Theragāthā 19.1 Paññāsanipāta
id: thag19.1 VRI: vol 56 สยามรัฐ: vol 26 231 segments
Theragāthā 19.1 Paññāsanipāta Paṭhamavagga Tālapuṭattheragāthā
“Kadā nuhaṁ pabbatakandarāsu, vri:56.285 Ekākiyo addutiyo vihassaṁ; Aniccato sabbabhavaṁ vipassaṁ, Taṁ me idaṁ taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nuhaṁ bhinnapaṭandharo muni, sya:26.414 Kāsāvavattho amamo nirāso; Rāgañca dosañca tatheva mohaṁ, Hantvā sukhī pavanagato vihassaṁ.
Kadā aniccaṁ vadharoganīḷaṁ, Kāyaṁ imaṁ maccujarāyupaddutaṁ; Vipassamāno vītabhayo vihassaṁ, Eko vane taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nuhaṁ bhayajananiṁ dukhāvahaṁ, Taṇhālataṁ bahuvidhānuvattaniṁ; Paññāmayaṁ tikhiṇamasiṁ gahetvā, Chetvā vase tampi kadā bhavissati.
Kadā nu paññāmayamuggatejaṁ, Satthaṁ isīnaṁ sahasādiyitvā; Māraṁ sasenaṁ sahasā bhañjissaṁ, Sīhāsane taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nuhaṁ sabbhi samāgamesu, sya:26.415 Diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi; Yāthāvadassīhi jitindriyehi, Padhāniyo taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nu maṁ tandi khudā pipāsā, Vātātapā kīṭasarīsapā vā; Na bādhayissanti na taṁ giribbaje, Atthatthiyaṁ taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nu kho yaṁ viditaṁ mahesinā, Cattāri saccāni sududdasāni; Samāhitatto satimā agacchaṁ, Paññāya taṁ taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nu rūpe amite ca sadde, Gandhe rase phusitabbe ca dhamme; Ādittatohaṁ samathehi yutto, Paññāya dacchaṁ tadidaṁ kadā me.
Kadā nuhaṁ dubbacanena vutto, Tato nimittaṁ vimano na hessaṁ; Atho pasatthopi tato nimittaṁ, Tuṭṭho na hessaṁ tadidaṁ kadā me.
Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, sya:26.416 Khandhe imehaṁ amite ca dhamme; Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, Samaṁ tuleyyaṁ tadidaṁ kadā me.
Kadā nu maṁ pāvusakālamegho, Navena toyena sacīvaraṁ vane; Isippayātamhi pathe vajantaṁ, Ovassate taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, vri:56.286 Dijassa sutvā girigabbhare rutaṁ; Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, Sañcintaye taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nu gaṅgaṁ yamunaṁ sarassatiṁ, Pātālakhittaṁ vaḷavāmukhañca; Asajjamāno patareyyamiddhiyā, Vibhiṁsanaṁ taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā nu nāgova asaṅgacārī, Padālaye kāmaguṇesu chandaṁ; Nibbajjayaṁ sabbasubhaṁ nimittaṁ, Jhāne yuto taṁ nu kadā bhavissati.
Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṁ, sya:26.417 Ārādhayitvā dhanikehi pīḷito; Tuṭṭho bhavissaṁ adhigamma sāsanaṁ, Mahesino taṁ nu kadā bhavissati.
Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘Agāravāsena alaṁ nu te idaṁ’; Taṁ dāni maṁ pabbajitaṁ samānaṁ, Kiṅkāraṇā citta tuvaṁ na yuñjasi.
Nanu ahaṁ citta tayāmhi yācito, ‘Giribbaje citrachadā vihaṅgamā’; Mahindaghosatthanitābhigajjino, Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.
Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, Khiḍḍāratiṁ kāmaguṇañca loke; Sabbaṁ pahāya imamajjhupāgato, Athopi tvaṁ citta na mayha tussasi.
Mameva etaṁ na hi tvaṁ paresaṁ, Sannāhakāle paridevitena kiṁ; Sabbaṁ idaṁ calamiti pekkhamāno, Abhinikkhamiṁ amatapadaṁ jigīsaṁ.
Suyuttavādī dvipadānamuttamo, sya:26.418 Mahābhisakko naradammasārathi; ‘Cittaṁ calaṁ makkaṭasannibhaṁ iti, Avītarāgena sudunnivārayaṁ’.
Kāmā hi citrā madhurā manoramā, Aviddasū yattha sitā puthujjanā; Te dukkhamicchanti punabbhavesino, Cittena nītā niraye nirākatā.
‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, Dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṁ; Kāye apekkhaṁ jaha mā virādhaya’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, Balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā; Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Bhāvehi maggaṁ amatassa pattiyā, Niyyānikaṁ sabbadukhakkhayogadhaṁ; Aṭṭhaṅgikaṁ sabbakilesasodhanaṁ’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, sya:26.419 Yato ca dukkhaṁ samudeti taṁ jaha; Idheva dukkhassa karohi antaṁ’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Aniccaṁ dukkhanti vipassa yoniso, vri:56.287 Suññaṁ anattāti aghaṁ vadhanti ca; Manovicāre uparundha cetaso’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, Kapālahatthova kulesu bhikkhasu; Yuñjassu satthuvacane mahesino’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Susaṁvutatto visikhantare caraṁ, Kulesu kāmesu asaṅgamānaso; Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, Sosāniko hohi ca paṁsukūliko; Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.
Ropetva rukkhāni yathā phalesī, sya:26.420 Mūle taruṁ chettu tameva icchasi; Tathūpamaṁ cittamidaṁ karosi, Yaṁ maṁ aniccamhi cale niyuñjasi.
Arūpa dūraṅgama ekacāri, Na te karissaṁ vacanaṁ idānihaṁ; Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, Nibbānamevābhimano carissaṁ.
Nāhaṁ alakkhyā ahirikkatāya vā, Na cittahetū na ca dūrakantanā; Ājīvahetū ca ahaṁ na nikkhamiṁ, Kato ca te citta paṭissavo mayā.
‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, Makkhappahānaṁ vupasamo dukhassa’; Itissu maṁ citta tadā niyuñjasi, Idāni tvaṁ gacchasi pubbaciṇṇaṁ.
Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, Subhāni rūpāni sukhā ca vedanā; Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, Vante ahaṁ āvamituṁ na ussahe.
Sabbattha te citta vaco kataṁ mayā, sya:26.421 Bahūsu jātīsu na mesi kopito; Ajjhattasambhavo kataññutāya te, Dukkhe ciraṁ saṁsaritaṁ tayā kate.
Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo, Tvaṁ khattiyo rājadasī karosi; Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, Devattanaṁ vāpi taveva vāhasā.
Taveva hetū asurā bhavāmase, Tvaṁmūlakaṁ nerayikā bhavāmase; Atho tiracchānagatāpi ekadā, Petattanaṁ vāpi taveva vāhasā.
Nanu dubbhissasi maṁ punappunaṁ, Muhuṁ muhuṁ cāraṇikaṁva dassayaṁ; Ummattakeneva mayā palobhasi, Kiñcāpi te citta virādhitaṁ mayā.
Idaṁ pure cittamacāri cārikaṁ, sya:26.422 Yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ; Tadajjahaṁ niggahessāmi yoniso, Hatthippabhinnaṁ viya aṅkusaggaho.
Satthā ca me lokamimaṁ adhiṭṭhahi, vri:56.288 Aniccato addhuvato asārato; Pakkhanda maṁ citta jinassa sāsane, Tārehi oghā mahatā suduttarā.
Na te idaṁ citta yathā purāṇakaṁ, Nāhaṁ alaṁ tuyha vase nivattituṁ; Mahesino pabbajitomhi sāsane, Na mādisā honti vināsadhārino.
Nagā samuddā saritā vasundharā, Disā catasso vidisā adho divā; Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, Kuhiṁ gato citta sukhaṁ ramissasi.
Dhitipparaṁ kiṁ mama citta kāhisi, Na te alaṁ citta vasānuvattako; Na jātu bhastaṁ ubhatomukhaṁ chupe, Dhiratthu pūraṁ nava sotasandaniṁ.
Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, sya:26.423 Pabbhārakuṭṭe pakateva sundare; Navambunā pāvusasitthakānane, Tahiṁ guhāgehagato ramissasi.
Sunīlagīvā susikhā supekhunā, Sucittapattacchadanā vihaṅgamā; Sumañjughosatthanitābhigajjino, Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.
Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, Sampupphite meghanibhamhi kānane; Nagantare viṭapisamo sayissaṁ, Taṁ me mudū hehiti tūlasannibhaṁ.
Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; Na tāhaṁ kassāmi yathā atandito, Biḷārabhastaṁva yathā sumadditaṁ.
Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; Viriyena taṁ mayha vasānayissaṁ, Gajaṁva mattaṁ kusalaṅkusaggaho.
Tayā sudantena avaṭṭhitena hi, sya:26.424 Hayena yoggācariyova ujjunā; Pahomi maggaṁ paṭipajjituṁ sivaṁ, Cittānurakkhīhi sadā nisevitaṁ.
Ārammaṇe taṁ balasā nibandhisaṁ, Nāgaṁva thambhamhi daḷhāya rajjuyā; Taṁ me suguttaṁ satiyā subhāvitaṁ, Anissitaṁ sabbabhavesu hehisi.
Paññāya chetvā vipathānusārinaṁ, Yogena niggayha pathe nivesiya; Disvā samudayaṁ vibhavañca sambhavaṁ, Dāyādako hehisi aggavādino.
Catubbipallāsavasaṁ adhiṭṭhitaṁ, Gāmaṇḍalaṁva parinesi citta maṁ; Nanu saṁyojanabandhanacchidaṁ, Saṁsevase kāruṇikaṁ mahāmuniṁ.
Migo yathā seri sucittakānane, Rammaṁ giriṁ pāvusaabbhamāliniṁ; Anākule tattha nage ramissaṁ, Asaṁsayaṁ citta parā bhavissasi.
Ye tuyha chandena vasena vattino, vri:56.289 · sya:26.425 Narā ca nārī ca anubhonti yaṁ sukhaṁ; Aviddasū māravasānuvattino, Bhavābhinandī tava citta sāvakā”ti. … Tālapuṭo thero … Paññāsanipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṁ Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci; Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.