← _

Theravāda Vinayapiṭaka Cūḷavagga

id: pli-tv-kd21 VRI: vol 90 สยามรัฐ: vol 7 319 segments
Theravāda Vinayapiṭaka Cūḷavagga 21. Pañcasatikakkhandhaka 1. Saṅgītinidāna
Atha kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi— “ekamidāhaṁ, āvuso, samayaṁ pāvāya kusināraṁ addhānamaggappaṭipanno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi. Atha khvāhaṁ, āvuso, maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdiṁ. Tena kho pana samayena aññataro ājīvako kusinārāya mandāravapupphaṁ gahetvā pāvaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti. Addasaṁ kho ahaṁ, āvuso, taṁ ājīvakaṁ dūratova āgacchantaṁ. Disvāna taṁ ājīvakaṁ etadavocaṁ— ‘apāvuso, amhākaṁ satthāraṁ jānāsī’ti? ‘Āmāvuso, jānāmi. Ajja sattāhaparinibbuto samaṇo gotamo. Tato me idaṁ mandāravapupphaṁ gahitan’ti. Tatrāvuso, ye te bhikkhū avītarāgā appekacce bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti— atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahitanti. Ye pana te bhikkhū vītarāgā te satā sampajānā adhivāsenti— aniccā saṅkhārā, taṁ kutettha labbhāti. Atha khvāhaṁ, āvuso, te bhikkhū etadavocaṁ— ‘alaṁ, āvuso, mā socittha; mā paridevittha. Nanvetaṁ, āvuso, bhagavatā paṭikacceva akkhātaṁ— sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo. Taṁ kutettha āvuso labbhā, yaṁ taṁ jātaṁ bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ, taṁ vata mā palujjīti— netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti. Tena kho panāvuso, samayena subhaddo nāma vuḍḍhapabbajito tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti. Atha kho, āvuso, subhaddo vuḍḍhapabbajito te bhikkhū etadavoca— ‘alaṁ, āvuso, mā socittha; mā paridevittha. Sumuttā mayaṁ tena mahāsamaṇena; upaddutā ca mayaṁ homa— idaṁ vo kappati, idaṁ vo na kappatīti. Idāni pana mayaṁ yaṁ icchissāma taṁ karissāma, yaṁ na icchissāma na taṁ karissāmā’ti. Handa mayaṁ, āvuso, dhammañca vinayañca saṅgāyāma. Pure adhammo dippati, dhammo paṭibāhiyyati; pure avinayo dippati vinayo paṭibāhiyyati; pure adhammavādino balavanto honti, dhammavādino dubbalā honti; pure avinayavādino balavanto honti, vinayavādino dubbalā hontī”ti. “Tena hi, bhante, thero bhikkhū uccinatū”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo ekenūnapañcaarahantasatāni uccini. Bhikkhū āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavocuṁ— “ayaṁ, bhante, āyasmā ānando kiñcāpi sekkho, abhabbo chandā dosā mohā bhayā agatiṁ gantuṁ. Bahu ca anena bhagavato santike dhammo ca vinayo ca pariyatto. Tena hi, bhante, thero āyasmantampi ānandaṁ uccinatū”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantampi ānandaṁ uccini. Atha kho therānaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi— “kattha nu kho mayaṁ dhammañca vinayañca saṅgāyeyyāmā”ti? Atha kho therānaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi— “rājagahaṁ kho mahāgocaraṁ pahūtasenāsanaṁ, yannūna mayaṁ rājagahe vassaṁ vasantā dhammañca vinayañca saṅgāyeyyāma. Na aññe bhikkhū rājagahe vassaṁ upagaccheyyun”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho imāni pañca bhikkhusatāni sammanneyya— rājagahe vassaṁ vasantāni dhammañca vinayañca saṅgāyituṁ, na aññehi bhikkhūhi rājagahe vassaṁ vasitabbanti. Esā ñatti. Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Imāni pañca bhikkhusatāni sammannati— rājagahe vassaṁ vasantāni dhammañca vinayañca saṅgāyituṁ, na aññehi bhikkhūhi rājagahe vassaṁ vasitabbanti. Yassāyasmato khamati imesaṁ pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ sammuti— rājagahe vassaṁ vasantānaṁ dhammañca vinayañca saṅgāyituṁ, na aññehi bhikkhūhi rājagahe vassaṁ vasitabbanti— so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Sammatāni saṅghena imāni pañca bhikkhusatāni rājagahe vassaṁ vasantāni dhammañca vinayañca saṅgāyituṁ, na aññehi bhikkhūhi rājagahe vassaṁ vasitabbanti. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī”ti. Atha kho therā bhikkhū rājagahaṁ agamaṁsu dhammañca vinayañca saṅgāyituṁ. Atha kho therānaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi— “bhagavatā kho, āvuso, khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaṁ vaṇṇitaṁ. Handa mayaṁ, āvuso, paṭhamaṁ māsaṁ khaṇḍaphullaṁ paṭisaṅkharoma; majjhimaṁ māsaṁ sannipatitvā dhammañca vinayañca saṅgāyissāmā”ti. Atha kho therā bhikkhū paṭhamaṁ māsaṁ khaṇḍaphullaṁ paṭisaṅkhariṁsu. Atha kho āyasmā ānando— “sve sannipāto na kho metaṁ patirūpaṁ, yohaṁ sekkho samāno sannipātaṁ gaccheyyan”ti— bahudeva rattiṁ kāyagatāya satiyā vītināmetvā rattiyā paccūsasamayaṁ “nipajjissāmī”ti kāyaṁ āvajjesi. Appattañca sīsaṁ bibbohanaṁ, bhūmito ca pādā muttā. Etasmiṁ antare anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci. Atha kho āyasmā ānando arahā samāno sannipātaṁ agamāsi. Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ upāliṁ vinayaṁ puccheyyan”ti. Āyasmā upāli saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ āyasmatā mahākassapena vinayaṁ puṭṭho vissajjeyyan”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ upāliṁ etadavoca— “paṭhamaṁ, āvuso upāli, pārājikaṁ kattha paññattan”ti? “Vesāliyaṁ, bhante”ti. “Kaṁ ārabbhā”ti? “Sudinnaṁ kalandaputtaṁ ārabbhā”ti. “Kismiṁ vatthusmin”ti? “Methunadhamme”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ upāliṁ paṭhamassa pārājikassa vatthumpi pucchi, nidānampi pucchi, puggalampi pucchi, paññattimpi pucchi, anupaññattimpi pucchi, āpattimpi pucchi, anāpattimpi pucchi. “Dutiyaṁ panāvuso upāli, pārājikaṁ kattha paññattan”ti? “Rājagahe, bhante”ti. “Kaṁ ārabbhā”ti? “Dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ ārabbhā”ti. “Kismiṁ vatthusmin”ti? “Adinnādāne”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ upāliṁ dutiyassa pārājikassa vatthumpi pucchi, nidānampi pucchi, puggalampi pucchi, paññattimpi pucchi, anupaññattimpi pucchi, āpattimpi pucchi, anāpattimpi pucchi. “Tatiyaṁ panāvuso upāli, pārājikaṁ kattha paññattan”ti? “Vesāliyaṁ, bhante”ti. “Kaṁ ārabbhā”ti? “Sambahule bhikkhū ārabbhā”ti. “Kismiṁ vatthusmin”ti? “Manussaviggahe”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ upāliṁ tatiyassa pārājikassa vatthumpi pucchi, nidānampi pucchi, puggalampi pucchi, paññattimpi pucchi, anupaññattimpi pucchi, āpattimpi pucchi, anāpattimpi pucchi. “Catutthaṁ panāvuso upāli, pārājikaṁ kattha paññattan”ti? “Vesāliyaṁ, bhante”ti. “Kaṁ ārabbhā”ti? “Vaggumudātīriye bhikkhū ārabbhā”ti. “Kismiṁ vatthusmin”ti? “Uttarimanussadhamme”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ upāliṁ catutthassa pārājikassa vatthumpi pucchi, nidānampi pucchi, puggalampi pucchi, paññattimpi pucchi, anupaññattimpi pucchi, āpattimpi pucchi, anāpattimpi pucchi. Eteneva upāyena ubhatovibhaṅge pucchi. Puṭṭho puṭṭho āyasmā upāli vissajjesi. Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ ānandaṁ dhammaṁ puccheyyan”ti. Āyasmā ānando saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ āyasmatā mahākassapena dhammaṁ puṭṭho vissajjeyyan”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca— “brahmajālaṁ, āvuso ānanda, kattha bhāsitan”ti? “Antarā ca, bhante, rājagahaṁ antarā ca nāḷandaṁ rājāgārake ambalaṭṭhikāyā”ti. “Kaṁ ārabbhā”ti? “Suppiyañca paribbājakaṁ brahmadattañca māṇavan”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ brahmajālassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi. “Sāmaññaphalaṁ panāvuso ānanda, kattha bhāsitan”ti? “Rājagahe, bhante, jīvakambavane”ti. “Kena saddhin”ti? “Ajātasattunā vedehiputtena saddhin”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ sāmaññaphalassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi. Eteneva upāyena pañcapi nikāye pucchi. Puṭṭho puṭṭho āyasmā ānando vissajjesi. 2. Khuddānukhuddakasikkhāpadakathā Atha kho āyasmā ānando there bhikkhū etadavoca— “bhagavā maṁ, bhante, parinibbānakāle evamāha— ‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhaneyyā’”ti. “Pucchi pana tvaṁ, āvuso ānanda, bhagavantaṁ— ‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’”ti? “Na khohaṁ, bhante, bhagavantaṁ pucchiṁ— ‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, dvenavuti pācittiye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Ekacce therā evamāhaṁsu— “cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, dvenavuti pācittiye ṭhapetvā, cattāro pāṭidesanīye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti. Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṁ ñāpesi— “Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Santamhākaṁ sikkhāpadāni gihigatāni. Gihinopi jānanti— ‘idaṁ vo samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ kappati, idaṁ vo na kappatī’ti. Sace mayaṁ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanissāma, bhavissanti vattāro— ‘dhūmakālikaṁ samaṇena gotamena sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ. Yāvimesaṁ satthā aṭṭhāsi tāvime sikkhāpadesu sikkhiṁsu. Yato imesaṁ satthā parinibbuto, na dānime sikkhāpadesu sikkhantī’ti. Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho apaññattaṁ nappaññapeyya, paññattaṁ na samucchindeyya, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vatteyya. Esā ñatti. Suṇātu me, āvuso, saṅgho. Santamhākaṁ sikkhāpadāni gihigatāni. Gihinopi jānanti— ‘idaṁ vo samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ kappati, idaṁ vo na kappatī’ti. Sace mayaṁ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanissāma, bhavissanti vattāro— ‘dhūmakālikaṁ samaṇena gotamena sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ. Yāvimesaṁ satthā aṭṭhāsi tāvime sikkhāpadesu sikkhiṁsu. Yato imesaṁ satthā parinibbuto, na dānime sikkhāpadesu sikkhantī’ti. Saṅgho apaññattaṁ nappaññapeti, paññattaṁ na samucchindati, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati. Yassāyasmato khamati apaññattassa appaññāpanā, paññattassa asamucchedo, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattanā, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya. Saṅgho apaññattaṁ nappaññapeti, paññattaṁ na samucchindati, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī”ti. Atha kho therā bhikkhū āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ— “idaṁ te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavantaṁ na pucchi—‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’ti. Desehi taṁ dukkaṭan”ti. “Ahaṁ kho, bhante, assatiyā bhagavantaṁ na pucchiṁ—‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’ti. Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti. “Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavato vassikasāṭikaṁ akkamitvā sibbesi. Desehi taṁ dukkaṭan”ti. “Ahaṁ kho, bhante, na agāravena bhagavato vassikasāṭikaṁ akkamitvā sibbesiṁ. Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti. “Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ mātugāmehi bhagavato sarīraṁ paṭhamaṁ vandāpesi, tāsaṁ rodantīnaṁ bhagavato sarīraṁ assukena makkhitaṁ. Desehi taṁ dukkaṭan”ti. “Ahaṁ kho, bhante—māyimāsaṁ vikāle ahesunti—mātugāmehi bhagavato sarīraṁ paṭhamaṁ vandāpesiṁ. Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti. “Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, na bhagavantaṁ yāci— ‘tiṭṭhatu bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti. Desehi taṁ dukkaṭan”ti. “Ahaṁ kho, bhante, mārena pariyuṭṭhitacitto na bhagavantaṁ yāciṁ— ‘tiṭṭhatu bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti. Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti. “Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ yaṁ tvaṁ mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye pabbajjaṁ ussukkaṁ akāsi. Desehi taṁ dukkaṭan”ti. “Ahaṁ kho, bhante, ayaṁ mahāpajāpati gotamī bhagavato mātucchā āpādikā posikā khīrassa dāyikā bhagavantaṁ janettiyā kālaṅkatāya thaññaṁ pāyesīti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye pabbajjaṁ ussukkaṁ akāsiṁ. Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti. Tena kho pana samayena āyasmā purāṇo dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi. Atha kho āyasmā purāṇo therehi bhikkhūhi dhamme ca vinaye ca saṅgīte dakkhiṇāgirismiṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ yena veḷuvanaṁ kalandakanivāpo yena therā bhikkhū tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā therehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammoditvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ purāṇaṁ therā bhikkhū etadavocuṁ— “therehi, āvuso purāṇa, dhammo ca vinayo ca saṅgīto. Upehi taṁ saṅgītin”ti. “Susaṅgītāvuso, therehi dhammo ca vinayo ca. Api ca yatheva mayā bhagavato sammukhā sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ, tathevāhaṁ dhāressāmī”ti. 3. Brahmadaṇḍakathā Atha kho āyasmā ānando there bhikkhū etadavoca— “bhagavā maṁ, bhante, parinibbānakāle evamāha— ‘tena hānanda, saṅgho mamaccayena channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpetū’”ti. “Pucchi pana tvaṁ, āvuso ānanda, bhagavantaṁ— ‘katamo pana, bhante, brahmadaṇḍo’”ti? “Pucchiṁ khohaṁ, bhante, bhagavantaṁ— ‘katamo pana, bhante, brahmadaṇḍo’ti? ‘Channo, ānanda, bhikkhu yaṁ iccheyya taṁ vadeyya. Bhikkhūhi channo bhikkhu neva vattabbo, na ovaditabbo, nānusāsitabbo’”ti. “Tena hāvuso ānanda, tvaṁyeva channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpehī”ti. “Kathāhaṁ, bhante, channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpemi, caṇḍo so bhikkhu pharuso”ti? “Tena hāvuso ānanda, bahukehi bhikkhūhi saddhiṁ gacchāhī”ti. “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi nāvāya ujjavanikāya kosambiṁ ujjavi, nāvāya paccorohitvā rañño udenassa uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi. Tena kho pana samayena rājā udeno uyyāne paricāresi saddhiṁ orodhena. Assosi kho rañño udenassa orodho— “amhākaṁ kira ācariyo ayyo ānando uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinno”ti. Atha kho rañño udenassa orodho rājānaṁ udenaṁ etadavoca— “amhākaṁ kira, deva, ācariyo ayyo ānando uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinno. Icchāma mayaṁ, deva, ayyaṁ ānandaṁ passitun”ti. “Tena hi tumhe samaṇaṁ ānandaṁ passathā”ti. Atha kho rañño udenassa orodho yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rañño udenassa orodhaṁ āyasmā ānando dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Atha kho rañño udenassa orodho āyasmatā ānandena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito āyasmato ānandassa pañca uttarāsaṅgasatāni pādāsi. Atha kho rañño udenassa orodho āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā udeno tenupasaṅkami. Addasā kho rājā udeno orodhaṁ dūratova āgacchantaṁ. Disvāna orodhaṁ etadavoca— “api nu kho tumhe samaṇaṁ ānandaṁ passitthā”ti? “Apassimhā kho mayaṁ, deva, ayyaṁ ānandan”ti. “Api nu tumhe samaṇassa ānandassa kiñci adatthā”ti? “Adamhā kho mayaṁ, deva, ayyassa ānandassa pañca uttarāsaṅgasatānī”ti. Rājā udeno ujjhāyati khiyyati vipāceti— “kathañhi nāma samaṇo ānando tāva bahuṁ cīvaraṁ paṭiggahessati. Dussavāṇijjaṁ vā samaṇo ānando karissati, paggāhikasālaṁ vā pasāressatī”ti. Atha kho rājā udeno yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā udeno āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca— “āgamā nu khvidha, bho ānanda, amhākaṁ orodho”ti? “Āgamāsi kho te idha, mahārāja, orodho”ti. “Api pana bhoto ānandassa kiñci adāsī”ti? “Adāsi kho me, mahārāja, pañca uttarāsaṅgasatānī”ti. “Kiṁ pana bhavaṁ ānando tāva bahuṁ cīvaraṁ karissatī”ti? “Ye te, mahārāja, bhikkhū dubbalacīvarā tehi saddhiṁ saṁvibhajissāmī”ti. “Yāni kho pana, bho ānanda, porāṇakāni dubbalacīvarāni tāni kathaṁ karissathā”ti? “Tāni, mahārāja, uttarattharaṇaṁ karissāmā”ti. “Yāni pana, bho ānanda, porāṇakāni uttarattharaṇāni tāni kathaṁ karissathā”ti? “Tāni, mahārāja, bhisicchaviyo karissāmā”ti. “Yā pana, bho ānanda, porāṇakā bhisicchaviyo tā kathaṁ karissathā”ti? “Tā, mahārāja, bhūmattharaṇaṁ karissāmā”ti. “Yāni pana, bho ānanda, porāṇakāni bhūmattharaṇāni tāni kathaṁ karissathā”ti? “Tāni, mahārāja, pādapuñchaniyo karissāmā”ti. “Yā pana, bho ānanda, porāṇakā pādapuñchaniyo tā kathaṁ karissathā”ti? “Tā, mahārāja, rajoharaṇaṁ karissāmā”ti. “Yāni pana, bho ānanda, porāṇakāni rajoharaṇāni tāni kathaṁ karissathā”ti? “Tāni, mahārāja, koṭṭetvā cikkhallena madditvā paribhaṇḍaṁ limpissāmā”ti. Atha kho rājā udeno—“sabbevime samaṇā sakyaputtiyā yoniso upanenti, na kulavaṁ gamentī”ti— āyasmato ānandassa aññānipi pañca dussasatāni pādāsi. Ayañcarahi āyasmato ānandassa paṭhamaṁ cīvarabhikkhā uppajji cīvarasahassaṁ. Atha kho āyasmā ānando yena ghositārāmo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmā channo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ channaṁ āyasmā ānando etadavoca— “saṅghena te, āvuso channa, brahmadaṇḍo āṇāpito”ti. “Katamo pana, bhante ānanda, brahmadaṇḍo āṇāpito”ti? “Tvaṁ, āvuso channa, bhikkhū yaṁ iccheyyāsi taṁ vadeyyāsi. Bhikkhūhi tvaṁ neva vattabbo, na ovaditabbo, nānusāsitabbo”ti. “Nanvāhaṁ, bhante ānanda, hato ettāvatā, yatohaṁ bhikkhūhi neva vattabbo, na ovaditabbo, nānusāsitabbo”ti tattheva mucchito papato. Atha kho āyasmā channo brahmadaṇḍena aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva— yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ— brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. “Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā channo arahataṁ ahosi. Atha kho āyasmā channo arahattaṁ patto yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca— “paṭippassambhehi dāni me, bhante ānanda, brahmadaṇḍan”ti. “Yadaggena tayā, āvuso channa, arahattaṁ sacchikataṁ tadaggena te brahmadaṇḍo paṭippassaddho”ti. Imāya kho pana vinayasaṅgītiyā pañca bhikkhusatāni anūnāni anadhikāni ahesuṁ. Tasmā ayaṁ vinayasaṅgīti “pañcasatikā”ti vuccatīti. Pañcasatikakkhandhako ekādasamo. Imamhi khandhake vatthū tevīsati. Tassuddānaṁ Parinibbute sambuddhe, thero kassapasavhayo; Āmantayi bhikkhugaṇaṁ, saddhammamanupālako. Pāvāyaddhānamaggamhi, subhaddena paveditaṁ; Saṅgāyissāma saddhammaṁ, adhammo pure dippati. Ekenūna pañcasataṁ, ānandampi ca uccini; Dhammavinayasaṅgītiṁ, vasanto guhamuttame. Upāliṁ vinayaṁ pucchi, suttantānandapaṇḍitaṁ; Piṭakaṁ tīṇi saṅgītiṁ, akaṁsu jinasāvakā. Khuddānukhuddake nānā, yathāpaññattivattanā; Na pucchi akkamitvāna, vandāpesi na yāci ca. Pabbajjaṁ mātugāmassa, saddhāya dukkaṭāni me; Purāṇo brahmadaṇḍañca, orodho udenena saha. Tāva bahu dubbalañca, uttarattharaṇā bhisi; Bhūmattharaṇā puñchaniyo, rajo cikkhallamaddanā. Sahassacīvaraṁ uppajji, paṭhamānandasavhayo; Tajjito brahmadaṇḍena, catussaccaṁ apāpuṇi; Vasībhūtā pañcasatā, tasmā pañcasatī iti. Pañcasatikakkhandhako niṭṭhito.