← _

Theravāda Vinaya Mahāvibhaṅga

id: pli-tv-bu-vb-pd4 VRI: vol 88 สยามรัฐ: vol 2 99 segments
Theravāda Vinaya Mahāvibhaṅga Pāṭidesanīyakaṇḍa 4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpada
Tena samayena buddho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena sākiyadāsakā avaruddhā honti. Sākiyāniyo icchanti āraññakesu senāsanesu bhattaṁ kātuṁ. Assosuṁ kho sākiyadāsakā— “sākiyāniyo kira āraññakesu senāsanesu bhattaṁ kattukāmā”ti. Te magge pariyuṭṭhiṁsu. Sākiyāniyo paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya āraññakaṁ senāsanaṁ agamaṁsu. Sākiyadāsakā nikkhamitvā sākiyāniyo acchindiṁsu ca dūsesuñca. Sākiyā nikkhamitvā te core sabhaṇḍe gahetvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma bhadantā ārāme core paṭivasante nārocessantī”ti. Assosuṁ kho bhikkhū sākiyānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca saṅghasuṭṭhutāya …pe… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha— “Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, yo pana bhikkhu tathārūpesu senāsanesu pubbe appaṭisaṁviditaṁ khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṁ tena bhikkhunā— ‘gārayhaṁ, āvuso, dhammaṁ āpajjiṁ asappāyaṁ pāṭidesanīyaṁ taṁ paṭidesemī’”ti. Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu āraññakesu senāsanesu gilāno hoti. Manussā khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ādāya āraññakaṁ senāsanaṁ agamaṁsu. Atha kho te manussā taṁ bhikkhuṁ etadavocuṁ— “bhuñjatha, bhante”ti. Atha kho so bhikkhu— “bhagavatā paṭikkhittaṁ āraññakesu senāsanesu khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṁ bhuñjitun”ti kukkuccāyanto na paṭiggahesi, nāsakkhi piṇḍāya carituṁ, chinnabhatto ahosi. Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi. Bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi— “anujānāmi, bhikkhave, gilānena bhikkhunā āraññakesu senāsanesu pubbe appaṭisaṁviditaṁ khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṁ bhuñjituṁ. Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha— “Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, yo pana bhikkhu tathārūpesu senāsanesu pubbe appaṭisaṁviditaṁ khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādeyya vā bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṁ tena bhikkhunā— ‘gārayhaṁ, āvuso, dhammaṁ āpajjiṁ asappāyaṁ pāṭidesanīyaṁ, taṁ paṭidesemī’”ti.
Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanānīti āraññakaṁ nāma senāsanaṁ pañcadhanusatikaṁ pacchimaṁ. Sāsaṅkaṁ nāma ārāme ārāmūpacāre corānaṁ niviṭṭhokāso dissati, bhuttokāso dissati, ṭhitokāso dissati, nisinnokāso dissati, nipannokāso dissati. Sappaṭibhayaṁ nāma ārāme ārāmūpacāre corehi manussā hatā dissanti, viluttā dissanti, ākoṭitā dissanti. Yo panāti yo yādiso …pe… bhikkhūti …pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Tathārūpesu senāsanesūti evarūpesu senāsanesu. Appaṭisaṁviditaṁ nāma pañcannaṁ paṭisaṁviditaṁ, etaṁ appaṭisaṁviditaṁ nāma. Ārāmaṁ ārāmūpacāraṁ ṭhapetvā paṭisaṁviditaṁ, etaṁ appaṭisaṁviditaṁ nāma. Paṭisaṁviditaṁ nāma yo koci itthī vā puriso vā ārāmaṁ ārāmūpacāraṁ āgantvā āroceti— “itthannāmassa, bhante, khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā āharissantī”ti. Sace sāsaṅkaṁ hoti, sāsaṅkanti ācikkhitabbaṁ; sace sappaṭibhayaṁ hoti, sappaṭibhayanti ācikkhitabbaṁ; sace— “hotu, bhante, āhariyissatī”ti bhaṇati, corā vattabbā— “manussā idhūpacaranti apasakkathā”ti. Yāguyā paṭisaṁvidite tassā parivāro āhariyyati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Bhattena paṭisaṁvidite tassa parivāro āhariyyati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Khādanīyena paṭisaṁvidite tassa parivāro āhariyyati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Kulena paṭisaṁvidite yo tasmiṁ kule manusso khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā āharati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Gāmena paṭisaṁvidite yo tasmiṁ gāme manusso khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā āharati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Pūgena paṭisaṁvidite yo tasmiṁ pūge manusso khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā āharati, etaṁ paṭisaṁviditaṁ nāma. Khādanīyaṁ nāma pañca bhojanāni yāmakālikaṁ sattāhakālikaṁ yāvajīvikaṁ ṭhapetvā avasesaṁ khādanīyaṁ nāma. Bhojanīyaṁ nāma pañca bhojanāni—odano, kummāso, sattu, maccho, maṁsaṁ. Ajjhārāmo nāma parikkhittassa ārāmassa antoārāmo. Aparikkhittassa upacāro. Agilāno nāma sakkoti piṇḍāya carituṁ. Gilāno nāma na sakkoti piṇḍāya carituṁ. Appaṭisaṁviditaṁ agilāno “khādissāmi bhuñjissāmī”ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa. Appaṭisaṁvidite appaṭisaṁviditasaññī khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādati vā bhuñjati vā, āpatti pāṭidesanīyassa. Appaṭisaṁvidite vematiko khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādati vā bhuñjati vā, āpatti pāṭidesanīyassa. Appaṭisaṁvidite paṭisaṁviditasaññī khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādati vā bhuñjati vā, āpatti pāṭidesanīyassa. Yāmakālikaṁ sattāhakālikaṁ yāvajīvikaṁ āhāratthāya paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa. Paṭisaṁvidite appaṭisaṁviditasaññī, āpatti dukkaṭassa. Paṭisaṁvidite vematiko, āpatti dukkaṭassa. Paṭisaṁvidite paṭisaṁviditasaññī, anāpatti. Anāpatti— paṭisaṁvidite, gilānassa, paṭisaṁvidite vā gilānassa vā sesakaṁ bhuñjati, bahārāme paṭiggahetvā antoārāme bhuñjati, tattha jātakaṁ mūlaṁ vā tacaṁ vā pattaṁ vā pupphaṁ vā phalaṁ vā bhuñjati, yāmakālikaṁ sattāhakālikaṁ yāvajīvikaṁ sati paccaye paribhuñjati, ummattakassa, ādikammikassāti. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ. Uddiṭṭhā kho, āyasmanto, cattāro pāṭidesanīyā dhammā. Tatthāyasmante pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Dutiyampi pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Tatiyampi pucchāmi— “kaccittha parisuddhā”? Parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmīti. Pāṭidesanīyakaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ.