pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti, usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.


nikaya: cnd

layer: root

title_pli: Cūḷaniddesa Khaggavisāṇasuttaniddesa

pli: Te tattha usūhipi vijjhanti sattīhipi vijjhanti chakaṇakāyapi osiñcanti abhivaggenapi omaddanti asināpi sīsaṁ chindanti.


pli: Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.


pli: Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti nillopampi haranti ekāgārikampi karonti paripanthepi tiṭṭhanti paradārampi gacchanti.


pli: Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—


pli: kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti …pe… asināpi sīsaṁ chindanti.


pli: Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti manasā duccaritaṁ caranti.


pli: Te kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.


pli: Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo samparāyiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu”.


pli: <b>Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā</b>ti kāmaguṇesu ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Kāmā hi citrā madhurā manoramā,


pli: Virūparūpena mathenti cittaṁ;


pli: Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,</b>


pli: <b>Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;</b>


pli: <b>Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “bhayanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Dukkhanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Rogoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Gaṇḍoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Sallanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Saṅgoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Paṅkoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Gabbhoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Kasmā ca, bhikkhave, bhayanti kāmānametaṁ adhivacanaṁ?


pli: Yasmā ca kāmarāgarattāyaṁ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati, samparāyikāpi bhayā na parimuccati, tasmā bhayanti kāmānametaṁ adhivacanaṁ.


pli: Kasmā ca, bhikkhave, dukkhanti …pe…


pli: rogoti …


pli: gaṇḍoti …


pli: sallanti …


pli: saṅgoti …


pli: paṅkoti …


pli: gabbhoti kāmānametaṁ adhivacanaṁ?


pli: Yasmā ca kāmarāgarattāyaṁ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi gabbhā na parimuccati, samparāyikāpi gabbhā na parimuccati, tasmā gabbhoti kāmānametaṁ adhivacanan”ti.


pli: Bhayaṁ dukkhañca rogo ca,


pli: gaṇḍo sallañca saṅgo ca;


pli: Paṅko gabbho ca ubhayaṁ,


pli: ete kāmā pavuccanti;


pli: Yattha satto puthujjano.


pli: Otiṇṇo sātarūpena,


pli: puna gabbhāya gacchati;


pli: Yato ca bhikkhu ātāpī,


pli: sampajaññaṁ na riccati.


pli: So imaṁ palipathaṁ duggaṁ,


pli: atikkamma tathāvidho;


pli: Pajaṁ jātijarūpetaṁ,


pli: phandamānaṁ avekkhatīti.


pli: Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,


pli: Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ.


pli: <b>Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā</b>ti etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,


pli: Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;


pli: Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,</b>


pli: <b>Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;</b>


pli: <b>Sabbānipetāni abhisambhavitvā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsan</b>ti.


pli: <b>Sītan</b>ti dvīhi kāraṇehi sītaṁ hoti—


pli: abbhantaradhātuppakopavasena vā sītaṁ hoti bahiddhā utuvasena vā sītaṁ hoti.


pli: <b>Uṇhan</b>ti dvīhi kāraṇehi uṇhaṁ hoti—


pli: abbhantaradhātuppakopavasena vā uṇhaṁ hoti bahiddhā utuvasena vā uṇhaṁ hoti.


pli: <b>Khudā</b> vuccati chātako.


pli: <b>Pipāsā</b> vuccati udakapipāsāti—


pli: sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ.


pli: <b>Vātātape ḍaṁsasarīsape cā</b>ti.


pli: <b>Vātā</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.


pli: <b>Ātapo</b> vuccati sūriyasantāpo.


pli: <b>Ḍaṁsā</b> vuccanti piṅgalamakkhikā.


pli: <b>Sarīsapā</b> vuccanti ahīti—


pli: vātātape ḍaṁsasarīsape ca.


pli: <b>Sabbānipetāni abhisambhavitvā</b>ti abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvāti—


pli: sabbānipetāni abhisambhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,


pli: Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;


pli: Sabbānipetāni abhisambhavitvā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā,</b>


pli: <b>Sañjātakhandho padumī uḷāro;</b>


pli: <b>Yathābhirantaṁ vihare araññe,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā</b>ti nāgo vuccati hatthināgo.


pli: Paccekasambuddhopi nāgo.


pli: Kiṅkāraṇā paccekasambuddho nāgo?


pli: Āguṁ na karotīti nāgo;


pli: na gacchatīti nāgo;


pli: na āgacchatīti nāgo.


pli: Kathaṁ so paccekasambuddho āguṁ na karotīti nāgo?


pli: Āgu vuccati pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.


pli: Āguṁ na karoti kiñci loke,


pli: Sabbasaṁyoge visajja bandhanāni;


pli: Sabbattha na sajjatī vimutto,


pli: Nāgo tādi pavuccate tathattā.


pli: Evaṁ so paccekasambuddho āguṁ na karotīti nāgo.


pli: Kathaṁ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo?


pli: So paccekasambuddho na chandāgatiṁ gacchati,


pli: na dosāgatiṁ gacchati,


pli: na mohāgatiṁ gacchati,


pli: na bhayāgatiṁ gacchati,


pli: na rāgavasena gacchati,


pli: na dosavasena gacchati,


pli: na mohavasena gacchati,


pli: na mānavasena gacchati,


pli: na diṭṭhivasena gacchati,


pli: na uddhaccavasena gacchati,


pli: na vicikicchāvasena gacchati,


pli: na anusayavasena gacchati,


pli: na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyati.


pli: Evaṁ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo.


pli: Kathaṁ so paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo?


pli: Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati,


pli: sakadāgāmimaggena …pe…


pli: anāgāmimaggena …pe…


pli: arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.


pli: Evaṁ so paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo.


pli: <b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā</b>ti yathā so hatthināgo yūthāni vivajjetvā parivajjetvā abhinivajjetvā ekova araññavanamajjhogāhetvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi gaṇaṁ vivajjetvā parivajjetvā abhivajjetvā eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.


pli: So eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—


pli: nāgova yūthāni vivajjayitvā.


pli: <b>Sañjātakhandho padumī uḷāro</b>ti yathā so hatthināgo sañjātakkhandho sattaratano vā hoti aṭṭharatano vā, paccekasambuddhopi sañjātakkhandho asekkhena sīlakkhandhena asekkhena samādhikkhandhena asekkhena paññākkhandhena asekkhena vimuttikkhandhena asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena.


pli: Yathā so hatthināgo padumī, paccekasambuddhopi sattahi bojjhaṅgapupphehi padumī, satisambojjhaṅgapupphena dhammavicayasambojjhaṅgapupphena vīriyasambojjhaṅgapupphena pītisambojjhaṅgapupphena passaddhisambojjhaṅgapupphena samādhisambojjhaṅgapupphena upekkhāsambojjhaṅgapupphena.


pli: Yathā so hatthināgo uḷāro thāmena balena javena sūrena, paccekasambuddhopi uḷāro sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanenāti—


pli: sañjātakhandho padumī uḷāro.


pli: <b>Yathābhirantaṁ vihare araññe</b>ti yathā so hatthināgo yathābhirantaṁ araññe viharati, paccekasambuddhopi yathābhirantaṁ araññe viharati.


pli: Paṭhamenapi jhānena yathābhirantaṁ araññe viharati,


pli: dutiyenapi jhānena …pe…


pli: tatiyenapi jhānena …


pli: catutthenapi jhānena yathābhirantaṁ araññe viharati;


pli: mettāyapi cetovimuttiyā yathābhirantaṁ araññe viharati,


pli: karuṇāyapi cetovimuttiyā …


pli: muditāyapi cetovimuttiyā …


pli: upekkhāyapi cetovimuttiyā yathābhirantaṁ araññe viharati;


pli: ākāsānañcāyatanasamāpattiyāpi yathābhirantaṁ araññe viharati,


pli: viññāṇañcāyatanasamāpattiyāpi …


pli: ākiñcaññāyatanasamāpattiyāpi …


pli: nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāpi …


pli: nirodhasamāpattiyāpi …


pli: phalasamāpattiyāpi yathābhirantaṁ araññe viharatīti—


pli: yathābhirantaṁ vihare araññe, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Nāgova yūthāni vivajjayitvā,


pli: Sañjātakhandho padumī uḷāro;


pli: Yathābhirantaṁ vihare araññe,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa,</b>


pli: <b>Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;</b>


pli: <b>Ādiccabandhussa vaco nisamma,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa, yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttin</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “yāvatānanda, bhikkhu saṅgaṇikārāmo saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, gaṇārāmo gaṇarato gaṇasammudito gaṇārāmataṁ anuyutto, yaṁ taṁ nekkhammasukhaṁ pavivekasukhaṁ upasamasukhaṁ sambodhisukhaṁ, tassa sukhassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhīti—


pli: netaṁ ṭhānaṁ vijjati.


pli: Yo ca kho so, ānanda, bhikkhu eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, tassetaṁ bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ.


pli: Yaṁ taṁ nekkhammasukhaṁ pavivekasukhaṁ upasamasukhaṁ sambodhisukhaṁ, tassa sukhassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhīti—


pli: ṭhānametaṁ vijjati.


pli: Yāvatānanda, bhikkhu saṅgaṇikārāmo saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, gaṇārāmo gaṇarato gaṇasammudito (gaṇārāmataṁ anuyutto) sāmāyikaṁ vā kantaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharissati, asāmāyikaṁ vā akuppanti—


pli: Yo ca kho so, ānanda, bhikkhu eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, tassetaṁ bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ sāmāyikaṁ vā kantaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharissati, asāmāyikaṁ vā akuppanti, ṭhānametaṁ vijjatī”ti—


pli: aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa, yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ.


pli: <b>Ādiccabandhussa vaco nisammā</b>ti ādicco vuccati sūriyo.


pli: So gotamo gottena.


pli: Paccekasambuddhopi gotamo gottena.


pli: So paccekasambuddho sūriyassa gottañātako gottabandhu, tasmā paccekasambuddho ādiccabandhu.


pli: <b>Ādiccabandhussa vaco nisammā</b>ti ādiccabandhussa vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—


pli: ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa,


pli: Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;


pli: Ādiccabandhussa vaco nisamma,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: Dutiyo vaggo.


pli: 3. Tatiyavagga


pli: <b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,</b>


pli: <b>Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;</b>


pli: <b>Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto</b>ti diṭṭhivisūkāni vuccanti vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhī.


pli: Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ,


pli: vedanaṁ …pe…


pli: saññaṁ …


pli: saṅkhāre …


pli: viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.


pli: Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho, ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—


pli: imāni diṭṭhivisūkāni.


pli: <b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto</b>ti diṭṭhivisūkāni upātivatto atikkanto samatikkanto vītivattoti—


pli: diṭṭhīvisūkāni upātivatto.


pli: <b>Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo</b>ti niyāmā vuccanti cattāro maggā;


pli: ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—


pli: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.


pli: Catūhi ariyamaggehi samannāgato niyāmaṁ patto sampatto adhigato phassito sacchikatoti—


pli: patto niyāmaṁ.


pli: <b>Paṭiladdhamaggo</b>ti laddhamaggo paṭiladdhamaggo adhigatamaggo phassitamaggo sacchikatamaggoti—


pli: patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo.


pli: <b>Uppannañāṇomhi anaññaneyyo</b>ti tassa paccekasambuddhassa ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ.


pli: “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ,


pli: “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…


pli: “sabbe dhammā anattā”ti …


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtanti—


pli: uppannañāṇomhi.


pli: <b>Anaññaneyyo</b>ti so paccekasambuddho na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato.


pli: “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato.


pli: “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…


pli: “sabbe dhammā anattā”ti …pe…


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissatoti—


pli: uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,


pli: Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;


pli: Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Nillolupo nikkuho nippipāso,</b>


pli: <b>Nimmakkho niddhantakasāvamoho;</b>


pli: <b>Nirāsaso sabbaloke bhavitvā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: Nillolupo nikkuho nippipāsoti loluppaṁ vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: Sā loluppā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā paccekasambuddho nillolupo.


pli: <b>Nikkuho</b>ti tīṇi kuhanavatthūni—


pli: paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.


pli: Idha gahapatikā bhikkhuṁ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi, so pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ bhiyyokamyataṁ upādāya cīvaraṁ paccakkhāti, piṇḍapātaṁ paccakkhāti, senāsanaṁ paccakkhāti, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paccakkhāti.


pli: So evamāha—


pli: “kiṁ samaṇassa mahagghena cīvarena.


pli: Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭikaṁ karitvā dhāreyya.


pli: Kiṁ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena.


pli: Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṁ kappeyya.


pli: Kiṁ samaṇassa mahagghena senāsanena.


pli: Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā.


pli: Kiṁ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena.


pli: Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo pūtimuttena vā haritakīkhaṇḍena vā osadhaṁ kareyyā”ti.


pli: Tadupādāya lūkhaṁ cīvaraṁ dhāreti lūkhaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati lūkhaṁ senāsanaṁ paṭisevati lūkhaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati.


pli: Tamenaṁ gahapatikā evaṁ jānanti—


pli: “ayaṁ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo”ti.


pli: Bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.


pli: “tiṇṇaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, dakkhiṇeyyānaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.


pli: Tumhākañcevāyaṁ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṁvijjati, ahañca paṭiggāhako.


pli: Sacehaṁ na paṭiggahessāmi, evaṁ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha.


pli: Na mayhaṁ iminā attho.


pli: Api ca tumhākaṁyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī”ti.


pli: Tadupādāya bahumpi cīvaraṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi senāsanaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭiggaṇhāti.


pli: Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—


pli: Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti gamanaṁ saṇṭhapeti ṭhānaṁ saṇṭhapeti nisajjaṁ saṇṭhapeti sayanaṁ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati paṇidhāya tiṭṭhati paṇidhāya nisīdati paṇidhāya seyyaṁ kappeti samāhito viya gacchati samāhito viya tiṭṭhati samāhito viya nisīdati samāhito viya seyyaṁ kappeti, āpāthakajjhāyīva hoti.


pli: Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—


pli: idaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.


pli: Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti ariyadhamme sannissitavācaṁ bhāsati.


pli: “Yo evarūpaṁ cīvaraṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;


pli: “yo evarūpaṁ pattaṁ dhāreti …pe…


pli: lohathālakaṁ dhāreti …


pli: dhammakaraṇaṁ dhāreti …


pli: parissāvanaṁ dhāreti …


pli: kuñcikaṁ dhāreti …


pli: upāhanaṁ dhāreti …


pli: kāyabandhanaṁ dhāreti …


pli: āyogaṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;


pli: “yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;


pli: “yassa evarūpo ācariyo …pe…


pli: evarūpā samānupajjhāyakā …


pli: samānācariyakā …


pli: mittā …


pli: sandiṭṭhā …


pli: sambhattā …


pli: sahāyā so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;


pli: “yo evarūpe vihāre vasati …


pli: aḍḍhayoge vasati …


pli: pāsāde vasati …


pli: hammiye vasati …


pli: guhāyaṁ vasati …


pli: leṇe vasati …


pli: kuṭiyaṁ vasati …


pli: kūṭāgāre vasati …


pli: aṭṭe vasati …


pli: māḷe vasati …


pli: uddaṇḍe vasati …


pli: upaṭṭhānasālāyaṁ vasati …


pli: maṇḍape vasati …


pli: rukkhamūle vasati so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati.


pli: Atha vā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāviko “ayaṁ samaṇo imāsaṁ evarūpānaṁ santānaṁ vihārasamāpattīnaṁ lābhī”ti tādisaṁ gambhīraṁ gūḷhaṁ nipuṇaṁ paṭicchannaṁ lokuttaraṁ suññatāpaṭisaññuttaṁ kathaṁ katheti.


pli: Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ, idaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.


pli: Tassa paccekasambuddhassa imāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.


pli: Tasmā so paccekasambuddho nikkuho.


pli: Nippipāsoti pipāsā vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: Sā pipāsā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā paccekasambuddho nippipāsoti—


pli: nillolupo nikkuho nippipāso.


pli: <b>Nimmakkho niddhantakasāvamoho</b>ti.


pli: <b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ.


pli: <b>Kasāvo</b>ti rāgo kasāvo, doso kasāvo, moho kasāvo, kodho …pe… upanāho … makkho … paḷāso … sabbākusalābhisaṅkhārā kasāvā.


pli: <b>Moho</b>ti dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.


pli: Yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.


pli: Tassa paccekasambuddhassa makkho ca kasāvo ca moho ca vantā saṁvantā niddhantā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti.


pli: So paccekasambuddho nimmakkho niddhantakasāvamoho.


pli: Nirāsaso sabbaloke bhavitvāti āsā vuccati taṇhā.


pli: <b>Sabbaloke</b>ti sabbaapāyaloke sabbamanussaloke sabbadevaloke sabbakhandhaloke sabbadhātuloke sabbaāyatanaloke.


pli: <b>Nirāsaso sabbaloke bhavitvā</b>ti sabbaloke nirāsaso bhavitvā nittaṇho bhavitvā nippipāso bhavitvāti—


pli: nirāsaso sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Nillolupo nikkuho nippipāso,


pli: Nimmakkho niddhantakasāvamoho;


pli: Nirāsaso sabbaloke bhavitvā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,</b>


pli: <b>Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;</b>


pli: <b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayethā</b>ti.


pli: Pāpasahāyo vuccati yo so sahāyo dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato—


pli: natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti.


pli: Ayaṁ pāpasahāyo.


pli: Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayethāti.


pli: Pāpaṁ sahāyaṁ vajjeyya parivajjeyyāti—


pli: pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha.


pli: <b>Anatthadassiṁ visame niviṭṭhan</b>ti anatthadassī vuccati yo so sahāyo dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato—


pli: natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti.


pli: <b>Visame niviṭṭhan</b>ti visame kāyakamme niviṭṭhaṁ, visame vacīkamme niviṭṭhaṁ, visame manokamme niviṭṭhaṁ, visame pāṇātipāte niviṭṭhaṁ, visame adinnādāne niviṭṭhaṁ, visame kāmesumicchācāre niviṭṭhaṁ, visame musāvāde niviṭṭhaṁ, visamāya pisuṇāya vācāya niviṭṭhaṁ, visamāya pharusāya vācāya niviṭṭhaṁ, visame samphappalāpe niviṭṭhaṁ, visamāya abhijjhāya niviṭṭhaṁ, visame byāpāde niviṭṭhaṁ, visamāya micchādiṭṭhiyā niviṭṭhaṁ, visamesu saṅkhāresu niviṭṭhaṁ visamesu pañcasu kāmaguṇesu niviṭṭhaṁ, visamesu pañcasu nīvaraṇesu niviṭṭhaṁ viniviṭṭhaṁ sattaṁ allīnaṁ upagataṁ ajjhositaṁ adhimuttanti—


pli: anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ.


pli: <b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattan</b>ti.


pli: <b>Pasutan</b>ti yopi kāme esati gavesati pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.


pli: Yopi taṇhāvasena rūpe pariyesati,


pli: sadde …pe…


pli: gandhe …


pli: rase …


pli: phoṭṭhabbe pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.


pli: Yopi taṇhāvasena rūpe paṭilabhati,


pli: phoṭṭhabbe paṭilabhati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.


pli: Yopi taṇhāvasena rūpe paribhuñjati,


pli: phoṭṭhabbe paribhuñjati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.


pli: Yathā kalahakārako kalahappasuto, kammakārako kammappasuto, gocare caranto gocarappasuto, jhāyī jhānappasuto;


pli: evameva yo kāme esati gavesati pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.


pli: Yopi taṇhāvasena rūpe pariyesati …pe…


pli: yopi taṇhāvasena rūpe paṭilabhati …pe…


pli: yopi taṇhāvasena rūpe paribhuñjati,


pli: <b>Pamattan</b>ti.


pli: Pamādo vattabbo kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu vā cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati pamādo.


pli: <b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattan</b>ti pasutaṁ na seveyya pamattañca sayaṁ na seveyya sāmaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na parisaṁseveyya na ācareyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—


pli: sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,


pli: Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;


pli: Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;</b>


pli: <b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajethā</b>ti bahussuto hoti mitto sutadharo sutasannicayo.


pli: Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.


pli: suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.


pli: <b>Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajethā</b>ti bahussutañca dhammadharañca mittaṁ bhajeyya sambhajeyya seveyya niseveyya saṁseveyya paṭiseveyyāti—


pli: bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha.


pli: <b>Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantan</b>ti uḷāro hoti mitto sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena.


pli: Katamo pariyattipaṭibhānavā?


pli: Idhekaccassa buddhavacanaṁ pariyāputaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.


pli: Tassa pariyattiṁ nissāya paṭibhāti—


pli: ayaṁ pariyattipaṭibhānavā.


pli: Katamo paripucchāpaṭibhānavā?


pli: Idhekacco paripucchitopi hoti atthe ca ñāye ca lakkhaṇe ca kāraṇe ca ṭhānāṭhāne ca.


pli: Tassa paripucchaṁ nissāya paṭibhāti—


pli: ayaṁ paripucchāpaṭibhānavā.


pli: Katamo adhigamapaṭibhānavā?


pli: Idhekaccassa adhigatā honti cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo cattāro ariyamaggā cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidāyo cha abhiññāyo.


pli: Tassa attho ñāto dhammo ñāto nirutti ñātā.


pli: Atthe ñāte attho paṭibhāti, dhamme ñāte dhammo paṭibhāti, niruttiyā ñātāya nirutti paṭibhāti.


pli: Imesu tīsu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.


pli: So paccekasambuddho imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.


pli: Tasmā paccekasambuddho paṭibhānavā.


pli: Yassa pariyatti natthi paripucchā natthi adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—


pli: mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ.


pli: <b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhan</b>ti attatthaṁ aññāya paratthaṁ aññāya ubhayatthaṁ aññāya diṭṭhadhammikatthaṁ aññāya samparāyikatthaṁ aññāya paramatthaṁ aññāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā kaṅkhaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—


pli: aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,


pli: Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;


pli: Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,</b>


pli: <b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno;</b>


pli: <b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke</b>ti.


pli: <b>Khiḍḍā</b>ti dve khiḍḍā—


pli: kāyikā khiḍḍā ca vācasikā khiḍḍā ca …pe…


pli: ayaṁ kāyikā khiḍḍā …pe…


pli: ayaṁ vācasikā khiḍḍā.


pli: ratīti.


pli: “pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.


pli: Katame pañca?


pli: Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,


pli: sotaviññeyyā saddā …pe…


pli: ghānaviññeyyā gandhā …


pli: jivhāviññeyyā rasā …


pli: kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.


pli: Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.


pli: Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ”.


pli: <b>Loke</b>ti manussaloketi—


pli: khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke.


pli: <b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno</b>ti khiḍḍañca ratiñca kāmasukhañca loke analaṅkaritvā anapekkho hutvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: analaṅkaritvā anapekkhamāno.


pli: <b>Vibhūsā</b>ti dve vibhūsā—


pli: atthi agārikavibhūsā atthi anāgārikavibhūsā.


pli: Katamā agārikavibhūsā?


pli: Kesā ca massū ca mālāgandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ ādāsaṁ añjanaṁ mālāgandhavilepanaṁ mukhacuṇṇaṁ mukhalepanaṁ hatthabandhaṁ sikhābandhaṁ daṇḍaṁ nāḷikaṁ khaggaṁ chattaṁ citrupāhanaṁ uṇhīsaṁ maṇiṁ vāḷabījaniṁ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā—


pli: ayaṁ agārikavibhūsā.


pli: Katamā anāgārikavibhūsā?


pli: Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṁ vā parikkhārānaṁ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā gaddhikatā gaddhikattaṁ capalatā cāpalyaṁ—


pli: ayaṁ anāgārikavibhūsā.


pli: <b>Saccavādī</b>ti so paccekasambuddho saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa, vibhūsaṭṭhānā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto, vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,


pli: Analaṅkaritvā anapekkhamāno;


pli: Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,</b>


pli: <b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;</b>


pli: <b>Hitvāna kāmāni yathodhikāni,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaran</b>ti.


pli: <b>Puttā</b>ti cattāro puttā—


pli: atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.


pli: <b>Dārā</b> vuccanti bhariyāyo.


pli: <b>Pitā</b>ti yo so janako.


pli: <b>Mātā</b>ti yā sā janikāti—


pli: puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ.


pli: <b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavānī</b>ti dhanāni vuccanti hiraññaṁ suvaṇṇaṁ muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅgo masāragallaṁ.


pli: Dhaññāni vuccanti pubbaṇṇaṁ aparaṇṇaṁ.


pli: <b>Pubbaṇṇaṁ</b> nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako.


pli: <b>Aparaṇṇaṁ</b> nāma sūpeyyaṁ.


pli: <b>Bandhavānī</b>ti cattāro bandhavā—


pli: ñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mittabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhūti—


pli: dhanāni dhaññāni ca bandhavāni.


pli: <b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti.


pli: <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—


pli: vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…


pli: ime vuccanti vatthukāmā …pe…


pli: ime vuccanti kilesakāmā.


pli: <b>Hitvāna kāmānī</b>ti vatthukāme parijānitvā, kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.


pli: <b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati;


pli: sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …pe…


pli: anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …


pli: arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—


pli: hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,


pli: Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;


pli: Hitvāna kāmāni yathodhikāni,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,</b>


pli: <b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo;</b>


pli: <b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>,


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Saṅgo eso parittamettha sokhyan</b>ti saṅgoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.


pli: <b>Parittamettha sokhyan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—


pli: “pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.


pli: Katame pañca?


pli: Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā …pe…


pli: kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.


pli: Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.


pli: Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.


pli: Appakaṁ etaṁ sukhaṁ, parittakaṁ etaṁ sukhaṁ, thokakaṁ etaṁ sukhaṁ, omakaṁ etaṁ sukhaṁ, lāmakaṁ etaṁ sukhaṁ, chatukkaṁ etaṁ sukhan”ti—


pli: saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ.


pli: <b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo</b>ti appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā;


pli: ādīnavo ettha bhiyyo.


pli: Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā, tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā, aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā, supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyoti—


pli: appassādo dukkhamettha bhiyyo.


pli: <b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti gaḷoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā bandhananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.


pli: <b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti.


pli: <b>Matimā</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.


pli: <b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti matimā gaḷoti ñatvā baḷisanti ñatvā āmisanti ñatvā laggananti ñatvā bandhananti ñatvā palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—


pli: gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,


pli: Appassādo dukkhamettha bhiyyo;


pli: Gaḷo eso iti ñatvā matimā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanāni,</b>


pli: <b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī;</b>


pli: <b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni—


pli: kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, mānasaṁyojanaṁ, diṭṭhisaṁyojanaṁ, vicikicchāsaṁyojanaṁ, sīlabbataparāmāsasaṁyojanaṁ, bhavarāgasaṁyojanaṁ, issāsaṁyojanaṁ, macchariyasaṁyojanaṁ, avijjāsaṁyojanaṁ.


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni dālayitvā sandālayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: sandālayitvāna saṁyojanāni.


pli: <b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī</b>ti jālaṁ vuccati suttajālaṁ.


pli: Salilaṁ vuccati udakaṁ.


pli: Ambucārī vuccati maccho.


pli: Yathā maccho jālaṁ bhinditvā pabhinditvā dālayitvā padālayitvā sampadālayitvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, evameva dve jālā—


pli: taṇhājālañca diṭṭhijālañca …pe…


pli: idaṁ taṇhājālaṁ …pe…


pli: idaṁ diṭṭhijālaṁ.


pli: Tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṁ pahīnaṁ, diṭṭhijālaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.


pli: Taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati …pe…


pli: diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati, nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: jālaṁva bhetvā salilambucārī.


pli: <b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno</b>ti yathā aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ dahanto gacchati anivattanto, evameva tassa paccekasambuddhassa sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati, sakadāgāmimaggena …pe…


pli: anāgāmimaggena …


pli: arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—


pli: aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Sandālayitvāna saṁyojanāni,


pli: Jālaṁva bhetvā salilambucārī;


pli: Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Okkhittacakkhu na ca pādalolo,</b>


pli: <b>Guttindriyo rakkhitamānasāno;</b>


pli: <b>Anavassuto apariḍayhamāno</b>,


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Okkhittacakkhu na ca pādalolo</b>ti kathaṁ khittacakkhu hoti?


pli: Idhekacco bhikkhu cakkhulolo cakkhuloliyena samannāgato hoti.


pli: Adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabbanti—


pli: ārāmena ārāmaṁ uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti rūpadassanāya.


pli: Evaṁ khittacakkhu hoti.


pli: Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno asaṁvuto gacchati.


pli: Hatthiṁ olokento assaṁ olokento rathaṁ olokento pattiṁ olokento kumārake olokento kumārikāyo olokento itthiyo olokento purise olokento antarāpaṇaṁ olokento gharamukhāni olokento uddhaṁ olokento adho olokento disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.


pli: Evampi khittacakkhu hoti.


pli: Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.


pli: Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—


pli: naccaṁ gītaṁ vāditaṁ pekkhaṁ akkhānaṁ pāṇissaraṁ vetāḷaṁ kumbhathūṇaṁ sobhanakaṁ caṇḍālaṁ vaṁsaṁ dhovanaṁ hatthiyuddhaṁ assayuddhaṁ mahiṁsayuddhaṁ usabhayuddhaṁ ajayuddhaṁ meṇḍayuddhaṁ kukkuṭayuddhaṁ vaṭṭakayuddhaṁ daṇḍayuddhaṁ muṭṭhiyuddhaṁ nibbuddhaṁ uyyodhikaṁ balaggaṁ senābyūhaṁ anīkadassanaṁ iti vā.


pli: Iti evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyutto hoti.


pli: Kathaṁ okkhittacakkhu hoti?


pli: Idhekacco bhikkhu na cakkhulolo na cakkhuloliyena samannāgato hoti.


pli: na ārāmena ārāmaṁ na uyyānena uyyānaṁ na gāmena gāmaṁ na nigamena nigamaṁ na nagarena nagaraṁ na raṭṭhena raṭṭhaṁ na janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti rūpadassanāya.


pli: Evaṁ okkhittacakkhu hoti.


pli: Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno saṁvuto gacchati.


pli: Na hatthiṁ olokento na assaṁ olokento na rathaṁ olokento na pattiṁ olokento na kumārake olokento na kumārikāyo olokento na itthiyo olokento na purise olokento na antarāpaṇaṁ olokento na gharamukhāni olokento na uddhaṁ olokento na adho olokento na disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.


pli: Evampi okkhittacakkhu hoti.


pli: Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.


pli: naccaṁ gītaṁ vāditaṁ …pe… anīkadassanaṁ iti vā.


pli: Iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato.


pli: <b>Na ca pādalolo</b>ti kathaṁ pādalolo hoti?


pli: Idhekacco bhikkhu pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti—


pli: ārāmena ārāmaṁ uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti.


pli: Evampi pādalolo hoti.


pli: Atha vā bhikkhu antosaṅghārāme pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti, na atthahetu na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṁ gacchati, vihārato vihāraṁ gacchati, aḍḍhayogato aḍḍhayogaṁ gacchati, pāsādato pāsādaṁ gacchati, hammiyato hammiyaṁ gacchati, guhato guhaṁ gacchati, leṇato leṇaṁ gacchati, kuṭiyā kuṭiṁ gacchati, kūṭāgārato kūṭāgāraṁ gacchati, aṭṭato aṭṭaṁ gacchati, māḷato māḷaṁ gacchati, uddaṇḍato uddaṇḍaṁ gacchati, upaṭṭhānasālato upaṭṭhānasālaṁ gacchati, maṇḍapato maṇḍapaṁ gacchati, rukkhamūlato rukkhamūlaṁ gacchati, yattha vā pana bhikkhū nisīdanti vā gacchanti vā, tattha ekassa vā dutiyo hoti, dvinnaṁ vā tatiyo hoti, tiṇṇaṁ vā catuttho hoti.


pli: Tattha bahuṁ samphappalāpaṁ palapati, seyyathidaṁ—


pli: rājakathaṁ corakathaṁ …pe…


pli: iti bhavābhavakathaṁ katheti.


pli: <b>Na ca pādalolo</b>ti so paccekasambuddho pādaloliyā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgāraṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti—


pli: okkhittacakkhu na ca pādalolo.


pli: <b>Guttindriyo rakkhitamānasāno</b>ti.


pli: <b>Guttindriyo</b>ti so paccekasambuddho cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.


pli: Sotena saddaṁ sutvā …pe…


pli: ghānena gandhaṁ ghāyitvā …


pli: jivhāya rasaṁ sāyitvā …


pli: kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …


pli: manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.


pli: Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjatīti—


pli: guttindriyo.


pli: guttindriyo rakkhitamānasāno.


pli: <b>Anavassuto pariḍayhamāno</b>ti vuttañhetaṁ āyasmatā mahāmoggallānena—


pli: “avassutapariyāyañca vo, āvuso, desessāmi anavassutapariyāyañca.


pli: Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.


pli: “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.


pli: Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca—


pli: “Kathañcāvuso, avassuto hoti?


pli: Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.


pli: Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.


pli: manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.


pli: Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…


pli: avassuto manoviññeyyesu dhammesu.


pli: Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ,


pli: sotato cepi naṁ …pe…


pli: manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ.


pli: Seyyathāpi, āvuso, naḷāgāraṁ vā tiṇāgāraṁ vā sukkhaṁ koḷāpaṁ terovassikaṁ.


pli: Puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ labhetha aggi ārammaṇaṁ;


pli: pacchimāya cepi naṁ disāya …pe…


pli: uttarāya cepi naṁ disāya …


pli: dakkhiṇāya cepi naṁ disāya …


pli: heṭṭhimato cepi naṁ disāya …


pli: uparimato cepi naṁ disāya …


pli: yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ labhetha aggi ārammaṇaṁ.


pli: Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ,


pli: Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ rūpā adhibhaṁsu, na bhikkhu rūpe adhibhosi;


pli: saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu sadde adhibhosi;


pli: gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu gandhe adhibhosi;


pli: rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu rase adhibhosi;


pli: phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu phoṭṭhabbe adhibhosi;


pli: dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu dhamme adhibhosi.


pli: Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhūto saddādhibhūto gandhādhibhūto rasādhibhūto phoṭṭhabbādhibhūto dhammādhibhūto adhibhū anadhibhūto adhibhaṁsu naṁ pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.


pli: Evaṁ kho, āvuso, avassuto hoti.


pli: Kathañcāvuso, anavassuto hoti?


pli: Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso.


pli: Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti;


pli: sotena saddaṁ sutvā …pe…


pli: manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso.


pli: Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.


pli: Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…


pli: anavassuto manoviññeyyesu dhammesu.


pli: Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ, na labhetha māro ārammaṇaṁ;


pli: sotato cepi naṁ …pe…


pli: manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ, na labhetha māro ārammaṇaṁ.


pli: Seyyathāpi, āvuso, kūṭāgārā vā kūṭāgārasālā vā bahalamattikā addāvalepanā puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ, na labhetha aggi ārammaṇaṁ;


pli: pacchimāya cepi naṁ disāya …


pli: uttarāya cepi naṁ disāya …


pli: dakkhiṇāya cepi naṁ disāya …


pli: heṭṭhimato cepi naṁ disāya …


pli: uparimato cepi naṁ disāya …


pli: yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ na labhetha aggi ārammaṇaṁ.


pli: Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ na labhetha māro ārammaṇaṁ;


pli: manato cepi naṁ māro upasaṅkamati neva labhetha māro otāraṁ na labhetha māro ārammaṇaṁ.


pli: Evaṁvihārī cāvuso, bhikkhu rūpe adhibhosi, na rūpā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;


pli: sadde bhikkhu adhibhosi, na saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;


pli: gandhe bhikkhu adhibhosi, na gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;


pli: rase bhikkhu adhibhosi, na rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;


pli: phoṭṭhabbe bhikkhu adhibhosi, na phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;


pli: dhamme bhikkhu adhibhosi, na dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu.


pli: Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhū saddādhibhū gandhādhibhū rasādhibhū phoṭṭhabbādhibhū dhammādhibhū adhibhū anadhibhūto.


pli: Adhibhosi te pāpake akusale dhamme saṅkilesike ponobhavike sadare dukkhavipāke āyatiṁ jātijarāmaraṇiye.


pli: Evaṁ kho, āvuso, anavassuto hotī”ti—


pli: anavassuto.


pli: <b>Apariḍayhamāno</b>ti rāgajena pariḷāhena apariḍayhamāno, dosajena pariḷāhena apariḍayhamāno, mohajena pariḷāhena apariḍayhamānoti—


pli: anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Okkhittacakkhu na ca pādalolo,


pli: Guttindriyo rakkhitamānasāno;


pli: Anavassuto apariḍayhamāno,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Ohārayitvā gihibyañjanāni,</b>


pli: <b>Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Ohārayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni vuccanti kesā ca massū ca …pe…


pli: dīghadasāni iti vā.


pli: <b>Ohārayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭippassambhitvāti—


pli: ohārayitvā gihibyañjanāni.


pli: <b>Sañchannapatto yathā pārichattako</b>ti yathā so pārichattako koviḷāro bahalapattapalāso sandacchāyo, evameva so paccekasambuddho paripuṇṇapattacīvaradharoti—


pli: sañchannapatto yathā pārichattako.


pli: <b>Kāsāyavattho abhinikkhamitvā</b>ti so paccekasambuddho sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—


pli: kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: “Ohārayitvā gihibyañjanāni,


pli: Sañchannapatto yathā pārichattako;


pli: Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,


pli: Tatiyo vaggo.


pli: 4. Catutthavagga


pli: <b>Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,</b>


pli: <b>Anaññaposī sapadānacārī;</b>


pli: <b>Kule kule appaṭibaddhacitto,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo</b>ti.


pli: <b>Raso</b>ti mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso, ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇikaṁ khārikaṁ lambikaṁ kasāvo sādu asādu sītaṁ uṇhaṁ.


pli: Santeke samaṇabrāhmaṇā rasagiddhā.


pli: Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti.


pli: Te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;


pli: madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;


pli: tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;


pli: kaṭukaṁ labhitvā akuṭakaṁ pariyesanti, akuṭakaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;


pli: loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;


pli: khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;


pli: kasāvaṁ labhitvā akasāvaṁ pariyesanti, akasāvaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti;


pli: lambikaṁ labhitvā alambikaṁ pariyesanti, alambikaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;


pli: sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;


pli: sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.


pli: Te yaṁ yaṁ labhanti tena tena na tussanti, aparāparaṁ pariyesanti.


pli: Manāpikesu rasesu rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.


pli: Sā rasataṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā so paccekasambuddho paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—


pli: “neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya;


pli: yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.


pli: Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā”ti.


pli: Yathā vaṇaṁ ālimpeyya yāvadeva āruhaṇatthāya, yathā vā akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;


pli: evameva so paccekasambuddho paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—


pli: Rasataṇhāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: rasesu gedhaṁ akaraṁ.


pli: Aloloti loluppaṁ vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: Sā loluppā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.


pli: Tasmā paccekasambuddho aloloti—


pli: rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo.


pli: <b>Anaññaposī sapadānacārī</b>ti


pli: <b>anaññaposī</b>ti so paccekasambuddho attānaññeva poseti, na paranti.


pli: Anaññaposimaññātaṁ,


pli: dantaṁ sāre patiṭṭhitaṁ;


pli: Khīṇāsavaṁ vantadosaṁ,


pli: tamahaṁ brūmi brāhmaṇanti.


pli: <b>Anaññaposī sapadānacārī</b>ti so paccekasambuddho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena upaṭṭhitāya satiyā saṁvutehi indriyehi.


pli: Okkhittacakkhu iriyāpathasampanno kulā kulaṁ anatikkamanto piṇḍāya caratīti—


pli: anaññaposī sapadānacārī.


pli: <b>Kule kule appaṭibaddhacitto</b>ti dvīhi kāraṇehi paṭibaddhacitto hoti—


pli: attānaṁ vā nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti, attānaṁ vā uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.


pli: Kathaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?


pli: “Tumhe me bahūpakārā, ahaṁ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ.


pli: Yampi me aññe dātuṁ vā kātuṁ vā maññanti tumhe nissāya tumhe passantā.


pli: Yampi me porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ tampi me antarahitaṁ tumhehi ahaṁ ñāyāmi—


pli: ‘asukassa kulupako, asukāya kulupako’”ti.


pli: Evaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.


pli: Kathaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?


pli: “Ahaṁ tumhākaṁ bahūpakāro, tumhe maṁ āgamma buddhaṁ saraṇaṁ gatā dhammaṁ saraṇaṁ gatā saṅghaṁ saraṇaṁ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, tumhākaṁ ahaṁ uddesaṁ demi paripucchaṁ demi uposathaṁ ācikkhāmi navakammaṁ adhiṭṭhāmi;


pli: atha ca pana tumhe maṁ ujjhitvā aññe sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjethā”ti.


pli: Evaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.


pli: <b>Kule kule appaṭibaddhacitto</b>ti so paccekasambuddho kulapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, gaṇapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, āvāsapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, cīvarapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, piṇḍapātapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, senāsanapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, gilānapaccayabhesajjaparikkhārapalibodhena appaṭibaddhacitto hotīti—


pli: kule kule appaṭibaddhacitto hoti, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,


pli: Anaññaposī sapadānacārī;


pli: Kule kule appaṭibaddhacitto,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,</b>


pli: <b>Upakkilese byapanujja sabbe;</b>


pli: <b>Anissito chetva sinehadosaṁ</b>,


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso</b>ti so paccekasambuddho kāmacchandanīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā, byāpādanīvaraṇaṁ …


pli: thinamiddhanīvaraṇaṁ …


pli: uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …


pli: vicikicchānīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti—


pli: pahāya pañcāvaraṇāni cetaso.


pli: <b>Upakkilese byapanujja sabbe</b>ti rāgo cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso, kodho … upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā cittassa upakkilesā.


pli: <b>Upakkilese byapanujja sabbe</b>ti sabbe cittassa upakkilese byapanujja panuditvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: upakkilese byapanujja sabbe.


pli: <b>Anissito chetva sinehadosan</b>ti.


pli: <b>Anissito</b>ti dve nissayā—


pli: taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhānissayo …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhinissayo.


pli: <b>Sineho</b>ti dve snehā—


pli: taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhāsneho …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhisneho.


pli: <b>Doso</b>ti yo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.


pli: <b>Anissito chetva sinehadosan</b>ti so paccekasambuddho taṇhāsnehañca diṭṭhisnehañca dosañca chetvā ucchinditvā samucchinditvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā cakkhuṁ anissito,


pli: sotaṁ anissito …pe…


pli: diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: anissito chetva sinehadosaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,


pli: Upakkilese byapanujja sabbe;


pli: Anissito chetva sinehadosaṁ,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca,</b>


pli: <b>Pubbeva ca somanassadomanassaṁ;</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca, pubbeva ca somanassadomanassan</b>ti so paccekasambuddho sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti—


pli: vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca, pubbeva ca somanassadomanassaṁ.


pli: <b>Upekkhā</b>ti yā catutthajjhāne upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā cittasamatā cittappassaddhatā majjhattatā cittassa.


pli: <b>Samatho</b>ti yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi;


pli: catutthajjhāne upekkhā ca samatho ca suddhā honti visuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā mudubhūtā kammaniyā ṭhitā āneñjappattā.


pli: <b>Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhan</b>ti catutthajjhānaṁ upekkhañca samathañca laddhā labhitvā vinditvā paṭilabhitvāti—


pli: laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: “Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca,


pli: Pubbeva ca somanassadomanassaṁ;


pli: Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ,


pli: <b>Āraddhaviriyo paramatthapattiyā,</b>


pli: <b>Alīnacitto akusītavutti;</b>


pli: <b>Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,</b>


pli: Āraddhaviriyo paramatthapattiyāti paramatthaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.


pli: Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.


pli: Paramatthassa pattiyā lābhāya paṭilābhāya adhigamāya phassanāya sacchikiriyāya āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ sampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesūti—


pli: āraddhaviriyo paramatthapattiyā.


pli: <b>Alīnacitto akusītavuttī</b>ti so paccekasambuddho anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…


pli: anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…


pli: uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahatīti—


pli: evaṁ alīnacitto akusītavutti.


pli: Atha vā “kāmaṁ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upassussatu maṁsalohitaṁ, yaṁ taṁ purisathāmena purisabalena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṁ na taṁ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: Evampi alīnacitto akusītavutti.


pli: Nāsissaṁ na pivissāmi,


pli: vihārato na nikkhame;


pli: Napi passaṁ nipātessaṁ,


pli: taṇhāsalle anūhateti.


pli: Cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: “Na tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: “Na tāvāhaṁ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: “Na tāvāhaṁ imamhā caṅkamā orohissāmi …pe…


pli: vihārā nikkhamissāmi …


pli: aḍḍhayogā nikkhamissāmi …


pli: pāsādā nikkhamissāmi …


pli: hammiyā nikkhamissāmi …


pli: guhāya nikkhamissāmi …


pli: leṇā nikkhamissāmi …


pli: kuṭiyā nikkhamissāmi …


pli: kūṭāgārā nikkhamissāmi …


pli: aṭṭā nikkhamissāmi …


pli: māḷā nikkhamissāmi …


pli: uddaṇḍā nikkhamissāmi …


pli: upaṭṭhānasālāya nikkhamissāmi …


pli: maṇḍapā nikkhamissāmi …


pli: rukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: Evampi alīnacitto akusītavutti.


pli: “Imasmiṁyeva pubbaṇhasamaye ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: “Imasmiṁyeva majjhanhikasamaye …pe…


pli: sāyanhasamaye …pe…


pli: purebhattaṁ …


pli: pacchābhattaṁ …


pli: purimayāmaṁ …


pli: majjhimayāmaṁ …


pli: pacchimayāmaṁ …


pli: kāḷe …


pli: juṇhe …


pli: vasse …


pli: hemante …


pli: gimhe …


pli: purime vayokhandhe …


pli: majjhime vayokhandhe …


pli: pacchime vayokhandhe ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.


pli: Evampi alīnacitto akusītavutti.


pli: <b>Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno</b>ti so paccekasambuddho daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu avaṭṭhitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kulejeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu adhikusalesu dhammesūti—


pli: daḷhanikkamo.


pli: <b>Thāmabalūpapanno</b>ti so paccekasambuddho thāmena ca balena ca vīriyena ca parakkamena ca paññāya ca upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgatoti—


pli: daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Āraddhaviriyo paramatthapattiyā,


pli: Alīnacitto akusītavutti;


pli: Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,</b>


pli: <b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;</b>


pli: <b>Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno</b>ti so paccekasambuddho paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgāraṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti paṭisallānaṁ.


pli: <b>Jhānamariñcamāno</b>ti so paccekasambuddho dvīhi kāraṇehi jhānaṁ na riñcati—


pli: anuppannassa vā paṭhamassa jhānassa uppādāya yutto payutto saṁyutto āyutto samāyutto, anuppannassa vā dutiyassa jhānassa …pe…


pli: anuppannassa vā tatiyassa jhānassa …


pli: anuppannassa vā catutthassa jhānassa uppādāya yutto payutto saṁyutto āyutto samāyuttoti—


pli: evampi jhānaṁ na riñcati.


pli: Atha vā uppannaṁ vā paṭhamaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti, uppannaṁ vā dutiyaṁ jhānaṁ …pe…


pli: uppannaṁ vā tatiyaṁ jhānaṁ …


pli: uppannaṁ vā catutthaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.


pli: Evampi jhānaṁ na riñcatīti—


pli: paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno.


pli: <b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī</b>ti dhammā vuccanti cattāro satipaṭṭhānā …pe…


pli: ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.


pli: Katame anudhammā?


pli: Sammāpaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ—


pli: ime vuccanti anudhammā.


pli: <b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī</b>ti dhammesu niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ avokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ


pli: Avīcisantatisahitaṁ phassitaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—


pli: dhammesu niccaṁ anudhammacārī.


pli: <b>Ādīnavaṁ sammasitā bhavesū</b>ti “sabbe saṅkhārā aniccā”ti ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,


pli: “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…


pli: “sabbe dhammā anattā”ti …pe…


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ādīnavaṁ sammasitā bhavesūti—


pli: ādīnavaṁ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,


pli: Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;


pli: Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,</b>


pli: <b>Aneḷamūgo sutavā satīmā;</b>


pli: <b>Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.


pli: <b>Taṇhakkhayan</b>ti rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ patthayanto icchanto sādiyanto pihayanto abhijappantoti—


pli: taṇhakkhayaṁ patthayaṁ.


pli: <b>Appamatto</b>ti so paccekasambuddho sakkaccakārī sātaccakārī …pe… appamādo kusalesu dhammesūti—


pli: taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto.


pli: <b>Aneḷamūgo sutavā satīmā</b>ti.


pli: <b>Aneḷamūgo</b>ti so paccekasambuddho paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.


pli: <b>Sutavā</b>ti so paccekasambuddho bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo.


pli: Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.


pli: <b>Satīmā</b>ti so paccekasambuddho satimā hoti paramena satinepakkena samannāgatattā cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritāti—


pli: aneḷamūgo sutavā satīmā.


pli: <b>Saṅkhātadhammo niyato padhānavā</b>ti saṅkhātadhammo vuccati ñāṇaṁ.


pli: Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: <b>Saṅkhātadhammo</b>ti so paccekasambuddho saṅkhātadhammo ñātadhammo tulitadhammo tīritadhammo vibhūtadhammo vibhāvitadhammo “sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhātadhammo …pe…


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhātadhammo ñātadhammo tulitadhammo tīritadhammo vibhūtadhammo vibhāvitadhammo.


pli: Atha vā tassa paccekasambuddhassa ca khandhā saṅkhittā dhātuyo saṅkhittā āyatanāni saṅkhittāni gatiyo saṅkhittā upapattiyo saṅkhittā paṭisandhiyo saṅkhittā bhavā saṅkhittā saṁsārā saṅkhittā vaṭṭā saṅkhittā.


pli: Atha vā so paccekasambuddho khandhapariyante ṭhito dhātupariyante ṭhito āyatanapariyante ṭhito gatipariyante ṭhito upapattipariyante ṭhito paṭisandhipariyante ṭhito bhavapariyante ṭhito saṁsārapariyante ṭhito vaṭṭapariyante ṭhito saṅkhārapariyante ṭhito antimabhave ṭhito antimasamussaye ṭhito antimadehadharo paccekasambuddho.


pli: Tassāyaṁ pacchimako bhavo,


pli: carimoyaṁ samussayo;


pli: Jātimaraṇasaṁsāro,


pli: natthi tassa punabbhavoti.


pli: <b>Niyato</b>ti niyāmā vuccanti cattāro ariyamaggā.


pli: Catūhi ariyamaggehi samannāgatoti niyato.


pli: Niyāmaṁ patto sampatto adhigato phassito sacchikato patto niyāmaṁ.


pli: <b>Padhānavā</b>ti padhānaṁ vuccati vīriyaṁ.


pli: So cetaso vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamo anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo.


pli: So paccekasambuddho iminā padhānena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.


pli: Tasmā so paccekasambuddho padhānavāti—


pli: saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,


pli: Aneḷamūgo sutavā satīmā;


pli: Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Sīhova saddesu asantasanto,</b>


pli: <b>Vātova jālamhi asajjamāno;</b>


pli: <b>Padumaṁva toyena alimpamāno</b>,


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Sīhova saddesu asantasanto</b>ti yathā sīho migarājā saddesu asantāsī aparisantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī, paccekasambuddhopi saddesu asantāsī aparisantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso viharatīti—


pli: sīhova saddesu asantasanto.


pli: <b>Vātova jālamhi asajjamāno</b>ti.


pli: <b>Vāto</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.


pli: Jālaṁ vuccati suttajālaṁ.


pli: Yathā vāto jālamhi na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati, evameva dve jālā—


pli: taṇhājālañca diṭṭhijālañca …pe…


pli: idaṁ taṇhājālaṁ …pe…


pli: idaṁ diṭṭhijālaṁ.


pli: Tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṁ pahīnaṁ diṭṭhijālaṁ paṭinissaṭṭhaṁ, taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati …pe…


pli: diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: vātova jālamhi asajjamāno.


pli: <b>Padumaṁva toyena alimpamāno</b>ti padumaṁ vuccati padumapupphaṁ.


pli: Toyaṁ vuccati udakaṁ.


pli: Yathā padumapupphaṁ toyena na limpati na palimpati na upalimpati, alittaṁ apalittaṁ anupalittaṁ, evameva dve lepā—


pli: taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…


pli: ayaṁ taṇhālepo …pe…


pli: ayaṁ diṭṭhilepo.


pli: Tassa paccekasambuddhassa taṇhālepo pahīno, diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho.


pli: Taṇhālepassa pahīnattā diṭṭhilepassa paṭinisaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na limpati sadde na limpati …pe…


pli: diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na limpati na palimpati na upalimpati, alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—


pli: padumaṁva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Sīhova saddesu asantasanto,


pli: Vātova jālamhi asajjamāno;


pli: Padumaṁva toyena alimpamāno,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,</b>


pli: <b>Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;</b>


pli: <b>Sevetha pantāni senāsanāni,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṁ abhibhuyya cārī</b>ti yathā sīho migarājā dāṭhabalī dāṭhāvudho sabbe tiracchānagate pāṇe abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi paññābalī paññāvudho sabbapāṇabhūte puggale paññāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—


pli: sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṁ abhibhuyya cārī.


pli: <b>Sevetha pantāni senāsanānī</b>ti yathā sīho migarājā araññavanamajjhogāhetvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.


pli: So eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—


pli: sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: “Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,


pli: Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;


pli: Sevetha pantāni senāsanāni,


pli: <b>Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,</b>


pli: <b>Āsevamāno muditañca kāle;</b>


pli: <b>Sabbena lokena avirujjhamāno,</b>


pli: <b>Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ, āsevamāno muditañca kāle</b>ti so paccekasambuddho mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ … tathā tatiyaṁ … tathā catutthaṁ … iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati;


pli: karuṇāsahagatena cetasā …pe…


pli: muditāsahagatena cetasā …pe…


pli: upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatīti—


pli: mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ, āsevamāno muditañca kāle.


pli: <b>Sabbena lokena avirujjhamāno</b>ti mettāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye pacchimāya disāya sattā …pe…


pli: ye uttarāya disāya sattā …


pli: ye dakkhiṇāya disāya sattā …


pli: ye puratthimāya anudisāya sattā …


pli: ye pacchimāya anudisāya sattā …


pli: ye uttarāya anudisāya sattā …


pli: ye dakkhiṇāya anudisāya sattā …


pli: ye heṭṭhimāya disāya sattā …


pli: ye uparimāya disāya sattā …


pli: ye dasasu disāsu sattā te appaṭikūlā honti.


pli: Karuṇāya bhāvitattā …


pli: muditāya bhāvitattā …


pli: upekkhāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā …pe…


pli: <b>Sabbena lokena avirujjhamāno</b>ti sabbena lokena avirujjhamāno, appaṭivirujjhamāno anāghātiyamāno appaṭihaññamānoti—


pli: sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,


pli: Āsevamāno muditañca kāle;


pli: Sabbena lokena avirujjhamāno,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,</b>


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanāni;</b>


pli: <b>Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Rāgañca dosañca pahāya mohan</b>ti.


pli: <b>Rāgo</b>ti yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.


pli: <b>Doso</b>ti yo cittassa āghāto …pe… caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.


pli: <b>Moho</b>ti dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.


pli: <b>Rāgañca dosañca pahāya mohan</b>ti so paccekasambuddho rāgañca dosañca mohañca pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: rāgañca dosañca pahāya mohaṁ.


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti.


pli: Dasa saṁyojanāni—


pli: kāmarāgasaṁyojanaṁ paṭighasaṁyojanaṁ …pe… avijjāsaṁyojanaṁ.


pli: <b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni sandālayitvā padālayitvā sampadālayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—


pli: sandālayitvāna saṁyojanāni.


pli: <b>Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhī</b>ti so paccekasambuddho jīvitapariyosāne asantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso viharatīti—


pli: asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,


pli: Sandālayitvāna saṁyojanāni;


pli: Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: <b>Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,</b>


pli: <b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;</b>


pli: <b>Attatthapaññā asucī manussā,</b>


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>


pli: <b>Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā</b>ti attatthakāraṇā paratthakāraṇā ubhayatthakāraṇā diṭṭhadhammikatthakāraṇā samparāyikatthakāraṇā paramatthakāraṇā bhajanti sambhajanti sevanti nisevanti saṁsevanti paṭisevantīti—


pli: bhajanti sevanti ca kāraṇatthā.


pli: <b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā</b>ti dve mittā—


pli: agārikamitto ca anāgārikamitto ca …pe…


pli: ayaṁ agārikamitto …pe…


pli: ayaṁ anāgārikamitto.


pli: <b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā</b>ti ime dve mittā akāraṇā nikkāraṇā ahetū appaccayā dullabhā dulladdhā sudulladdhā ti—


pli: nikkāraṇā dullabhā ajja mittā.


pli: <b>Attatthapaññā asucī manussā</b>ti.


pli: <b>Attatthapaññā</b>ti attano atthāya attano hetu attano paccayā attano kāraṇā bhajanti sambhajanti sevanti nisevanti saṁsevanti paṭisevanti ācaranti samācaranti payirupāsanti paripucchanti paripañhantīti—


pli: attatthapaññā.


pli: <b>Asucī manussā</b>ti asucinā kāyakammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā vacīkammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā manokammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā pāṇātipātena …pe…


pli: asucinā adinnādānena …


pli: asucinā kāmesumicchācārena …


pli: asucinā musāvādena …


pli: asuciyā pisuṇāya vācāya samannāgatā …


pli: asuciyā pharusāya vācāya samannāgatā …


pli: asucinā samphappalāpena samannāgatā …


pli: asuciyā abhijjhāya samannāgatā …


pli: asucinā byāpādena samannāgatāti asucī manussā, asuciyā micchādiṭṭhiyā samannāgatāti asucī manussā, asuciyā cetanāya samannāgatāti asucī manussā, asuciyā patthanāya samannāgatāti asucī manussā, asucinā paṇidhinā samannāgatāti asucī manussā, asucī hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—


pli: attatthapaññā asucī manussā.


pli: <b>Eko care khaggavisāṇakappo</b>ti.


pli: <b>Eko</b>ti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko …pe…


pli: <b>care</b>ti aṭṭha cariyāyo …pe…


pli: <b>khaggavisāṇakappo</b>ti yathā khaggassa nāma visāṇaṁ ekaṁ hoti adutiyaṁ …pe…


pli: eko care khaggavisāṇakappo.


pli: Tenāha so paccekasambuddho—


pli: “Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,


pli: Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;


pli: Attatthapaññā asucī manussā,


pli: Eko care khaggavisāṇakappo”ti.


pli: Catuttho vaggo.


pli: Khaggavisāṇasuttaniddeso ekūnavīsatimo.


pli: Ajito tissametteyyo,


pli: puṇṇako atha mettagū;


pli: Dhotako upasīvo ca,


pli: nando ca atha hemako.


pli: Todeyyakappā dubhayo,


pli: jatukaṇṇī ca paṇḍito;


pli: Bhadrāvudho udayo ca,


pli: posālo cāpi brāhmaṇo;


pli: Mogharājā ca medhāvī,


pli: piṅgiyo ca mahāisi.


pli: Soḷasānaṁ panetesaṁ,


pli: brāhmaṇānaṁva sāsanaṁ;


pli: Pārāyanānaṁ niddesā,


pli: tattakā ca bhavanti hi.


pli: Khaggavisāṇasuttānaṁ,


pli: niddesāpi tatheva ca;


pli: Niddesā duvidhā ñeyyā,


pli: paripuṇṇā sulakkhitāti.


pli: Cūḷaniddesapāḷi niṭṭhitā.


title_pli: Cūḷaniddesa Pārāyanavaggagāthā

pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavaggagāthā


pli: 3. Pārāyanatthutigāthā


pli: Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.


pli: Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.


pli: “Pāraṅgamanīyā ime dhammā”ti—


pli: tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva adhivacanaṁ.


pli: Ajito tissametteyyo,


pli: puṇṇako atha mettagū;


pli: Dhotako upasīvo ca,


pli: nando ca atha hemako.


pli: Todeyyakappā dubhayo,


pli: jatukaṇṇī ca paṇḍito;


pli: Bhadrāvudho udayo ca,


pli: posālo cāpi brāhmaṇo;


pli: Mogharājā ca medhāvī,


pli: piṅgiyo ca mahāisi.


pli: Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,


pli: Sampannacaraṇaṁ isiṁ;


pli: Pucchantā nipuṇe pañhe,


pli: Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.


pli: Tesaṁ buddho pabyākāsi,


pli: pañhe puṭṭho yathātathaṁ;


pli: Pañhānaṁ veyyākaraṇena,


pli: tosesi brāhmaṇe muni.


pli: Te tositā cakkhumatā,


pli: buddhenādiccabandhunā;


pli: Brahmacariyamacariṁsu,


pli: varapaññassa santike.


pli: Ekamekassa pañhassa,


pli: yathā buddhena desitaṁ;


pli: Tathā yo paṭipajjeyya,


pli: gacche pāraṁ apārato.


pli: Apārā pāraṁ gaccheyya,


pli: bhāvento maggamuttamaṁ;


pli: Maggo so pāraṁ gamanāya,


pli: tasmā pārāyanaṁ iti.


pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavaggagāthā


pli: 4. Pārāyanānugītigāthā


pli: “Pārāyanamanugāyissaṁ,


pli: (iccāyasmā piṅgiyo)


pli: Yathāddakkhi tathākkhāsi;


pli: Vimalo bhūrimedhaso,


pli: Nikkāmo nibbano nāgo;


pli: Kissa hetu musā bhaṇe.


pli: Pahīnamalamohassa,


pli: mānamakkhappahāyino;


pli: Handāhaṁ kittayissāmi,


pli: giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.


pli: Tamonudo buddho samantacakkhu,


pli: Lokantagū sabbabhavātivatto;


pli: Anāsavo sabbadukkhappahīno,


pli: Saccavhayo brahme upāsito me.


pli: Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya,


pli: Bahupphalaṁ kānanamāvaseyya;


pli: Evampahaṁ appadasse pahāya,


pli: Mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto.


pli: Yeme pubbe viyākaṁsu,


pli: Huraṁ gotamasāsanā;


pli: Iccāsi iti bhavissati,


pli: Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;


pli: Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ.


pli: Eko tamonudāsino,


pli: jutimā so pabhaṅkaro;


pli: Gotamo bhūripaññāṇo,


pli: gotamo bhūrimedhaso.


pli: Yo me dhammamadesesi,


pli: Sandiṭṭhikamakālikaṁ;


pli: Taṇhakkhayamanītikaṁ,


pli: Yassa natthi upamā kvaci”.


pli: “Kiṁ nu tamhā vippavasasi,


pli: muhuttamapi piṅgiya;


pli: Gotamā bhūripaññāṇā,


pli: gotamā bhūrimedhasā.


pli: Yo te dhammamadesesi,


pli: “Nāhaṁ tamhā vippavasāmi,


pli: Muhuttamapi brāhmaṇa;


pli: Gotamā bhūrimedhasā.


pli: Yassa natthi upamā kvaci.


pli: Passāmi naṁ manasā cakkhunāva,


pli: Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto;


pli: Namassamāno vivasemi rattiṁ,


pli: Teneva maññāmi avippavāsaṁ.


pli: Saddhā ca pīti ca mano sati ca,


pli: Nāpentime gotamasāsanamhā;


pli: Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño,


pli: Sa tena teneva natohamasmi.


pli: Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa,


pli: Teneva kāyo na paleti tattha;


pli: Saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ,


pli: Mano hi me brāhmaṇa tena yutto.


pli: Paṅke sayāno pariphandamāno,


pli: Dīpā dīpaṁ upallaviṁ;


pli: Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,


pli: Oghatiṇṇamanāsavaṁ”.


pli: “Yathā ahū vakkali muttasaddho,


pli: Bhadrāvudho āḷavigotamo ca;


pli: Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṁ,


pli: Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāraṁ”.


pli: “Esa bhiyyo pasīdāmi,


pli: Sutvāna munino vaco;


pli: Vivaṭṭacchado sambuddho,


pli: Akhilo paṭibhānavā.


pli: Adhideve abhiññāya,


pli: Sabbaṁ vedi paroparaṁ;


pli: Pañhānantakaro satthā,


pli: Kaṅkhīnaṁ paṭijānataṁ.


pli: Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,


pli: Yassa natthi upamā kvaci;


pli: Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā,


pli: Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan”ti.


pli: Pārāyanānugītigāthā niṭṭhitā.


title_pli: Cūḷaniddesa Pārāyanavagganiddesa

pli: Cūḷaniddesa


pli: Pārāyanavagganiddesa


pli: Pucchāniddesa


pli: 1. Ajitamāṇavapucchāniddesa


pli: <b>Kenassu nivuto loko,</b>


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: <b>Kenassu nappakāsati;</b>


pli: <b>Kissābhilepanaṁ brūsi</b>,


pli: <b>Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ. </b>


pli: <b>Kenassu nivuto loko</b>ti.


pli: <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—


pli: ayaṁ vuccati loko.


pli: Ayaṁ loko kena āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—


pli: kenassu nivuto loko?


pli: <b>Iccāyasmā ajito</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ iccāti.


pli: <b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.


pli: <b>Ajito</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—


pli: iccāyasmā ajito.


pli: <b>Kenassu nappakāsatī</b>ti kena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—


pli: kenassu nappakāsati.


pli: <b>Kissābhilepanaṁ brūsī</b>ti kiṁ lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso.


pli: Kena loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddho, brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—


pli: kissābhilepanaṁ brūsi.


pli: <b>Kiṁsu tassa mahabbhayan</b>ti kiṁ lokassa bhayaṁ mahabbhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—


pli: kiṁsu tassa mahabbhayaṁ.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Kenassu nivuto loko,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Kenassu nappakāsati;


pli: Kissābhilepanaṁ brūsi,


pli: Kiṁsu tassa mahabbhayan”ti.


pli: <b>Avijjāya nivuto loko,</b>


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: <b>Vevicchā pamādā nappakāsati;</b>


pli: <b>Jappābhilepanaṁ brūmi,</b>


pli: <b>Dukkhamassa mahabbhayaṁ. </b>


pli: <b>Avijjāya nivuto loko</b>ti.


pli: <b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccavekkhaṇakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati—


pli: avijjā.


pli: <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—


pli: ayaṁ vuccati loko.


pli: Ayaṁ loko imāya avijjāya āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—


pli: avijjāya nivuto loko.


pli: <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ.


pli: Api ca, bhaggarāgoti bhagavā;


pli: bhaggadosoti bhagavā;


pli: bhaggamohoti bhagavā;


pli: bhaggamānoti bhagavā;


pli: bhaggadiṭṭhīti bhagavā;


pli: bhaggakaṇḍakoti bhagavā;


pli: bhaggakilesoti bhagavā;


pli: bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā;


pli: bhavānaṁ antakaroti bhagavā;


pli: bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā;


pli: bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbasamāpattīnanti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā;


pli: bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā;


pli: bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ.


pli: Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—


pli: ajitāti bhagavā.


pli: <b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti.


pli: <b>Vevicchaṁ</b> vuccati pañca macchariyāni—


pli: āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.


pli: Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—


pli: idaṁ vuccati macchariyaṁ.


pli: Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ, gāho vuccati macchariyaṁ.


pli: <b>Pamādo</b> vattabbo—


pli: kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu vā cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.


pli: Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—


pli: ayaṁ vuccati pamādo.


pli: <b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti iminā ca macchariyena iminā ca pamādena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—


pli: vevicchā pamādā nappakāsati.


pli: <b>Jappābhilepanaṁ brūmī</b>ti jappā vuccati taṇhā.


pli: Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsīsanā āsīsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhanaṁ taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—


pli: ayaṁ vuccati jappā.


pli: Lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso imāya jappāya loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddhoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—


pli: jappābhilepanaṁ brūmi.


pli: <b>Dukkhamassa mahabbhayan</b>ti.


pli: <b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ nerayikaṁ dukkhaṁ tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ pettivisayikaṁ dukkhaṁ mānusikaṁ dukkhaṁ gabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhaṭṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ attūpakkamaṁ dukkhaṁ parūpakkamaṁ dukkhaṁ saṅkhāradukkhaṁ vipariṇāmadukkhaṁ cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassaṁ dukkhaṁ mātumaraṇaṁ dukkhaṁ pitumaraṇaṁ dukkhaṁ bhātumaraṇaṁ dukkhaṁ bhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ puttamaraṇaṁ dukkhaṁ dhītumaraṇaṁ dukkhaṁ ñātibyasanaṁ dukkhaṁ rogabyasanaṁ dukkhaṁ bhogabyasanaṁ dukkhaṁ sīlabyasanaṁ dukkhaṁ diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ yesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati.


pli: Atthaṅgamato nirodho paññāyati.


pli: Kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ jarāya anusaṭaṁ byādhinā abhibhūtaṁ maraṇena abbhāhataṁ dukkhe patiṭṭhitaṁ atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—


pli: idaṁ vuccati dukkhaṁ.


pli: Idaṁ dukkhaṁ lokassa bhayaṁ mahābhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—


pli: dukkhamassa mahabbhayaṁ.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Avijjāya nivuto loko,


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: Vevicchā pamādā nappakāsati;


pli: Jappābhilepanaṁ brūmi,


pli: Dukkhamassa mahabbhayan”ti.


pli: <b>Savanti sabbadhi sotā,</b>


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: <b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;</b>


pli: <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,</b>


pli: <b>Kena sotā pidhiyyare. </b>


pli: <b>Savanti sabbadhi sotā</b>ti.


pli: <b>Sotā</b>ti taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.


pli: <b>Sabbadhī</b>ti sabbesu āyatanesu.


pli: <b>Savantī</b>ti savanti āsavanti sandanti pavattanti.


pli: Cakkhuto rūpe savanti āsavanti sandanti pavattanti.


pli: Sotato sadde savanti …


pli: ghānato gandhe savanti …


pli: jivhāto rase savanti …


pli: kāyato phoṭṭhabbe savanti …


pli: manato dhamme savanti āsavanti sandanti pavattanti.


pli: Cakkhuto rūpataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.


pli: Sotato saddataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.


pli: Ghānato gandhataṇhā savanti …


pli: jivhāto rasataṇhā savanti …


pli: kāyato phoṭṭhabbataṇhā savanti …


pli: manato dhammataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattantīti—


pli: savanti sabbadhi sotā.


pli: <b>Iccāyasmā ajito</b>ti.


pli: <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ iccāti …pe…


pli: iccāyasmā ajito.


pli: <b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇan</b>ti sotānaṁ kiṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—


pli: sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ.


pli: <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—


pli: sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi.


pli: <b>Kena sotā pidhiyyare</b>ti kena sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—


pli: kena sotā pidhiyyare.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Savanti sabbadhi sotā,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,


pli: Kena sotā pidhiyyare”.


pli: <b>Yāni sotāni lokasmiṁ,</b>


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: <b>Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;</b>


pli: <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,</b>


pli: <b>Paññāyete pidhiyyare. </b>


pli: <b>Yāni sotāni lokasmin</b>ti yāni etāni sotāni mayā kittitāni pakittitāni ācikkhitāni desitāni paññapitāni paṭṭhapitāni vivaritāni vibhajitāni uttānīkatāni pakāsitāni, seyyathidaṁ—


pli: taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.


pli: <b>Lokasmin</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—


pli: yāni sotāni lokasmiṁ.


pli: <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Sati tesaṁ nivāraṇan</b>ti.


pli: <b>Satī</b>ti yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā, sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo—


pli: ayaṁ vuccati sati.


pli: <b>Nivāraṇan</b>ti āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—


pli: sati tesaṁ nivāraṇaṁ.


pli: <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūmi ācikkhāmi …pe… uttānīkaromi pakāsemīti—


pli: sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi.


pli: <b>Paññāyete pidhiyyare</b>ti.


pli: <b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: Paññāyete pidhiyyareti—


pli: paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Sabbe saṅkhārā anattā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Avijjāpaccayā saṅkhārā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti …


pli: “viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti …


pli: “nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti …


pli: “saḷāyatanapaccayā phasso”ti …


pli: “phassapaccayā vedanā”ti …


pli: “vedanāpaccayā taṇhā”ti …


pli: “taṇhāpaccayā upādānan”ti …


pli: “upādānapaccayā bhavo”ti …


pli: “bhavapaccayā jātī”ti …


pli: “jātipaccayā jarāmaraṇan”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti …


pli: “saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti …


pli: “viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti …


pli: “nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti …


pli: “saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti …


pli: “phassanirodhā vedanānirodho”ti …


pli: “vedanānirodhā taṇhānirodho”ti …


pli: “taṇhānirodhā upādānanirodho”ti …


pli: “upādānanirodhā bhavanirodho”ti …


pli: “bhavanirodhā jātinirodho”ti …


pli: “jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Idaṁ dukkhan”ti …


pli: “ayaṁ dukkhasamudayo”ti …


pli: “ayaṁ dukkhanirodho”ti …


pli: “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Ime dhammā āsavā”ti …


pli: “ayaṁ āsavasamudayo”ti …


pli: “ayaṁ āsavanirodho”ti …


pli: “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: “Ime dhammā abhiññeyyā”ti …


pli: “ime dhammā pariññeyyā”ti …


pli: “ime dhammā pahātabbā”ti …


pli: “ime dhammā bhāvetabbā”ti …


pli: “ime dhammā sacchikātabbā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: Channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.


pli: Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …


pli: catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—


pli: paññāyete pidhiyyare.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yāni sotāni lokasmiṁ,


pli: (ajitāti bhagavā)


pli: Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;


pli: Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,


pli: Paññāyete pidhiyyare”ti.


pli: <b>Paññā ceva sati cāpi,</b>


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: <b>Nāmarūpañca mārisa;</b>


pli: <b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,</b>


pli: <b>Katthetaṁ uparujjhati. </b>


pli: <b>Paññā ceva sati cāpī</b>ti.


pli: <b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.


pli: <b>Satī</b>ti yā sati anussati …pe…


pli: sammāsatīti—


pli: paññā ceva sati cāpi, iccāyasmā ajito.


pli: <b>Nāmarūpañca mārisā</b>ti.


pli: <b>Nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.


pli: <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.


pli: <b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—


pli: nāmarūpañca mārisa.


pli: <b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhī</b>ti.


pli: <b>Etaṁ me</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.


pli: <b>Puṭṭho</b>ti pucchito yācito ajjhesito pasādito.


pli: <b>Pabrūhī</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—


pli: etaṁ me puṭṭho pabrūhi.


pli: <b>Katthetaṁ uparujjhatī</b>ti.


pli: Katthetaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—


pli: katthetaṁ uparujjhati.


pli: Tenāha so brāhmaṇo—


pli: “Paññā ceva sati cāpi,


pli: (iccāyasmā ajito)


pli: Nāmarūpañca mārisa;


pli: Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,


pli: Katthetaṁ uparujjhatī”ti.


pli: <b>Yametaṁ pañhaṁ apucchi,</b>


pli: <b>ajita taṁ vadāmi te;</b>


pli: <b>Yattha nāmañca rūpañca,</b>


pli: <b>asesaṁ uparujjhati;</b>


pli: <b>Viññāṇassa nirodhena,</b>


pli: <b>etthetaṁ uparujjhati. </b>


pli: <b>Yametaṁ pañhaṁ apucchī</b>ti.


pli: <b>Yametan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.


pli: <b>Apucchī</b>ti apucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—


pli: yametaṁ pañhaṁ apucchi.


pli: <b>Ajita taṁ vadāmi te</b>ti.


pli: <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.


pli: <b>Tan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.


pli: <b>Vadāmī</b>ti vadāmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—


pli: ajita taṁ vadāmi te.


pli: Yattha nāmañca rūpañca, asesaṁ uparujjhatīti nāmanti cattāro arūpino khandhā.


pli: <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.


pli: <b>Asesan</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ asesanti.


pli: <b>Uparujjhatī</b>ti nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti.


pli: Yattha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhati.


pli: <b>Viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhatī</b>ti sotāpattimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena satta bhave ṭhapetvā anamatagge saṁsāre ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.


pli: Sakadāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena dve bhave ṭhapetvā pañcasu bhavesu ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.


pli: Anāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ekaṁ bhavaṁ ṭhapetvā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.


pli: Arahattamaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.


pli: Arahato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa carimaviññāṇassa nirodhena paññā ca sati ca nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhantīti—


pli: viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhati.


pli: Tenāha bhagavā—


pli: “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,


pli: ajita taṁ vadāmi te;


pli: Yattha nāmañca rūpañca,


pli: asesaṁ uparujjhati;


pli: Viññāṇassa nirodhena,


pli: etthetaṁ uparujjhatī”ti.


pli: <b>Ye ca saṅkhātadhammāse,</b>


pli: <b>ye ca sekhā puthū idha;</b>


pli: <b>Tesaṁ me nipako iriyaṁ,</b>


pli: <b>puṭṭho pabrūhi mārisa. </b>


pli: <b>Ye ca saṅkhātadhammāse</b>ti saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā.


pli: Kiṅkāraṇā saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā?


pli: Te saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.


pli: “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.


pli: “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti saṅkhātadhammā …pe…


pli: “sabbe dhammā anattā”ti saṅkhātadhammā …


pli: “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti saṅkhātadhammā …


pli: “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.


pli: Atha vā tesaṁ khandhā saṅkhātā dhātuyo saṅkhātā āyatanāni saṅkhātā gatiyo saṅkhātā upapattiyo saṅkhātā paṭisandhi saṅkhātā bhavā saṅkhātā saṁsārā saṅkhātā vaṭṭā saṅkhātā.


pli: Atha vā te khandhapariyante ṭhitā dhātupariyante ṭhitā āyatanapariyante ṭhitā gatipariyante ṭhitā upapattipariyante ṭhitā paṭisandhipariyante ṭhitā bhavapariyante ṭhitā saṁsārapariyante ṭhitā vaṭṭapariyante ṭhitā antime bhave ṭhitā antime samussaye ṭhitā antimadehadharā arahanto.


pli: Tesaṁ cāyaṁ pacchimako,


pli: Carimoyaṁ samussayo;


pli: Jātimaraṇasaṁsāro,