pli: Sakkaccaṁ payirupāseyya,


nikaya: ja

layer: root

title_pli: Jātaka Mahānipāta

pli: sa rājavasatiṁ vase.


pli: Samaṇe brāhmaṇe cāpi,


pli: sīlavante bahussute;


pli: Sakkaccaṁ anuvāseyya,


pli: Tappeyya annapānena,


pli: Āsajja paññe sevetha,


pli: ākaṅkhaṁ vuddhimattano.


pli: Dinnapubbaṁ na hāpeyya,


pli: dānaṁ samaṇabrāhmaṇe;


pli: Na ca kiñci nivāreyya,


pli: dānakāle vanibbake.


pli: Paññavā buddhisampanno,


pli: vidhānavidhikovido;


pli: Kālaññū samayaññū ca,


pli: Uṭṭhātā kammadheyyesu,


pli: appamatto vicakkhaṇo;


pli: Susaṁvihitakammanto,


pli: sa rājavasatiṁ vase.


pli: Khalaṁ sālaṁ pasuṁ khettaṁ,


pli: gantā cassa abhikkhaṇaṁ;


pli: Mitaṁ dhaññaṁ nidhāpeyya,


pli: mitaṁva pācaye ghare.


pli: Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ,


pli: sīlesu asamāhitaṁ;


pli: Anaṅgavā hi te bālā,


pli: yathā petā tatheva te;


pli: Coḷañca nesaṁ piṇḍañca,


pli: āsīnānaṁ padāpaye.


pli: Dāse kammakare pesse,


pli: sīlesu susamāhite;


pli: Dakkhe uṭṭhānasampanne,


pli: ādhipaccamhi ṭhāpaye.


pli: Sīlavā ca alolo ca,


pli: anurakkho ca rājino;


pli: Āvī raho hito tassa,


pli: sa rājavasatiṁ vase.


pli: Chandaññū rājino cassa,


pli: cittaṭṭho assa rājino;


pli: Asaṅkusakavutti’ssa,


pli: Ucchādaye ca nhāpaye,


pli: dhove pāde adhosiraṁ;


pli: Āhatopi na kuppeyya,


pli: Kumbhampañjaliṁ kariyā,


pli: cāṭañcāpi padakkhiṇaṁ;


pli: Kimeva sabbakāmānaṁ,


pli: dātāraṁ dhīramuttamaṁ.


pli: Yo deti sayanaṁ vatthaṁ,


pli: yānaṁ āvasathaṁ gharaṁ;


pli: Pajjunnoriva bhūtāni,


pli: bhogehi abhivassati.


pli: Esayyo rājavasati,


pli: vattamāno yathā naro;


pli: Ārādhayati rājānaṁ,


pli: pūjaṁ labhati bhattusu”.


pli: Evaṁ samanusāsitvā,


pli: ñātisaṅghaṁ vicakkhaṇo;


pli: Parikiṇṇo suhadehi,


pli: rājānamupasaṅkami.


pli: Vanditvā sirasā pāde,


pli: katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;


pli: Vidhuro avaca rājānaṁ,


pli: paggahetvāna añjaliṁ.


pli: “Ayaṁ maṁ māṇavo neti,


pli: kattukāmo yathāmati;


pli: Ñātīnatthaṁ pavakkhāmi,


pli: taṁ suṇohi arindama.


pli: Putte ca me udikkhesi,


pli: yañca maññaṁ ghare dhanaṁ;


pli: Yathā pecca na hāyetha,


pli: ñātisaṅgho mayī gate.


pli: Yatheva khalatī bhūmyā,


pli: bhūmyāyeva patiṭṭhati;


pli: Evetaṁ khalitaṁ mayhaṁ,


pli: etaṁ passāmi accayaṁ”.


pli: “Sakkā na gantuṁ iti mayha hoti,


pli: Chetvā vadhitvā idha kātiyānaṁ;


pli: Idheva hohī iti mayha ruccati,


pli: Mā tvaṁ agā uttamabhūripañña”.


pli: “Mā hevadhammesu manaṁ paṇīdahi,


pli: Atthe ca dhamme ca yutto bhavassu;


pli: Dhiratthu kammaṁ akusalaṁ anariyaṁ,


pli: Yaṁ katvā pacchā nirayaṁ vajeyya.


pli: Nevesa dhammo na puneta kiccaṁ,


pli: Ayiro hi dāsassa janinda issaro;


pli: Ghātetuṁ jhāpetuṁ athopi hantuṁ,


pli: Na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṁ”.


pli: Jeṭṭhaputtaṁ upaguyha,


pli: vineyya hadaye daraṁ;


pli: Assupuṇṇehi nettehi,


pli: pāvisī so mahāgharaṁ.


pli: Sālāva sammapatitā,


pli: mālutena pamadditā;


pli: Senti puttā ca dārā ca,


pli: vidhurassa nivesane.


pli: Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,


pli: dāsisattasatāni ca;


pli: Bāhā paggayha pakkanduṁ,


pli: Orodhā ca kumārā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā;


pli: Samāgatā jānapadā,


pli: negamā ca samāgatā;


pli: “kasmā no vijahissasi”.


pli: Katvā gharesu kiccāni,


pli: anusāsitvā sakaṁ janaṁ;


pli: Mittāmacce ca bhacce ca,


pli: puttadāre ca bandhave.


pli: Kammantaṁ saṁvidhetvāna,


pli: ācikkhitvā ghare dhanaṁ;


pli: Nidhiñca iṇadānañca,


pli: puṇṇakaṁ etadabravi.


pli: “Avasī tuvaṁ mayha tīhaṁ agāre,


pli: Katāni kiccāni gharesu mayhaṁ;


pli: Anusāsitā puttadārā mayā ca,


pli: Karoma kaccāna yathāmatiṁ te”.


pli: “Sace hi katte anusāsitā te,


pli: Puttā ca dārā anujīvino ca;


pli: Handehi dānī taramānarūpo,


pli: Dīgho hi addhāpi ayaṁ puratthā.


pli: Achambhitova gaṇhāhi,


pli: ājāneyyassa vāladhiṁ;


pli: Idaṁ pacchimakaṁ tuyhaṁ,


pli: jīvalokassa dassanaṁ”.


pli: “Sohaṁ kissa nu bhāyissaṁ,


pli: yassa me natthi dukkaṭaṁ;


pli: Kāyena vācā manasā,


pli: yena gaccheyya duggatiṁ”.


pli: So assarājā vidhuraṁ vahanto,


pli: Pakkāmi vehāyasamantalikkhe;


pli: Sākhāsu selesu asajjamāno,


pli: Kālāgiriṁ khippamupāgamāsi.


pli: Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,


pli: dāsisattasatāni ca;


pli: Bāhā paggayha pakkanduṁ,


pli: yakkho brāhmaṇavaṇṇena;


pli: Vidhuraṁ ādāya gacchati.


pli: Samāgatā jānapadā,


pli: negamā ca samāgatā;


pli: “paṇḍito so kuhiṁ gato”.


pli: “paṇḍito so kuhiṁ gato.


pli: Sace so sattarattena,


pli: nāgacchissati paṇḍito;


pli: Sabbe aggiṁ pavekkhāma,


pli: natthattho jīvitena no”.


pli: “Paṇḍito ca viyatto ca,


pli: vibhāvī ca vicakkhaṇo;


pli: Khippaṁ mociya attānaṁ,


pli: mā bhāyitthāgamissati”.


pli: Antarapeyyālaṁ nāma.


pli: 8. Sādhunaradhammakaṇḍa


pli: So tattha gantvāna vicintayanto,


pli: “Uccāvacā cetanakā bhavanti;


pli: Nayimassa jīvena mamatthi kiñci,


pli: Hantvānimaṁ hadayamānayissaṁ”.


pli: So tattha gantvā pabbatantarasmiṁ,


pli: Anto pavisitvāna paduṭṭhacitto;


pli: Asaṁvutasmiṁ jagatippadese,


pli: Adhosiraṁ dhārayi kātiyāno.


pli: So lambamāno narake papāte,


pli: Mahabbhaye lomahaṁse vidugge;


pli: Asantasanto kurūnaṁ kattuseṭṭho,


pli: Iccabravi puṇṇakaṁ nāma yakkhaṁ.


pli: “Ariyāvakāsosi anariyarūpo,


pli: Asaññato saññatasannikāso;


pli: Accāhitaṁ kammaṁ karosi ludraṁ,


pli: Bhāve ca te kusalaṁ natthi kiñci.


pli: Yaṁ maṁ papātasmiṁ papātumicchasi,


pli: Ko nu tavattho maraṇena mayhaṁ;


pli: Amānusasseva tavajja vaṇṇo,


pli: Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.


pli: “Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho,


pli: Rañño kuverassa hi so sajibbo;


pli: Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo,


pli: Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno.


pli: Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāmi,


pli: Irandhatī nāma sā nāgakaññā;


pli: Tassā sumajjhāya piyāya hetu,


pli: Patārayiṁ tuyha vadhāya dhīra”.


pli: “Mā heva tvaṁ yakkha ahosi mūḷho,


pli: Naṭṭhā bahū duggahītena loke;


pli: Kiṁ te sumajjhāya piyāya kiccaṁ,


pli: Maraṇena me iṅgha suṇomi sabbaṁ”.


pli: “Mahānubhāvassa mahoragassa,


pli: Dhītukāmo ñātibhatohamasmi;


pli: Taṁ yācamānaṁ sasuro avoca,


pli: Yathā mamaññiṁsu sukāmanītaṁ.


pli: Dajjemu kho te sutanuṁ sunettaṁ,


pli: Sucimhitaṁ candanalittagattaṁ;


pli: Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa,


pli: Dhammena laddhā idha māharesi;


pli: Etena vittena kumāri labbhā,


pli: Naññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma.


pli: Evaṁ na mūḷhosmi suṇohi katte,


pli: Na cāpi me duggahitatthi kiñci;


pli: Hadayena te dhammaladdhena nāgā,


pli: Irandhatiṁ nāgakaññaṁ dadanti.


pli: Tasmā ahaṁ tuyhaṁ vadhāya yutto,


pli: Evaṁ mamattho maraṇena tuyhaṁ;


pli: Idheva taṁ narake pātayitvā,


pli: Hantvāna taṁ hadayamānayissaṁ”.


pli: “Khippaṁ mamaṁ uddhara kātiyāna,


pli: Hadayena me yadi te atthi kiccaṁ;


pli: Ye kecime sādhunarassa dhammā,


pli: Sabbeva te pātukaromi ajja”.


pli: So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,


pli: Nagamuddhani khippaṁ patiṭṭhapetvā;


pli: Assatthamāsīnaṁ samekkhiyāna,


pli: Paripucchi kattāramanomapaññaṁ.


pli: “Samuddhato mesi tuvaṁ papātā,


pli: Hadayena te ajja mamatthi kiccaṁ;


pli: Sabbeva me pātukarohi ajja”.


pli: “Samuddhato tyasmi ahaṁ papātā,


pli: Sabbeva te pātukaromi ajja.


pli: Yātānuyāyī ca bhavāhi māṇava,


pli: Allañca pāṇiṁ parivajjayassu;


pli: Mā cassu mittesu kadāci dubbhī,


pli: Mā ca vasaṁ asatīnaṁ nigacche”.


pli: “Kathaṁ nu yātaṁ anuyāyī hoti,


pli: Allañca pāṇiṁ dahate kathaṁ so;


pli: Asatī ca kā ko pana mittadubbho,


pli: Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ”.


pli: “Asanthutaṁ nopi ca diṭṭhapubbaṁ,


pli: Yo āsanenāpi nimantayeyya;


pli: Tasseva atthaṁ puriso kareyya,


pli: Yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.


pli: Yassekarattampi ghare vaseyya,


pli: Yatthannapānaṁ puriso labheyya;


pli: Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye,


pli: Adubbhapāṇiṁ dahate mittadubbho.


pli: Yassa rukkhassa chāyāya,


pli: nisīdeyya sayeyya vā;


pli: Na tassa sākhaṁ bhañjeyya,


pli: mittadubbho hi pāpako.


pli: Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena,


pli: Dajjitthiyā puriso sammatāya;


pli: Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi,


pli: Tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.


pli: Evaṁ kho yātaṁ anuyāyī hoti,


pli: Allañca pāṇiṁ dahate punevaṁ;


pli: Asatī ca sā so pana mittadubbho,


pli: So dhammiko hohi jahassu adhammaṁ”.


pli: Sādhunaradhammakaṇḍaṁ nāma.


pli: “Avasiṁ ahaṁ tuyha tīhaṁ agāre,


pli: Annena pānena upaṭṭhitosmi;


pli: Mitto mamāsī visajjāmahaṁ taṁ,


pli: Kāmaṁ gharaṁ uttamapañña gaccha.


pli: Api hāyatu nāgakulā attho,


pli: Alampi me nāgakaññāya hotu;


pli: So tvaṁ sakeneva subhāsitena,


pli: Muttosi me ajja vadhāya pañña”.


pli: “Handa tuvaṁ yakkha mamampi nehi,


pli: Sasuraṁ te atthaṁ mayi carassu;


pli: Mayañca nāgādhipatiṁ vimānaṁ,


pli: Dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṁ”.


pli: “Yaṁ ve narassa ahitāya assa,


pli: Na taṁ pañño arahati dassanāya;


pli: Atha kena vaṇṇena amittagāmaṁ,


pli: Tuvamicchasi uttamapañña gantuṁ”.


pli: “Addhā pajānāmi ahampi etaṁ,


pli: Pāpañca me natthi kataṁ kuhiñci,


pli: Tasmā na saṅke maraṇāgamāya”.


pli: “Handa ca ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,


pli: Mayā saha dakkhasi ehi katte;


pli: Yatthacchati naccagītehi nāgo,


pli: Rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṁ.


pli: Taṁ nāgakaññā caritaṁ gaṇena,


pli: Nikīḷitaṁ niccamaho ca rattiṁ;


pli: Pahūtamālyaṁ bahupupphachannaṁ,


pli: Obhāsatī vijjurivantalikkhe.


pli: Annena pānena upetarūpaṁ,


pli: Naccehi gītehi ca vāditehi;


pli: Paripūraṁ kaññāhi alaṅkatāhi,


pli: Upasobhati vatthapilandhanena.


pli: So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,


pli: Nisīdayī pacchato āsanasmiṁ;


pli: Ādāya kattāramanomapaññaṁ,


pli: Upānayī bhavanaṁ nāgarañño.


pli: Patvāna ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,


pli: Aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa;


pli: Sāmaggipekkhamāno nāgarājā,


pli: Pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha.


pli: Yannu tuvaṁ agamā maccalokaṁ,


pli: Anvesamāno hadayaṁ paṇḍitassa;


pli: Kacci samiddhena idhānupatto,


pli: Ādāya kattāramanomapaññaṁ”.


pli: “Ayañhi so āgato yaṁ tvamicchasi,


pli: Dhammena laddho mama dhammapālo;


pli: Taṁ passatha sammukhā bhāsamānaṁ,


pli: Sukho have sappurisehi saṅgamo”.


pli: Kāḷāgirikaṇḍaṁ nāma.


pli: “Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,


pli: macco maccubhayaṭṭito;


pli: Byamhito nābhivādesi,


pli: nayidaṁ paññavatāmiva”.


pli: “Na camhi byamhito nāga,


pli: na ca maccubhayaṭṭito;


pli: Na vajjho abhivādeyya,


pli: vajjhaṁ vā nābhivādaye.


pli: Kathaṁ no abhivādeyya,


pli: abhivādāpayetha ve;


pli: Yaṁ naro hantumiccheyya,


pli: taṁ kammaṁ nupapajjati”.


pli: “Evametaṁ yathā brūsi,


pli: saccaṁ bhāsasi paṇḍita;


pli: “Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,


pli: Iddhī jutī balavīriyūpapatti;


pli: Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ,


pli: Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.


pli: Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,


pli: Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;


pli: Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ,


pli: Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.


pli: “Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,


pli: Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ;


pli: Sakehi kammehi apāpakehi,


pli: Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.


pli: “Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,


pli: Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;


pli: Iddhī jutī balavīriyūpapatti,


pli: Idañca te nāga mahāvimānaṁ”.


pli: “Ahañca bhariyā ca manussaloke,


pli: Saddhā ubho dānapatī ahumhā;


pli: Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,


pli: Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.


pli: Mālañca gandhañca vilepanañca,


pli: Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;


pli: Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,


pli: Sakkacca dānāni adamha tattha.


pli: Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,


pli: Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;


pli: Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.


pli: “Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,


pli: Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;


pli: Tasmā hi dhammaṁ cara appamatto,


pli: Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.


pli: “Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,


pli: Yesannapānāni dademu katte;


pli: Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,


pli: Yathā vimānaṁ puna māvasema”.


pli: “Bhogī hi te santi idhūpapannā,


pli: Puttā ca dārā anujīvino ca;


pli: Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,


pli: Asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṁ.


pli: Evaṁ tuvaṁ nāga asampadosaṁ,


pli: Anupālaya vacasā kammunā ca;


pli: Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,


pli: Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.


pli: “Addhā hi so socati rājaseṭṭho,


pli: Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;


pli: Dukkhūpanītopi tayā samecca,


pli: Vindeyya poso sukhamāturopi”.


pli: “Addhā sataṁ bhāsasi nāga dhammaṁ,


pli: Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;


pli: Etādisiyāsu hi āpadāsu,


pli: Paññāyate mādisānaṁ viseso”.


pli: “Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,


pli: Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;


pli: Dhammena laddho iti tāyamāha,


pli: Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.


pli: “Yo missaro tattha ahosi rājā,


pli: Tamāyamakkhehi ajesi jūte;


pli: So maṁ jito rājā imassadāsi,


pli: Dhammena laddhosmi asāhasena”.


pli: Mahorago attamano udaggo,


pli: Sutvāna dhīrassa subhāsitāni;


pli: Hatthe gahetvāna anomapaññaṁ,


pli: Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.


pli: “Yena tvaṁ vimale paṇḍu,


pli: yena bhattaṁ na ruccati;


pli: Na ca me tādiso vaṇṇo,


pli: ayameso tamonudo.


pli: Yassa te hadayenattho,


pli: āgatāyaṁ pabhaṅkaro;


pli: Tassa vākyaṁ nisāmehi,


pli: dullabhaṁ dassanaṁ puna”.


pli: Disvāna taṁ vimalā bhūripaññaṁ,


pli: Dasaṅgulī añjaliṁ paggahetvā;


pli: Haṭṭhena bhāvena patītarūpā,


pli: Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.


pli: “Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,


pli: macco maccubhayaṭṭito;


pli: Byamhito nābhivādesi,


pli: nayidaṁ paññavatāmiva”.


pli: “Na camhi byamhito nāgi,


pli: na ca maccubhayaṭṭito;


pli: Na vajjho abhivādeyya,


pli: vajjhaṁ vā nābhivādaye.


pli: Kathaṁ no abhivādeyya,


pli: abhivādāpayetha ve;


pli: Yaṁ naro hantumiccheyya,


pli: taṁ kammaṁ nupapajjati”.


pli: “Evametaṁ yathā brūsi,


pli: saccaṁ bhāsasi paṇḍita;


pli: “Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,


pli: Iddhī jutī balavīriyūpapatti;


pli: Pucchāmi taṁ nāgakaññetamatthaṁ,


pli: Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.


pli: Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,


pli: Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;


pli: Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṁ,


pli: Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.


pli: “Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,


pli: Na sayaṁ kataṁ nāpi devehi dinnaṁ;


pli: Sakehi kammehi apāpakehi,


pli: Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.


pli: “Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,


pli: Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;


pli: Iddhī jutī balavīriyūpapatti,


pli: Idañca te nāgi mahāvimānaṁ”.


pli: “Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṁ,


pli: Saddhā ubho dānapatī ahumhā;


pli: Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,


pli: Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.


pli: Mālañca gandhañca vilepanañca,


pli: Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;


pli: Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,


pli: Sakkacca dānāni adamha tattha.


pli: Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,


pli: Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;


pli: Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.


pli: “Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,


pli: Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;


pli: Tasmā hi dhammaṁ cara appamattā,


pli: Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.


pli: “Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,


pli: Yesannapānāni dademu katte;


pli: Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,


pli: Yathā vimānaṁ puna māvasema”.


pli: “Bhogī hi te santi idhūpapannā,


pli: Puttā ca dārā anujīvino ca;


pli: Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,


pli: Asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṁ.


pli: Evaṁ tuvaṁ nāgi asampadosaṁ,


pli: Anupālaya vacasā kammunā ca;


pli: Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,


pli: Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.


pli: “Addhā hi so socati rājaseṭṭho,


pli: Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;


pli: Dukkhūpanītopi tayā samecca,


pli: Vindeyya poso sukhamāturopi”.


pli: “Addhā sataṁ bhāsasi nāgi dhammaṁ,


pli: Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;


pli: Etādisiyāsu hi āpadāsu,


pli: Paññāyate mādisānaṁ viseso”.


pli: “Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,


pli: Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;


pli: Dhammena laddho iti tāyamāha,


pli: Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.


pli: “Yo missaro tattha ahosi rājā,


pli: Tamāyamakkhehi ajesi jūte;


pli: So maṁ jito rājā imassadāsi,


pli: Dhammena laddhosmi asāhasena”.


pli: Yatheva varuṇo nāgo,


pli: pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ;


pli: Tatheva nāgakaññāpi,


pli: pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ.


pli: Yatheva varuṇaṁ nāgaṁ,


pli: dhīro tosesi pucchito;


pli: Tatheva nāgakaññampi,


pli: dhīro tosesi pucchito.


pli: Ubhopi te attamane viditvā,


pli: Mahoragaṁ nāgakaññañca dhīro;


pli: Achambhī abhīto alomahaṭṭho,


pli: Iccabravi varuṇaṁ nāgarājānaṁ.


pli: “Mā rodhayi nāga āyāhamasmi,


pli: Yena tavattho idaṁ sarīraṁ;


pli: Hadayena maṁsena karohi kiccaṁ,


pli: Sayaṁ karissāmi yathāmati te”.


pli: “Paññā have hadayaṁ paṇḍitānaṁ,


pli: Te tyamha paññāya mayaṁ sutuṭṭhā;


pli: Anūnanāmo labhatajja dāraṁ,


pli: Ajjeva taṁ kuruyo pāpayātu”.


pli: Sa puṇṇako attamano udaggo,


pli: Irandhatiṁ nāgakaññaṁ labhitvā;


pli: Haṭṭhena bhāvena patītarūpo,


pli: Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.


pli: “Bhariyāya maṁ tvaṁ akari samaṅgiṁ,


pli: Ahañca te vidhura karomi kiccaṁ;


pli: Idañca te maṇiratanaṁ dadāmi,


pli: Ajjeva taṁ kuruyo pāpayāmi”.


pli: “Ajeyyamesā tava hotu metti,


pli: Bhariyāya kaccāna piyāya saddhiṁ;


pli: Ānandi vitto sumano patīto,


pli: Datvā maṇiṁ mañca nayindapatthaṁ”.


pli: Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,


pli: Nisīdayī purato āsanasmiṁ;


pli: Ādāya kattāramanomapaññaṁ,


pli: Upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.


pli: Mano manussassa yathāpi gacche,


pli: Tatopissa khippataraṁ ahosi;


pli: “Etindapatthaṁ nagaraṁ padissati,


pli: Rammāni ca ambavanāni bhāgaso;


pli: Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto,


pli: Tuvañca pattosi sakaṁ niketaṁ”.


pli: Oropiya dhammasabhāya majjhe;


pli: Ājaññamāruyha anomavaṇṇo,


pli: Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.


pli: Taṁ disvā rājā paramappatīto,


pli: Uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā;


pli: Avikampayaṁ dhammasabhāya majjhe,


pli: Nisīdayī pamukhamāsanasmiṁ.


pli: “Tvaṁ no vinetāsi rathaṁva naddhaṁ,


pli: Nandanti taṁ kuruyo dassanena;


pli: Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,


pli: Kathaṁ pamokkho ahu māṇavassa”.


pli: “Yaṁ māṇavotyābhivadī janinda,


pli: Na so manusso naravīraseṭṭha;


pli: Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho,


pli: Rañño kuverassa hi so sajibbo.


pli: Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo,


pli: Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno;


pli: Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāno,


pli: Irandhatī nāma sā nāgakaññā.


pli: Tassā sumajjhāya piyāya hetu,


pli: Patārayittha maraṇāya mayhaṁ;


pli: So ceva bhariyāya samaṅgibhūto,


pli: Ahañca anuññāto maṇi ca laddho”.


pli: “Rukkho hi mayhaṁ padvāre sujāto,


pli: Paññākkhandho sīlamayassa sākhā;


pli: Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko,


pli: Gavapphalo hatthigavāssachanno.


pli: Naccagītatūriyābhinādite,


pli: Ucchijja senaṁ puriso ahāsi;


pli: So no ayaṁ āgato sanniketaṁ,


pli: Rukkhassimassāpacitiṁ karotha.


pli: Ye keci vittā mama paccayena,


pli: Sabbeva te pātukarontu ajja;


pli: Tibbāni katvāna upāyanāni,


pli: Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe,


pli: Sabbeva te bandhanā mocayantu;


pli: Yatheva yaṁ bandhanasmā pamutto,


pli: Evamete muñcare bandhanasmā.


pli: Unnaṅgalā māsamimaṁ karontu,


pli: Maṁsodanaṁ brāhmaṇā bhakkhayantu;


pli: Amajjapā majjarahā pivantu,


pli: Puṇṇāhi thālāhi palissutāhi.


pli: Mahāpathaṁ nicca samavhayantu,


pli: Tibbañca rakkhaṁ vidahantu raṭṭhe;


pli: Yathāññamaññaṁ na viheṭhayeyyuṁ,


pli: Rukkhassimassāpacitiṁ karotha”.


pli: Orodhā ca kumārā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Bahuṁ annañca pānañca,


pli: paṇḍitassābhihārayuṁ.


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā;


pli: Samāgatā jānapadā,


pli: negamā ca samāgatā;


pli: Bahujano pasannosi,


pli: disvā paṇḍitamāgate;


pli: Paṇḍitamhi anuppatte,


pli: celukkhepo pavattathāti.


pli: Vidhurajātakaṁ navamaṁ.


pli: “Phussatī varavaṇṇābhe,


pli: varassu dasadhā vare;


pli: Pathabyā cārupubbaṅgi,


pli: yaṁ tuyhaṁ manaso piyaṁ”.


pli: “Devarāja namo tyatthu,


pli: kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā;


pli: Rammā cāvesi maṁ ṭhānā,


pli: vātova dharaṇīruhaṁ”.


pli: “Na ceva te kataṁ pāpaṁ,


pli: na ca me tvamasi appiyā;


pli: Puññañca te parikkhīṇaṁ,


pli: yena tevaṁ vadāmahaṁ.


pli: Santike maraṇaṁ tuyhaṁ,


pli: vinābhāvo bhavissati;


pli: Paṭigaṇhāhi me ete,


pli: vare dasa pavecchato”.


pli: “Varañce me ado sakka,


pli: sabbabhūtānamissara;


pli: Sivirājassa bhaddante,


pli: tattha assaṁ nivesane.


pli: Nīlanettā nīlabhamu,


pli: nilakkhī ca yathā migī;


pli: Phussatī nāma nāmena,


pli: tatthapassaṁ purindada.


pli: Puttaṁ labhetha varadaṁ,


pli: yācayogaṁ amacchariṁ;


pli: Pūjitaṁ paṭirājūhi,


pli: kittimantaṁ yasassinaṁ.


pli: Gabbhaṁ me dhārayantiyā,


pli: majjhimaṅgaṁ anunnataṁ;


pli: Kucchi anunnato assa,


pli: cāpaṁva likhitaṁ samaṁ.


pli: Thanā me nappapateyyuṁ,


pli: palitā na santu vāsava;


pli: Kāye rajo na limpetha,


pli: vajjhañcāpi pamocaye.


pli: Mayūrakoñcābhirude,


pli: nārivaragaṇāyute;


pli: Khujjacelāpakākiṇṇe,


pli: sūtamāgadhavaṇṇite.


pli: Citraggaḷerughusite,


pli: surāmaṁsapabodhane;


pli: Sivirājassa bhaddante,


pli: tatthassaṁ mahesī piyā”.


pli: “Ye te dasa varā dinnā,


pli: mayā sabbaṅgasobhane;


pli: Sivirājassa vijite,


pli: sabbe te lacchasī vare”.


pli: Idaṁ vatvāna maghavā,


pli: devarājā sujampati;


pli: Phussatiyā varaṁ datvā,


pli: anumodittha vāsavo.


pli: Dasavarakathā nāma.


pli: “Parūḷhakacchanakhalomā,


pli: paṅkadantā rajassirā;


pli: Paggayha dakkhiṇaṁ bāhuṁ,


pli: kiṁ maṁ yācanti brāhmaṇā”.


pli: “Ratanaṁ deva yācāma,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ;


pli: Dadāhi pavaraṁ nāgaṁ,


pli: īsādantaṁ urūḷhavaṁ”.


pli: “Dadāmi na vikampāmi,


pli: yaṁ maṁ yācanti brāhmaṇā;


pli: Pabhinnaṁ kuñjaraṁ dantiṁ,


pli: opavayhaṁ gajuttamaṁ”.


pli: Hatthikkhandhato oruyha,


pli: rājā cāgādhimānaso;


pli: Brāhmaṇānaṁ adā dānaṁ,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.


pli: Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,


pli: tadāsi lomahaṁsanaṁ;


pli: Hatthināge padinnamhi,


pli: medanī sampakampatha.


pli: khubhittha nagaraṁ tadā.


pli: Samākulaṁ puraṁ āsi,


pli: ghoso ca vipulo mahā;


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.


pli: Uggā ca rājaputtā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā.


pli: Kevalo cāpi nigamo,


pli: sivayo ca samāgatā;


pli: Disvā nāgaṁ nīyamānaṁ,


pli: te rañño paṭivedayuṁ.


pli: “Vidhamaṁ deva te raṭṭhaṁ,


pli: putto vessantaro tava;


pli: Kathaṁ no hatthinaṁ dajjā,


pli: nāgaṁ raṭṭhassa pūjitaṁ.


pli: Kathaṁ no kuñjaraṁ dajjā,


pli: īsādantaṁ urūḷhavaṁ;


pli: Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ,


pli: sabbasetaṁ gajuttamaṁ.


pli: Paṇḍukambalasañchannaṁ,


pli: pabhinnaṁ sattumaddanaṁ;


pli: Dantiṁ savāḷabījaniṁ,


pli: setaṁ kelāsasādisaṁ.


pli: Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ,


pli: Sāthabbanaṁ sahatthipaṁ;


pli: Aggayānaṁ rājavāhiṁ,


pli: Brāhmaṇānaṁ adā gajaṁ.


pli: Annaṁ pānañca yo dajjā,


pli: vatthasenāsanāni ca;


pli: Etaṁ kho dānaṁ patirūpaṁ,


pli: etaṁ kho brāhmaṇārahaṁ.


pli: Ayaṁ te vaṁsarājā no,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;


pli: Kathaṁ vessantaro putto,


pli: gajaṁ bhājeti sañjaya.


pli: Sace tvaṁ na karissasi,


pli: sivīnaṁ vacanaṁ idaṁ;


pli: Maññe taṁ saha puttena,


pli: sivī hatthe karissare”.


pli: “Kāmaṁ janapado māsi,


pli: raṭṭhañcāpi vinassatu;


pli: Nāhaṁ sivīnaṁ vacanā,


pli: rājaputtaṁ adūsakaṁ;


pli: Pabbājeyyaṁ sakā raṭṭhā,


pli: putto hi mama oraso.


pli: Kāmaṁ janapado māsi,


pli: putto hi mama atrajo.


pli: Na cāhaṁ tasmiṁ dubbheyyaṁ,


pli: ariyasīlavato hi so;


pli: Asilokopi me assa,


pli: pāpañca pasave bahuṁ;


pli: Kathaṁ vessantaraṁ puttaṁ,


pli: satthena ghātayāmase”.


pli: “Mā naṁ daṇḍena satthena,


pli: na hi so bandhanāraho;


pli: Pabbājehi ca naṁ raṭṭhā,


pli: vaṅke vasatu pabbate”.


pli: “Eso ce sivīnaṁ chando,


pli: chandaṁ na panudāmase;


pli: Imaṁ so vasatu rattiṁ,


pli: kāme ca paribhuñjatu.


pli: Tato ratyā vivasāne,


pli: sūriyassuggamanaṁ pati;


pli: Samaggā sivayo hutvā,


pli: raṭṭhā pabbājayantu naṁ.


pli: Uṭṭhehi katte taramāno,


pli: gantvā vessantaraṁ vada;


pli: ‘Sivayo deva te kuddhā,


pli: negamā ca samāgatā.


pli: Uggā ca rājaputtā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā;


pli: Kevalo cāpi nigamo,


pli: sivayo ca samāgatā.


pli: Asmā ratyā vivasāne,


pli: raṭṭhā pabbājayanti taṁ’”.


pli: Sa kattā taramānova,


pli: sivirājena pesito;


pli: Āmuttahatthābharaṇo,


pli: suvattho candanabhūsito.


pli: Sīsaṁ nhāto udake so,


pli: āmuttamaṇikuṇḍalo;


pli: Upāgami puraṁ rammaṁ,


pli: vessantaranivesanaṁ.


pli: Tatthaddasa kumāraṁ so,


pli: ramamānaṁ sake pure;


pli: Parikiṇṇaṁ amaccehi,


pli: tidasānaṁva vāsavaṁ.


pli: So tattha gantvā taramāno,


pli: kattā vessantaraṁbravi;


pli: “Dukkhaṁ te vedayissāmi,


pli: mā me kujjhi rathesabha”.


pli: Vanditvā rodamāno so,


pli: kattā rājānamabravi;


pli: “Bhattā mesi mahārāja,


pli: sabbakāmarasāharo.


pli: Dukkhaṁ te vedayissāmi,


pli: tattha assāsayantu maṁ;


pli: Sivayo deva te kuddhā,


pli: negamā ca samāgatā.


pli: Uggā ca rājaputtā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā;


pli: Kevalo cāpi nigamo,


pli: sivayo ca samāgatā.


pli: Asmā ratyā vivasāne,


pli: sūriyassuggamanaṁ pati;


pli: Samaggā sivayo hutvā,


pli: raṭṭhā pabbājayanti taṁ”.


pli: “Kismiṁ me sivayo kuddhā,


pli: nāhaṁ passāmi dukkaṭaṁ;


pli: Taṁ me katte viyācikkha,


pli: kasmā pabbājayanti maṁ”.


pli: “Uggā ca rājaputtā ca,


pli: Nāgadānena khiyyanti,


pli: tasmā pabbājayanti taṁ”.


pli: “Hadayaṁ cakkhumpahaṁ dajjaṁ,


pli: Kiṁ me bāhirakaṁ dhanaṁ;


pli: Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā,


pli: Muttā veḷuriyā maṇi.


pli: Dakkhiṇaṁ vāpahaṁ bāhuṁ,


pli: disvā yācakamāgate;


pli: Dadeyyaṁ na vikampeyyaṁ,


pli: dāne me ramate mano.


pli: Kāmaṁ maṁ sivayo sabbe,


pli: pabbājentu hanantu vā;


pli: Neva dānā viramissaṁ,


pli: kāmaṁ chindantu sattadhā”.


pli: Evaṁ taṁ sivayo āhu,


pli: negamā ca samāgatā;


pli: “Kontimārāya tīrena,


pli: girimārañjaraṁ pati;


pli: Yena pabbājitā yanti,


pli: tena gacchatu subbato”.


pli: “Sohaṁ tena gamissāmi,


pli: yena gacchanti dūsakā;


pli: Rattindivaṁ me khamatha,


pli: yāva dānaṁ dadāmahaṁ”.


pli: Āmantayittha rājā naṁ,


pli: maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;


pli: “Yaṁ te kiñci mayā dinnaṁ,


pli: dhanaṁ dhaññañca vijjati.


pli: Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā,


pli: muttā veḷuriyā bahū;


pli: Sabbaṁ taṁ nidaheyyāsi,


pli: yañca te pettikaṁ dhanaṁ”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Kuhiṁ deva nidahāmi,


pli: taṁ me akkhāhi pucchito”.


pli: “Sīlavantesu dajjāsi,


pli: dānaṁ maddi yathārahaṁ;


pli: Na hi dānā paraṁ atthi,


pli: patiṭṭhā sabbapāṇinaṁ.


pli: Puttesu maddi dayesi,


pli: sassuyā sasuramhi ca;


pli: Yo ca taṁ bhattā maññeyya,


pli: sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhahe.


pli: No ce taṁ bhattā maññeyya,


pli: mayā vippavasena te;


pli: Aññaṁ bhattāraṁ pariyesa,


pli: mā kisittho mayā vinā.


pli: Ahañhi vanaṁ gacchāmi,


pli: ghoraṁ vāḷamigāyutaṁ;


pli: Saṁsayo jīvitaṁ mayhaṁ,


pli: ekakassa brahāvane”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Abhumme kathaṁ nu bhaṇasi,


pli: pāpakaṁ vata bhāsasi.


pli: Nesa dhammo mahārāja,


pli: yaṁ tvaṁ gaccheyya ekako;


pli: Ahampi tena gacchāmi,


pli: yena gacchasi khattiya.


pli: Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ,


pli: jīvitaṁ vā tayā vinā;


pli: Tadeva maraṇaṁ seyyo,


pli: yañce jīve tayā vinā.


pli: Aggiṁ ujjālayitvāna,


pli: ekajālasamāhitaṁ;


pli: Tattha me maraṇaṁ seyyo,


pli: Yathā āraññakaṁ nāgaṁ,


pli: dantiṁ anveti hatthinī;


pli: Jessantaṁ giriduggesu,


pli: samesu visamesu ca.


pli: Evaṁ taṁ anugacchāmi,


pli: putte ādāya pacchato;


pli: Subharā te bhavissāmi,


pli: na te hessāmi dubbharā.


pli: Ime kumāre passanto,


pli: mañjuke piyabhāṇine;


pli: Āsīne vanagumbasmiṁ,


pli: na rajjassa sarissasi.


pli: Kīḷante vanagumbasmiṁ,


pli: Assame ramaṇīyamhi,


pli: Kīḷante assame ramme,


pli: māladhārī alaṅkate;


pli: Yadā dakkhisi naccante,


pli: kumāre māladhārine;


pli: Yadā dakkhisi mātaṅgaṁ,


pli: kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ;


pli: Ekaṁ araññe carantaṁ,


pli: Sāyaṁ pāto vicarantaṁ,


pli: Yadā kareṇusaṅghassa,


pli: yūthassa purato vajaṁ;


pli: Koñcaṁ kāhati mātaṅgo,


pli: kuñjaro saṭṭhihāyano;


pli: Tassa taṁ nadato sutvā,


pli: Dubhato vanavikāse,


pli: yadā dakkhisi kāmado;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: na rajjassa sarissasi.


pli: Migaṁ disvāna sāyanhaṁ,


pli: pañcamālinamāgataṁ;


pli: Kimpurise ca naccante,


pli: Yadā sossasi nigghosaṁ,


pli: sandamānāya sindhuyā;


pli: Gītaṁ kimpurisānañca,


pli: girigabbharacārino;


pli: Vassamānassulūkassa,


pli: Yadā sīhassa byagghassa,


pli: khaggassa gavayassa ca;


pli: Vane sossasi vāḷānaṁ,


pli: Yadā morīhi parikiṇṇaṁ,


pli: barihīnaṁ matthakāsinaṁ;


pli: Moraṁ dakkhisi naccantaṁ,


pli: aṇḍajaṁ citrapakkhinaṁ;


pli: nīlagīvaṁ sikhaṇḍinaṁ;


pli: na rajjassa sarissasi.


pli: Yadā dakkhisi hemante,


pli: pupphite dharaṇīruhe;


pli: Surabhiṁ sampavāyante,


pli: Yadā hemantike māse,


pli: haritaṁ dakkhisi medaniṁ;


pli: Indagopakasañchannaṁ,


pli: Kuṭajaṁ bimbajālañca,


pli: pupphitaṁ loddapadmakaṁ;


pli: vanaṁ dakkhisi pupphitaṁ;


pli: Opupphāni ca padmāni,


pli: na rajjassa sarissasi”.


pli: Tesaṁ lālappitaṁ sutvā,


pli: puttassa suṇisāya ca;


pli: Kalunaṁ paridevesi,


pli: rājaputtī yasassinī.


pli: “Seyyo visaṁ me khāyitaṁ,


pli: papātā papateyyahaṁ;


pli: Rajjuyā bajjha miyyāhaṁ,


pli: kasmā vessantaraṁ puttaṁ;


pli: Pabbājenti adūsakaṁ.


pli: Ajjhāyakaṁ dānapatiṁ,


pli: yācayogaṁ amacchariṁ;


pli: Pūjitaṁ paṭirājūhi,


pli: kittimantaṁ yasassinaṁ;


pli: Kasmā vessantaraṁ puttaṁ,


pli: pabbājenti adūsakaṁ.


pli: Mātāpettibharaṁ jantuṁ,


pli: kule jeṭṭhāpacāyikaṁ;


pli: Rañño hitaṁ devihitaṁ,


pli: ñātīnaṁ sakhinaṁ hitaṁ;


pli: Hitaṁ sabbassa raṭṭhassa,


pli: Madhūniva palātāni,


pli: ambāva patitā chamā;


pli: Evaṁ hessati te raṭṭhaṁ,


pli: Haṁso nikhīṇapattova,


pli: pallalasmiṁ anūdake;


pli: Apaviddho amaccehi,


pli: eko rājā vihiyyasi.


pli: Taṁ taṁ brūmi mahārāja,


pli: attho te mā upaccagā;


pli: Mā naṁ sivīnaṁ vacanā,


pli: pabbājesi adūsakaṁ”.


pli: “Dhammassāpacitiṁ kummi,


pli: sivīnaṁ vinayaṁ dhajaṁ;


pli: Pabbājemi sakaṁ puttaṁ,


pli: pāṇā piyataro hi me”.


pli: “Yassa pubbe dhajaggāni,


pli: kaṇikārāva pupphitā;


pli: Yāyantamanuyāyanti,


pli: svajjekova gamissati.


pli: Yassa pubbe dhajaggāni,


pli: kaṇikāravanāniva;


pli: Yassa pubbe anīkāni,


pli: Indagopakavaṇṇābhā,


pli: gandhārā paṇḍukambalā;


pli: Yo pubbe hatthinā yāti,


pli: sivikāya rathena ca;


pli: Svajja vessantaro rājā,


pli: kathaṁ gacchati pattiko.


pli: Kathaṁ candanalittaṅgo,


pli: naccagītappabodhano;


pli: Khurājinaṁ pharasuñca,


pli: khārikājañca hāhiti.


pli: Kasmā nābhiharissanti,


pli: kāsāvā ajināni ca;


pli: Pavisantaṁ brahāraññaṁ,


pli: kasmā cīraṁ na bajjhare.


pli: Kathaṁ nu cīraṁ dhārenti,


pli: rājapabbajitā janā;


pli: Kathaṁ kusamayaṁ cīraṁ,


pli: maddī paridahissati.


pli: Kāsiyāni ca dhāretvā,


pli: khomakoṭumbarāni ca;


pli: Kusacīrāni dhārentī,


pli: kathaṁ maddī karissati.


pli: Vayhāhi pariyāyitvā,


pli: sivikāya rathena ca;


pli: Sā kathajja anujjhaṅgī,


pli: pathaṁ gacchati pattikā.


pli: Yassā mudutalā hatthā,


pli: caraṇā ca sukhedhitā;


pli: Yassā mudutalā pādā,


pli: Pādukāhi suvaṇṇāhi,


pli: pīḷamānāva gacchati;


pli: Yāssu itthisahassānaṁ,


pli: purato gacchati mālinī;


pli: vanaṁ gacchati ekikā.


pli: Yāssu sivāya sutvāna,


pli: muhuṁ uttasate pure;


pli: vanaṁ gacchati bhīrukā.


pli: Yāssu indasagottassa,


pli: ulūkassa pavassato;


pli: Sutvāna nadato bhītā,


pli: vāruṇīva pavedhati;


pli: Sā kathajja anujjhaṅgī,


pli: Sakuṇī hataputtāva,


pli: suññaṁ disvā kulāvakaṁ;


pli: Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ,


pli: suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.


pli: Kisā paṇḍu bhavissāmi,


pli: piye putte apassatī.


pli: Tena tena padhāvissaṁ,


pli: Kurarī hatachāpāva,


pli: Sā nūna cakkavākīva,


pli: pallalasmiṁ anūdake;


pli: Evaṁ me vilapantiyā,


pli: rājā puttaṁ adūsakaṁ;


pli: Pabbājesi vanaṁ raṭṭhā,


pli: maññe hissāmi jīvitaṁ”.


pli: Tassā lālappitaṁ sutvā,


pli: sabbā antepure bahū;


pli: Bāhā paggayha pakkanduṁ,


pli: sivikaññā samāgatā.


pli: Sālāva sampamathitā,


pli: mālutena pamadditā;


pli: Senti puttā ca dārā ca,


pli: vessantaranivesane.


pli: Orodhā ca kumārā ca,


pli: vesiyānā ca brāhmaṇā;


pli: Hatthārohā anīkaṭṭhā,


pli: rathikā pattikārakā;


pli: Tato ratyā vivasāne,


pli: sūriyassuggamanaṁ pati;


pli: Atha vessantaro rājā,


pli: dānaṁ dātuṁ upāgami.


pli: “Vatthāni vatthakāmānaṁ,


pli: soṇḍānaṁ detha vāruṇiṁ;


pli: Bhojanaṁ bhojanatthīnaṁ,


pli: sammadeva pavecchatha.


pli: Mā ca kañci vanibbake,


pli: heṭhayittha idhāgate;


pli: Tappetha annapānena,


pli: gacchantu paṭipūjitā”.


pli: Athettha vattatī saddo,


pli: tumulo bheravo mahā;


pli: “Dānena taṁ nīharanti,


pli: puna dānaṁ adā tuvaṁ”.


pli: Te su mattā kilantāva,


pli: sampatanti vanibbakā;


pli: Nikkhamante mahārāje,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.


pli: “Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ,


pli: Nānāphaladharaṁ dumaṁ;


pli: Yathā vessantaraṁ raṭṭhā,


pli: Pabbājenti adūsakaṁ.


pli: Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ,


pli: sabbakāmadadaṁ dumaṁ;


pli: pabbājenti adūsakaṁ.


pli: sabbakāmarasāharaṁ;


pli: pabbājenti adūsakaṁ”.


pli: Ye vuḍḍhā ye ca daharā,


pli: ye ca majjhimaporisā;


pli: Bāhā paggayha pakkanduṁ,


pli: nikkhamante mahārāje;


pli: Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.


pli: Atiyakkhā vassavarā,


pli: itthāgārā ca rājino;


pli: Thiyopi tattha pakkanduṁ,


pli: yā tamhi nagare ahu;


pli: Nikkhamante mahārāje,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.


pli: Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā,


pli: aññe vāpi vanibbakā;


pli: “adhammo kira bho iti.


pli: Yathā vessantaro rājā,


pli: yajamāno sake pure;


pli: Sivīnaṁ vacanatthena,


pli: samhā raṭṭhā nirajjati”.


pli: Satta hatthisate datvā,


pli: sabbālaṅkārabhūsite;


pli: Suvaṇṇakacche mātaṅge,


pli: hemakappanavāsase.


pli: Ārūḷhe gāmaṇīyehi,


pli: tomaraṅkusapāṇibhi;


pli: Esa vessantaro rājā,


pli: samhā raṭṭhā nirajjati.


pli: Satta assasate datvā,


pli: Ājānīyeva jātiyā,


pli: sindhave sīghavāhane.


pli: illiyācāpadhāribhi;


pli: Satta rathasate datvā,


pli: sannaddhe ussitaddhaje;


pli: Dīpe athopi veyagghe,


pli: sabbālaṅkārabhūsite.


pli: cāpahatthehi vammibhi;


pli: Satta itthisate datvā,


pli: ekamekā rathe ṭhitā;


pli: Sannaddhā nikkharajjūhi,


pli: suvaṇṇehi alaṅkatā.


pli: Pītālaṅkārā pītavasanā,


pli: Pītābharaṇabhūsitā;


pli: Aḷārapamhā hasulā,


pli: Susaññā tanumajjhimā;


pli: Esa vessantaro rājā,


pli: Samhā raṭṭhā nirajjati.


pli: Satta dhenusate datvā,


pli: sabbā kaṁsupadhāraṇā;


pli: samhā raṭṭhā nirajjati.


pli: Satta dāsisate datvā,


pli: satta dāsasatāni ca;


pli: Hatthī assarathe datvā,


pli: nāriyo ca alaṅkatā;


pli: Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,


pli: tadāsi lomahaṁsanaṁ;


pli: Mahādāne padinnamhi,


pli: medanī sampakampatha.


pli: Yaṁ pañjalikato rājā,


pli: Athettha vattatī saddo,


pli: tumulo bheravo mahā;


pli: Dānena taṁ nīharanti,


pli: puna dānaṁ adā tuvaṁ.


pli: Te su mattā kilantāva,


pli: sampatanti vanibbakā;


pli: Nikkhamante mahārāje,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.


pli: Āmantayittha rājānaṁ,


pli: sañjayaṁ dhamminaṁ varaṁ;


pli: “Avaruddhasi maṁ deva,


pli: vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ.


pli: Ye hi keci mahārāja,


pli: bhūtā ye ca bhavissare;


pli: Atittāyeva kāmehi,


pli: gacchanti yamasādhanaṁ.


pli: Svāhaṁ sake abhissasiṁ,


pli: yajamāno sake pure;


pli: Sivīnaṁ vacanatthena,


pli: samhā raṭṭhā nirajjahaṁ.


pli: Aghaṁ taṁ paṭisevissaṁ,


pli: vane vāḷamigākiṇṇe;


pli: Khaggadīpinisevite,


pli: ahaṁ puññāni karomi;


pli: Tumhe paṅkamhi sīdatha.


pli: Anujānāhi maṁ amma,


pli: pabbajjā mama ruccati;


pli: Tumhe paṅkamhi sīdatha”.


pli: “Anujānāmi taṁ putta,


pli: pabbajjā te samijjhatu;


pli: Ayañca maddī kalyāṇī,


pli: susaññā tanumajjhimā;


pli: Acchataṁ saha puttehi,


pli: kiṁ araññe karissati”.


pli: “Nāhaṁ akāmā dāsimpi,


pli: araññaṁ netumussahe;


pli: Sace icchati anvetu,


pli: sace nicchati acchatu”.


pli: Tato suṇhaṁ mahārājā,


pli: yācituṁ paṭipajjatha;


pli: “Mā candanasamācāre,


pli: rajojallaṁ adhārayi.


pli: Mā kāsiyāni dhāretvā,


pli: kusacīraṁ adhārayi;


pli: Dukkho vāso araññasmiṁ,


pli: mā hi tvaṁ lakkhaṇe gami”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Nāhaṁ taṁ sukhamiccheyyaṁ,


pli: yaṁ me vessantaraṁ vinā”.


pli: Tamabravi mahārājā,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;


pli: “Iṅgha maddi nisāmehi,


pli: vane ye honti dussahā.


pli: Bahū kīṭā paṭaṅgā ca,


pli: makasā madhumakkhikā;


pli: Tepi taṁ tattha hiṁseyyuṁ,


pli: taṁ te dukkhataraṁ siyā.


pli: Apare passa santāpe,


pli: nadīnupanisevite;


pli: Sappā ajagarā nāma,


pli: avisā te mahabbalā.


pli: Te manussaṁ migaṁ vāpi,


pli: api māsannamāgataṁ;


pli: Parikkhipitvā bhogehi,


pli: vasamānenti attano.


pli: Aññepi kaṇhajaṭino,


pli: acchā nāma aghammigā;


pli: Na tehi puriso diṭṭho,


pli: rukkhamāruyha muccati.


pli: Saṅghaṭṭayantā siṅgāni,


pli: tikkhaggātippahārino;


pli: Mahiṁsā vicarantettha,


pli: nadiṁ sotumbaraṁ pati.


pli: Disvā migānaṁ yūthānaṁ,


pli: gavaṁ sañcarataṁ vane;


pli: Dhenuva vacchagiddhāva,


pli: kathaṁ maddi karissasi.


pli: Disvā sampatite ghore,


pli: dumaggesu plavaṅgame;


pli: Akhettaññāya te maddi,


pli: bhavissate mahabbhayaṁ.


pli: Yā tvaṁ sivāya sutvāna,


pli: muhuṁ uttasayī pure;


pli: Sā tvaṁ vaṅkamanuppattā,


pli: Ṭhite majjhanhike kāle,


pli: sannisinnesu pakkhisu;


pli: Saṇateva brahāraññaṁ,


pli: tattha kiṁ gantumicchasi”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Yāni etāni akkhāsi,


pli: vane paṭibhayāni me;


pli: Sabbāni abhisambhossaṁ,


pli: gacchaññeva rathesabha.


pli: Kāsaṁ kusaṁ poṭakilaṁ,


pli: usiraṁ muñjapabbajaṁ;


pli: Urasā panudahissāmi,


pli: nassa hessāmi dunnayā.


pli: Bahūhi vata cariyāhi,


pli: kumārī vindate patiṁ;


pli: Udarassuparodhena,


pli: gohanuveṭhanena ca.


pli: Aggissa pāricariyāya,


pli: udakummujjanena ca;


pli: Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke,


pli: Apissā hoti appatto,


pli: ucchiṭṭhamapi bhuñjituṁ;


pli: Yo naṁ hatthe gahetvāna,


pli: akāmaṁ parikaḍḍhati;


pli: Kesaggahaṇamukkhepā,


pli: bhūmyā ca parisumbhanā;


pli: Datvā ca nopakkamati,


pli: bahuṁ dukkhaṁ anappakaṁ;


pli: gacchaññeva rathesabha.


pli: Sukkacchavī vedhaverā,


pli: datvā subhagamānino;


pli: Akāmaṁ parikaḍḍhanti,


pli: ulūkaññeva vāyasā;


pli: Api ñātikule phīte,


pli: kaṁsapajjotane vasaṁ;


pli: Nevābhivākyaṁ na labhe,


pli: bhātūhi sakhinīhipi;


pli: Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke,


pli: Naggā nadī anudakā,


pli: naggaṁ raṭṭhaṁ arājakaṁ;


pli: Itthīpi vidhavā naggā,


pli: yassāpi dasa bhātaro;


pli: Dhajo rathassa paññāṇaṁ,


pli: dhūmo paññāṇamaggino;


pli: Rājā rathassa paññāṇaṁ,


pli: bhattā paññāṇamitthiyā;


pli: gacchaññeva rathesabha.


pli: Yā daliddī daliddassa,


pli: aḍḍhā aḍḍhassa kittimā;


pli: Taṁ ve devā pasaṁsanti,


pli: dukkarañhi karoti sā.


pli: Sāmikaṁ anubandhissaṁ,


pli: sadā kāsāyavāsinī;


pli: Pathabyāpi abhijjantyā,


pli: vedhabyaṁ kaṭukitthiyā.


pli: Api sāgarapariyantaṁ,


pli: bahuvittadharaṁ mahiṁ;


pli: Nānāratanaparipūraṁ,


pli: nicche vessantaraṁ vinā.


pli: Kathaṁ nu tāsaṁ hadayaṁ,


pli: sukharā vata itthiyo;


pli: Yā sāmike dukkhitamhi,


pli: sukhamicchanti attano.


pli: Nikkhamante mahārāje,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane;


pli: Tamahaṁ anubandhissaṁ,


pli: sabbakāmadado hi me”.


pli: Tamabravi mahārājā,


pli: maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;


pli: “Ime te daharā puttā,


pli: jālī kaṇhājinā cubho;


pli: Nikkhippa lakkhaṇe gaccha,


pli: mayaṁ te posayāmase”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Piyā me puttakā deva,


pli: Tyamhaṁ tattha ramessanti,


pli: araññe jīvasokinaṁ”.


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;


pli: “Sālīnaṁ odanaṁ bhutvā,


pli: suciṁ maṁsūpasecanaṁ;


pli: Rukkhaphalāni bhuñjantā,


pli: kathaṁ kāhanti dārakā.


pli: Bhutvā satapale kaṁse,


pli: sovaṇṇe satarājike;


pli: Rukkhapattesu bhuñjantā,


pli: Kāsiyāni ca dhāretvā,


pli: khomakoṭumbarāni ca;


pli: Kusacīrāni dhārentā,


pli: Vayhāhi pariyāyitvā,


pli: sivikāya rathena ca;


pli: Pattikā paridhāvantā,


pli: Kūṭāgāre sayitvāna,


pli: nivāte phusitaggaḷe;


pli: Sayantā rukkhamūlasmiṁ,


pli: Pallaṅkesu sayitvāna,


pli: gonake cittasanthate;


pli: Sayantā tiṇasanthāre,


pli: Gandhakena vilimpitvā,


pli: agarucandanena ca;


pli: Rajojallāni dhārentā,


pli: kathaṁ kāhanti dārakā.


pli: Cāmaramorahatthehi,


pli: bījitaṅgā sukhedhitā;


pli: Phuṭṭhā ḍaṁsehi makasehi,


pli: kathaṁ kāhanti dārakā”.


pli: Tamabravi rājaputtī,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā;


pli: “Mā deva paridevesi,


pli: mā ca tvaṁ vimano ahu;


pli: Yathā mayaṁ bhavissāma,


pli: tathā hessanti dārakā”.


pli: Idaṁ vatvāna pakkāmi,


pli: Sivimaggena anvesi,


pli: putte ādāya lakkhaṇā.


pli: Tato vessantaro rājā,


pli: dānaṁ datvāna khattiyo;


pli: Pitu mātu ca vanditvā,


pli: katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ.


pli: Catuvāhiṁ rathaṁ yuttaṁ,


pli: sīghamāruyha sandanaṁ;


pli: Ādāya puttadārañca,


pli: vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.


pli: yenāsi bahuko jano;


pli: “Āmanta kho taṁ gacchāma,


pli: arogā hontu ñātayo.


pli: Iṅgha maddi nisāmehi,


pli: rammarūpaṁva dissati;


pli: Āvāsaṁ siviseṭṭhassa,


pli: pettikaṁ bhavanaṁ mama”.


pli: Taṁ brāhmaṇā anvagamuṁ,


pli: te naṁ asse ayācisuṁ;


pli: Yācito paṭipādesi,


pli: catunnaṁ caturo haye.


pli: “Iṅgha maddi nisāmehi,


pli: cittarūpaṁva dissati;


pli: Migarohiccavaṇṇena,


pli: dakkhiṇassā vahanti maṁ”.


pli: Athettha pañcamo āgā,


pli: so taṁ rathamayācatha;


pli: Tassa taṁ yācitodāsi,


pli: na cassupahato mano.


pli: Tato vessantaro rājā,


pli: oropetvā sakaṁ janaṁ;


pli: Assāsayi assarathaṁ,


pli: brāhmaṇassa dhanesino.


pli: “Tvaṁ maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi,


pli: lahu esā kaniṭṭhikā;


pli: Ahaṁ jāliṁ gahessāmi,


pli: garuko bhātiko hi so”.


pli: Rājā kumāramādāya,


pli: rājaputtī ca dārikaṁ;


pli: Sammodamānā pakkāmuṁ,


pli: aññamaññaṁ piyaṁvadā.


pli: Yadi keci manujā enti,


pli: anumagge paṭipathe;


pli: Maggaṁ te paṭipucchāma,


pli: kuhiṁ vaṅkatapabbato.


pli: Te tattha amhe passitvā,


pli: kalunaṁ paridevayuṁ;


pli: Dukkhaṁ te paṭivedenti,


pli: dūre vaṅkatapabbato.


pli: Yadi passanti pavane,


pli: dārakā phaline dume;


pli: Tesaṁ phalānaṁ hetumhi,


pli: uparodanti dārakā.


pli: Rodante dārake disvā,


pli: ubbiddhā vipulā dumā;


pli: Sayamevonamitvāna,


pli: upagacchanti dārake.


pli: Idaṁ accherakaṁ disvā,


pli: abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;


pli: Sādhukāraṁ pavattesi,


pli: maddī sabbaṅgasobhanā.


pli: “Accheraṁ vata lokasmiṁ,


pli: Vessantarassa tejena,


pli: sayamevonatā dumā”.


pli: Saṅkhipiṁsu pathaṁ yakkhā,


pli: anukampāya dārake;


pli: Nikkhantadivaseneva,


pli: cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ.


pli: Te gantvā dīghamaddhānaṁ,


pli: cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ;


pli: Iddhaṁ phītaṁ janapadaṁ,


pli: bahumaṁsasurodanaṁ.


pli: Cetiyo parivāriṁsu,


pli: disvā lakkhaṇamāgataṁ;


pli: “Sukhumālī vata ayyā,


pli: pattikā paridhāvati.


pli: Vayhāhi pariyāyitvā,


pli: sivikāya rathena ca;


pli: Sājja maddī araññasmiṁ,


pli: pattikā paridhāvati”.


pli: Taṁ disvā cetapāmokkhā,


pli: rodamānā upāgamuṁ;


pli: “Kacci nu deva kusalaṁ,


pli: kacci deva anāmayaṁ;


pli: Kacci pitā arogo te,


pli: sivīnañca anāmayaṁ.


pli: Ko te balaṁ mahārāja,


pli: ko nu te rathamaṇḍalaṁ;


pli: Anassako arathako,


pli: dīghamaddhānamāgato;


pli: Kaccāmittehi pakato,


pli: anuppattosimaṁ disaṁ”.


pli: “Kusalañceva me sammā,


pli: atho sammā anāmayaṁ;


pli: Atho pitā arogo me,


pli: Ahañhi kuñjaraṁ dajjaṁ,


pli: īsādantaṁ urūḷhavaṁ;


pli: Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ,


pli: sabbasetaṁ gajuttamaṁ.


pli: Paṇḍukambalasañchannaṁ,


pli: pabhinnaṁ sattumaddanaṁ;


pli: Dantiṁ savāḷabījaniṁ,


pli: setaṁ kelāsasādisaṁ.


pli: Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ,


pli: Sāthabbanaṁ sahatthipaṁ;


pli: Aggayānaṁ rājavāhiṁ,


pli: Brāhmaṇānaṁ adāsahaṁ.


pli: Tasmiṁ me sivayo kuddhā,


pli: pitā cupahatomano;


pli: Avaruddhasi maṁ rājā,


pli: vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ;


pli: Okāsaṁ sammā jānātha,


pli: vane yattha vasāmase”.


pli: “Svāgataṁ te mahārāja,


pli: atho te adurāgataṁ;


pli: Issarosi anuppatto,


pli: yaṁ idhatthi pavedaya.


pli: Sākaṁ bhisaṁ madhuṁ maṁsaṁ,


pli: Suddhaṁ sālīnamodanaṁ;


pli: Paribhuñja mahārāja,


pli: Pāhuno nosi āgato”.


pli: “Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ,


pli: sabbassa agghiyaṁ kataṁ;


pli: “Idheva tāva acchassu,


pli: cetaraṭṭhe rathesabha;


pli: Yāva cetā gamissanti,


pli: rañño santika yācituṁ.


pli: Nijjhāpetuṁ mahārājaṁ,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ;


pli: Taṁ taṁ cetā purakkhatvā,


pli: patītā laddhapaccayā;


pli: Parivāretvāna gacchanti,


pli: evaṁ jānāhi khattiya”.


pli: “Mā vo ruccittha gamanaṁ,


pli: rañño santika yācituṁ;


pli: rājāpi tattha nissaro.


pli: Accuggatā hi sivayo,


pli: balaggā negamā ca ye;


pli: Te vidhaṁsetumicchanti,


pli: rājānaṁ mama kāraṇā”.


pli: “Sace esā pavattettha,


pli: raṭṭhasmiṁ raṭṭhavaḍḍhana;


pli: Idheva rajjaṁ kārehi,


pli: cetehi parivārito.


pli: Iddhaṁ phītañcidaṁ raṭṭhaṁ,


pli: iddho janapado mahā;


pli: Matiṁ karohi tvaṁ deva,


pli: rajjassa manusāsituṁ”.


pli: “Na me chando mati atthi,


pli: rajjassa anusāsituṁ;


pli: Pabbājitassa raṭṭhasmā,


pli: cetaputtā suṇātha me.


pli: Atuṭṭhā sivayo āsuṁ,


pli: cetā rajjebhisecayuṁ.


pli: Asammodiyampi vo assa,


pli: accantaṁ mama kāraṇā;


pli: Sivīhi bhaṇḍanañcāpi,


pli: viggaho me na ruccati.


pli: Athassa bhaṇḍanaṁ ghoraṁ,


pli: sampahāro anappako;


pli: Ekassa kāraṇā mayhaṁ,


pli: hiṁseyya bahuko jano.


pli: Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ,


pli: sabbassa agghiyaṁ kataṁ;


pli: Avaruddhasi maṁ rājā,


pli: vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ;


pli: Okāsaṁ sammā jānātha,


pli: vane yattha vasāmase”.


pli: “Taggha te mayamakkhāma,


pli: yathāpi kusalā tathā;


pli: Rājisī yattha sammanti,


pli: āhutaggī samāhitā.


pli: Esa selo mahārāja,


pli: pabbato gandhamādano;


pli: Yattha tvaṁ saha puttehi,


pli: saha bhariyāya cacchasi”.


pli: Taṁ cetā anusāsiṁsu,


pli: assunettā rudammukhā;


pli: “Ito gaccha mahārāja,


pli: ujuṁ yenuttarā mukho.


pli: Atha dakkhisi bhaddante,


pli: vepullaṁ nāma pabbataṁ;


pli: Nānādumagaṇākiṇṇaṁ,


pli: sītacchāyaṁ manoramaṁ.


pli: Tamatikkamma bhaddante,


pli: atha dakkhisi āpagaṁ;


pli: Nadiṁ ketumatiṁ nāma,


pli: gambhīraṁ girigabbharaṁ.


pli: Puthulomamacchākiṇṇaṁ,


pli: supatitthaṁ mahodakaṁ;


pli: Tattha nhatvā pivitvā ca,


pli: assāsetvā saputtake.


pli: nigrodhaṁ madhupipphalaṁ;


pli: Rammake sikhare jātaṁ,


pli: nāḷikaṁ nāma pabbataṁ;


pli: Nānādijagaṇākiṇṇaṁ,


pli: selaṁ kimpurisāyutaṁ.


pli: Tassa uttarapubbena,


pli: mucalindo nāma so saro;


pli: Puṇḍarīkehi sañchanno,


pli: setasogandhikehi ca.


pli: So vanaṁ meghasaṅkāsaṁ,


pli: dhuvaṁ haritasaddalaṁ;


pli: Sīhovāmisapekkhīva,


pli: vanasaṇḍaṁ vigāhaya;


pli: Puppharukkhehi sañchannaṁ,


pli: phalarukkhehi cūbhayaṁ.


pli: Tattha bindussarā vaggū,


pli: nānāvaṇṇā bahū dijā;


pli: Kūjantamupakūjanti,


pli: utusaṁpupphite dume.


pli: Gantvā girividuggānaṁ,


pli: nadīnaṁ pabhavāni ca;


pli: So dakkhisi pokkharaṇiṁ,


pli: karañjakakudhāyutaṁ.


pli: Puthulomamacchākiṇṇaṁ,


pli: supatitthaṁ mahodakaṁ;


pli: Samañca caturaṁsañca,


pli: sāduṁ appaṭigandhiyaṁ.


pli: Tassā uttarapubbena,


pli: paṇṇasālaṁ amāpaya;


pli: Paṇṇasālaṁ amāpetvā,


pli: uñchācariyāya īhatha”.


pli: Vanapavesanaṁ nāma.


pli: Ahu vāsī kaliṅgesu,


pli: jūjako nāma brāhmaṇo;


pli: Tassāsi daharā bhariyā,


pli: nāmenāmittatāpanā.


pli: Tā naṁ tattha gatāvocuṁ,


pli: nadiṁ udakahāriyā;


pli: Thiyo naṁ paribhāsiṁsu,


pli: samāgantvā kutūhalā.


pli: “Amittā nūna te mātā,


pli: amitto nūna te pitā;


pli: Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu,


pli: evaṁ dahariyaṁ satiṁ.


pli: Ahitaṁ vata te ñātī,


pli: mantayiṁsu rahogatā;


pli: Amittā vata te ñātī,


pli: Dukkaṭaṁ vata te ñātī,


pli: Pāpakaṁ vata te ñātī,


pli: Amanāpaṁ vata te ñātī,


pli: Amanāpavāsaṁ vasi,


pli: jiṇṇena patinā saha;


pli: Yā tvaṁ vasasi jiṇṇassa,


pli: mataṁ te jīvitā varaṁ.


pli: Na hi nūna tuyhaṁ kalyāṇi,


pli: pitā mātā ca sobhane;


pli: Aññaṁ bhattāraṁ vindiṁsu,


pli: ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu;


pli: Evaṁ dahariyaṁ satiṁ.


pli: Duyiṭṭhaṁ te navamiyaṁ,


pli: akataṁ aggihuttakaṁ;


pli: Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu,


pli: evaṁ dahariyaṁ satiṁ.


pli: Samaṇe brāhmaṇe nūna,


pli: brahmacariyaparāyaṇe;


pli: Sā tvaṁ loke abhisapi,


pli: sīlavante bahussute;


pli: evaṁ dahariyā satī.


pli: Na dukkhaṁ ahinā daṭṭhaṁ,


pli: na dukkhaṁ sattiyā hataṁ;


pli: Tañca dukkhañca tibbañca,


pli: yaṁ passe jiṇṇakaṁ patiṁ.


pli: Natthi khiḍḍā natthi rati,


pli: jiṇṇena patinā saha;


pli: Natthi allāpasallāpo,


pli: jagghitampi na sobhati.


pli: Yadā ca daharo daharā,


pli: mantayanti rahogatā;


pli: Sabbesaṁ sokā nassanti,


pli: ye keci hadayassitā.


pli: Daharā tvaṁ rūpavatī,


pli: purisānaṁbhipatthitā;


pli: Gaccha ñātikule accha,


pli: kiṁ jiṇṇo ramayissati”.


pli: “Na te brāhmaṇa gacchāmi,


pli: nadiṁ udakahāriyā;


pli: Thiyo maṁ paribhāsanti,


pli: tayā jiṇṇena brāhmaṇa”.


pli: “Mā me tvaṁ akarā kammaṁ,


pli: mā me udakamāhari;


pli: Ahaṁ udakamāhissaṁ,


pli: mā bhoti kupitā ahu”.


pli: “Nāhaṁ tamhi kule jātā,


pli: yaṁ tvaṁ udakamāhare;


pli: Evaṁ brāhmaṇa jānāhi,


pli: na te vacchāmahaṁ ghare.


pli: Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā,


pli: nānayissasi brāhmaṇa;


pli: na te vacchāmi santike”.


pli: “Natthi me sippaṭhānaṁ vā,


pli: dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇi;


pli: Kutohaṁ dāsaṁ dāsiṁ vā,


pli: ānayissāmi bhotiyā;


pli: Ahaṁ bhotiṁ upaṭṭhissaṁ,


pli: “Ehi te ahamakkhissaṁ,


pli: yathā me vacanaṁ sutaṁ;


pli: Esa vessantaro rājā,


pli: vaṅke vasati pabbate.


pli: Taṁ tvaṁ gantvāna yācassu,


pli: dāsaṁ dāsiñca brāhmaṇa;


pli: So te dassati yācito,


pli: dāsaṁ dāsiñca khattiyo”.


pli: “Jiṇṇohamasmi dubbalo,


pli: dīgho caddhā suduggamo;


pli: Mā bhoti paṭidevesi,


pli: mā ca tvaṁ vimanā ahu;


pli: mā bhoti kupitā ahu”.


pli: “Yathā agantvā saṅgāmaṁ,


pli: ayuddhova parājito;


pli: Evameva tuvaṁ brahme,


pli: agantvāva parājito.


pli: Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā,


pli: nānayissasi brāhmaṇa;


pli: Evaṁ brāhmaṇa jānāhi,


pli: na te vacchāmahaṁ ghare;


pli: Amanāpaṁ te karissāmi,


pli: taṁ te dukkhaṁ bhavissati.


pli: Nakkhatte utupubbesu,


pli: yadā maṁ dakkhisilaṅkataṁ;


pli: Aññehi saddhiṁ ramamānaṁ,


pli: Adassanena mayhaṁ te,


pli: jiṇṇassa paridevato;


pli: Bhiyyo vaṅkā ca palitā,


pli: bahū hessanti brāhmaṇa”.


pli: Tato so brāhmaṇo bhīto,


pli: brāhmaṇiyā vasānugo;


pli: Aṭṭito kāmarāgena,


pli: brāhmaṇiṁ etadabravi.


pli: “Pātheyyaṁ me karohi tvaṁ,


pli: Saṅkulyā saguḷāni ca;


pli: Madhupiṇḍikā ca sukatāyo,


pli: Sattubhattañca brāhmaṇi.


pli: Ānayissaṁ methunake,


pli: ubho dāsakumārake;


pli: Te taṁ paricarissanti,


pli: rattindivamatanditā”.


pli: Idaṁ vatvā brahmabandhu,


pli: paṭimuñci upāhanā;


pli: Tato so mantayitvāna,


pli: bhariyaṁ katvā padakkhiṇaṁ.


pli: Pakkāmi so ruṇṇamukho,


pli: brāhmaṇo sahitabbato;


pli: Sivīnaṁ nagaraṁ phītaṁ,


pli: dāsapariyesanaṁ caraṁ.


pli: So tattha gantvā avaca,


pli: ye tatthāsuṁ samāgatā;


pli: “Kuhiṁ vessantaro rājā,


pli: kattha passemu khattiyaṁ”.


pli: Te janā taṁ avaciṁsu,


pli: “Tumhehi brahme pakato,


pli: atidānena khattiyo;


pli: Pabbājito sakā raṭṭhā,


pli: vaṅke vasati pabbate.


pli: Tumhehi brahme pakato,


pli: Ādāya puttadārañca,


pli: vaṅke vasati pabbate”.


pli: So codito brāhmaṇiyā,


pli: brāhmaṇo kāmagiddhimā;


pli: Aghaṁ taṁ paṭisevittha,


pli: vane vāḷamigākiṇṇe;


pli: Khaggadīpinisevite.


pli: Ādāya beḷuvaṁ daṇḍaṁ,


pli: aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ;


pli: So pāvisi brahāraññaṁ,


pli: yattha assosi kāmadaṁ.


pli: Taṁ paviṭṭhaṁ brahāraññaṁ,


pli: kokā naṁ parivārayuṁ;


pli: Vikkandi so vippanaṭṭho,


pli: dūre panthā apakkami.


pli: Tato so brāhmaṇo gantvā,


pli: bhogaluddho asaññato;


pli: Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe,


pli: imā gāthā abhāsatha.


pli: “Ko rājaputtaṁ nisabhaṁ,


pli: jayantamaparājitaṁ;


pli: Bhaye khemassa dātāraṁ,


pli: ko me vessantaraṁ vidū.


pli: Yo yācataṁ patiṭṭhāsi,


pli: bhūtānaṁ dharaṇīriva;


pli: Dharaṇūpamaṁ mahārājaṁ,


pli: Yo yācataṁ gatī āsi,


pli: savantīnaṁva sāgaro;


pli: Sāgarūpamaṁ mahārājaṁ,


pli: Kalyāṇatitthaṁ sucimaṁ,


pli: sītūdakaṁ manoramaṁ;


pli: Puṇḍarīkehi sañchannaṁ,


pli: yuttaṁ kiñjakkhareṇunā;


pli: Rahadūpamaṁ mahārājaṁ,


pli: Assatthaṁva pathe jātaṁ,


pli: sītacchāyaṁ manoramaṁ;


pli: Santānaṁ visametāraṁ,


pli: kilantānaṁ paṭiggahaṁ;


pli: Tathūpamaṁ mahārājaṁ,


pli: ko me vessantaraṁ vidū.


pli: Nigrodhaṁva pathe jātaṁ,


pli: Ambaṁ iva pathe jātaṁ,


pli: Sālaṁ iva pathe jātaṁ,


pli: Dumaṁ iva pathe jātaṁ,


pli: Evañca me vilapato,


pli: paviṭṭhassa brahāvane;


pli: Ahaṁ jānanti yo vajjā,


pli: nandiṁ so janaye mama.


pli: tāya so ekavācāya;


pli: Pasave puññaṁ anappakaṁ”.


pli: Tassa ceto paṭissosi,


pli: araññe luddako caraṁ;


pli: “Tumhehi brahme pakato,


pli: atidānena khattiyo;


pli: Pabbājito sakā raṭṭhā,


pli: vaṅke vasati pabbate.


pli: Tumhehi brahme pakato,


pli: Ādāya puttadārañca,


pli: Akiccakārī dummedho,


pli: raṭṭhā pavanamāgato;


pli: Rājaputtaṁ gavesanto,


pli: bako macchamivodake.


pli: Tassa tyāhaṁ na dassāmi,


pli: jīvitaṁ idha brāhmaṇa;


pli: Ayañhi te mayā nunno,


pli: saro pissati lohitaṁ.


pli: Siro te vajjhayitvāna,


pli: hadayaṁ chetvā sabandhanaṁ;


pli: Panthasakuṇaṁ yajissāmi,


pli: tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa.


pli: Tuyhaṁ maṁsena medena,


pli: matthakena ca brāhmaṇa;


pli: Āhutiṁ paggahessāmi,


pli: chetvāna hadayaṁ tava.


pli: Taṁ me suyiṭṭhaṁ suhutaṁ,


pli: tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa;


pli: Na ca tvaṁ rājaputtassa,


pli: bhariyaṁ putte ca nessasi”.


pli: “Avajjho brāhmaṇo dūto,


pli: cetaputta suṇohi me;


pli: Tasmā hi dūtaṁ na hanti,


pli: esa dhammo sanantano.


pli: Nijjhattā sivayo sabbe,


pli: pitā naṁ daṭṭhumicchati;


pli: Mātā ca dubbalā tassa,


pli: acirā cakkhūni jīyare.


pli: Tesāhaṁ pahito dūto,


pli: Rājaputtaṁ nayissāmi,


pli: yadi jānāsi saṁsa me”.


pli: “Piyassa me piyo dūto,


pli: puṇṇapattaṁ dadāmi te;


pli: Imañca madhuno tumbaṁ,


pli: migasatthiñca brāhmaṇa;


pli: Tañca te desamakkhissaṁ,


pli: yattha sammati kāmado”.


pli: Jūjakapabbaṁ nāma.


pli: 6. Cūḷavanavaṇṇanā


pli: “Esa selo mahābrahme,


pli: pabbato gandhamādano;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati.


pli: Ete nīlā padissanti,


pli: nānāphaladharā dumā;


pli: Uggatā abbhakūṭāva,


pli: nīlā añjanapabbatā.


pli: Dhavassakaṇṇā khadirā,


pli: sālā phandanamāluvā;


pli: Sampavedhanti vātena,


pli: sakiṁ pītāva māṇavā.


pli: Upari dumapariyāyesu,


pli: Saṅgītiyova suyyare;


pli: Najjuhā kokilasaṅghā,


pli: Sampatanti dumā dumaṁ.


pli: Avhayanteva gacchantaṁ,


pli: sākhāpattasamīritā;


pli: Ramayanteva āgantaṁ,


pli: modayanti nivāsinaṁ;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati.


pli: Ambā kapitthā panasā,


pli: sālā jambū vibhītakā;


pli: Harītakī āmalakā,


pli: assatthā badarāni ca.


pli: Cārutimbarukkhā cettha,


pli: nigrodhā ca kapitthanā;


pli: Madhumadhukā thevanti,


pli: nīce pakkā cudumbarā.


pli: Pārevatā bhaveyyā ca,


pli: muddikā ca madhutthikā;


pli: Madhuṁ anelakaṁ tattha,


pli: sakamādāya bhuñjare.


pli: Aññettha pupphitā ambā,


pli: aññe tiṭṭhanti dovilā;


pli: Aññe āmā ca pakkā ca,


pli: bhekavaṇṇā tadūbhayaṁ.


pli: Athettha heṭṭhā puriso,


pli: ambapakkāni gaṇhati;


pli: Āmāni ceva pakkāni,


pli: vaṇṇagandharasuttame.


pli: Ateva me acchariyaṁ,


pli: hiṅkāro paṭibhāti maṁ;


pli: Devānamiva āvāso,


pli: sobhati nandanūpamo.


pli: Vibhedikā nāḷikerā,


pli: khajjurīnaṁ brahāvane;


pli: Mālāva ganthitā ṭhanti,


pli: dhajaggāneva dissare;


pli: Nānāvaṇṇehi pupphehi,


pli: nabhaṁ tārācitāmiva.


pli: Kuṭajī kuṭṭhatagarā,


pli: pāṭaliyo ca pupphitā;


pli: Punnāgā giripunnāgā,


pli: koviḷārā ca pupphitā.


pli: Uddālakā somarukkhā,


pli: agaruphalliyā bahū;


pli: Puttajīvā ca kakudhā,


pli: asanā cettha pupphitā.


pli: Kuṭajā salaḷā nīpā,


pli: kosambā labujā dhavā;


pli: Sālā ca pupphitā tattha,


pli: palālakhalasannibhā.


pli: Tassāvidūre pokkharaṇī,


pli: bhūmibhāge manorame;


pli: Padumuppalasañchannā,


pli: devānamiva nandane.


pli: Athettha puppharasamattā,


pli: kokilā mañjubhāṇikā;


pli: Abhinādenti pavanaṁ,


pli: utusampupphite dume.


pli: Bhassanti makarandehi,


pli: pokkhare pokkhare madhū;


pli: Athettha vātā vāyanti,


pli: dakkhiṇā atha pacchimā;


pli: Padumakiñjakkhareṇūhi,


pli: okiṇṇo hoti assamo.


pli: Thūlā siṅghāṭakā cettha,


pli: saṁsādiyā pasādiyā;


pli: Macchakacchapabyāviddhā,


pli: bahū cettha mupayānakā;


pli: Madhuṁ bhisehi savati,


pli: khirasappimuḷālibhi.


pli: Surabhī taṁ vanaṁ vāti,


pli: nānāgandhasamoditaṁ;


pli: Sammaddateva gandhena,


pli: pupphasākhāhi taṁ vanaṁ;


pli: Bhamarā pupphagandhena,


pli: samantā mabhināditā.


pli: Athettha sakuṇā santi,


pli: nānāvaṇṇā bahū dijā;


pli: Modanti saha bhariyāhi,


pli: aññamaññaṁ pakūjino.


pli: Nandikā jīvaputtā ca,


pli: jīvaputtā piyā ca no;


pli: Piyā puttā piyā nandā,


pli: dijā pokkharaṇīgharā.


pli: Mālāva ganthitā ṭhanti,


pli: dhajaggāneva dissare;


pli: Nānāvaṇṇehi pupphehi,


pli: kusaleheva suganthitā;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati”.


pli: “Idañca me sattubhattaṁ,


pli: Madhunā paṭisaṁyutaṁ;


pli: Madhupiṇḍikā ca sukatāyo,


pli: Sattubhattaṁ dadāmi te”.


pli: “Tuyheva sambalaṁ hotu,


pli: nāhaṁ icchāmi sambalaṁ;


pli: Itopi brahme gaṇhāhi,


pli: gaccha brahme yathāsukhaṁ.


pli: Ayaṁ ekapadī eti,


pli: ujuṁ gacchati assamaṁ;


pli: Isīpi accuto tattha,


pli: paṅkadanto rajassiro;


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ.


pli: jātavedaṁ namassati;


pli: Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu,


pli: so te maggaṁ pavakkhati”.


pli: Idaṁ sutvā brahmabandhu,


pli: cetaṁ katvā padakkhiṇaṁ;


pli: Udaggacitto pakkāmi,


pli: yenāsi accuto isi.


pli: 7. Mahāvanavaṇṇanā


pli: Gacchanto so bhāradvājo,


pli: addassa accutaṁ isiṁ;


pli: Disvāna taṁ bhāradvājo,


pli: sammodi isinā saha.


pli: “Kacci nu bhoto kusalaṁ,


pli: kacci bhoto anāmayaṁ;


pli: Kacci uñchena yāpesi,


pli: kacci mūlaphalā bahū.


pli: Kacci ḍaṁsā makasā ca,


pli: appameva sarīsapā;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: kacci hiṁsā na vijjati”.


pli: “Kusalañceva me brahme,


pli: atho brahme anāmayaṁ;


pli: Atho uñchena yāpemi,


pli: atho mūlaphalā bahū.


pli: Atho ḍaṁsā makasā ca,


pli: hiṁsā mayhaṁ na vijjati.


pli: Bahūni vassapūgāni,


pli: assame vasato mama;


pli: Nābhijānāmi uppannaṁ,


pli: ābādhaṁ amanoramaṁ.


pli: Svāgataṁ te mahābrahme,


pli: atho te adurāgataṁ;


pli: Anto pavisa bhaddante,


pli: pāde pakkhālayassu te.


pli: Tindukāni piyālāni,


pli: madhuke kāsumāriyo;


pli: Phalāni khuddakappāni,


pli: bhuñja brahme varaṁ varaṁ.


pli: Idampi pānīyaṁ sītaṁ,


pli: ābhataṁ girigabbharā;


pli: Tato piva mahābrahme,


pli: sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.


pli: “Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ,


pli: sabbassa agghiyaṁ kataṁ;


pli: Sañjayassa sakaṁ puttaṁ,


pli: sivīhi vippavāsitaṁ;


pli: Tamahaṁ dassanamāgato,


pli: yadi jānāsi saṁsa me”.


pli: “Na bhavaṁ eti puññatthaṁ,


pli: sivirājassa dassanaṁ;


pli: Maññe bhavaṁ patthayati,


pli: rañño bhariyaṁ patibbataṁ;


pli: Maññe kaṇhājinaṁ dāsiṁ,


pli: jāliṁ dāsañca icchasi.


pli: Atha vā tayo mātāputte,


pli: araññā netumāgato;


pli: Na tassa bhogā vijjanti,


pli: dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇa”.


pli: “Akuddharūpohaṁ bhoto,


pli: nāhaṁ yācitumāgato;


pli: Sādhu dassanamariyānaṁ,


pli: sannivāso sadā sukho.


pli: Adiṭṭhapubbo sivirājā,


pli: sivīhi vippavāsito;


pli: Tamahaṁ dassanamāgato,


pli: yadi jānāsi saṁsa me”.


pli: “Esa selo mahābrahme,


pli: pabbato gandhamādano;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati.


pli: Ete nīlā padissanti,


pli: nānāphaladharā dumā;


pli: Uggatā abbhakūṭāva,


pli: nīlā añjanapabbatā.


pli: Dhavassakaṇṇā khadirā,


pli: sālā phandanamāluvā;


pli: Sampavedhanti vātena,


pli: sakiṁ pītāva māṇavā.


pli: Upari dumapariyāyesu,


pli: Saṅgītiyova suyyare;


pli: Najjuhā kokilasaṅghā,


pli: Sampatanti dumā dumaṁ.


pli: Avhayanteva gacchantaṁ,


pli: sākhāpattasamīritā;


pli: Ramayanteva āgantaṁ,


pli: modayanti nivāsinaṁ;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati.


pli: Karerimālā vitatā,


pli: bhūmibhāge manorame;


pli: Saddalāharitā bhūmi,


pli: na tatthuddhaṁsate rajo.


pli: Mayūragīvasaṅkāsā,


pli: tūlaphassasamūpamā;


pli: Tiṇāni nātivattanti,


pli: samantā caturaṅgulā.


pli: Ambā jambū kapitthā ca,


pli: nīce pakkā cudumbarā;


pli: Paribhogehi rukkhehi,


pli: vanaṁ taṁ rativaḍḍhanaṁ.


pli: Veḷuriyavaṇṇasannibhaṁ,


pli: macchagumbanisevitaṁ;


pli: Suciṁ sugandhaṁ salilaṁ,


pli: āpo tatthapi sandati.


pli: Tassāvidūre pokkharaṇī,


pli: Padumuppalasañchannā,


pli: devānamiva nandane.


pli: Tīṇi uppalajātāni,


pli: tasmiṁ sarasi brāhmaṇa;


pli: Vicittaṁ nīlānekāni,


pli: setā lohitakāni ca.


pli: Khomāva tattha padumā,


pli: setasogandhikehi ca;


pli: Kalambakehi sañchanno,


pli: mucalindo nāma so saro.


pli: Athettha padumā phullā,


pli: apariyantāva dissare;


pli: Gimhā hemantikā phullā,


pli: jaṇṇutagghā upattharā.


pli: Surabhī sampavāyanti,


pli: vicittapupphasanthatā;


pli: Bhamarā pupphagandhena,


pli: samantā mabhināditā.


pli: Athettha udakantasmiṁ,


pli: rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;


pli: Kadambā pāṭalī phullā,


pli: koviḷārā ca pupphitā.


pli: Aṅkolā kacchikārā ca,


pli: pārijaññā ca pupphitā;


pli: Vāraṇā vayanā rukkhā,


pli: mucalindamubhato saraṁ.


pli: Sirīsā setapārisā,


pli: sādhu vāyanti padmakā;


pli: Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī,


pli: asanā cettha pupphitā.


pli: Paṅgurā bahulā selā,


pli: sobhañjanā ca pupphitā;


pli: Ketakā kaṇikārā ca,


pli: kanaverā ca pupphitā.


pli: Ajjunā ajjukaṇṇā ca,


pli: mahānāmā ca pupphitā;


pli: Supupphitaggā tiṭṭhanti,


pli: pajjalanteva kiṁsukā.


pli: Setapaṇṇī sattapaṇṇā,


pli: kadaliyo kusumbharā;


pli: Dhanutakkārī pupphehi,


pli: sīsapāvaraṇāni ca.


pli: Acchivā sallavā rukkhā,


pli: sallakiyo ca pupphitā;


pli: Setageru ca tagarā,


pli: maṁsikuṭṭhā kulāvarā.


pli: Daharā rukkhā ca vuddhā ca,


pli: akuṭilā cettha pupphitā;


pli: Assamaṁ ubhato ṭhanti,


pli: agyāgāraṁ samantato.


pli: Athettha udakantasmiṁ,


pli: bahujāto phaṇijjako;


pli: Muggatiyo karatiyo,


pli: sevālasīsakā bahū.


pli: Uddāpavattaṁ ulluḷitaṁ,


pli: makkhikā hiṅgujālikā;


pli: Dāsimakañjako cettha,


pli: bahū nīcekaḷambakā.


pli: Elamphurakasañchannā,


pli: rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;


pli: Sattāhaṁ dhāriyamānānaṁ,


pli: gandho tesaṁ na chijjati.


pli: Ubhato saraṁ mucalindaṁ,


pli: pupphā tiṭṭhanti sobhanā;


pli: Indīvarehi sañchannaṁ,


pli: vanaṁ taṁ upasobhati.


pli: Aḍḍhamāsaṁ dhāriyamānānaṁ,


pli: Gandho tesaṁ na chijjati;


pli: Nīlapupphī setavārī,


pli: Pupphitā girikaṇṇikā;


pli: Kalerukkhehi sañchannaṁ,


pli: Vanaṁ taṁ tulasīhi ca.


pli: Sammaddateva gandhena,


pli: pupphasākhāhi taṁ vanaṁ;


pli: Bhamarā pupphagandhena,


pli: samantā mabhināditā.


pli: Tīṇi kakkārujātāni,


pli: tasmiṁ sarasi brāhmaṇa;


pli: Kumbhamattāni cekāni,


pli: murajamattāni tā ubho.


pli: Athettha sāsapo bahuko,


pli: nādiyo haritāyuto;


pli: Asī tālāva tiṭṭhanti,


pli: chejjā indīvarā bahū.


pli: Apphoṭā suriyavallī ca,


pli: kāḷīyā madhugandhiyā;


pli: Asokā mudayantī ca,


pli: vallibho khuddapupphiyo.


pli: Koraṇḍakā anojā ca,


pli: pupphitā nāgamallikā;


pli: Rukkhamāruyha tiṭṭhanti,


pli: phullā kiṁsukavalliyo.


pli: Kaṭeruhā ca vāsantī,


pli: yūthikā madhugandhiyā;


pli: Niliyā sumanā bhaṇḍī,


pli: sobhati padumuttaro.


pli: Pāṭalī samuddakappāsī,


pli: kaṇikārā ca pupphitā;


pli: Hemajālāva dissanti,


pli: ruciraggi sikhūpamā.


pli: Yāni tāni ca pupphāni,


pli: thalajānudakāni ca;


pli: Sabbāni tattha dissanti,


pli: evaṁ rammo mahodadhi.


pli: Athassā pokkharaṇiyā,


pli: bahukā vārigocarā;


pli: Rohitā naḷapī siṅgū,


pli: kumbhilā makarā susū.


pli: Madhu ca madhulaṭṭhi ca,


pli: tālisā ca piyaṅgukā;


pli: Kuṭandajā bhaddamuttā,


pli: setapupphā ca lolupā.


pli: Surabhī ca rukkhā tagarā,


pli: bahukā tuṅgavaṇṭakā;


pli: Padmakā naradā kuṭṭhā,


pli: jhāmakā ca hareṇukā.


pli: Haliddakā gandhasilā,


pli: hiriverā ca guggulā;


pli: Vibhedikā corakā kuṭṭhā,


pli: kappūrā ca kaliṅgukā.


pli: Athettha sīhabyagghā ca,


pli: purisālū ca hatthiyo;


pli: Eṇeyyā pasadā ceva,


pli: rohiccā sarabhā migā.


pli: Koṭṭhasuṇā suṇopi ca,


pli: tuliyā naḷasannibhā;


pli: Cāmarī calanī laṅghī,


pli: jhāpitā makkaṭā picu.


pli: Kakkaṭā kaṭamāyā ca,


pli: ikkā goṇasirā bahū;


pli: Khaggā varāhā nakulā,


pli: kāḷakettha bahūtaso.


pli: Mahiṁsā soṇasiṅgālā,


pli: pampakā ca samantato;


pli: Ākucchā pacalākā ca,


pli: citrakā cāpi dīpiyo.


pli: Pelakā ca vighāsādā,


pli: sīhā gogaṇisādakā;


pli: Aṭṭhapādā ca morā ca,


pli: bhassarā ca kukutthakā.


pli: Caṅkorā kukkuṭā nāgā,


pli: aññamaññaṁ pakūjino;


pli: Bakā balākā najjuhā,


pli: dindibhā kuñjavājitā.


pli: Byagghinasā lohapiṭṭhā,


pli: pammakā jīvajīvakā;


pli: Kapiñjarā tittirāyo,


pli: kulā ca paṭikutthakā.


pli: Mandālakā celakeṭu,


pli: bhaṇḍutittiranāmakā;


pli: Celāvakā piṅgalāyo,


pli: goṭakā aṅgahetukā.


pli: Karaviyā ca saggā ca,


pli: uhuṅkārā ca kukkuhā;


pli: Nānādijagaṇākiṇṇaṁ,


pli: nānāsaranikūjitaṁ.


pli: Athettha sakuṇā santi,


pli: nīlakā mañjubhāṇakā;


pli: Modanti saha bhariyāhi,


pli: aññamaññaṁ pakūjino.


pli: dijā mañjussarā sitā;


pli: Setacchikūṭā bhadrakkhā,


pli: aṇḍajā citrapekhuṇā.


pli: Sikhaṇḍī nīlagīvāhi,


pli: Kukutthakā kuḷīrakā,


pli: koṭṭhā pokkharasātakā;


pli: Kālāmeyyā baliyakkhā,


pli: kadambā suvasāḷikā.


pli: Haliddā lohitā setā,


pli: athettha nalakā bahū;


pli: Vāraṇā bhiṅgarājā ca,


pli: kadambā suvakokilā.


pli: Ukkusā kurarā haṁsā,


pli: āṭā parivadentikā;


pli: Pākahaṁsā atibalā,


pli: najjuhā jīvajīvakā.


pli: Pārevatā ravihaṁsā,


pli: cakkavākā nadīcarā;


pli: Vāraṇābhirudā rammā,


pli: ubho kālūpakūjino.


pli: Athettha sakuṇā santi,


pli: nānāvaṇṇā bahū dijā;


pli: Modanti saha bhariyāhi,


pli: aññamaññaṁ pakūjino.


pli: Sabbe mañjū nikūjanti,


pli: mucalindamubhato saraṁ.


pli: karaviyā nāma te dijā;


pli: Eṇeyyapasadākiṇṇaṁ,


pli: nāgasaṁsevitaṁ vanaṁ;


pli: Nānālatāhi sañchannaṁ,


pli: kadalīmigasevitaṁ.


pli: Athettha sāsapo bahuko,


pli: nīvāro varako bahu;


pli: Sāli akaṭṭhapāko ca,


pli: ucchu tattha anappako.


pli: Ayaṁ ekapadī eti,


pli: ujuṁ gacchati assamaṁ;


pli: Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ,


pli: tattha patto na vindati;


pli: Yattha vessantaro rājā,


pli: saha puttehi sammati.


pli: Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ,


pli: āsadañca masaṁ jaṭaṁ;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati”.


pli: Idaṁ sutvā brahmabandhu,


pli: isiṁ katvā padakkhiṇaṁ;


pli: Udaggacitto pakkāmi,


pli: yattha vessantaro ahu.


pli: “Uṭṭhehi jāli patiṭṭha,


pli: porāṇaṁ viya dissati;


pli: Brāhmaṇaṁ viya passāmi,


pli: nandiyo mābhikīrare”.


pli: “Ahampi tāta passāmi,


pli: yo so brahmāva dissati;


pli: Addhiko viya āyāti,


pli: atithī no bhavissati”.


pli: “Kacci nu bhoto kusalaṁ,


pli: kacci bhoto anāmayaṁ;


pli: Kacci uñchena yāpetha,


pli: kacci mūlaphalā bahū.


pli: Kacci ḍaṁsā makasā ca,


pli: appameva sarīsapā;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: kacci hiṁsā na vijjati”.


pli: “Kusalañceva no brahme,


pli: atho brahme anāmayaṁ;


pli: Atho uñchena yāpema,


pli: atho mūlaphalā bahū.


pli: Atho ḍaṁsā makasā ca,


pli: hiṁsā amhaṁ na vijjati”.


pli: Satta no māse vasataṁ,


pli: araññe jīvasokinaṁ;


pli: Imampi paṭhamaṁ passāma,


pli: brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;


pli: Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ,


pli: aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ.


pli: Svāgataṁ te mahābrahme,


pli: atho te adurāgataṁ;


pli: Anto pavisa bhaddante,


pli: pāde pakkhālayassu te.


pli: Tindukāni piyālāni,


pli: madhuke kāsumāriyo;


pli: Phalāni khuddakappāni,


pli: bhuñja brahme varaṁ varaṁ.


pli: Idampi pānīyaṁ sītaṁ,


pli: ābhataṁ girigabbharā;


pli: Tato piva mahābrahme,


pli: sace tvaṁ abhikaṅkhasi.


pli: Atha tvaṁ kena vaṇṇena,


pli: kena vā pana hetunā;


pli: Anuppatto brahāraññaṁ,


pli: taṁ me akkhāhi pucchito.


pli: “Yathā vārivaho pūro,


pli: sabbakālaṁ na khīyati;


pli: Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ,


pli: putte me dehi yācito”.


pli: “Dadāmi na vikampāmi,


pli: issaro naya brāhmaṇa;


pli: Pāto gatā rājaputtī,


pli: sāyaṁ uñchāto ehiti.


pli: Ekarattiṁ vasitvāna,


pli: pāto gacchasi brāhmaṇa;


pli: Tassā nhāte upaghāte,


pli: atha ne māladhārine.


pli: Nānāpupphehi sañchanne,


pli: nānāgandhehi bhūsite;


pli: Nānāmūlaphalākiṇṇe,


pli: gaccha svādāya brāhmaṇa”.


pli: “Na vāsamabhirocāmi,


pli: gamanaṁ mayha ruccati;


pli: Antarāyopi me assa,


pli: gacchaññeva rathesabha.


pli: Na hetā yācayogī naṁ,


pli: antarāyassa kāriyā;


pli: Itthiyo mantaṁ jānanti,


pli: sabbaṁ gaṇhanti vāmato.


pli: Saddhāya dānaṁ dadato,


pli: māsaṁ adakkhi mātaraṁ;


pli: Antarāyampi sā kayirā,


pli: Āmantayassu te putte,


pli: mā te mātaramaddasuṁ;


pli: evaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.


pli: Mādisassa dhanaṁ datvā,


pli: rāja saggaṁ gamissasi”.


pli: “Sace tvaṁ nicchase daṭṭhuṁ,


pli: mama bhariyaṁ patibbataṁ;


pli: Ayyakassapi dassehi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Ime kumāre disvāna,


pli: mañjuke piyabhāṇine;


pli: Patīto sumano vitto,


pli: bahuṁ dassati te dhanaṁ”.


pli: “Acchedanassa bhāyāmi,


pli: rājaputta suṇohi me;


pli: Rājadaṇḍāya maṁ dajjā,


pli: vikkiṇeyya haneyya vā;


pli: Jino dhanañca dāse ca,


pli: gārayhassa brahmabandhuyā”.


pli: “Ime kumāre disvāna,


pli: Dhamme ṭhito mahārājā,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;


pli: Laddhā pītisomanassaṁ,


pli: “Nāhaṁ tampi karissāmi,


pli: yaṁ maṁ tvaṁ anusāsasi;


pli: Dārakeva ahaṁ nessaṁ,


pli: brāhmaṇyā paricārake”.


pli: Tato kumārā byathitā,


pli: sutvā luddassa bhāsitaṁ;


pli: Tena tena padhāviṁsu,


pli: jālī kaṇhājinā cubho.


pli: “Ehi tāta piyaputta,


pli: pūretha mama pāramiṁ;


pli: Hadayaṁ mebhisiñcetha,


pli: karotha vacanaṁ mama.


pli: Yānā nāvā ca me hotha,


pli: acalā bhavasāgare;


pli: Jātipāraṁ tarissāmi,


pli: santāressaṁ sadevakaṁ.


pli: Ehi amma piyadhīti,


pli: uddharissaṁ sadevakaṁ”.


pli: Tato kumāre ādāya,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho;


pli: Brāhmaṇassa adā dānaṁ,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.


pli: Brāhmaṇassa adā vitto,


pli: puttake dānamuttamaṁ.


pli: Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,


pli: tadāsi lomahaṁsanaṁ;


pli: Yaṁ kumāre padinnamhi,


pli: medanī sampakampatha.


pli: Yaṁ pañjalikato rājā,


pli: kumāre sukhavacchite;


pli: Tato so brāhmaṇo luddo,


pli: lataṁ dantehi chindiya;


pli: Latāya hatthe bandhitvā,


pli: latāya anumajjatha.


pli: Tato so rajjumādāya,


pli: daṇḍañcādāya brāhmaṇo;


pli: Ākoṭayanto te neti,


pli: sivirājassa pekkhato.


pli: Tato kumārā pakkāmuṁ,


pli: brāhmaṇassa pamuñciya;


pli: Assupuṇṇehi nettehi,


pli: pitaraṁ so udikkhati.


pli: Vedhamassatthapattaṁva,


pli: pitu pādāni vandati;


pli: Pitu pādāni vanditvā,


pli: idaṁ vacanamabravi.


pli: “Ammā ca tāta nikkhantā,


pli: tvañca no tāta dassasi;


pli: Yāva ammampi passemu,


pli: atha no tāta dassasi.


pli: Ammā ca tāta nikkhantā,


pli: Mā no tvaṁ tāta adadā,


pli: yāva ammāpi etu no;


pli: Tadāyaṁ brāhmaṇo kāmaṁ,


pli: vikkiṇātu hanātu vā.


pli: Balaṅkapādo andhanakho,


pli: atho ovaddhapiṇḍiko;


pli: Dīghuttaroṭṭho capalo,


pli: kaḷāro bhagganāsako.


pli: Kumbhodaro bhaggapiṭṭhi,


pli: atho visamacakkhuko;


pli: Lohamassu haritakeso,


pli: valīnaṁ tilakāhato.


pli: Piṅgalo ca vinato ca,


pli: vikaṭo ca brahā kharo;


pli: Ajināni ca sannaddho,


pli: amanusso bhayānako.


pli: Manusso udāhu yakkho,


pli: maṁsalohitabhojano;


pli: Gāmā araññamāgamma,


pli: dhanaṁ taṁ tāta yācati.


pli: Nīyamāne pisācena,


pli: kiṁ nu tāta udikkhasi;


pli: Asmā nūna te hadayaṁ,


pli: āyasaṁ daḷhabandhanaṁ.


pli: Yo no baddhe na jānāsi,


pli: brāhmaṇena dhanesinā;


pli: Accāyikena luddena,


pli: yo no gāvova sumbhati.


pli: Idheva acchataṁ kaṇhā,


pli: na sā jānāti kismiñci;


pli: Migīva khīrasammattā,


pli: yūthā hīnā pakandati.


pli: Na me idaṁ tathā dukkhaṁ,


pli: labbhā hi pumunā idaṁ;


pli: Yañca ammaṁ na passāmi,


pli: taṁ me dukkhataraṁ ito.


pli: Yañca tātaṁ na passāmi,


pli: Sā nūna kapaṇā ammā,


pli: cirarattāya rucchati;


pli: Kaṇhājinaṁ apassantī,


pli: kumāriṁ cārudassaniṁ.


pli: So nūna kapaṇo tāto,


pli: Kaṇhājinaṁ apassanto,


pli: ciraṁ rucchati assame;


pli: Aḍḍharatte va ratte vā,


pli: nadīva avasucchati.


pli: Ime te jambukā rukkhā,


pli: vedisā sinduvārakā;


pli: Vividhāni rukkhajātāni,


pli: tāni ajja jahāmase.


pli: Assatthā panasā ceme,


pli: nigrodhā ca kapitthanā;


pli: Vividhāni phalajātāni,


pli: Ime tiṭṭhanti ārāmā,


pli: ayaṁ sītūdakā nadī;


pli: Yatthassu pubbe kīḷāma,


pli: Vividhāni pupphajātāni,


pli: asmiṁ uparipabbate;


pli: Yānassu pubbe dhārema,


pli: Yānassu pubbe bhuñjāma,


pli: Ime no hatthikā assā,


pli: balībaddā ca no ime;


pli: Yehissu pubbe kīḷāma,


pli: tāni ajja jahāmase”.


pli: Nīyamānā kumārā te,


pli: pitaraṁ etadabravuṁ;


pli: “Ammaṁ ārogyaṁ vajjāsi,


pli: tvañca tāta sukhī bhava.


pli: Tāni ammāya dajjesi,


pli: sokaṁ tehi vinessati.


pli: Tāni ammā udikkhantī,


pli: sokaṁ paṭivinessati”.


pli: Tato vessantaro rājā,


pli: dānaṁ datvāna khattiyo;


pli: Paṇṇasālaṁ pavisitvā,


pli: kalunaṁ paridevayi.


pli: “Kaṁ nvajja chātā tasitā,


pli: uparucchanti dārakā;


pli: Sāyaṁ saṁvesanākāle,


pli: ko ne dassati bhojanaṁ.


pli: Kaṁ nvajja chātā tasitā,


pli: ammā chātamha detha no.


pli: Kathaṁ nu pathaṁ gacchanti,


pli: pattikā anupāhanā;


pli: Santā sūnehi pādehi,


pli: ko ne hatthe gahessati.


pli: Kathaṁ nu so na lajjeyya,


pli: sammukhā paharaṁ mama;


pli: Adūsakānaṁ puttānaṁ,


pli: alajjī vata brāhmaṇo.


pli: Yopi me dāsidāsassa,


pli: añño vā pana pesiyo;


pli: Tassāpi suvihīnassa,


pli: ko lajjī paharissati.


pli: Vārijasseva me sato,


pli: baddhassa kumināmukhe;


pli: Akkosati paharati,


pli: piye putte apassato.


pli: Adu cāpaṁ gahetvāna,


pli: khaggaṁ bandhiya vāmato;


pli: Ānessāmi sake putte,


pli: puttānañhi vadho dukho.


pli: Aṭṭhānametaṁ dukkharūpaṁ,


pli: Yaṁ kumārā vihaññare;


pli: Satañca dhammamaññāya,


pli: Ko datvā anutappati”.


pli: “Saccaṁ kirevamāhaṁsu,


pli: narā ekacciyā idha;


pli: Yassa natthi sakā mātā,


pli: yathā natthi tatheva so.


pli: Ehi kaṇhe marissāma,


pli: natthattho jīvitena no;


pli: Dinnamhāti janindena,


pli: brāhmaṇassa dhanesino;


pli: Accāyikassa luddassa,


pli: yo no gāvova sumbhati.


pli: Ime te jambukā rukkhā,


pli: vedisā sinduvārakā;


pli: Vividhāni rukkhajātāni,


pli: tāni kaṇhe jahāmase.


pli: Assatthā panasā ceme,


pli: nigrodhā ca kapitthanā;


pli: Vividhāni phalajātāni,


pli: Ime tiṭṭhanti ārāmā,


pli: ayaṁ sītūdakā nadī;


pli: Yatthassu pubbe kīḷāma,


pli: Vividhāni pupphajātāni,


pli: asmiṁ uparipabbate;


pli: Yānassu pubbe dhārema,


pli: Yānassu pubbe bhuñjāma,


pli: Ime no hatthikā assā,


pli: balībaddā ca no ime;


pli: Yehissu pubbe kīḷāma,


pli: tāni kaṇhe jahāmase”.


pli: Nīyamānā kumārā te,


pli: brāhmaṇassa pamuñciya;


pli: Tena tena padhāviṁsu,


pli: jālī kaṇhājinā cubho.


pli: Tato so rajjumādāya,


pli: daṇḍañcādāya brāhmaṇo;


pli: Ākoṭayanto te neti,


pli: sivirājassa pekkhato.


pli: Taṁ taṁ kaṇhājināvoca,


pli: “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo;


pli: Laṭṭhiyā paṭikoṭeti,


pli: ghare jātaṁva dāsiyaṁ.


pli: Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta,


pli: dhammikā honti brāhmaṇā;


pli: Yakkho brāhmaṇavaṇṇena,


pli: khādituṁ tāta neti no;


pli: Nīyamāne pisācena,


pli: kiṁ nu tāta udikkhasi”.


pli: “Ime no pādakā dukkhā,


pli: dīgho caddhā suduggamo;


pli: Nīce colambate sūriyo,


pli: brāhmaṇo ca dhāreti no.


pli: Okandāmase bhūtāni,


pli: pabbatāni vanāni ca;


pli: Sarassa sirasā vandāma,


pli: supatitthe ca āpake.


pli: Tiṇalatāni osadhyo,


pli: Ammaṁ ārogyaṁ vajjātha,


pli: ayaṁ no neti brāhmaṇo.


pli: Vajjantu bhonto ammañca,


pli: Maddiṁ asmāka mātaraṁ;


pli: Sace anupatitukāmāsi,


pli: Khippaṁ anupatiyāsi no.


pli: Ayaṁ ekapadī eti,


pli: ujuṁ gacchati assamaṁ;


pli: Tamevānupateyyāsi,


pli: api passesi ne lahuṁ.


pli: Aho vata re jaṭinī,


pli: vanamūlaphalahārike;


pli: Suññaṁ disvāna assamaṁ,


pli: taṁ te dukkhaṁ bhavissati.


pli: Ativelaṁ nu ammāya,


pli: uñchā laddho anappako;


pli: Yā no baddhe na jānāsi,


pli: brāhmaṇena dhanesinā.


pli: Accāyikena luddena,


pli: yo no gāvova sumbhati;


pli: Apajja ammaṁ passemu,


pli: sāyaṁ uñchāto āgataṁ.


pli: Dajjā ammā brāhmaṇassa,


pli: phalaṁ khuddena missitaṁ;


pli: Tadāyaṁ asito dhāto,


pli: na bāḷhaṁ dhārayeyya no.


pli: Sūnā ca vata no pādā,


pli: bāḷhaṁ dhāreti brāhmaṇo;


pli: Iti tattha vilapiṁsu,


pli: kumārā mātugiddhino”.


pli: Dārakapabbaṁ nāma.


pli: Tesaṁ lālappitaṁ sutvā,


pli: tayo vāḷā vane migā;


pli: Sīho byaggho ca dīpi ca,


pli: idaṁ vacanamabravuṁ.


pli: “Mā heva no rājaputtī,


pli: sāyaṁ uñchāto āgamā;


pli: Mā hevamhāka nibbhoge,


pli: heṭhayittha vane migā.


pli: Sīho ce naṁ viheṭheyya,


pli: byaggho dīpi ca lakkhaṇaṁ;


pli: Neva jālīkumārassa,


pli: kuto kaṇhājinā siyā;


pli: Ubhayeneva jīyetha,


pli: patiṁ putte ca lakkhaṇā”.


pli: “Khaṇittikaṁ me patitaṁ,


pli: dakkhiṇakkhi ca phandati;


pli: Aphalā phalino rukkhā,


pli: sabbā muyhanti me disā”.


pli: Tassā sāyanhakālasmiṁ,


pli: assamāgamanaṁ pati;


pli: Atthaṅgatamhi sūriye,


pli: vāḷā panthe upaṭṭhahuṁ.


pli: “Nīce colambate sūriyo,


pli: dūre ca vata assamo;


pli: Yañca nesaṁ ito hassaṁ,


pli: taṁ te bhuñjeyyu bhojanaṁ.


pli: So nūna khattiyo eko,


pli: paṇṇasālāya acchati;


pli: Tosento dārake chāte,


pli: mamaṁ disvā anāyatiṁ.


pli: Te nūna puttakā mayhaṁ,


pli: kapaṇāya varākiyā;


pli: Sāyaṁ saṁvesanākāle,


pli: khīrapītāva acchare.


pli: vāripītāva acchare.


pli: Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,


pli: vacchā bālāva mātaraṁ.


pli: haṁsāvuparipallale.


pli: assamassāvidūrato.


pli: Ekāyano ekapatho,


pli: sarā sobbhā ca passato;


pli: Aññaṁ maggaṁ na passāmi,


pli: yena gaccheyya assamaṁ.


pli: Migā namatthu rājāno,


pli: kānanasmiṁ mahabbalā;


pli: Dhammena bhātaro hotha,


pli: maggaṁ me detha yācitā.


pli: Avaruddhassāhaṁ bhariyā,


pli: rājaputtassa sirīmato;


pli: Tañcāhaṁ nātimaññāmi,


pli: rāmaṁ sītāvanubbatā.


pli: Tumhe ca putte passatha,


pli: sāyaṁ saṁvesanaṁ pati;


pli: Ahañca putte passeyyaṁ,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Bahuñcidaṁ mūlaphalaṁ,


pli: bhakkho cāyaṁ anappako;


pli: Tato upaḍḍhaṁ dassāmi,


pli: Rājaputtī ca no mātā,


pli: rājaputto ca no pitā;


pli: maggaṁ me detha yācitā”.


pli: Tassā lālappamānāya,


pli: bahuṁ kāruññasañhitaṁ;


pli: Sutvā nelapatiṁ vācaṁ,


pli: vāḷā panthā apakkamuṁ.


pli: “Imamhi naṁ padesamhi,


pli: puttakā paṁsukuṇṭhitā;


pli: Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,


pli: vacchā bālāva mātaraṁ.


pli: Imamhi naṁ padesamhi,


pli: haṁsāvuparipallale.


pli: assamassāvidūrato.


pli: Dve migā viya ukkaṇṇā,


pli: samantā mabhidhāvino;


pli: Ānandino pamuditā,


pli: vaggamānāva kampare;


pli: Tyajja putte na passāmi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Chakalīva migī chāpaṁ,


pli: pakkhī muttāva pañjarā;


pli: Ohāya putte nikkhamiṁ,


pli: sīhīvāmisagiddhinī;


pli: Idaṁ nesaṁ padakkantaṁ,


pli: nāgānamiva pabbate;


pli: Citakā parikiṇṇāyo,


pli: assamassāvidūrato;


pli: Vālikāyapi okiṇṇā,


pli: puttakā paṁsukuṇṭhitā;


pli: Samantā mabhidhāvanti,


pli: te na passāmi dārake.


pli: Ye maṁ pure paccuṭṭhenti,


pli: araññā dūramāyatiṁ;


pli: Chakaliṁva migiṁ chāpā,


pli: paccuggantuna mātaraṁ;


pli: Dūre maṁ pavilokenti,


pli: Idaṁ nesaṁ kīḷanakaṁ,


pli: patitaṁ paṇḍubeḷuvaṁ;


pli: Tyajja putte na passāmi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Thanā ca mayhime pūrā,


pli: uro ca sampadālati;


pli: Ucchaṅgeko vicināti,


pli: thanamekāvalambati;


pli: Yassu sāyanhasamayaṁ,


pli: puttakā paṁsukuṇṭhitā;


pli: Ucchaṅge me vivattanti,


pli: te na passāmi dārake.


pli: Ayaṁ so assamo pubbe,


pli: samajjo paṭibhāti maṁ;


pli: Tyajja putte apassantyā,


pli: bhamate viya assamo.


pli: Kimidaṁ appasaddova,


pli: assamo paṭibhāti maṁ;


pli: Kākolāpi na vassanti,


pli: matā me nūna dārakā.


pli: Sakuṇāpi na vassanti,


pli: Kimidaṁ tuṇhibhūtosi,


pli: api ratteva me mano;


pli: Kacci nu me ayyaputta,


pli: migā khādiṁsu dārake;


pli: Araññe iriṇe vivane,


pli: kena nītā me dārakā.


pli: Adu te pahitā dūtā,


pli: adu suttā piyaṁvadā;


pli: Adu bahi no nikkhantā,


pli: khiḍḍāsu pasutā nu te.


pli: Nevāsaṁ kesā dissanti,


pli: hatthapādā ca jālino;


pli: Sakuṇānañca opāto,


pli: Idaṁ tato dukkhataraṁ,


pli: sallaviddho yathā vaṇo;


pli: Tyajja putte na passāmi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Idampi dutiyaṁ sallaṁ,


pli: kampeti hadayaṁ mama;


pli: Yañca putte na passāmi,


pli: tvañca maṁ nābhibhāsasi.


pli: Ajjeva me imaṁ rattiṁ,


pli: rājaputta na saṁsasi;


pli: Maññe okkantasantaṁ maṁ,


pli: pāto dakkhisi no mataṁ”.


pli: “Nūna maddī varārohā,


pli: rājaputtī yasassinī;


pli: Pāto gatāsi uñchāya,


pli: kimidaṁ sāyamāgatā”.


pli: “Nanu tvaṁ saddamassosi,


pli: ye saraṁ pātumāgatā;


pli: Sīhassapi nadantassa,


pli: byagghassa ca nikujjitaṁ.


pli: Ahu pubbanimittaṁ me,


pli: vicarantyā brahāvane;


pli: Khaṇitto me hatthā patito,


pli: uggīvañcāpi aṁsato.


pli: Tadāhaṁ byathitā bhītā,


pli: puthu katvāna pañjaliṁ;


pli: Sabbadisā namassissaṁ,


pli: api sotthi ito siyā.


pli: Mā heva no rājaputto,


pli: hato sīhena dīpinā;


pli: Dārakā vā parāmaṭṭhā,


pli: acchakokataracchihi.


pli: Sīho byaggho ca dīpi ca,


pli: tayo vāḷā vane migā;


pli: Te maṁ pariyāvaruṁ maggaṁ,


pli: tena sāyamhi āgatā.


pli: Ahaṁ patiñca putte ca,


pli: āceramiva māṇavo;


pli: Anuṭṭhitā divārattiṁ,


pli: jaṭinī brahmacārinī.


pli: Ajināni paridahitvā,


pli: vanamūlaphalahāriyā;


pli: Vicarāmi divārattiṁ,


pli: tumhaṁ kāmā hi puttakā.


pli: Ahaṁ suvaṇṇahaliddiṁ,


pli: ābhataṁ paṇḍubeḷuvaṁ;


pli: Rukkhapakkāni cāhāsiṁ,


pli: ime vo putta kīḷanā.


pli: Imaṁ mūlāḷivattakaṁ,


pli: sālukaṁ ciñcabhedakaṁ;


pli: Bhuñja khuddehi saṁyuttaṁ,


pli: saha puttehi khattiya.


pli: Padumaṁ jālino dehi,


pli: kumudañca kumāriyā;


pli: Māline passa naccante,


pli: sivi puttāni avhaya.


pli: Tato kaṇhājināyapi,


pli: nisāmehi rathesabha;


pli: Mañjussarāya vagguyā,


pli: assamaṁ upayantiyā.


pli: Samānasukhadukkhamhā,


pli: raṭṭhā pabbājitā ubho;


pli: Api sivi putte passesi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Samaṇe brāhmaṇe nūna,


pli: brahmacariyaparāyaṇe;


pli: Ahaṁ loke abhissapiṁ,


pli: sīlavante bahussute;


pli: Tyajja putte na passāmi,


pli: Ime te jambukā rukkhā,


pli: vedisā sinduvārakā;


pli: Vividhāni rukkhajātāni,


pli: te kumārā na dissare.


pli: Assatthā panasā ceme,


pli: nigrodhā ca kapitthanā;


pli: Vividhāni phalajātāni,


pli: Ime tiṭṭhanti ārāmā,


pli: ayaṁ sītūdakā nadī;


pli: Yatthassu pubbe kīḷiṁsu,


pli: Vividhāni pupphajātāni,


pli: asmiṁ uparipabbate;


pli: Yānassu pubbe dhāriṁsu,


pli: Yānassu pubbe bhuñjiṁsu,


pli: Ime te hatthikā assā,


pli: balībaddā ca te ime;


pli: Yehissu pubbe kīḷiṁsu,


pli: Ime sāmā sasolūkā,


pli: bahukā kadalīmigā;


pli: Ime haṁsā ca koñcā ca,


pli: mayūrā citrapekhuṇā;


pli: te kumārā na dissare.


pli: Imā tā vanagumbāyo,


pli: pupphitā sabbakālikā;


pli: Imā tā pokkharaṇī rammā,


pli: cakkavākūpakūjitā;


pli: Mandālakehi sañchannā,


pli: padumuppalakehi ca;


pli: Yatthassu pubbe kīḷiṁsu,


pli: Na te kaṭṭhāni bhinnāni,


pli: na te udakamāhaṭaṁ;


pli: Aggipi te na hāpito,


pli: kiṁ nu mandova jhāyasi.


pli: Piyo piyena saṅgamma,


pli: samo me byapahaññati;


pli: Tyajja putte na passāmi,


pli: jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.


pli: Na kho no deva passāmi,


pli: yena te nīhatā matā;


pli: Kākolāpi na vassanti,


pli: matā me nūna dārakā.


pli: Sakuṇāpi na vassanti,


pli: matā me nūna dārakā”.


pli: Sā tattha paridevitvā,


pli: pabbatāni vanāni ca;


pli: Punadevassamaṁ gantvā,


pli: rodi sāmikasantike.


pli: “Na kho no deva passāmi,


pli: Vicarantī rukkhamūlesu,


pli: pabbatesu guhāsu ca”.


pli: Iti maddī varārohā,


pli: rājaputtī yasassinī;


pli: Bāhā paggayha kanditvā,


pli: tattheva patitā chamā.


pli: Tamajjhapattaṁ rājaputtiṁ,


pli: udakenābhisiñcatha;


pli: Assatthaṁ naṁ viditvāna,


pli: atha naṁ etadabravi.


pli: “Ādiyeneva te maddi,


pli: dukkhaṁ nakkhātumicchisaṁ;


pli: Daliddo yācako vuḍḍho,


pli: brāhmaṇo gharamāgato.


pli: Tassa dinnā mayā puttā,


pli: maddi mā bhāyi assasa;


pli: Maṁ passa maddi mā putte,


pli: mā bāḷhaṁ paridevasi;


pli: Lacchāma putte jīvantā,


pli: arogā ca bhavāmase.


pli: Putte pasuñca dhaññañca,


pli: yañca aññaṁ ghare dhanaṁ;


pli: Dajjā sappuriso dānaṁ,


pli: disvā yācakamāgataṁ;


pli: Anumodāhi me maddi,


pli: puttake dānamuttamaṁ”.


pli: “Anumodāmi te deva,


pli: puttake dānamuttamaṁ;


pli: Datvā cittaṁ pasādehi,


pli: bhiyyo dānaṁ dado bhava.


pli: Yo tvaṁ maccherabhūtesu,


pli: manussesu janādhipa;


pli: Brāhmaṇassa adā dānaṁ,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano”.


pli: Ninnāditā te pathavī,


pli: saddo te tidivaṅgato;


pli: Samantā vijjutā āguṁ,


pli: girīnaṁva patissutā.


pli: Tassa te anumodanti,


pli: ubho nāradapabbatā;


pli: Indo ca brahmā pajāpati,


pli: somo yamo vessavaṇo;


pli: Sabbe devānumodanti,


pli: tāvatiṁsā saindakā.


pli: Iti maddī varārohā,


pli: rājaputtī yasassinī;


pli: Vessantarassa anumodi,


pli: puttake dānamuttamaṁ.


pli: Maddīpabbaṁ nāma.


pli: Tato ratyā vivasāne,


pli: sūriyassuggamanaṁ pati;


pli: Sakko brāhmaṇavaṇṇena,


pli: pāto tesaṁ adissatha.


pli: “Kacci nu bhoto kusalaṁ,


pli: kacci bhoto anāmayaṁ;


pli: Kacci uñchena yāpetha,


pli: kacci mūlaphalā bahū.


pli: Kacci ḍaṁsā makasā ca,


pli: appameva sarīsapā;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: kacci hiṁsā na vijjati”.


pli: “Kusalañceva no brahme,


pli: atho brahme anāmayaṁ;


pli: Atho uñchena yāpema,


pli: atho mūlaphalā bahū.


pli: Atho ḍaṁsā makasā ca,


pli: hiṁsā mayhaṁ na vijjati.


pli: Satta no māse vasataṁ,


pli: araññe jīvasokinaṁ;


pli: Idaṁ dutiyaṁ passāma,


pli: brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;


pli: Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ,


pli: dhārentaṁ ajinakkhipaṁ.


pli: Svāgataṁ te mahābrahme,


pli: atho me adurāgataṁ;


pli: Anto pavisa bhaddante,


pli: pāde pakkhālayassu te.


pli: Tindukāni piyālāni,


pli: madhuke kāsumāriyo;


pli: Phalāni khuddakappāni,


pli: bhuñja brahme varaṁ varaṁ.


pli: Idampi pānīyaṁ sītaṁ,


pli: ābhataṁ girigabbharā;


pli: Tato piva mahābrahme,


pli: sace tvaṁ abhikaṅkhasi.


pli: Atha tvaṁ kena vaṇṇena,


pli: kena vā pana hetunā;


pli: Anuppatto brahāraññaṁ,


pli: taṁ me akkhāhi pucchito”.


pli: “Yathā vārivaho pūro,


pli: sabbakālaṁ na khīyati;


pli: Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ,


pli: bhariyaṁ me dehi yācito”.


pli: “Dadāmi na vikampāmi,


pli: yaṁ maṁ yācasi brāhmaṇa;


pli: Santaṁ nappaṭiguyhāmi,


pli: dāne me ramatī mano”.


pli: Maddiṁ hatthe gahetvāna,


pli: udakassa kamaṇḍaluṁ;


pli: Brāhmaṇassa adā dānaṁ,


pli: sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.


pli: Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,


pli: tadāsi lomahaṁsanaṁ;


pli: Maddiṁ paricajantassa,


pli: medanī sampakampatha.


pli: Nevassa maddī bhākuṭi,


pli: na sandhīyati na rodati;


pli: Pekkhatevassa tuṇhī sā,


pli: “eso jānāti yaṁ varaṁ”.


pli: (Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ,


pli: maddideviṁ patibbataṁ;


pli: Cajamāno ca cintesiṁ,


pli: bodhiyāyeva kāraṇā.


pli: Na me dessā ubho puttā,


pli: maddī devī na dessiyā;


pli: Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ,


pli: tasmā piye adāsahaṁ.)


pli: “Komārī yassāhaṁ bhariyā,


pli: sāmiko mama issaro;


pli: Yassicche tassa maṁ dajjā,


pli: vikkiṇeyya haneyya vā”.


pli: Tesaṁ saṅkappamaññāya,


pli: devindo etadabravi;


pli: “Sabbe jitā te paccūhā,


pli: ye dibbā ye ca mānusā.


pli: Ninnāditā te pathavī,


pli: saddo te tidivaṅgato;


pli: Samantā vijjutā āguṁ,


pli: girīnaṁva patissutā.


pli: Tassa te anumodanti,


pli: ubho nāradapabbatā;


pli: Indo ca brahmā pajāpati,


pli: somo yamo vessavaṇo;


pli: Sabbe devānumodanti,


pli: dukkarañhi karoti so.


pli: Duddadaṁ dadamānānaṁ,


pli: dukkaraṁ kamma kubbataṁ;


pli: Asanto nānukubbanti,


pli: sataṁ dhammo durannayo.


pli: Tasmā satañca asataṁ,


pli: nānā hoti ito gati;


pli: Asanto nirayaṁ yanti,


pli: santo saggaparāyaṇā.


pli: Yametaṁ kumāre adā,


pli: bhariyaṁ adā vane vasaṁ;


pli: Brahmayānamanokkamma,


pli: sagge te taṁ vipaccatu”.


pli: “Dadāmi bhoto bhariyaṁ,


pli: maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;


pli: Tvañceva maddiyā channo,


pli: maddī ca patinā saha.


pli: Yathā payo ca saṅkho ca,


pli: ubho samānavaṇṇino;


pli: Evaṁ tuvañca maddī ca,


pli: samānamanacetasā.


pli: Avaruddhettha araññasmiṁ,


pli: ubho sammatha assame;


pli: Khattiyā gottasampannā,


pli: sujātā mātupettito;


pli: Yathā puññāni kayirātha,


pli: dadantā aparāparaṁ.


pli: Sakkohamasmi devindo,


pli: āgatosmi tavantike;


pli: Varaṁ varassu rājisi,


pli: vare aṭṭha dadāmi te”.


pli: “Varañce me ado sakka,


pli: sabbabhūtānamissara;


pli: Pitā maṁ anumodeyya,


pli: ito pattaṁ sakaṁ gharaṁ;


pli: Āsanena nimanteyya,


pli: paṭhametaṁ varaṁ vare.


pli: Purisassa vadhaṁ na roceyyaṁ,


pli: Api kibbisakārakaṁ;


pli: Vajjhaṁ vadhamhā moceyyaṁ,


pli: Dutiyetaṁ varaṁ vare.


pli: Ye vuḍḍhā ye ca daharā,


pli: ye ca majjhimaporisā;


pli: Mameva upajīveyyuṁ,


pli: tatiyetaṁ varaṁ vare.


pli: Paradāraṁ na gaccheyyaṁ,


pli: sadārapasuto siyaṁ;


pli: Thīnaṁ vasaṁ na gaccheyyaṁ,


pli: catutthetaṁ varaṁ vare.


pli: Putto me sakka jāyetha,


pli: so ca dīghāyuko siyā;


pli: Dhammena jine pathaviṁ,


pli: pañcametaṁ varaṁ vare.


pli: Tato ratyā vivasāne,


pli: sūriyassuggamanaṁ pati;


pli: Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ,


pli: chaṭṭhametaṁ varaṁ vare.


pli: Dadato me na khīyetha,


pli: datvā nānutapeyyahaṁ;


pli: Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ,


pli: sattametaṁ varaṁ vare.


pli: Ito vimuccamānāhaṁ,


pli: saggagāmī visesagū;


pli: Anivatti tato assaṁ,


pli: aṭṭhametaṁ varaṁ vare”.


pli: Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,


pli: devindo etadabravi;


pli: “Aciraṁ vata te tato,


pli: pitā taṁ daṭṭhumessati”.


pli: Idaṁ vatvāna maghavā,


pli: devarājā sujampati;


pli: Vessantare varaṁ datvā,


pli: saggakāyaṁ apakkami.


pli: Sakkapabbaṁ nāma.


pli: 11. Mahārājapabba


pli: “Kassetaṁ mukhamābhāti,


pli: hemaṁvuttattamagginā;


pli: Nikkhaṁva jātarūpassa,


pli: ukkāmukhapahaṁsitaṁ.


pli: Ubho sadisapaccaṅgā,


pli: ubho sadisalakkhaṇā;


pli: Jālissa sadiso eko,


pli: ekā kaṇhājinā yathā.


pli: Sīhā bilāva nikkhantā,


pli: ubho sampatirūpakā;


pli: Jātarūpamayāyeva,


pli: ime dissanti dārakā.


pli: Kuto nu bhavaṁ bhāradvāja,


pli: Ime ānesi dārake;


pli: Ajja raṭṭhaṁ anuppatto,


pli: Kuhiṁ gacchasi brāhmaṇa”.


pli: “Mayhaṁ te dārakā deva,


pli: dinnā vittena sañjaya;


pli: Ajja pannarasā ratti,


pli: yato laddhā me dārakā”.


pli: “Kena vā vācapeyyena,


pli: sammāñāyena saddahe;


pli: Ko tetaṁ dānamadadā,


pli: puttake dānamuttamaṁ”.


pli: “Yo yācataṁ patiṭṭhāsi,


pli: bhūtānaṁ dharaṇīriva;


pli: So me vessantaro rājā,


pli: puttedāsi vane vasaṁ.


pli: Yo yācataṁ gatī āsi,


pli: savantīnaṁva sāgaro;


pli: puttedāsi vane vasaṁ”.


pli: “Dukkaṭaṁ vata bho raññā,


pli: saddhena gharamesinā;


pli: Kathaṁ nu puttake dajjā,


pli: araññe avaruddhako.


pli: Imaṁ bhonto nisāmetha,


pli: yāvantettha samāgatā;


pli: Kathaṁ vessantaro rājā,


pli: Dāsiṁ dāsaṁ ca so dajjā,


pli: assaṁ cassatarīrathaṁ;


pli: Hatthiñca kuñjaraṁ dajja,


pli: kathaṁ so dajja dārake”.


pli: “Yassa nassa ghare dāso,


pli: asso cassatarīratho;


pli: Hatthī ca kuñjaro nāgo,


pli: kiṁ so dajjā pitāmaha”.


pli: “Dānamassa pasaṁsāma,


pli: na ca nindāma puttakā;


pli: Kathaṁ nu hadayaṁ āsi,


pli: tumhe datvā vanibbake”.


pli: “Dukkhassa hadayaṁ āsi,


pli: atho uṇhampi passasi;


pli: Rohinīheva tambakkhī,


pli: pitā assūni vattayi”.


pli: Yaṁ taṁ kaṇhājināvoca,


pli: “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo;


pli: Laṭṭhiyā paṭikoṭeti,


pli: ghare jātaṁva dāsiyaṁ.


pli: Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta,


pli: dhammikā honti brāhmaṇā;


pli: Yakkho brāhmaṇavaṇṇena,


pli: khādituṁ tāta neti no;


pli: Nīyamāne pisācena,


pli: kiṁ nu tāta udikkhasi”.


pli: “Rājaputtī ca vo mātā,


pli: rājaputto ca vo pitā;


pli: Pubbe me aṅkamāruyha,


pli: kiṁ nu tiṭṭhatha ārakā”.


pli: “Rājaputtī ca no mātā,


pli: rājaputto ca no pitā;


pli: Dāsā mayaṁ brāhmaṇassa,


pli: tasmā tiṭṭhāma ārakā”.


pli: “Mā sammevaṁ avacuttha,


pli: ḍayhate hadayaṁ mama;


pli: Citakāyaṁva me kāyo,


pli: āsane na sukhaṁ labhe.


pli: Mā sammevaṁ avacuttha,


pli: bhiyyo sokaṁ janetha maṁ;


pli: Nikkiṇissāmi dabbena,


pli: na vo dāsā bhavissatha.


pli: Kimagghiyañhi vo tāta,


pli: brāhmaṇassa pitā adā;


pli: Yathābhūtaṁ me akkhātha,


pli: paṭipādentu brāhmaṇaṁ”.


pli: “Sahassagghañhi maṁ tāta,


pli: Atha kaṇhājinaṁ kaññaṁ,


pli: hatthinā ca satena ca”.


pli: “Uṭṭhehi katte taramāno,


pli: brāhmaṇassa avākara;


pli: Dāsisataṁ dāsasataṁ,


pli: gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ;


pli: Jātarūpasahassañca,


pli: puttānaṁ dehi nikkayaṁ”.


pli: Tato kattā taramāno,


pli: brāhmaṇassa avākari;


pli: puttānaṁdāsi nikkayaṁ.


pli: Nikkiṇitvā nahāpetvā,


pli: bhojayitvāna dārake;


pli: Samalaṅkaritvā bhaṇḍena,


pli: ucchaṅge upavesayuṁ.


pli: Sīsaṁ nhāte sucivatthe,


pli: sabbābharaṇabhūsite;


pli: Rājā aṅke karitvāna,


pli: ayyako paripucchatha.


pli: Kuṇḍale ghusite māle,


pli: idaṁ vacanamabravi.


pli: “Kacci ubho arogā te,


pli: jāli mātāpitā tava;


pli: Kacci uñchena yāpenti,


pli: kacci mūlaphalā bahū.


pli: Kacci ḍaṁsā makasā ca,


pli: appameva sarīsapā;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: kacci hiṁsā na vijjati”.


pli: “Atho ubho arogā me,


pli: deva mātāpitā mama;


pli: Atho uñchena yāpenti,


pli: atho mūlaphalā bahū.


pli: Atho ḍaṁsā makasā ca,


pli: hiṁsā nesaṁ na vijjati.


pli: Khaṇantālukalambāni,


pli: bilāni takkalāni ca;


pli: Kolaṁ bhallātakaṁ bellaṁ,


pli: sā no āhatva posati.


pli: Yañceva sā āharati,


pli: vanamūlaphalahāriyā;


pli: Taṁ no sabbe samāgantvā,


pli: rattiṁ bhuñjāma no divā.


pli: Ammāva no kisā paṇḍu,


pli: āharantī dumapphalaṁ;


pli: Vātātapena sukhumālī,


pli: padumaṁ hatthagatāmiva.


pli: Ammāya patanū kesā,


pli: vicarantyā brahāvane;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: khaggadīpinisevite.


pli: Kesesu jaṭaṁ bandhitvā,


pli: kacche jallamadhārayi;


pli: Cammavāsī chamā seti,


pli: jātavedaṁ namassati.


pli: Puttā piyā manussānaṁ,


pli: lokasmiṁ udapajjisuṁ;


pli: Na hi nūnamhākaṁ ayyassa,


pli: putte sneho ajāyatha”.


pli: “Dukkaṭañca hi no putta,


pli: bhūnahaccaṁ kataṁ mayā;


pli: Yohaṁ sivīnaṁ vacanā,


pli: pabbājesimadūsakaṁ.


pli: Yaṁ me kiñci idha atthi,


pli: dhanaṁ dhaññañca vijjati;


pli: Etu vessantaro rājā,


pli: siviraṭṭhe pasāsatu”.


pli: “Na deva mayhaṁ vacanā,


pli: ehiti sivisuttamo;


pli: Sayameva devo gantvā,


pli: siñca bhogehi atrajaṁ”.


pli: Tato senāpatiṁ rājā,


pli: sañjayo ajjhabhāsatha;


pli: “Hatthī assā rathā pattī,


pli: senā sannāhayantu naṁ;


pli: Negamā ca maṁ anventu,


pli: brāhmaṇā ca purohitā.


pli: Tato saṭṭhisahassāni,


pli: yodhino cārudassanā;


pli: Khippamāyantu sannaddhā,


pli: nānāvaṇṇehilaṅkatā.


pli: Nīlavatthadharā neke,


pli: pītāneke nivāsitā;


pli: Aññe lohitauṇhīsā,


pli: suddhāneke nivāsitā;


pli: Himavā yathā gandhadharo,


pli: pabbato gandhamādano;


pli: Nānārukkhehi sañchanno,


pli: mahābhūtagaṇālayo.


pli: Osadhehi ca dibbehi,


pli: disā bhāti pavāti ca;


pli: disā bhantu pavantu ca.


pli: Tato nāgasahassāni,


pli: yojayantu catuddasa;


pli: Suvaṇṇakacchā mātaṅgā,


pli: hemakappanavāsasā.


pli: Ārūḷhā gāmaṇīyehi,


pli: tomaraṅkusapāṇibhi;


pli: Khippamāyantu sannaddhā,


pli: hatthikkhandhehi dassitā.


pli: Tato assasahassāni,


pli: Ājānīyāva jātiyā,


pli: sindhavā sīghavāhanā.


pli: illiyācāpadhāribhi;


pli: assapiṭṭhehilaṅkatā.


pli: Tato rathasahassāni,


pli: suvaṇṇacitapakkhare.


pli: Āropentu dhaje tattha,


pli: cammāni kavacāni ca;


pli: Vippālentu ca cāpāni,


pli: daḷhadhammā pahārino;


pli: rathesu rathajīvino.


pli: Lājā olopiyā pupphā,


pli: mālāgandhavilepanā;


pli: Agghiyāni ca tiṭṭhantu,


pli: yena maggena ehiti.


pli: Gāme gāme sataṁ kumbhā,


pli: merayassa surāya ca;


pli: Maggamhi patitiṭṭhantu,


pli: Maṁsā pūvā saṅkuliyo,


pli: kummāsā macchasaṁyutā;


pli: Sappi telaṁ dadhi khīraṁ,


pli: kaṅgubījā bahū surā;


pli: Āḷārikā ca sūdā ca,


pli: naṭanaṭṭakagāyino;


pli: Pāṇissarā kumbhathūṇiyo,


pli: mandakā sokajjhāyikā.


pli: Āhaññantu sabbavīṇā,


pli: bheriyo dindimāni ca;


pli: Kharamukhāni dhamentu,


pli: nadantu ekapokkharā.


pli: Mudiṅgā paṇavā saṅkhā,


pli: godhā parivadentikā;


pli: Dindimāni ca haññantu,


pli: kutumpa dindimāni ca”.


pli: Sā senā mahatī āsi,


pli: uyyuttā sivivāhinī;


pli: Jālinā magganāyena,


pli: vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.


pli: Koñcaṁ nadati mātaṅgo,


pli: kuñjaro saṭṭhihāyano;


pli: Kacchāya baddhamānāya,


pli: koñcaṁ nadati vāraṇo.


pli: Ājānīyā hasiyanti,


pli: nemighoso ajāyatha;


pli: Abbhaṁ rajo acchādesi,


pli: uyyuttā sivivāhinī.


pli: uyyuttā hārahārinī;


pli: Te pāviṁsu brahāraññaṁ,


pli: bahusākhaṁ mahodakaṁ;


pli: Puppharukkhehi sañchannaṁ,


pli: phalarukkhehi cūbhayaṁ.


pli: Tattha bindussarā vaggū,


pli: nānāvaṇṇā bahū dijā;


pli: Kūjantamupakūjanti,


pli: utusampupphite dume.


pli: Te gantvā dīghamaddhānaṁ,


pli: ahorattānamaccaye;


pli: Padesaṁ taṁ upāgacchuṁ,


pli: yattha vessantaro ahu.


pli: Mahārājapabbaṁ nāma.


pli: 12. Chakhattiyakamma


pli: Tesaṁ sutvāna nigghosaṁ,


pli: bhīto vessantaro ahu;


pli: Pabbataṁ abhiruhitvā,


pli: bhīto senaṁ udikkhati.


pli: “Iṅgha maddi nisāmehi,


pli: nigghoso yādiso vane;


pli: Ājānīyā hasiyanti,


pli: dhajaggāni ca dissare.


pli: Ime nūna araññasmiṁ,


pli: migasaṅghāni luddakā;


pli: Vāgurāhi parikkhippa,


pli: sobbhaṁ pātetvā tāvade;


pli: Vikkosamānā tibbāhi,


pli: hanti nesaṁ varaṁ varaṁ.


pli: Yathā mayaṁ adūsakā,


pli: araññe avaruddhakā;


pli: Amittahatthattaṁ gatā,


pli: passa dubbalaghātakaṁ”.


pli: “Amittā nappasāheyyuṁ,


pli: aggīva udakaṇṇave;


pli: Tadeva tvaṁ vicintehi,


pli: api sotthi ito siyā”.


pli: Tato vessantaro rājā,


pli: orohitvāna pabbatā;


pli: Nisīdi paṇṇasālāyaṁ,


pli: daḷhaṁ katvāna mānasaṁ.


pli: Nivattayitvāna rathaṁ,


pli: vuṭṭhapetvāna seniyo;


pli: Ekaṁ araññe viharantaṁ,


pli: pitā puttaṁ upāgami.


pli: Hatthikkhandhato oruyha,


pli: ekaṁso pañjalīkato;


pli: Parikiṇṇo amaccehi,


pli: puttaṁ siñcitumāgami.


pli: Tatthaddasa kumāraṁ so,


pli: rammarūpaṁ samāhitaṁ;


pli: Nisinnaṁ paṇṇasālāyaṁ,


pli: jhāyantaṁ akutobhayaṁ.


pli: Tañca disvāna āyantaṁ,


pli: pitaraṁ puttagiddhinaṁ;


pli: Vessantaro ca maddī ca,


pli: paccuggantvā avandisuṁ.


pli: Maddī ca sirasā pāde,


pli: sasurassābhivādayi;


pli: “Maddī ahañhi te deva,


pli: pāde vandāmi te suṇhā”;


pli: Te su tattha palisajja,


pli: pāṇinā parimajjatha.


pli: “Kacci vo kusalaṁ putta,


pli: kacci putta anāmayaṁ;


pli: Kacci uñchena yāpetha,


pli: kacci mūlaphalā bahū.


pli: Kacci ḍaṁsā makasā ca,


pli: appameva sarīsapā;


pli: Vane vāḷamigākiṇṇe,


pli: kacci hiṁsā na vijjati”.


pli: “Atthi no jīvikā deva,


pli: sā ca yādisakīdisā;


pli: Kasirā jīvikā homa,


pli: uñchācariyāya jīvitaṁ.


pli: Aniddhinaṁ mahārāja,


pli: dametassaṁva sārathi;


pli: Tyamhā aniddhikā dantā,


pli: asamiddhi dameti no.


pli: Api no kisāni maṁsāni,


pli: pitu mātu adassanā;


pli: Avaruddhānaṁ mahārāja,