← thag

Theragāthā 21.1 Mahānipāta

id: thag21.1 VRI: vol 56 สยามรัฐ: vol 26 309 segments
Theragāthā 21.1 Mahānipāta Paṭhamavagga Vaṅgīsattheragāthā
“Nikkhantaṁ vata maṁ santaṁ, agārasmānagāriyaṁ; Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.
Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino; Samantā parikireyyuṁ, sahassaṁ apalāyinaṁ.
Sacepi ettakā bhiyyo, āgamissanti itthiyo; Neva maṁ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhito.
Sakkhī hi me sutaṁ etaṁ, buddhassādiccabandhuno; Nibbānagamanaṁ maggaṁ, tattha me nirato mano.
Evañce maṁ viharantaṁ, pāpima upagacchasi; Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasi.
Aratiñca ratiñca pahāya, Sabbaso gehasitañca vitakkaṁ; Vanathaṁ na kareyya kuhiñci, Nibbanatho avanatho sa bhikkhu.
Yamidha pathaviñca vehāsaṁ, Rūpagataṁ jagatogadhaṁ kiñci; Parijīyati sabbamaniccaṁ, Evaṁ samecca caranti mutattā.
Upadhīsu janā gadhitāse, Diṭṭhasute paṭighe ca mute ca; Ettha vinodaya chandamanejo, Yo hettha na limpati muni tamāhu.
Atha saṭṭhisitā savitakkā, Puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā; Na ca vaggagatassa kuhiñci, No pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu.
Dabbo cirarattasamāhito, Akuhako nipako apihālu; Santaṁ padaṁ ajjhagamā muni, Paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṁ.
Mānaṁ pajahassu gotama, Mānapathañca jahassu asesaṁ; Mānapathamhi sa mucchito, Vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.
Makkhena makkhitā pajā, Mānahatā nirayaṁ papatanti; Socanti janā cirarattaṁ, Mānahatā nirayaṁ upapannā.
Na hi socati bhikkhu kadāci, Maggajino sammā paṭipanno; Kittiñca sukhañcānubhoti, Dhammadasoti tamāhu tathattaṁ.
Tasmā akhilo idha padhānavā, Nīvaraṇāni pahāya visuddho; Mānañca pahāya asesaṁ, Vijjāyantakaro samitāvī”.
“Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṁ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṁ brūhi, anukampāya gotama”.
“Saññāya vipariyesā, cittaṁ te pariḍayhati; Nimittaṁ parivajjehi, subhaṁ rāgūpasaṁhitaṁ. (…)
Asubhāya cittaṁ bhāvehi, ekaggaṁ susamāhitaṁ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.
Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi”.
“Tameva vācaṁ bhāseyya, yāyattānaṁ na tāpaye; Pare ca na vihiṁseyya, sā ve vācā subhāsitā.
Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā; Yaṁ anādāya pāpāni, paresaṁ bhāsate piyaṁ.
Saccaṁ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano; Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.
Yaṁ buddho bhāsati vācaṁ, khemaṁ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā”.
“Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido; Sāriputto mahāpañño, dhammaṁ deseti bhikkhunaṁ.
Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati; Sālikāyiva nigghoso, paṭibhānaṁ udiyyati.
Tassa taṁ desayantassa, suṇanti madhuraṁ giraṁ; Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā; Udaggacittā muditā, sotaṁ odhenti bhikkhavo”.
“Ajja pannarase visuddhiyā, Bhikkhū pañcasatā samāgatā; Saṁyojanabandhanacchidā, Anīghā khīṇapunabbhavā isī.
Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito; Samantā anupariyeti, sāgarantaṁ mahiṁ imaṁ.
Evaṁ vijitasaṅgāmaṁ, satthavāhaṁ anuttaraṁ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.
Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati; Taṇhāsallassa hantāraṁ, vande ādiccabandhunaṁ.
Parosahassaṁ bhikkhūnaṁ, sugataṁ payirupāsati; Desentaṁ virajaṁ dhammaṁ, nibbānaṁ akutobhayaṁ.
Suṇanti dhammaṁ vimalaṁ, sammāsambuddhadesitaṁ; Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.
‘Nāganāmo’si bhagavā, isīnaṁ isisattamo; Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassasi.
Divā vihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā; Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgiso”.
“Ummaggapathaṁ mārassa, Abhibhuyya carati pabhijja khīlāni; Taṁ passatha bandhapamuñcakaraṁ, Asitaṁva bhāgaso pavibhajja.
Oghassa hi nitaraṇatthaṁ, Anekavihitaṁ maggaṁ akkhāsi; Tasmiñca amate akkhāte, Dhammadasā ṭhitā asaṁhīrā.
Pajjotakaro ativijjha, Sabbaṭhitīnaṁ atikkamamaddasa; Ñatvā ca sacchikatvā ca, Aggaṁ so desayi dasaddhānaṁ.
Evaṁ sudesite dhamme, Ko pamādo vijānataṁ dhammaṁ; Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, Appamatto sadā namassamanusikkhe”.
“Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo; Lābhī sukhavihārānaṁ, vivekānaṁ abhiṇhaso.
Yaṁ sāvakena pattabbaṁ, satthu sāsanakārinā; Sabbassa taṁ anuppattaṁ, appamattassa sikkhato.
Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyakovido; Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno”.
“Nagassa passe āsīnaṁ, muniṁ dukkhassa pāraguṁ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.
Cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko; Cittaṁ nesaṁ samanvesaṁ, vippamuttaṁ nirūpadhiṁ.
Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ, muniṁ dukkhassa pāraguṁ; Anekākārasampannaṁ, payirupāsanti gotamaṁ”.
“Cando yathā vigatavalāhake nabhe, Virocati vītamalova bhāṇumā; Evampi aṅgīrasa tvaṁ mahāmuni, Atirocasi yasasā sabbalokaṁ”.
“Kāveyyamattā vicarimha pubbe, Gāmā gāmaṁ purā puraṁ; Athaddasāma sambuddhaṁ, Sabbadhammāna pāraguṁ.
So me dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū; Dhammaṁ sutvā pasīdimha, saddhā no udapajjatha.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā, khandhe āyatanāni ca; Dhātuyo ca viditvāna, pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Bahūnaṁ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā; Itthīnaṁ purisānañca, ye te sāsanakārakā.
Tesaṁ kho vata atthāya, bodhimajjhagamā muni; Bhikkhūnaṁ bhikkhunīnañca, ye nirāmagataddasā.
Sudesitā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā; Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṁ.
Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ, Dukkhassa ca atikkamaṁ; Ariyaṁ caṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, Dukkhūpasamagāminaṁ.
Evamete tathā vuttā, diṭṭhā me te yathā tathā; Sadattho me anuppatto, kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Svāgataṁ vata me āsi, mama buddhassa santike; Suvibhattesu dhammesu, yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamiṁ.
Abhiññāpāramippatto, sotadhātu visodhitā; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido”.
“Pucchāmi satthāramanomapaññaṁ, Diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṁ chettā; Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, Ñāto yasassī abhinibbutatto.
Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ, Tayā kataṁ bhagavā brāhmaṇassa; So taṁ namassaṁ acari mutyapekho, Āraddhavīriyo daḷhadhammadassī.
Taṁ sāvakaṁ sakka mayampi sabbe, Aññātumicchāma samantacakkhu; Samavaṭṭhitā no savanāya sotā, Tuvaṁ no satthā tvamanuttarosi.
Chinda no vicikicchaṁ brūhi metaṁ, Parinibbutaṁ vedaya bhūripañña; Majjheva no bhāsa samantacakkhu, Sakkova devāna sahassanetto.
Ye keci ganthā idha mohamaggā, Aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā; Tathāgataṁ patvā na te bhavanti, Cakkhuñhi etaṁ paramaṁ narānaṁ.
No ce hi jātu puriso kilese, Vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne; Tamovassa nivuto sabbaloko, Jotimantopi na pabhāseyyuṁ.
Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, Taṁ taṁ ahaṁ vīra tatheva maññe; Vipassinaṁ jānamupāgamimha, Parisāsu no āvikarohi kappaṁ.
Khippaṁ giraṁ eraya vaggu vagguṁ, Haṁsova paggayha saṇikaṁ nikūja; Bindussarena suvikappitena, Sabbeva te ujjugatā suṇoma.
Pahīnajātimaraṇaṁ asesaṁ, Niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ; Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ, Saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṁ.
Sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ, Samujjupaññassa samuggahītaṁ; Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito, Mā mohayī jānamanomapañña.
Paroparaṁ ariyadhammaṁ viditvā, Mā mohayī jānamanomavīriya; Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto, Vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa.
Yadatthikaṁ brahmacariyaṁ acarī, Kappāyano kaccissataṁ amoghaṁ; Nibbāyi so ādu saupādiseso, Yathā vimutto ahu taṁ suṇoma”.
“Acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe, (iti bhagavā) Kaṇhassa sotaṁ dīgharattānusayitaṁ; Atāri jātiṁ maraṇaṁ asesaṁ, Iccabravi bhagavā pañcaseṭṭho”.
“Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama; Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ, na maṁ vañcesi brāhmaṇo.
Yathā vādī tathā kārī, ahu buddhassa sāvako; Acchecchi maccuno jālaṁ, tataṁ māyāvino daḷhaṁ.
Addasa bhagavā ādiṁ, upādānassa kappiyo; Accagā vata kappāno, maccudheyyaṁ suduttaraṁ.
Taṁ devadevaṁ vandāmi, puttaṁ te dvipaduttama; Anujātaṁ mahāvīraṁ, nāgaṁ nāgassa orasan”ti. Itthaṁ sudaṁ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo abhāsitthāti. Mahānipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṁ Sattatimhi nipātamhi, vaṅgīso paṭibhāṇavā; Ekova thero natthañño, gāthāyo ekasattatīti. Niṭṭhitā theragāthāyo.
Tatruddānaṁ Sahassaṁ honti tā gāthā, tīṇi saṭṭhisatāni ca; Therā ca dve satā saṭṭhi, cattāro ca pakāsitā.
Sīhanādaṁ naditvāna, buddhaputtā anāsavā; Khemantaṁ pāpuṇitvāna, aggikhandhāva nibbutāti. Theragāthāpāḷi niṭṭhitā.