīti—


pli: paridevati socati.


pli: <b>Hīnavādo</b>ti hīnavādo nihīnavādo parihīnavādo parihāpitavādo na paripūravādoti—


pli: paridevati socati hīnavādo.


pli: <b>Upaccagā manti anutthunātī</b>ti.


pli: So maṁ vādena vādaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti.


pli: Evampi upaccagā manti.


pli: Atha vā maṁ vādena vādaṁ abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā maddayitvā carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti.


pli: <b>Anutthunā</b> vuccati vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—


pli: upaccagā manti anutthunāti.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yamassa vādaṁ parihīnamāhu,


pli: Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;


pli: Paridevati socati hīnavādo,


pli: Upaccagā manti anutthunātī”ti.


pli: <b>Ete vivādā samaṇesu jātā,</b>